\u00d6NS\u00d6Z:<\/p>\n
Bir analist \u201cS\u00f6ylediklerimiz bilmedi\u011finiz \u015feyler de\u011fildir, ama bildi\u011finiz \u015feyler de de\u011fildir\u201d der. Benim s\u00f6yleyeceklerim, bilmedi\u011finiz \u015feyler de olmayan \u015feyler. \u00d6yleyse neden bunlar\u0131 sizinle payla\u015fma ihtiyac\u0131 hissettim diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde ise \u015fu cevab\u0131 bulabildim: Bazen yeni olan, eski ve bilindik bilgi par\u00e7alar\u0131n\u0131n biraraya geli\u015findeki terkipte ortaya \u00e7\u0131kar. Ve yeni terkiplerin, yeni d\u00fc\u015f\u00fcnce uyan\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in insan zihinlerinin birbirlerinin k\u00f6r noktalar\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatarak, yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 eleyip do\u011frular\u0131n\u0131 peki\u015ftirerek ortak \u00fcretimler meydana getirmesi en sa\u011flam yollardan biridir.<\/p>\n
Hayat prati\u011fimizde, g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131m\u0131zda \u00f6nemli izd\u00fc\u015f\u00fcmleri oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bir konu bu. \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m toplumun insan malzemesinin iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hep d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Sonra bunun nedenleri \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmenin, bir mum yakman\u0131n gereklili\u011fine inand\u0131m ve bu sunum da bu \u00e7aban\u0131n bir par\u00e7as\u0131. \u00d6nemli olmas\u0131n\u0131n nedeni \u015fu: \u0130nsan\u0131n niteliksel de\u011feri ve bu de\u011feri y\u00fckseltme \u00e7abas\u0131, bir ba\u015fka ifadeyle tekemm\u00fcl\u00fc, kendisiyle ili\u015fkili olan her\u015feyi \u00f6nceler. Ruhsal ve zihinsel geli\u015fim, biyolojik, yani bedensel geli\u015fimden daha karma\u015f\u0131kt\u0131r ve ondan farkl\u0131 olarak kendi kendine ger\u00e7ekle\u015fmez. \u0130nsan\u0131n kendi \u00e7abas\u0131n\u0131 da gerektirir. Etraf\u0131m\u0131za bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ili\u015fkilerimizi g\u00f6zden ge\u00e7irdi\u011fimizde ise ileti\u015fim i\u00e7inde oldu\u011fumuz insan kitlesinde (piyasa diliyle insan malzemesinde) bu de\u011ferin eksikli\u011fiyle ilintili sorunlar\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fcncelerimi payla\u015f\u0131rken somut ve ya\u015fant\u0131sal olana vurguyu kayd\u0131rmak ve hipotetik tart\u0131\u015fmalardan uzak kalmak i\u00e7in teknik bir dil kullanmaktan uzak durmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bu nedenle de etimolojik n\u00fcanslarda olu\u015fabilecek kay\u0131plar\u0131, hatta hatalar\u0131 g\u00f6zard\u0131 ederek daha \u00e7ok \u2018anlam ve yorum\u2019 \u00fczerinde durman\u0131n yararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.<\/p>\n
B\u00f6ylece Kartezyen dualizmin uzant\u0131lar\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan \u2018bilen \u00f6zne\u2019\u2013\u2018bilinen nesne,\u2019 zihin-beden, a\u00e7\u0131klama-anlama, yapma-bilme, evrensel olan-tikel olan vb. kutupsall\u0131klara ve aralar\u0131ndaki diyalekti\u011fe zorunlu olduk\u00e7a de\u011findim.<\/p>\n
Bir kavramsal \u00e7at\u0131 veya paradigma ile kendimi s\u0131n\u0131rlamak istemememe ra\u011fmen bu yakla\u015f\u0131m bi\u00e7iminin dasein analitik yakla\u015f\u0131ma yak\u0131n oldu\u011funu belirtmek isterim. Dasein analitik d\u00fc\u015f\u00fcnce, bizi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, haz\u0131r re\u00e7ete haline getirilmi\u015f bir kavramsal \u00e7at\u0131y\u0131 benimsemeye zorlamaks\u0131z\u0131n, verili fenomenlerin mutlak ger\u00e7e\u011finden yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f \u2018bilimsel\u2019 soyutlamalar, t\u00fcretmeler, a\u00e7\u0131klamalar ve hesaplamalar i\u00e7inde yitip gitmeksizin, g\u00f6zlemcinin dolays\u0131z g\u00f6zlemledi\u011fi \u015feyle ba\u015fba\u015fa kalmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Dasein analisti g\u00f6r\u00fc\u015f alan\u0131na giren her\u015feyi belirli hipotezlere, \u00f6nkabullere g\u00f6re de\u011fil, ger\u00e7ekte en yal\u0131n halleriyle nas\u0131llarsa \u00f6yle\u2014dolays\u0131z\u2014tan\u0131mlamaya ve a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. (Bu dolays\u0131zl\u0131\u011f\u0131n sonucu olarak bilen-bilinen, \u00f6zne-nesne i\u00e7i\u00e7e birbirini tamamlar ve ayr\u0131lamazd\u0131r; ancak konunun bundan sonras\u0131 art\u0131k yukar\u0131da tan\u0131mlanan s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ta\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in buraya girmeyece\u011fiz.)<\/p>\n
Bu anlamda \u015funu belirtmem gerekir: Bir\u00e7o\u011fumuz \u00f6zne, \u00f6znellik, \u00f6zne olma vs.den s\u00f6z edildi\u011finde sevimsiz, fazla iddial\u0131, benli\u011fin fazla vurguland\u0131\u011f\u0131 bir hava hisseder ve temkinli yakla\u015f\u0131r\u0131z. Ancak, benim burada \u2018\u00f6zne olma\u2019 derken kendi ad\u0131na ve kendini mutlak bir merkez kabul ederek \u2018bir k\u00fc\u00e7\u00fck tanr\u0131\u2019 olmay\u0131 kastetmedi\u011fimi belirtmem gerekir. Burada, \u2018\u00f6zne olmak\u2019 derken, adalet ve ger\u00e7e\u011fe\u2014hakikate\u2014kendini katma ve kendisini merkezle olan ili\u015fkisinde olmas\u0131 gereken yere ta\u015f\u0131ma konusunda aktif ve kararl\u0131 bir \u00e7aba i\u00e7inde olunmas\u0131n\u0131 kastediyorum.<\/p>\n
Kimsenin efendisi olmak gibi bir niyetiniz yoksa, kimsenin k\u00f6lesi olmamak konusunda da kendinizi daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve kararl\u0131 hissedersiniz. Bu, kendi i\u00e7imizde ve kendimize kar\u015f\u0131 d\u00fcr\u00fcst olman\u0131n\u2014veya olmaman\u0131n\u2014uzant\u0131s\u0131d\u0131r. Yani, \u201cE\u011fer g\u00fcc\u00fcm varsa birileri bana k\u00f6le olabilir, ben onlar\u0131n efendisi olabilirim\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsak, bu, \u201cBenden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc birileri oldu\u011funda da ben onlar\u0131n k\u00f6lesi olurum\u201d \u015feklinde bir sakl\u0131 kabul\u00fc i\u00e7inde ta\u015f\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n
