Bu d\u00fcnyada varl\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7ek nedeninin, nedenler de\u011fil; Allah oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131rsa \u00f6ld\u00fckten sonra yeniden dirili\u015fe kanaat getirmenin \u00f6n\u00fcnde bir \u2018engel\u2019 kalmayacakt\u0131r. Yasin suresinin sonundaki ifadeler bunu anlatmaktad\u0131r.<\/p>\n
B\u0130R\u00c7OK AYETTE Allah celle celaluhu \u015f\u00f6yle buyurur. O bir \u015feyi yapmak, yaratmak istedi\u011fi zaman ona sadece \u2018ol\u2019 der hemen oluverir. \u2018Ol\u2019 s\u00f6z\u00fcnden maksat nedir? Zahiri anlam\u0131 m\u0131d\u0131r? Yani Allah yarataca\u011f\u0131 \u015feylere \u2018ol\u2019 diye hitap m\u0131 eder? Yoksa bir\u00e7ok m\u00fcfessirin dedi\u011fi gibi bu ger\u00e7ek bir emir de\u011fil, sadece Allah\u2019\u0131n varl\u0131klar\u0131 yaratma iradesinin geri \u00e7evrilmez olu\u015funu, O\u2019nun diledi\u011fi her \u015feyi \u00e7abucak yapabildi\u011fini, O\u2019nun buna muktedir olu\u015funu ifade eden bir mecaz m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
M\u00fcfessirlerin yorumu do\u011fru g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Fakat bu hitab\u0131n zikredildi\u011fi ba\u011flam\u0131n gerektirdi\u011fi ba\u015fka bir anlam var. \u015e\u00f6yle ki Allah\u2019\u0131n e\u015fyay\u0131 sadece \u2018ol\u2019 emriyle yaratt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131, zihni bo\u015f, e\u015fyan\u0131n varolu\u015fu konusunda bir fikri olmayan bir muhatap i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f bir a\u00e7\u0131klama de\u011fildir. Bilakis muhatab\u0131n, kendisi fark\u0131nda olmasa bile, bu konuda bir \u00f6n fikri, bir h\u00fckm\u00fc vard\u0131r. Yaratman\u0131n sadece Allah\u2019\u0131n \u2018ol\u2019 emriyle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n maksad\u0131 bu \u00f6n fikri y\u0131kmak, muhatab\u0131n yan\u0131lg\u0131s\u0131n\u0131 d\u00fczeltip onun dikkatini yarat\u0131l\u0131\u015f ger\u00e7e\u011fine \u00e7ekmektir. Buna g\u00f6re ayetin meali \u015f\u00f6yle olur. Bir \u015fey sadece Allah\u2019\u0131n \u2018ol\u2019 emriyle olur ey insan, senin zannetti\u011fin gibi de\u011fil. Tahsis ifade eden innema (sadece) edat\u0131 ve ayetlerin konu ba\u011flam\u0131 ayete bu anlam\u0131 kazand\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsano\u011flunun bahsetti\u011fimiz yan\u0131lg\u0131s\u0131 onun \u015fu h\u00fckm\u00fcd\u00fcr. Varl\u0131klar\u0131n kayna\u011f\u0131 onlar\u0131n nedenleridir, her \u015fey birbirini \u00fcretiyor, sonu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131klayan \u015fey, o sonu\u00e7lara zamansal olarak veya mek\u00e2nsal olarak biti\u015fik olan nedenlerdir. Ayetler bu yan\u0131lg\u0131y\u0131 y\u0131k\u0131p, varl\u0131klar\u0131n varolu\u015f gerek\u00e7esinin nedenler de\u011fil Allah\u2019\u0131n \u2018ol\u2019 emri oldu\u011funa ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eker. \u0130nsan\u0131n Allah\u2019a genel olarak inanmas\u0131, onu b\u00f6yle bir yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015fmekten korumaz.<\/p>\n
