BUNDAN B\u0130RKA\u00c7 ay \u00f6ncesinde Sabah gazetesinin arka sayfas\u0131nda b\u00fcy\u00fck foto\u011fraflarla bir haber \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u0130stanbul Florya\u2019daki \u00f6zel bir anaokulunda \u00f6\u011fretmenler \u201ct\u00fcrban\u201d takmaktayd\u0131lar ve de buradaki \u00e7ocuklara din\u00ee bilgiler verilmekteydi. Gazetenin acar muhabiri de bir veli ayaklar\u0131yla bu anaokuluna gitmi\u015f; yine t\u00fcrbanl\u0131 sahibe ve m\u00fcdireden birtak\u0131m bilgiler ald\u0131ktan sonra bunlar\u0131 \u201cbu \u00e7a\u011fda b\u00f6yle \u015feyler\u201d gibisinden bildik yorumlarla gazetesine yazm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Bu tav\u0131r asl\u0131nda bu \u00fclke elitlerinin modernle\u015fme ad\u0131na nas\u0131l bir vesayet\u00e7i \u2014hatta insanlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 yeti\u015ftirme \u015fekline dahi kar\u0131\u015fmaya varacak kadar despot\u00e7a\u2014 bir anlay\u0131\u015f\u0131 benimsediklerinin hayli somut bir \u00f6rne\u011fidir ve bu t\u00fcr \u00f6rneklerin haddi hesab\u0131 da yoktur. S\u00f6zgelimi \u2014her ne demekse\u2014 \u201c\u00e7a\u011fda\u015f ya\u015fam\u201d\u0131 destekleme amac\u0131yla kurulan ve bu do\u011frultuda faaliyetlerde bulunan \u00c7a\u011fda\u015f Ya\u015fam\u0131 Destekleme Derne\u011fi\u2019nin yay\u0131nlar\u0131 buna benzer \u00f6rneklerle doludur.<\/p>\n
Mesela \u00c7a\u011fda\u015f K\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u2019e birka\u00e7 makale yazan emekli \u00f6\u011fretim \u00fcyesi H\u00fcseyin Batuhan ba\u015fta son derece demokratik bir tav\u0131r tak\u0131narak \u201cdemokrasilerde … devletin baz\u0131 fikirlere sahip \u00e7\u0131k\u0131p onlar\u0131 korumas\u0131 alt\u0131na alama\u201dyaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Ama ayn\u0131 yazar birka\u00e7 sayfa \u00f6tede bu s\u00f6zlerini unutmu\u015f\u00e7as\u0131na s\u00f6zler eder. Batuhan\u2019a g\u00f6re, \u201ckurulacak yeni d\u00fcnya, \u015f\u00fcphesiz bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f temeli \u00fczerinde kurulacakt\u0131r; zira insanlar\u0131 birle\u015ftirebilecek tek g\u00fc\u00e7 bilimdir. Dinler ve ideolojiler de insanlar\u0131 bir \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplamak amac\u0131yla ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d ancak, \u201cbunlar bilgiye de\u011fil de inanca dayand\u0131klar\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir zaman d\u00fc\u015fledikleri birli\u011fi sa\u011flayamam\u0131\u015flar, tam tersine b\u00f6l\u00fcc\u00fc hatta d\u00fc\u015fman edici olmu\u015flard\u0131r.\u201d Dolay\u0131s\u0131yla e\u011fitimin ak\u0131lc\u0131-bilimsel bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f bi\u00e7imine g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi zorunludur. \u201c\u0130\u015fte Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn t\u00fcm e\u011fitim politikas\u0131\u201dn\u0131n \u201cbelki bug\u00fcne kadar d\u00fcnya tarihinde g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir giri\u015fim olmas\u0131\u201d da bu y\u00fczdendir.<\/p>\n