Konu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131c\u0131, sevimsiz, fazla akademik ve teknik oldu\u011funun fark\u0131ndayd\u0131m; ama \u00f6zellikle tercih ettim. Burada bulunanlar\u0131n \u00e7o\u011fu de\u011fi\u015fik derecelerde birtak\u0131m topluluklar, gruplar ya da cemaatlerle\u2014yani kollektif yap\u0131larla\u2014ba\u011flar ta\u015f\u0131yor. Kollektif kimlik sosyal bir varl\u0131k olarak insan\u0131n zorunlu ihtiyac\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc. Ancak topluluk ya da cemaat yap\u0131lar\u0131 i\u00e7inde insanlar\u0131n bir tercihe zorland\u0131klar\u0131na hep \u015fahit oldum. Bireyler kendisi olamamak ile cemaatin, grubun i\u00e7inde (ya da \u00fcyesi) olamamak aras\u0131nda bir tercihe zorlan\u0131yorlard\u0131. B\u00f6yle bir tercih zorunlu muydu, bireyler hem kendileri hem de o toplulu\u011fun bir bireyi ya da \u00fcyesi olarak var olamazlar m\u0131yd\u0131? Ben b\u00f6yle bir tercih konusunda bir travma ya\u015famad\u0131m, ancak burada bulunan ve bulunmayan bir\u00e7ok arkada\u015f\u0131m\u0131n bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde travmatik ya\u015fant\u0131lar\u0131 oldu\u011funa \u015fahit oldum. Bunu \u00f6nemsiyorum ve ba\u015fl\u0131kta buna at\u0131f var.<\/p>\n
Bir di\u011fer husus, bir\u00e7ok yerde demokrasi kavram\u0131 ge\u00e7iyor konu\u015fmamda. Tamam\u0131nda olmasa bile bir\u00e7ok yerde bu kavram\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k anlam\u0131nda kullan\u0131yorum; alternatif bir din gibi tan\u0131mlanan bir demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131 de\u011fil bu\u2026<\/p>\n
\u00d6zne-nesne ay\u0131r\u0131m\u0131 sadece aktif-pasif farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131na dayanmaz. Belirleyicilik (inisiyatif) \u00f6znenin ikinci bask\u0131n \u00f6zelli\u011fidir. \u00d6znenin fonksiyonlar\u0131 ba\u015fl\u0131ca \u00fc\u00e7 d\u00fczlemde ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: d\u00fc\u015f\u00fcnce, duygu ve davran\u0131\u015f alanlar\u0131.<\/p>\n
i. d\u00fc\u015f\u00fcnsel d\u00fczlemde: tahkik<\/p>\n
ii. duygusal d\u00fczlemde: vicdan<\/p>\n
iii. davran\u0131\u015f d\u00fczeyinde: irade<\/p>\n
\u00d6znenin i\u015flevselli\u011fi: sorumluluk<\/p>\n
Yukar\u0131daki \u015femada da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu \u00fc\u00e7 alanda da \u00f6zne olman\u0131n sonu\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u015fey, sorumluluktur. \u015e\u00f6yle de terc\u00fcme edebiliriz bunu: Ki\u015fi kendini ne kadar \u00f6znele\u015ftirmi\u015fse o kadar sorumluluk y\u00fcklenmi\u015ftir ve bu ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n
Demokrasi ve \u00f6zne ili\u015fkisi:<\/strong><\/p>\n
Belli ilkeler etraf\u0131nda temellenmi\u015f olan liberal demokrasiler art\u0131k bir\u00e7ok nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc sorgulan\u0131yor ve yetersiz bulunuyor. Kat\u0131l\u0131m, \u00e7o\u011fulculuk, kamusal ve \u00f6zel alan\u0131n ayr\u0131\u015fmas\u0131, farkl\u0131 taleplerin birarada kar\u015f\u0131lanmas\u0131, irad\u00ee kimlik se\u00e7imlerinin \u00f6zg\u00fcrce yap\u0131labilmesi, temsil gibi olgular kar\u015f\u0131s\u0131nda klasik liberal demokrasiler cevap vermekte zorlan\u0131yor. B\u00fct\u00fcnc\u00fcl toplumsal yap\u0131lar\u0131n par\u00e7alanmas\u0131, cemaat\u00e7ilik dayan\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n giderek g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131, teknolojik geli\u015fmenin gerek birey olarak insan\u0131, gerekse toplumlar\u0131 do\u011frudan etkilemesi bu s\u00fcreci h\u0131zland\u0131r\u0131yor. Siyasal sistemin me\u015fruiyeti sorununu g\u00fcndeme getiren bu geli\u015fmeler yeni bir demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131 aray\u0131\u015flar\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Ve bu sorgulama ve yeniden yorumlama s\u00fcreci sadece demokrasi kavram\u0131n\u0131 de\u011fil, onunla ili\u015fkili ve onun \u00e7evresinde yer alan bir dizi kavram\u0131 da yeniden anlamland\u0131rma e\u011filimi ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Liberal demokrasinin ulus\u00e7uluk ba\u011flam\u0131nda peki\u015ftirilmi\u015f dokusu, asl\u0131nda bir-\u00f6rnekle\u015ftirme beklentilerinin bir uzant\u0131s\u0131d\u0131r. Bir-\u00f6rneklik ise, daha ba\u015flang\u0131\u00e7ta d\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r. Kendi d\u0131\u015f\u0131ndakini ortadan kald\u0131rmaya kararl\u0131 bir mant\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde ta\u015f\u0131r. \u00c7o\u011funluk da son kertede bir-\u00f6rnekli\u011fin bizatihi kendisidir. Bu nedenle klasik liberal demokrasilerin \u00e7o\u011funlu\u011fun az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten bir y\u00f6netsellikle b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi, ger\u00e7ekle\u015ftirilememi\u015f bir ilke olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. Tersine, demokrasiler zaman i\u00e7inde bir t\u00fcr \u00e7o\u011funluk diktatoryas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr (Connoly, 1997). Yeni demokrasi \u00f6nerilerinin kendisini en \u00e7ok g\u00f6sterdi\u011fi d\u00fczey de budur.<\/p>\n
Demokratik rejimin normatif altyap\u0131s\u0131 olan insan haklar\u0131 ve onun \u015femsiyesi olan hukuk devleti kavramlar\u0131 da yeniden yorumlanmaktad\u0131r. Art\u0131k hukuk devleti i\u00e7in ne sadece demokratik hukuk devleti, ne de sosyal hukuk devleti boyutlar\u0131 yeterli g\u00f6r\u00fclmemektedir. Bunlara \u2018hukuk toplumu\u2019 boyutunun eklenmesi, hukuk devletini temellendirmek i\u00e7in zorunlu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu boyut ise ku\u015fkusuz toplumu olu\u015fturan bireylerin tek tek d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ve de\u011fi\u015fimine tekab\u00fcl eden bir haz\u0131rl\u0131k s\u00fcrecini i\u015faret ediyor. Bu noktada ortaya \u00e7\u0131kan kav\u015fak, siyas\u00ee, toplumsal, bireysel-ruhsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn birle\u015fti\u011fi bir d\u00fc\u011f\u00fcm olu\u015fturuyor. (Siyasal boyutuyla diyalojik demokrasi, toplumsal boyutuyla k\u00fcreselle\u015fme, ruhsal boyutuyla bireysel tercih zenginli\u011fi ve geli\u015fme olanaklar\u0131… (ve biraz olumsuz boyutundan da s\u00f6z edersek; \u00e7elinebilirlik, dezenformasyon imkanlar\u0131n\u0131n artmas\u0131 vs.)<\/p>\n
Bireysel kimli\u011fimizin, kolektif kimli\u011fimizin bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 yerine kollektif kimli\u011fimizin bireysel kimli\u011fimizin bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini; kollektif kimli\u011fin birinci durumda dura\u011fanla\u015faca\u011f\u0131n\u0131, kal\u0131pla\u015faca\u011f\u0131n\u0131, ikinci durumda ise canl\u0131 ve kendi kendini besleyen i\u00e7 dinamiklere sahip olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.