Asl\u0131nda \u201csadece \u2018ol\u2019 der hemen olur\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131, her insan\u0131n i\u00e7inde var olan bir sorunun cevab\u0131d\u0131r. \u0130nsan kendi kendine \u00e7o\u011fu zaman sorar: Varl\u0131klar\u0131n kayna\u011f\u0131 nedir? G\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u015fu varl\u0131klar nas\u0131l oluyor da s\u00fcrekli de\u011fi\u015fip deviniyor, bin bir t\u00fcrl\u00fc hal i\u00e7inde yenileniyor? Allah bu soruyu insan\u0131n g\u00fcndeminde tutmak i\u00e7in ona s\u0131k s\u0131k hat\u0131rlat\u0131r ve onu yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n nas\u0131l oldu\u011fu konusunda d\u00fc\u015f\u00fcnmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r(\u201cDe ki: G\u00f6klerde ve yerde neler var, bak\u0131n\u2026\u201d Yunus suresi 101, \u00dcstlerindeki g\u00f6\u011fe bakmazlar m\u0131 ki, onu nas\u0131l bina etmi\u015f ve nas\u0131l donatm\u0131\u015f\u0131z! Kaf suresi 6, \u201cAllah’\u0131n rahmetinin eserlerine bir bak, Arz\u0131<\/p>\n
\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan nas\u0131l diriltiyor! Rum suresi 50, \u201cDe ki: Yery\u00fcz\u00fcnde gezip dola\u015f\u0131n da, O nas\u0131l yaratmaya ba\u015flad\u0131 bir bak\u0131n.\u201d Ankebut suresi 20, ve bu anlamda bir\u00e7ok ayet).<\/p>\n
Varolu\u015f kayna\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan varl\u0131klar\u0131n m\u00fcphem bir \u015fekilde var edilmesinden maksat insan\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olmayan bir bilmecenin i\u00e7ine atmak de\u011fildir. Yani Allah yarat\u0131l\u0131\u015f bilmecesini insan\u0131 \u00e7\u0131kmaza sokmak i\u00e7in kurmam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130mtihan i\u00e7in ve ba\u015fka maksatlar i\u00e7in kurmu\u015ftur bilmeceyi. Ve sonu\u00e7 olarak insandan soruya cevap aramas\u0131 istenmektedir. Ki zaten insan yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 gere\u011fi bilmeceyi sever, gizemli \u015feyleri kurcalamaktan zevk al\u0131r. Kur\u2019\u00e2n\u2019da bu sorunun cevab\u0131 net ve k\u0131sa olarak vermi\u015ftir: sadece \u2018ol\u2019 der hemen oluverir. Bu cevab\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n kendisiyle do\u011frular kan\u0131tlar Allah. Bu y\u00fczden bak\u0131\u015flar\u0131 hep yarat\u0131l\u0131\u015fa \u00e7evirir ve dikkatleri oraya \u00e7eker ki insanlar hi\u00e7bir \u015feyin hi\u00e7bir \u015feyi \u00fcretmeye muktedir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bilakis her \u015feyin her an g\u00f6r\u00fcnmeyen Biri taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlas\u0131nlar. Bu noktada \u201cSadece \u2018ol\u2019 der, hemen oluverir\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131 yarat\u0131c\u0131n\u0131n gayb yani g\u00f6r\u00fcnmeyen oldu\u011funu mecazi \u00fcslupla ifade eder. Yani Allah\u2019\u0131n yaratmas\u0131n\u0131n insan gibi do\u011frudan kendi eliyle m\u00fcdahale ederek de\u011fil sadece \u2018ol\u2019 emriyle oldu\u011funu ifade eder. \u0130nsan\u0131n b\u00f6yle bir m\u00fcdahaleyi g\u00f6rmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zira insan yarat\u0131c\u0131y\u0131 g\u00f6remez(\u201cG\u00f6zler O’nu g\u00f6r\u00fcp ku\u015fatamaz O, g\u00f6zleri g\u00f6r\u00fcr. O, pek iyi bilen, her \u015feyden haberdar oland\u0131r.\u201d En\u2019am suresi 103). \u2018K\u00fcn\u2019 emri bir a\u00e7\u0131dan da bu ger\u00e7e\u011fe i\u015faret eder. Yani yarat\u0131c\u0131n\u0131n gayb oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fine.<\/p>\n