\nModernitenin kendi varl\u0131ksal ger\u00e7e\u011fini a\u015fk\u0131nla\u015ft\u0131rma e\u011filiminin bir sonucu olarak devlet ayn\u0131 anlay\u0131\u015fla peki\u015ftirilmi\u015f, yan\u0131s\u0131ra liberal yap\u0131lar i\u00e7inde demokrasi de a\u015fk\u0131nsal ama\u00e7sal bir anlam kazanm\u0131\u015ft\u0131r (bir t\u00fcr din h\u00fcviyeti kazanma\u2026) Bu durum demokrasinin her ba\u011flamda denetimden uzakla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz demokrasilerinin dayanmas\u0131 gereken en \u00f6nemli \u00f6gelerden birisi, \u00f6zne kavram\u0131na eklenmesi gereken \u00f6zel alan olgusudur. Kamu alan\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca daralt\u0131ld\u0131\u011f\u0131, buna mukabil \u00f6zel alan\u0131n b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131yla zenginle\u015ftirilerek geli\u015ftirildi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7, yeni bir demokrasinin temel dayanak noktas\u0131 olmaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n \u00f6zne olarak kendini yeniden konumland\u0131rmas\u0131 ve demokrasinin \u00f6zneler aras\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 olarak tan\u0131mlanmas\u0131 ile yeni demokrasi anlay\u0131\u015flar\u0131 ve \u00f6nerileri ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r b\u00f6ylece. Liberal demokrasinin bir \u00fcst projesi olarak g\u00f6r\u00fclen radikal demokrasi de bu \u00e7er\u00e7evenin kendisinde somutla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir anlay\u0131\u015f\u0131 i\u015faret etmektedir.<\/p><\/blockquote>\nBuna paralel olarak Giddens\u2019in \u2018demokrasinin demokratikle\u015ftirilmesi\u2019 olarak tasvir etti\u011fi \u2018diyalojik demokrasi\u2019 projesi var. Bu proje kamusal alanda \u00f6teki ile kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tolerans i\u00e7inde beraber ya\u015faman\u0131n tek arac\u0131n\u0131n diyalog oldu\u011funu varsayar. Bunu yaparken de \u00f6tekinin kim ve ne oldu\u011funa bakmaz, dolay\u0131s\u0131yla da Giddens\u2019in deyimiyle fundamentalizmin t\u00fcm tiplerine kar\u015f\u0131t bir konum al\u0131r (Giddens, 1994:115).<\/p>\n
Di\u011fer taraftan g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6zellikle teknolojik geli\u015fmenin giderek g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131yla birlikte yatay (\u00f6zneler aras\u0131) etkile\u015fimin h\u0131zland\u0131\u011f\u0131 biliyoruz. Bu s\u00fcre\u00e7 demokrasi kavram\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131, temsil kavram\u0131ndan kopararak do\u011frudanl\u0131k olgusuna kayd\u0131r\u0131yor. Bildi\u011finiz gibi temsili demokrasinin geli\u015fmesinin ana nedeni g\u00fcn\u00fcm\u00fcz devletlerinde insan toplulu\u011funun nicelik olarak b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, \u00fclkenin geni\u015fli\u011fi ve y\u00f6netici olman\u0131n belli bir ehliyet ve liyakat gerektirmesinden dolay\u0131 do\u011frudan demokrasinin uygulanamamas\u0131d\u0131r. Y\u00f6netimin ehliyet ve liyakat gerektirmesi bug\u00fcn de ge\u00e7erlili\u011fini korumakla birlikte, insan say\u0131s\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131 ve \u00fclkenin geni\u015fli\u011finin do\u011furdu\u011fu g\u00fc\u00e7l\u00fck ve imkans\u0131zl\u0131klar art\u0131k teknolojik ara\u00e7larla azalt\u0131labiliyor, a\u015f\u0131labiliyor. \u00dcnl\u00fc siyaset bilimci Sartori de, teknolojik olarak \u2018referandumlu demokrasi\u2019nin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu belirtti\u011fi Demokrasi Teorisine Geri D\u00f6n\u00fc\u015f adl\u0131 eserinde \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cReferandumlu demokrasiden ,temsili demokrasinin yerini alan bir makrodemokrasi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ger\u00e7i \u015fu ana kadar b\u00f6yle bir demokrasi yoktur, ama teknolojik bak\u0131mdan art\u0131k olabilir…\u201d<\/p>\n
Yine bildi\u011finiz gibi, yurtta\u015fl\u0131k, erken modern d\u00f6nemin ve siyasal sistemin \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131, ulus\u00e7uluk ak\u0131m\u0131na ulanm\u0131\u015f bir kavramd\u0131r. \u00c7o\u011fu kez yukar\u0131dan inme bir yakla\u015f\u0131mla ve bir \u00fcst yetke taraf\u0131ndan tan\u0131mlanm\u0131\u015f olarak i\u00e7selle\u015ftirilmi\u015ftir. Yurtta\u015fl\u0131k bu \u00f6zellikleri nedeniyle bir-\u00f6rnekle\u015ftirme s\u00fcrecinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 konumunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Hukuksal bir stat\u00fc olmaktan ziyade, yasal bir stat\u00fcye tekab\u00fcl etmi\u015ftir. Siyas\u00ee temsilin i\u015flemedi\u011fi, egemenli\u011fi halka veren demokratik teoriye ra\u011fmen uygulamada g\u00fcc\u00fcn, halk ad\u0131na hareket eden devlete ve b\u00fcrokrasiye ge\u00e7ti\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Michel Foucault\u2019nun modern devleti tan\u0131mlamak amac\u0131yla kulland\u0131\u011f\u0131 \u2018Panopticon\u2019 metaforu ve \u201cModern iktidar b\u00fcy\u00fck g\u00f6zalt\u0131d\u0131r\u201d s\u00f6z\u00fc bu noktadaki a\u00e7maza getirilen ele\u015ftiriyi ifade eder. Oysa yeni vatanda\u015fl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131, t\u00fcm farkl\u0131l\u0131klar\u0131 benimseyen, bunlar\u0131 i\u00e7eren yeni ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir s\u00f6zle\u015fme mant\u0131\u011f\u0131na dayanan bir s\u00fcreci \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor. Bu yurtta\u015fl\u0131k tan\u0131m\u0131n\u0131n iki dayana\u011f\u0131ndan birisi anayasall\u0131k kavram\u0131, \u00f6teki ise kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Bug\u00fcn art\u0131k siyasetin ger\u00e7ek \u00f6znesinin sonradan kurulu\u015f ama\u00e7lar\u0131na ters d\u00fc\u015ferek insana tahakk\u00fcm eden siyasal kurulu\u015flar de\u011fil, bizzat insan oldu\u011fu kabul g\u00f6r\u00fcyor. Devlet kendisine atfedilen \u2018kutsall\u0131k\u2019 s\u0131fat\u0131ndan, \u2018insan\u00fcst\u00fc\u2019 niteli\u011finden soyutlan\u0131yor. Devletin, insan\u0131n refah\u0131, g\u00fcvenli\u011fi ve mutlulu\u011fu i\u00e7in insan taraf\u0131ndan olu\u015fturulmu\u015f bir kurum oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc benimseniyor.<\/p>\n
Bu s\u00fcre\u00e7le ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak y\u00f6neti\u015fim (governance), uluslar\u00f6tesile\u015fme evresinde devreye giren ve odaksal devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zen yeni bir k\u00fclt\u00fcr niteli\u011fi kazan\u0131yor.<\/p>\n
Bu de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinin nas\u0131l y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015funu g\u00f6r\u00fcyoruz:<\/p>\n
Otoritenin merkezsizle\u015fmesi, \u00f6znenin \u00f6n plana \u00e7\u0131kmas\u0131, demokratikle\u015fme s\u00fcre\u00e7leri bir yandan \u00fcst yap\u0131lardan, devletten ve b\u00fcrokrasiden birey psikolojisine do\u011fru geli\u015firken bir yandan da bireyden, bireyin zihinsel yap\u0131s\u0131ndaki haz\u0131rl\u0131ktan ba\u015flayarak aile, okul, \u00e7evre, i\u015f, b\u00fcrokrasi ve devlet katmanlar\u0131na do\u011fru iki y\u00f6nl\u00fc bir yap\u0131lanma, yerle\u015fme, peki\u015fme s\u00fcreci i\u00e7inde olgunla\u015f\u0131yor. Bireyi demokrasinin nesnesi de\u011fil \u00f6znesi olarak g\u00f6ren yeni demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131nda bireyden ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7 \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bireyin demokrasinin ve siyasetin nesnesi de\u011fil \u00f6znesi olabilmesi i\u00e7in ise sadece \u00fcst kurumlar\u0131n onu \u00f6zne olarak konumland\u0131rmalar\u0131 yetmez. Bu \u00f6znenin tan\u0131m\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u00d6zne edilgin de\u011fil etkin oland\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu s\u00fcrecin geli\u015fmesinde bireye d\u00fc\u015fen g\u00f6revler de vard\u0131r. Yeni demokrasi tan\u0131m\u0131nda s\u00f6z\u00fc edilen \u2018\u00f6znelerin e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcr uzla\u015f\u0131s\u0131\u2019 i\u00e7in taraflar\u0131n kendilerini \u00f6zne olarak kabul etmeleri ve dahas\u0131 in\u015fa etmeleri gerekir (y\u00f6neticinin kulu, tebaas\u0131 vs. de\u011fil, belirleyici ve h\u00fcr \u00f6zneler). Bu \u00f6zneler, kendi \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini koruman\u0131n \u00f6tekinin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumaya ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bilincine ula\u015fm\u0131\u015f (kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokratik anlay\u0131\u015f\u0131 \u00f6z\u00fcmsemi\u015f ve i\u00e7selle\u015ftirmi\u015f) bireylerdir. (Burada tan\u0131mlanan\u0131r a\u015f\u0131r\u0131 bireyle\u015fme ya da atomizasyon olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtelim.)<\/p>\n
Peki bu nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fir, ger\u00e7ekle\u015febilir?<\/p>\n
Bu bireylerin kendi i\u00e7lerindeki demokrat kimlik in\u015fas\u0131nda elbette ki ki\u015filiklerinin \u015fekillenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk \u00e7ocukluk y\u0131llar\u0131ndan itibaren ya\u015fad\u0131klar\u0131 tecr\u00fcbeler ve bu tecr\u00fcbelerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 s\u00fcrecinde ileti\u015fim ve etkile\u015fim i\u00e7inde olduklar\u0131 temel fig\u00fcrler (ebeveyn, \u00f6\u011fretmen, y\u00f6netici vb.) \u00f6nemlidir. Bizler kendimizi eri\u015fkin bir bireyden eri\u015fkin bir \u00f6zneye tekmil ederek bir \u2018bilin\u00e7li\u2019 in\u015fa s\u00fcreci ya\u015famaya \u00e7abalayabiliriz. Ama ki\u015fili\u011fimizin temel ta\u015flar\u0131n\u0131n konuldu\u011fu ve harc\u0131n\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk\u2014\u00e7ocukluk\u2014y\u0131llar\u0131m\u0131za geri d\u00f6nerek kimlik in\u015fa s\u00fcrecimizin temellerine yeniden m\u00fcdahale edemeyiz. Ancak \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za bu imkan\u0131 tan\u0131yabiliriz. Onlar\u0131n demokrat bir kimlik temeli \u00fczerine demokrat bir \u00f6zne in\u015fa etmeleri \u00e7ok daha kolay olacakt\u0131r. Antidemokratik tecr\u00fcbelerin temeli \u00fczerine demokrat bir yap\u0131 ve tefri\u015fat \u00e7abas\u0131n\u0131n \u00e7eli\u015fkilerini ya\u015famayacaklard\u0131r b\u00f6ylece.<\/p>\n
Psikolojik s\u00fcre\u00e7lerle sosyolojik s\u00fcre\u00e7ler \u00e7ok\u00e7a benze\u015fir ve birbirine tekab\u00fcl eden geli\u015fme basamaklar\u0131na sahiptirler. \u0130nsan\u0131n ve toplumun tekam\u00fcl\u00fcnde \u00e7ocuk alt geli\u015fme basama\u011f\u0131ndaki bir ruhsal s\u00fcreci temsil eder. \u00c7ocuk daima y\u00f6nlendirilir. Yasaklar ve te\u015fviklerle ceza ve \u00f6d\u00fcllerle ki\u015fili\u011fi \u015fekillenir. Toplumsalla\u015fma s\u00fcrecinde \u00e7ocuk \u00f6nce cezadan ka\u00e7arak ve \u00f6d\u00fcl\u00fc g\u00f6zeterek kurallara uyar. (Hi\u00e7bir \u00e7ocuk ilk yasaklar\u0131n\u0131 ahl\u00e2k kurallar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fturmaz. Yalan s\u00f6ylemek onun i\u00e7in masum bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr mesela. \u201cYaparsam annem k\u0131zar, babam k\u0131zar, polis amca beni hapse atar\u201dla ba\u015flar kurallara uyma.) Bu, taklit a\u015famas\u0131d\u0131r. Ancak daha sonraki a\u015famalarda \u00e7ocu\u011fun ni\u00e7in \u00f6yle davranmas\u0131 veya davranmamas\u0131 gerekti\u011fini ilkesel d\u00fczeyde kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131 ve i\u00e7selle\u015ftirmesi gerekir. Aksi takdirde s\u00fcrekli kendisini kontrol eden bir mekanizman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve bu mekanizman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda da ki\u015finin kendi i\u00e7 dinamikleriyle bunu s\u00fcrd\u00fcrememesi, kararl\u0131 olmayan, d\u00fczensiz, hatta kaotik bireysel ve toplumsal ili\u015fkilere neden olur. \u0130ndirgemeci bir ifadeyle: Herkesin vicdan\u0131nda bir zab\u0131ta olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, herkesin tepesine bir zab\u0131ta gerekecektir.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, bir banka kuyru\u011funda beklerken, gelen insanlar\u0131n \u00f6nce kuyru\u011fun ba\u015f\u0131na sonuna bak\u0131p sonra ba\u015fka bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulabilir miyim diye ortalardaki bo\u015fluklara yana\u015fma \u00e7abalar\u0131na e\u015flik eden tedirgin teredd\u00fctleri \u00e7ok tan\u0131d\u0131kt\u0131r. Oysa hassas nokta \u015furas\u0131d\u0131r: ki\u015fi \u201cD\u00fcr\u00fcst olup kuyru\u011fun sonuna ge\u00e7meliyim\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnerek davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 kontrol ediyorsa bu\u2014tabir yerindeyse\u2014ikinci kalite bir d\u00fcr\u00fcstl\u00fck olacakt\u0131r. Do\u011fru olan di\u011fer bir ihtimalin akla gelmemesidir; geldikten sonra reddedilmesi de\u011fil. (Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n ihlas kavram\u0131n\u0131 yorumlarken \u201c\u0130hlasa niyet, ihlas\u0131 bozar ya da zedeler\u201d demesi de yine ayn\u0131 \u015feyi ifade ediyor) \u2018\u0130lkeselli\u011fin i\u00e7selle\u015ftirilmesi\u2019 derken kastetti\u011fim, budur. \u00c7ocuklar\u0131n g\u00fcndelik ili\u015fkilerinde b\u00f6ylesi davran\u0131\u015f ilkelerine tan\u0131kl\u0131k etmeleri onlar\u0131n bu davran\u0131\u015flar\u0131 ve onun arkas\u0131ndaki \u2018empatik,\u2019 \u2018adil\u2019 ve \u2018kat\u0131l\u0131mc\u0131 (demokratik)\u2019 zihinsel i\u015fleyi\u015fe sahip olmalar\u0131n\u0131n g\u00fcvencesi olacakt\u0131r. Toplumsal yap\u0131y\u0131 bir anda ve t\u00fcm\u00fcyle de\u011fi\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131na g\u00f6re anne-babalar\u0131n evlerinde, \u00f6\u011fretmenlerin, okul idarecilerinin e\u011fitim yuvalar\u0131nda bu bilinci i\u015fselle\u015ftirecek tarzda bir etkile\u015fim kurmaya \u00f6zen g\u00f6stermeleri gerekir. (\u00d6rne\u011fin benim okul zamanlar\u0131mda s\u0131n\u0131f temsilcileri ekseriyetle atamayla belirlenirdi. \u015eimdi o\u011flumun okulunda daha \u00e7ok \u00f6\u011frencilerin se\u00e7imiyle belirlendi\u011fini g\u00f6r\u00fcyor olmaktan memnun oluyorum.)<\/p>\n
Burada \u015f\u00f6yle bir soru sorabiliriz: Bizim k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz \u00e7o\u011fulcu ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Ben Osmanl\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00e7o\u011fulcu ama kat\u0131l\u0131mc\u0131 olmayan bir k\u00fclt\u00fcr oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum (hatta bunu k\u00fclt\u00fcrel olarak \u00e7o\u011fulcu ama siyasi olarak \u00e7o\u011fulcu de\u011fil diye d\u00fczeltirsek daha da do\u011fru olur). Peki TC k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7in ne s\u00f6yleyebiliriz?<\/p>\n
Bizim demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz bu ceza ve \u00f6d\u00fcller i\u00e7ine iradesini hapsetmi\u015f \u00e7ocuk analojisine daha \u00e7ok uyar. (28 \u015eubat s\u00fcrecinde bir generalin a\u011fz\u0131ndan, o zamanki h\u00fck\u00fcmetle 28 \u015eubat\u00e7\u0131lar aras\u0131ndaki ili\u015fki i\u00e7in bu paternalist vesayet\u00e7i-velayet\u00e7i anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7\u0131plak haliyle ortaya koyan benzetmeyi duymak ilgin\u00e7ti. \u201cKomutanlar kararl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015flerdir. \u00c7ocuk terbiyesinde de bu \u00e7ok \u00f6nemlidir. Kararl\u0131l\u0131k ve bunun kesintisiz uygulanmas\u0131\u2026\u201d vs. demi\u015fti.)<\/p>\n
Di\u011fer yandan hukuk sistemimiz, devletin \u2018kutsall\u0131\u011f\u0131\u2019 ve y\u00fcceli\u011fi \u00fczerine kuruludur. Birey\/insan, T\u00fcrk hukuk sisteminin \u00f6znesi de\u011fil. nesnesidir. Dolay\u0131s\u0131yla, yapan ve de\u011fi\u015ftiren de\u011fil, y\u00f6netilen ve y\u00f6nlendirilendir. T\u00fcrk hukuk sistemi bu nedenle, te\u015febb\u00fcse, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe de\u011fil, merkeziyet\u00e7ili\u011fe ve buyurganl\u0131\u011fa yatk\u0131nd\u0131r. Bu nedenle de Do\u011fu Ergil\u2019in ifadesiyle \u2018vatanda\u015f\u0131na pek ald\u0131rmayan, ama vatan\u0131n\u0131 \u00e7ok seven\u2019 devlet ricalinin demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131yla y\u00f6netiliriz.<\/p>\n
Bireyin hukuk sistemi ve siyasal sistem i\u00e7inde \u00f6zne olabilmesi, aile i\u00e7inde, e\u011fitim sistemi i\u00e7inde, sokakta, k\u0131\u015flada karakolda, hastanede kendisini \u00f6zne olarak alg\u0131lama imkan\u0131 ve al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131yla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu alt sistemler i\u00e7inde kendisine nesne muamelesi yap\u0131lmas\u0131na al\u0131\u015fm\u0131\u015f bireyin hukuk ve siyaset alan\u0131nda \u00f6zne gibi davranmas\u0131n\u0131 beklemek ger\u00e7ek\u00e7i olmaz.<\/p>\n
Ki\u015fili\u011fimizin temel ta\u015flar\u0131n\u0131n konuldu\u011fu ve harc\u0131n\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk\u2014\u00e7ocukluk\u2014y\u0131llar\u0131m\u0131za geri d\u00f6nerek kimlik in\u015fa s\u00fcrecimizin temellerine yeniden m\u00fcdahale edemeyiz. Ancak \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za bu imkan\u0131 tan\u0131yabiliriz. Onlar\u0131n demokrat bir kimlik temeli \u00fczerine demokrat bir \u00f6zne in\u015fa etmeleri \u00e7ok daha kolay olacakt\u0131r.