\u201cSadece \u2018ol\u2019 der, hemen olur.\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n zikredildi\u011fi ayetlerin konu ba\u011flam\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda iddia etti\u011fimiz gibi bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n hi\u00e7 bilinmeyen bir \u015feyi \u00f6\u011fretmekten daha \u00e7ok mevcut bir yan\u0131lg\u0131y\u0131 d\u00fczeltmek i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f bir a\u00e7\u0131klama oldu\u011fu daha da netle\u015fir.<\/p>\n
Sekiz yerde ge\u00e7mektedir \u2018K\u00fcn feyekuun\u2019 a\u00e7\u0131klamas\u0131. Bunlardan biri Hz. Meryem\u2019in \u0130sa aleyhisselam\u2019la m\u00fcjdelendikten sonra \u015fa\u015f\u0131rmas\u0131na bir cevap olarak verilmektedir(Meryem: Rabbim! dedi, bana bir erkek eli de\u011fmedi\u011fi halde nas\u0131l \u00e7ocu\u011fum olur? Allah \u015f\u00f6yle buyurdu: \u0130\u015fte b\u00f6yledir, Allah diledi\u011fini yarat\u0131r. Bir i\u015fe h\u00fckmedince ona sadece \u2018Ol\u2019 der; o da oluverir. \u00c2l-i \u0130mr\u00e2n suresi 47). Anla\u015f\u0131lan Meryem aleyhisselam babas\u0131z bir \u00e7ocuk m\u00fcjdesine \u015fa\u015f\u0131r\u0131yor. Allah da ona \u00e7ocu\u011fun varl\u0131k nedeninin baba de\u011fil Allah\u2019\u0131n \u2018ol\u2019 emri yani onun iradesi oldu\u011funu \u00f6\u011fretiyor.<\/p>\n
Meryem\u2019in \u015fa\u015f\u0131rmas\u0131 \u015fa\u015f\u0131lacak bir durum de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc her insan ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir \u00e7ocu\u011fun varl\u0131k nedeninin sa\u011flam bir anne ve baba oldu\u011funu zanneder. Bu y\u00fczden Yahya ile m\u00fcjdelendi\u011finde Zekeriyya da aleyhisselam \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131(Zekeriyya: Rabbim! dedi, kar\u0131m k\u0131s\u0131r oldu\u011fu, ben de ihtiyarl\u0131\u011f\u0131n son s\u0131n\u0131r\u0131na vard\u0131\u011f\u0131m halde, benim nas\u0131l o\u011flum olabilir? Allah: \u00d6yledir, dedi; Rabbin: O bana kolayd\u0131r. Daha \u00f6nce, sen hi\u00e7bir \u015fey de\u011filken seni de yaratm\u0131\u015ft\u0131m, buyurdu. Meryem suresi 8-9) Meryem aleyhisselam\u2019a yap\u0131lan a\u00e7\u0131klama ba\u015fka bir y\u00f6nden Zekeriya aleyhisselam\u2019a da yap\u0131lm\u0131\u015f ona nedenlerin etkisiz oldu\u011fu, ger\u00e7ek failin Allah oldu\u011fu ba\u015fka bir \u00fcslupla anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015e\u00f6yle ki ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir \u015feyle m\u00fcjdelenen Zekeriyya aleyhisselam\u2019a kendi var edili\u015fi hat\u0131rlat\u0131lm\u0131\u015f, kendisi sa\u011flam bir ebeveynden var edildi\u011fi halde \u201cSen hi\u00e7bir \u015fey de\u011filken seni de yaratm\u0131\u015ft\u0131m\u201d diye hitap edilmi\u015ftir. Yani sen sa\u011flam bir anne ve babadan olsan bile seni hi\u00e7ten yaratt\u0131m denilmi\u015ftir. Bu s\u00f6z nedenlerin var etme i\u015finde hi\u00e7bir etkisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmesidir. Meryem\u2019in \u2018nas\u0131l olur\u2019 sorusuna verilen cevap \u201csadece \u2018ol\u2019 derim olur\u201d, s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. Zekeriyya\u2019n\u0131n \u2018nas\u0131l olur\u2019 sorusuna verilen cevap ise ben hi\u00e7ten yarat\u0131r\u0131m anlam\u0131nda bir s\u00f6zd\u00fcr ki her iki s\u00f6z de nedenlerin etkisi oldu\u011fu vehmine kap\u0131lan insan\u0131n yan\u0131lg\u0131s\u0131n\u0131 d\u00fczeltmeyi ama\u00e7lar.<\/p>\n