\n\u00d6zne olma bilincinin aile i\u00e7inde filizlendi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. 6 ay civar\u0131nda Lacan\u2019\u0131n ayna evresi ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fi s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde \u00e7ocuk kendini ve \u00f6tekini farkeder ve \u00f6zne olma s\u00fcreci kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerin niteli\u011fiyle \u015fekillenir ve asl\u0131nda t\u00fcm hayat boyunca devam eder. (Andre Malraux, elli y\u0131ld\u0131r insanlara g\u00fcnah \u00e7\u0131kartan bir papaza insanl\u0131k hakk\u0131nda ne \u00f6\u011frendi\u011fini sorar. Papaz cevap verir: \u201c\u00d6ncelikle, insanlar d\u00fc\u015f\u00fcnebildi\u011fimizden \u00e7ok daha mutsuz, ve sonra \u015f\u00f6yle bir ger\u00e7ek var ki, yeti\u015fkin insan diye bir\u015fey yok.\u201d) Peki neden \u00fclkemizde eri\u015fkin az? \u00c7ocuklu\u011funun ard\u0131ndan ergenlik, delikanl\u0131l\u0131k, gen\u00e7lik a\u015famalar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde tamamlayarak ki\u015finin bir eri\u015fkin olmas\u0131 i\u00e7in gereken \u015fartlar olgunla\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r diyebilirim rahatl\u0131kla.<\/p><\/blockquote>\nPeki \u00f6nce \u015fartlar\u0131n, sonra da insanlar\u0131n olgunla\u015fmas\u0131 i\u00e7in ne yapmak gerekir?<\/p>\n
\u00c7ocuk k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftan itibaren hem kendisini ifade etmeye, fikrini a\u00e7\u0131klamaya ve \u2018rey\u2019 kullanmaya, hem de kendi hakk\u0131n\u0131 talep etmeye ve takip etmeye al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Aile i\u00e7inde al\u0131nacak kararlarda t\u00fcm aile bireylerinin s\u00fcrece kat\u0131lmalar\u0131, onlar\u0131n daha kat\u0131l\u0131mc\u0131\u2014demokrat\u2014bir ya\u015fama bi\u00e7imine ve inisiyatif kullanmaya al\u0131\u015fmalar\u0131, verdikleri kararlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na katlanmalar\u0131 ve kendilerinin de kat\u0131l\u0131mc\u0131 olduklar\u0131 kararlara daha \u00e7ok uymalar\u0131n\u0131 sonu\u00e7 verecektir. Bu, \u00e7ocu\u011fa alaca\u011f\u0131m\u0131z bir ayakkab\u0131 veya \u00e7antan\u0131n ona sorulmas\u0131yla ba\u015flar. Bu ayn\u0131 zamanda \u00e7ocu\u011fun karar\u0131 kendisi verirken ba\u015fkalar\u0131na da dan\u0131\u015fma ve bilgilenme s\u00fcrecine al\u0131\u015fmas\u0131 olacakt\u0131r. \u00c7ocu\u011funuzun elinden tutup ayakkab\u0131c\u0131ya gittiniz: \u00c7ocu\u011fa \u201c\u015eunu al\u201d dedi\u011finizde o di\u011ferinin rengini daha \u00e7ok be\u011fenmi\u015fse sadece renginden dolay\u0131 di\u011ferini almak isteyebilir ve ak-kara, hep-hi\u00e7 ikilemine kilitlenir. Yani zihni kategorik i\u015flemeye ba\u015flar. \u00d6te yandan ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7enekleri k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f bireyin psikolojisinde, ge\u00e7ersizle\u015fen se\u00e7ene\u011fin olumlu \u00f6zelliklerine se\u00e7ici bir dikkat geli\u015firken, geriye kalan se\u00e7enek i\u00e7in bu se\u00e7ici dikkat olumsuz y\u00f6nde olur. Ki\u015fi o se\u00e7ene\u011fe mahkum oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in refleks olarak olumsuzluklar\u0131 alg\u0131lar. Bunu hepimiz g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda s\u0131k\u00e7a ya\u015far\u0131z. Ma\u011fazada ister koltuk al\u0131n, ister ceket, sat\u0131c\u0131 hangisi daha uygun diye bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fcr\u00fcnler aras\u0131nda birini g\u00f6sterip bu sat\u0131ld\u0131 dedi\u011finde ilk tepkimiz \u201cT\u00fch, onun rengi daha g\u00fczelmi\u015f, ka\u00e7\u0131rd\u0131m\u201d \u015feklinde olur. \u00c7ocu\u011fu da bir se\u00e7ene\u011fe zorlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ayn\u0131 \u015fey olur. Ama siz ona \u201cHangisini istersin?\u201d diye se\u00e7im hakk\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla karar verme sorumlulu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 anksiyeteyi azaltmak\/payla\u015fmak amac\u0131yla o da sizden fikrinizi soracakt\u0131r. O zaman da \u201cOnun rengi daha g\u00fczel ama bunun derisi daha sa\u011flam, \u015funun da taban\u0131 daha hafif ve ergonomik…\u201d gibi \u00e7ocu\u011fun bir dahaki tercihinde kendisine rehberlik edebilecek de\u011ferlendirme tarz\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmesini sa\u011flayabilirsiniz. Bu iki farkl\u0131 yakla\u015f\u0131m tarz\u0131, iki farkl\u0131 ki\u015fiyi \u015fekillendirecektir.<\/p>\n
Ne yaz\u0131k ki bizim yerle\u015fik k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczde (bir\u00e7ok Do\u011fulu toplumda oldu\u011fu gibi) ilk ili\u015fki bi\u00e7imi daha \u00e7ok \u015fekillendirici olmaktad\u0131r. Do\u011fulu-M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131n despot ve totaliter rejimlerce y\u00f6netilmelerinin kayna\u011f\u0131ndaki etkenlerden biri de budur kanaatimce. Analitik yakla\u015f\u0131m yerine kategorik de\u011ferlendirmeye yatk\u0131n; sorgulaman\u0131n, tahkik etmenin muhalefet, hatta ba\u015fkald\u0131r\u0131 kabul edildi\u011fi, itaatin meziyet olarak addedildi\u011fi bir geleneksel yap\u0131 bask\u0131nd\u0131r… Mesel\u00e2, insanlar da ya iyidir ya k\u00f6t\u00fc. \u201c\u015eu huyu k\u00f6t\u00fc, ama bu y\u00f6n\u00fc iyidir\u201d \u015feklinde de\u011ferlendirmeler daha seyrektir.<\/p>\n
\u00d6zne bilincinin\/demokratikle\u015fme k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fmas\u0131nda bir di\u011fer basamak okuldur. T\u00fcrkiye\u2019deki e\u011fitim sisteminin iki z\u0131t u\u00e7ta iki farkl\u0131 model \u00fczerinde yap\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: Devlet okullar\u0131nda geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde bask\u0131lanm\u0131\u015f ki\u015filikler \u00fcreten bir e\u011fitim sistemi\u2014ya da sistemsizli\u011fi\u2014nedeniyle, daha \u00e7ok ticar\u00ee kayg\u0131lar\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zellikle varl\u0131kl\u0131 kesimin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n gidebildi\u011fi \u00f6zel okullarda ise a\u015f\u0131r\u0131 disiplinsizlik nedeniyle ilkeselli\u011fin i\u00e7selle\u015ftirilemedi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. \u0130nsan e\u011fitiminde bask\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcven eksikli\u011fine, ki\u015fisel yeteneklerin geli\u015fememesine, geli\u015fim s\u00fcrecindeki ilkel yap\u0131lar\u0131n devam etmesi ve dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ocuksulu\u011fun devam etmesine neden oldu\u011funu biliyoruz. Di\u011fer yandan disiplinsizlik ve kurals\u0131zl\u0131k\u2014avam\u00ee tabirle \u015f\u0131mart\u0131lma\u2014da ki\u015fili\u011fin da\u011f\u0131lmas\u0131na, b\u00fct\u00fcnle\u015fememesine, keyfili\u011fin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na, sorumluluk duygusunun geli\u015fmemesine, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmenin\u2014empatinin\u2014zay\u0131f kalmas\u0131na neden olarak ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ki\u015fiye zarar verir.<\/p>\n