Bu ger\u00e7ek ba\u015fka bir a\u00e7\u0131dan bakarsak \u015fu anlama gelir. Hz. Zekeriyya\u2019n\u0131n ve di\u011fer insanlar\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 gibi ola\u011fan say\u0131lan bir olayla Hz. Yahya, \u0130sa, Adem aleyhisselam yarat\u0131l\u0131\u015flar\u0131 gibi ola\u011fan\u00fcst\u00fc say\u0131lan olaylar birbirinden farks\u0131zd\u0131r. Zira hepsinin as\u0131l nedeni Allah\u0131n \u2018ol\u2019 emridir. Bu ger\u00e7ek Kur\u2019\u00e2n\u2019da \u0130sa ile Adem\u2019in yarat\u0131l\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir: \u201cAllah nezdinde \u0130sa’n\u0131n durumu, Adem’in durumu gibidir. Allah onu topraktan yaratt\u0131. Sonra ona “Ol!” dedi ve oluverdi.\u201d \u00c2l-i \u0130mr\u00e2n suresi 59.<\/p>\n
\u201cSadece \u2018ol\u2019 der hemen olur\u201d form\u00fcl\u00fcn\u00fcn zikredildi\u011fi ba\u015fka bir konu ba\u011flam\u0131 \u00f6l\u00fcmden sonra dirili\u015ftir. Allah bu s\u00f6z\u00fc yeniden dirili\u015fi ink\u00e2r edip anlayamayan insanlara s\u00f6ylemi\u015ftir. \u0130nsan\u0131n \u00f6l\u00fcmden sonra dirilmeyi kavrayamay\u0131\u015f\u0131n\u0131n sebebi hayat\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 insan\u0131n eti kemi\u011fi bedeni oldu\u011funu zannetmesidir. Hayat\u0131n, hareketin kayna\u011f\u0131n\u0131n beden oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr insan. Bu y\u00fczden beden bozulup da\u011f\u0131l\u0131nca hayat\u0131n kayna\u011f\u0131 ortadan kayboldu\u011fu i\u00e7in hayat\u0131n var olmas\u0131 ikinci defa m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r bu zanna g\u00f6re. \u201cDediler ki: Sahi biz, \u00f6l\u00fcp de bir toprak ve kemik y\u0131\u011f\u0131n\u0131 haline gelmi\u015fken, yeniden diriltilece\u011fiz \u00f6yle mi?\u201d M\u00fc’min\u00fbn suresi 82, “\u015eu \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f kemikleri kim diriltecek?” Yasin suresi 78. Bu itiraza veya \u015f\u00fcpheye bir\u00e7ok y\u00f6nden cevap verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Varl\u0131\u011f\u0131n illetinin Allah oldu\u011funa dikkat \u00e7ekilmi\u015f, farkl\u0131 yaratma \u00f6rneklerine dikkat \u00e7ekilmi\u015f \u201csadece \u2018ol\u2019 der hemen olur\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131yla ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Sonu\u00e7, bu d\u00fcnyada varl\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7ek nedeninin, nedenler de\u011fil; Allah oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131rsa \u00f6ld\u00fckten sonra yeniden dirili\u015fe kanaat getirmenin \u00f6n\u00fcnde bir \u2018engel\u2019 kalmayacakt\u0131r. Yasin suresinin sonundaki ifadeler bunu anlatmaktad\u0131r. Vallahu A\u2019lem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bu d\u00fcnyada varl\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7ek nedeninin, nedenler de\u011fil; Allah oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131rsa \u00f6ld\u00fckten sonra yeniden dirili\u015fe kanaat getirmenin \u00f6n\u00fcnde bir \u2018engel\u2019 kalmayacakt\u0131r. Yasin suresinin sonundaki ifadeler bunu anlatmaktad\u0131r. B\u0130R\u00c7OK AYETTE Allah celle celaluhu \u015f\u00f6yle buyurur. O bir \u015feyi yapmak, yaratmak istedi\u011fi zaman ona sadece \u2018ol\u2019 der hemen oluverir. \u2018Ol\u2019 s\u00f6z\u00fcnden maksat nedir? Zahiri anlam\u0131 m\u0131d\u0131r? Yani Allah […]<\/p>\n","protected":false},"author":126,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[380],"class_list":["post-90811","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n