Toplumsal dokuyu olu\u015fturan irili ufakl\u0131 t\u00fcm yap\u0131 ve katmanlardaki i\u015fleyi\u015fi bu genel kurala dahil edebiliriz. Bir siyas\u00ee parti veya bir cemaat organizasyonunda da ayn\u0131 durum ge\u00e7erlidir. Cemaat i\u00e7i ya da parti i\u00e7i demokrasiyi (kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131) fiilen ortaya koymadan \u00fclkenin demokratikle\u015fmesi yolunda \u00e7aba sarf etmek tutars\u0131z ve anlams\u0131z olur. Bir sivil toplum kurulu\u015funda ayk\u0131r\u0131 seslerin susturulmas\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, hi\u00e7 ayk\u0131r\u0131 ses olmamas\u0131 da sa\u011fl\u0131ks\u0131z bir yap\u0131y\u0131 g\u00f6sterir. Bu, olu\u015fumu meydana getiren bireylerin \u00f6zne olamad\u0131klar\u0131n\u0131n dolayl\u0131 bir ifadesi olur. Asl\u0131nda cemaatler ve cemiyetler, sivil \u00f6rg\u00fctler, \u00f6rg\u00fctlenmeler \u00e7o\u011fu zaman bu noktada bir ambivalans (z\u0131t y\u00f6nde duygular\u0131n i\u00e7i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi ikircikli bir durum) ya\u015farlar.<\/p>\n
Bir \u00e7ocu\u011fun b\u00fcy\u00fcy\u00fcp geli\u015fti\u011fi halde annesiyle olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisini s\u00fcrd\u00fcrmesi ve \u00f6zerkle\u015fememesi nas\u0131l ki sonraki hayat\u0131nda sa\u011fl\u0131ks\u0131z ili\u015fkilere neden olacak bir psikopatolojiyi yans\u0131t\u0131yorsa, ayn\u0131 \u015fekilde i\u00e7inde bulundu\u011fu olu\u015fumun \u2018resm\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015flerini\u2019 hi\u00e7bir \u015fekilde yeniden de\u011ferlendirme ihtiyac\u0131 hissetmeksizin edilgen bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde benimseyen birey i\u00e7in de durum ayn\u0131d\u0131r. Belki o olu\u015fum i\u00e7inde kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece uyumdan s\u00f6z edilebilir (maladaptif uyum); ama bu bireyin \u2018d\u0131\u015far\u0131yla\u2019 olan ili\u015fkilerinde insanlarla, toplumla, ailesiyle, patronuyla, \u00f6\u011fretmeniyle sa\u011fl\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler geli\u015ftirmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Aile i\u00e7inde s\u00fcrekli inisiyatifi k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f, kendisi yerine hep babas\u0131, a\u011fabeyi karar vermi\u015f, kendi makul tercihlerini ifade etmeyi ve bunu elde etmek i\u00e7in m\u00fccadele etmeyi \u00f6\u011frenmemi\u015f ve kendi hayat\u0131n\u0131 hep onlar\u0131n tercihleri do\u011frultusunda belirlemeye al\u0131\u015fm\u0131\u015f bir gen\u00e7 k\u0131z\u0131n sokakta, markette, pazarda e\u015fit, adil ve kararl\u0131 ili\u015fkiler sergilemesi kolay olmaz. Ya da okudu\u011fu okulda bir davran\u0131\u015f\u0131 ya da k\u0131l\u0131k k\u0131yafetiyle ilgili bir emrivakiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131nda kendisini etkin bir \u015fekilde savunmas\u0131n\u0131 beklemek ak\u0131lc\u0131 olmaz. \u00d6rne\u011fin T\u00fcrkiye\u2019deki ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc meselesinde birincil muhatap durumundaki gen\u00e7 han\u0131mlarda \u015funu g\u00f6zlemlemi\u015ftim;<\/p>\n
1. Diren\u00e7leri aile ve toplum i\u00e7inde k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in diren\u00e7 g\u00f6steremediler.<\/p>\n
2. S\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde diren\u00e7 g\u00f6stermeyi \u00f6\u011frendikleri oranda gerekirse aileye ve topluma kar\u015f\u0131 di\u011fer haklar\u0131n\u0131 savunmay\u0131 \u00f6\u011frendiler.<\/p>\n
(\u00c7ok defa kendisine ko\u015fulsuz ve sorgulamaks\u0131z\u0131n itaat etmesini istedi\u011fi ve bask\u0131 alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7ocu\u011funun elinden tutarak gelen ve \u201cDoktor bey, bu \u00e7ocuk \u00e7ok i\u00e7ine kapan\u0131k, utanga\u00e7, sessiz, kimseye kar\u015f\u0131 kendisini savunam\u0131yor\u201d diyen babalarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Ama T\u00fcrkiye\u2019de kad\u0131nlar\u0131n durumu daha vahimdir. Ayn\u0131 \u015fekilde onlar\u0131n elinden tutup getirmiyorlar, fakat \u201cHan\u0131m bakkaldan iki yumurta alamaz, bana ayak uyduram\u0131yor\u201d deyip yeniden evlenmeye kalkt\u0131klar\u0131nda bunun sorumlusunun kendileri oldu\u011fu hi\u00e7 ak\u0131llar\u0131na gelmez. Ak\u0131llar\u0131na gelmeyen bir\u015fey daha vard\u0131r: k\u0131zlar\u0131n\u0131n da ayn\u0131 ak\u0131bete aday olaca\u011f\u0131\u2026)<\/p>\n
Burada edilgen konumdaki bireyin (devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda vatanda\u015f, baba kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ocuk, koca kar\u015f\u0131s\u0131nda kad\u0131n vb.) duru\u015funun psikolojik k\u00f6kenleri hakk\u0131nda da iki laf etmek gerekir. Fromm\u2019da \u00f6zg\u00fcrl\u00fck korkusu, Sartre\u2019da \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe mahkumiyet gibi aforizmalarla ifade edilen se\u00e7im yapma sorumlulu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 kayg\u0131 (anksiyete) esasen bireyi iradesini devretmeye te\u015fne durumda tutmaktad\u0131r. Varolu\u015f\u00e7u terapistlerin \u00fczerinde durdu\u011fu d\u00f6rt t\u00fcr anksiyete kayna\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilir:<\/p>\n
1. \u00f6l\u00fcm<\/p>\n
2. \u00f6zg\u00fcrl\u00fck<\/p>\n
3. yal\u0131t\u0131m(yaln\u0131zl\u0131k)<\/p>\n
4. anlams\u0131zl\u0131k<\/p>\n
Dinamik varolu\u015f\u00e7u yakla\u015f\u0131m Freud taraf\u0131ndan anahatlar\u0131 \u00e7izilen temel dinamik yap\u0131y\u0131 korumakta, fakat i\u00e7eri\u011fi temelden de\u011fi\u015ftirmektedir:<\/p>\n
d\u00fcrt\u00fc—anksiyete—savunma mekanizmas\u0131\u00a0\u015feklindeki eski form\u00fcl Temel kayg\u0131lar\u0131n fark\u0131na varma—anksiyete—savunma mekanizmas\u0131 \u015fekline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
S\u00f6z\u00fc edilen \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, ilk bak\u0131\u015fta olumlu bir i\u00e7eri\u011fe sahip gibi g\u00f6r\u00fcnmekle birlikte, korkuya yap\u0131\u015f\u0131k olarak durur. \u0130nsan\u0131n hayat tarz\u0131ndan, davran\u0131\u015flar\u0131ndan varolu\u015funun \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn se\u00e7imlerinden b\u00fct\u00fcn\u00fcyle sorumlu olmas\u0131 \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fcd\u00fcr ve zeminsizlik, karars\u0131zl\u0131k, belirsizlik ve bo\u015flukta olma duygular\u0131yla i\u00e7i\u00e7edir. Bu s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 hissetmemek i\u00e7in birey zemin, tutamak olarak iradesini sabitleyebilece\u011fi bir referans edinme e\u011filimindedir. Ki\u015fi, kendi varolu\u015funun bilincinde olarak ve kendi sorumlulu\u011funu \u00fcstlenerek kendi in\u015fa plan\u0131n\u0131 kurdu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde otantik ve \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr. Bunun aksini yapmas\u0131 ki\u015finin Heidegger\u2019in \u2018das man\u2019 (=onlar alan\u0131, anonim ki\u015fi) dedi\u011fi konuma d\u00fc\u015fer; ki\u015fisel sorumlulu\u011funu terkederek kitleselle\u015fir ve hi\u00e7le\u015fir.<\/p>\n
Bireyin hukuk sistemi ve siyasal sistem i\u00e7inde \u00f6zne olabilmesi, aile i\u00e7inde, e\u011fitim sistemi i\u00e7inde, sokakta, k\u0131\u015flada karakolda, hastanede kendisini \u00f6zne olarak alg\u0131lama imkan\u0131 ve al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131yla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu alt sistemler i\u00e7inde kendisine nesne muamelesi yap\u0131lmas\u0131na al\u0131\u015fm\u0131\u015f bireyin hukuk ve siyaset alan\u0131nda \u00f6zne gibi davranmas\u0131n\u0131 beklemek ger\u00e7ek\u00e7i olmaz.<\/p><\/blockquote>\n
Bireyin bu d\u00f6rt t\u00fcr varolu\u015fsal kayg\u0131 kayna\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda derman aramas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r ve savunma mekanizmalar\u0131 burada devreye girer. Bu i\u015flevi \u00fcstlense de, bir savunma mekanizmas\u0131 olarak de\u011fil, ancak bir cevap olarak din bu d\u00f6rt temel kayg\u0131ya kar\u015f\u0131l\u0131k verir. Benlik, sorumlulu\u011funu azaltmak ve sorumlulu\u011fun olu\u015fturdu\u011fu s\u0131k\u0131nt\u0131dan kurtulmak i\u00e7in bu sorumlulu\u011fu ve korkuyu payla\u015fmak i\u00e7in birliktelikler kurma e\u011filiminde olur. Bu, bir t\u00fcr karanl\u0131kta elele tutu\u015fmad\u0131r asl\u0131nda (ya da, karanl\u0131kta ba\u015fkalar\u0131n\u0131n da \u0131sl\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyma iste\u011fi\u2026) Milliyet\u00e7ilikten partizanl\u0131\u011fa ve futbol fanatizmine de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler alt\u0131nda t\u00fcreyen t\u00fcm unsuriyet\u00e7iliklerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda bu ilkel savunma mekanizmas\u0131n\u0131n da rol\u00fc var gibime geliyor. (Psikopatolojinin olu\u015fumundaki durum\/s\u00fcre\u00e7 bedenin hastalanmas\u0131nda nihai nedenin hastal\u0131k etkeni de\u011fil, savunma sistemi-hastal\u0131k etkeni dengesinin savunma sistemi aleyhine bozulmu\u015f olmas\u0131 ile benzerdir.)<\/p>\n
Paternal-velayet\u00e7i-vesayet\u00e7i yap\u0131n\u0131n t\u00fcm d\u00fczlemlerde g\u00fc\u00e7 kayb\u0131na u\u011framas\u0131 cemaatler gibi sivil organizasyonlarda da \u00f6zneler aras\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc ve diyalojik bir birliktelik olu\u015fumuna zemin haz\u0131rlayabilir. Bu bir t\u00fcr sosyal yap\u0131s\u00f6k\u00fcm gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir (ya da spontan oldu\u011fu i\u00e7in \u2018yap\u0131s\u00f6k\u00fcl\u00fcm\u2019 diyelim.) Bug\u00fcn burada ya\u015fanan birlikteli\u011fin b\u00f6yle oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bir \u00f6rg\u00fct, bir cemaat ya da bir kurum olarak de\u011fil; t\u00fcm kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n g\u00f6n\u00fcll\u00fc ve \u00f6zg\u00fcr olarak kendi ad\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir toplanma bu\u2026<\/p>\n
Bu s\u00fcre\u00e7te ortaya \u00e7\u0131kacak fark\u0131ndal\u0131k (bilin\u00e7) sadece \u201cBa\u015fkas\u0131n\u0131n bana yapmas\u0131n\u0131 istemedi\u011fim \u015feyi ben de ba\u015fkas\u0131na yapmamal\u0131y\u0131m\u201d anlay\u0131\u015f\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Bu bireyle\u015fme\/demokratikle\u015fme bilincinin bir y\u00fcz\u00fcd\u00fcr ve edilgen taraf\u0131d\u0131r. Bu bilincin \u00f6teki y\u00fcz\u00fc, etkin taraf\u0131 ise ayn\u0131 zamanda \u201cBenim ba\u015fkas\u0131na yapmayaca\u011f\u0131m \u015feyleri ba\u015fkalar\u0131 da bana uygulayamaz\u201d kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve cesaretini ta\u015f\u0131r. Ba\u015fkas\u0131n\u0131n talepleri, beklentileri, haklar\u0131yla kendisininkileri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 ve dengelemeyi \u00f6\u011frenir birey. Bireyin, kimli\u011findeki \u00f6zne in\u015fas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesiyle \u201cBen ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ki\u015fisel tercihlerine, \u00f6rne\u011fin k\u0131l\u0131k k\u0131yafetine kar\u0131\u015famam; ama ba\u015fkalar\u0131 da benimkine kar\u0131\u015fma hakk\u0131na sahip de\u011fildir\u201d yarg\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcmsenmesi s\u00fcre\u00e7leri birbirine ba\u011fl\u0131 ve birbirini belirleyen s\u00fcre\u00e7lerdir. Uzun y\u0131llar boyunca k\u00f6lelikle m\u00fccadele etmi\u015f olan Abraham Lincoln\u2019\u00fcn bir s\u00f6z\u00fc vard\u0131r: \u201cKimsenin k\u00f6lesi olmak istemedi\u011fim gibi, kimsenin efendisi de olmak istemem\u201d der. Bu s\u00f6z anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bu iki y\u00f6nl\u00fcl\u00fc\u011fe i\u015faret eder. Bu s\u00f6z \u201cKimsenin efendisi olmak istemedi\u011fim gibi, kimsenin k\u00f6lesi de olmak istemem\u201d \u015feklinde olsayd\u0131, bu kadar anlaml\u0131 olmazd\u0131. (Lincoln\u2019\u00fcn hayat\u0131nda ve s\u00f6zlerinde bu iki kavram aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin pek \u00e7ok \u00f6rnekle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m.) \u015e\u00f6yle de diyebiliriz: Kimsenin efendisi olmak gibi bir niyetiniz yoksa, kimsenin k\u00f6lesi olmamak konusunda da kendinizi daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve kararl\u0131 hissedersiniz. Bu, kendi i\u00e7imizde ve kendimize kar\u015f\u0131 d\u00fcr\u00fcst olman\u0131n\u2014veya olmaman\u0131n\u2014uzant\u0131s\u0131d\u0131r. Yani, \u201cE\u011fer g\u00fcc\u00fcm varsa birileri bana k\u00f6le olabilir, ben onlar\u0131n efendisi olabilirim\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsak, bu, \u201cBenden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc birileri oldu\u011funda da ben onlar\u0131n k\u00f6lesi olurum\u201d \u015feklinde bir sakl\u0131 kabul\u00fc i\u00e7inde ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Ezc\u00fcmle, aile i\u00e7inde, s\u0131n\u0131fta, dernekte, cemaat ya da cemiyet i\u00e7inde bireylerin \u00f6zne olmalar\u0131, \u00f6zerk kimliklerini geli\u015ftirmeleri ve kendilerini ko\u015fulsuz ifade etmeleri te\u015fvik edilmedik\u00e7e, yetkin ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc, kat\u0131l\u0131mc\u0131 (demokrat) bir k\u00fclt\u00fcr kimli\u011finin olu\u015fmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. B\u00f6yle bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015fmesi ve yerle\u015fmesinde, her d\u00fczeydeki her bireye ve olu\u015fuma \u2018kendi evinin \u00f6n\u00fcn\u00fc s\u00fcp\u00fcrmek\u2019 g\u00f6revi d\u00fc\u015fer.<\/p>\n
En son olarak:<\/strong><\/p>\n
Bu nedenlerle, bireysel kimli\u011fimizin, kolektif kimli\u011fimizin bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 yerine kollektif kimli\u011fimizin bireysel kimli\u011fimizin bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini; kollektif kimli\u011fin birinci durumda dura\u011fanla\u015faca\u011f\u0131n\u0131, kal\u0131pla\u015faca\u011f\u0131n\u0131, ikinci durumda ise canl\u0131 ve kendi kendini besleyen i\u00e7 dinamiklere sahip olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00d6NS\u00d6Z: Bir analist \u201cS\u00f6ylediklerimiz bilmedi\u011finiz \u015feyler de\u011fildir, ama bildi\u011finiz \u015feyler de de\u011fildir\u201d der. Benim s\u00f6yleyeceklerim, bilmedi\u011finiz \u015feyler de olmayan \u015feyler. \u00d6yleyse neden bunlar\u0131 sizinle payla\u015fma ihtiyac\u0131 hissettim diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde ise \u015fu cevab\u0131 bulabildim: Bazen yeni olan, eski ve bilindik bilgi par\u00e7alar\u0131n\u0131n biraraya geli\u015findeki terkipte ortaya \u00e7\u0131kar. Ve yeni terkiplerin, yeni d\u00fc\u015f\u00fcnce uyan\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in […]<\/p>\n","protected":false},"author":69,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"ppma_author":[266],"class_list":["post-90501","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv"],"yoast_head":"\n
Bireyin kendini \u00f6zne olarak in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde bireysel kimlik kollektif kimlik etkile\u015fimi - Karakalem<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bireyin kendini \u00f6zne olarak in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde bireysel kimlik kollektif kimlik etkile\u015fimi - Karakalem\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00d6NS\u00d6Z: Bir analist \u201cS\u00f6ylediklerimiz bilmedi\u011finiz \u015feyler de\u011fildir, ama bildi\u011finiz \u015feyler de de\u011fildir\u201d der. Benim s\u00f6yleyeceklerim, bilmedi\u011finiz \u015feyler de olmayan \u015feyler. \u00d6yleyse neden bunlar\u0131 sizinle payla\u015fma ihtiyac\u0131 hissettim diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde ise \u015fu cevab\u0131 bulabildim: Bazen yeni olan, eski ve bilindik bilgi par\u00e7alar\u0131n\u0131n biraraya geli\u015findeki terkipte ortaya \u00e7\u0131kar. Ve yeni terkiplerin, yeni d\u00fc\u015f\u00fcnce uyan\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Karakalem\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-03-08T02:41:26+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"G\u0131yasettin Ekici\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"G\u0131yasettin Ekici\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/\"},\"author\":{\"name\":\"G\u0131yasettin Ekici\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/a4441251f97d45c38b55d308ab0a9130\"},\"headline\":\"Bireyin kendini \u00f6zne olarak in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde bireysel kimlik kollektif kimlik etkile\u015fimi\",\"datePublished\":\"2025-03-08T02:41:26+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/\"},\"wordCount\":5919,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Ar\u015fiv\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/\",\"name\":\"Bireyin kendini \u00f6zne olarak in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde bireysel kimlik kollektif kimlik etkile\u015fimi - Karakalem\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-03-08T02:41:26+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bireyin kendini \u00f6zne olarak in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde bireysel kimlik kollektif kimlik etkile\u015fimi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/\",\"name\":\"Karakalem\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization\",\"name\":\"Karakalem\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/kk-logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/kk-logo.png\",\"width\":214,\"height\":62,\"caption\":\"Karakalem\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/a4441251f97d45c38b55d308ab0a9130\",\"name\":\"G\u0131yasettin Ekici\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/image\/42ab42cec9fd60c80caaff138e0c6594\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png\",\"caption\":\"G\u0131yasettin Ekici\"},\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/profile\/giyasettin-ekici\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bireyin kendini \u00f6zne olarak in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde bireysel kimlik kollektif kimlik etkile\u015fimi - Karakalem","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Bireyin kendini \u00f6zne olarak in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde bireysel kimlik kollektif kimlik etkile\u015fimi - Karakalem","og_description":"\u00d6NS\u00d6Z: Bir analist \u201cS\u00f6ylediklerimiz bilmedi\u011finiz \u015feyler de\u011fildir, ama bildi\u011finiz \u015feyler de de\u011fildir\u201d der. Benim s\u00f6yleyeceklerim, bilmedi\u011finiz \u015feyler de olmayan \u015feyler. \u00d6yleyse neden bunlar\u0131 sizinle payla\u015fma ihtiyac\u0131 hissettim diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde ise \u015fu cevab\u0131 bulabildim: Bazen yeni olan, eski ve bilindik bilgi par\u00e7alar\u0131n\u0131n biraraya geli\u015findeki terkipte ortaya \u00e7\u0131kar. Ve yeni terkiplerin, yeni d\u00fc\u015f\u00fcnce uyan\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in […]","og_url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/","og_site_name":"Karakalem","article_published_time":"2025-03-08T02:41:26+00:00","author":"G\u0131yasettin Ekici","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"G\u0131yasettin Ekici","Tahmini okuma s\u00fcresi":"22 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/"},"author":{"name":"G\u0131yasettin Ekici","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/a4441251f97d45c38b55d308ab0a9130"},"headline":"Bireyin kendini \u00f6zne olarak in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde bireysel kimlik kollektif kimlik etkile\u015fimi","datePublished":"2025-03-08T02:41:26+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/"},"wordCount":5919,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization"},"articleSection":["Ar\u015fiv"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/","name":"Bireyin kendini \u00f6zne olarak in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde bireysel kimlik kollektif kimlik etkile\u015fimi - Karakalem","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#website"},"datePublished":"2025-03-08T02:41:26+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/bireyin-kendini-ozne-olarak-insasi-surecinde-bireysel-kimlik-kollektif-kimlik-etkilesimi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Bireyin kendini \u00f6zne olarak in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde bireysel kimlik kollektif kimlik etkile\u015fimi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#website","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/","name":"Karakalem","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization","name":"Karakalem","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/kk-logo.png","contentUrl":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/kk-logo.png","width":214,"height":62,"caption":"Karakalem"},"image":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/a4441251f97d45c38b55d308ab0a9130","name":"G\u0131yasettin Ekici","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/image\/42ab42cec9fd60c80caaff138e0c6594","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png","contentUrl":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png","caption":"G\u0131yasettin Ekici"},"url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/profile\/giyasettin-ekici\/"}]}},"lang":"tr","translations":{"tr":90501},"authors":[{"term_id":266,"user_id":69,"is_guest":0,"slug":"giyasettin-ekici","display_name":"G\u0131yasettin Ekici","avatar_url":{"url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png","url2x":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png"},"author_category":"","first_name":"G\u0131yasettin","last_name":"Ekici","user_url":"","job_title":"","description":""}],"pll_sync_post":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90501","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/users\/69"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=90501"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90501\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90502,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90501\/revisions\/90502"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=90501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90501"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=90501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}