Ayn\u0131 derne\u011fin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u00c7a\u011fda\u015f E\u011fitim\u2019in yazarlar\u0131ndan Jale Baysal ise \u201c\u00fclkenin her bir yan\u0131na bir a\u011f gibi yay\u0131lm\u0131\u015f\u201d Kur\u2019an kurslar\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7ar. Baysal\u2019a g\u00f6re \u201cokullarda ba\u015flayan\u0131, bir k\u0131s\u0131m Kuran kurslar\u0131 ve baz\u0131 tarikat \u00e7evreleri \u00e7arp\u0131t\u0131p bozarak tamamlamaktad\u0131rlar,\u201d dolay\u0131s\u0131yla \u201cdevletin kesin ve ciddi denetimi alt\u0131nda tutulmal\u0131d\u0131rlar.\u201d \u0130nsanlar \u201c… \u015fimdi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi baz\u0131 Kur\u2019\u00e2n kurslar\u0131 gibi ne oldu\u011fu a\u00e7\u0131k se\u00e7ik belli olmayan ama\u00e7lara y\u00f6nelmemelidirler.\u201d<\/p>\n
Ayn\u0131 eserin bir ba\u015fka yazar\u0131, Aysel \u00c7elikel, \u201claikli\u011fe ayk\u0131r\u0131 bir bi\u00e7imde \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n siyas\u00ee y\u00f6n\u00fcne ili\u015fkin telkin, propaganda ve eylemlerin din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc veya din e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimi yolu ile \u00e7ok kolayca ve do\u011fal olarak yap\u0131labilmesin\u201dden bahseder. \u00c7elikel\u2019e kal\u0131rsa, bu \u00f6zelli\u011fin, \u201cbu ak\u0131m\u0131 di\u011fer siyas\u00ee doktrinlerden ay\u0131ran en \u00f6nemli \u00f6zellik oldu\u011funun g\u00f6zden uzak\u201d tutulmamas\u0131 gerekir. \u201cHareket noktas\u0131nda e\u015fitli\u011fin bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, demokratikle\u015fme de\u011fil, aksine tek tarafl\u0131 olarak yaln\u0131z bir siyasetin hakimiyeti ve bask\u0131s\u0131n\u0131 do\u011furacakt\u0131r.\u201d Dolay\u0131s\u0131yla \u201cdemokratikle\u015fmeye ayk\u0131r\u0131 olan b\u00fct\u00fcn engeller kald\u0131r\u0131l\u0131rken, b\u00fct\u00fcn siyasal ideolojilerin Anayasa dahil b\u00fct\u00fcn yasalar ve idari uygulamalar bak\u0131m\u0131ndan s\u0131f\u0131r noktas\u0131nda yar\u0131\u015facaklar\u0131 ve devletin tarafs\u0131z kalaca\u011f\u0131 bir sistem i\u00e7inde olabilir.\u201d Bu da ancak \u201c\u00fclkemizde laik e\u011fitim\u201din \u201ctam anlam\u0131yla sa\u011flanma\u201ds\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fecektir \u2014o zaman devletin tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ne olaca\u011f\u0131 ise me\u00e7huld\u00fcr.<\/p>\n
Yine ayn\u0131 kitab\u0131n yazarlar\u0131ndan \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Recep Nas da e\u011fitimin amac\u0131n\u0131 \u201cyap\u0131c\u0131, yarat\u0131c\u0131, \u00e7a\u011fda\u015f, bilimsel tav\u0131rl\u0131, \u00fcretken, sorgulayan, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme g\u00fcc\u00fc geli\u015fmi\u015f bireyler yeti\u015ftirmek\u201d olarak tan\u0131mlar ve bunun i\u00e7in de \u201cAtat\u00fcrk\u2019\u00fcn e\u011fitim politikas\u0131n\u0131n ilkeleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda zaman yitirilmeden e\u011fitim sistemimizin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini\u201d vurgular. Yeti\u015fkinlerin e\u011fitim konusunda yazan emekli \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Turhan O\u011fuzkan da \u201cT\u00fcrkiye\u2019de e\u011fitimi bekleyen g\u00f6rev\u201di \u201cCumhuriyetin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 laik, demokratik \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma yolunda halk\u0131m\u0131z\u0131n siyasal e\u011fitimine katk\u0131da bulunmak, b\u00f6ylece i\u00e7inde bulundu\u011fumuz k\u00fclt\u00fcr de\u011fi\u015fimini Atat\u00fcrk\u00e7\u00fc \u00e7izgide h\u0131zland\u0131rmak\u201d olarak belirler.<\/p>\n
\u00d6zetle, \u201c\u00e7a\u011fda\u015flar\u201d\u0131m\u0131z \u2014ya da \u201c\u00e7a\u011fda\u015f\u00e7\u0131lar\u201d\u0131m\u0131z\u2014 demokratl\u0131ktan ge\u00e7er not alam\u0131yorlar ve \u201cmodernle\u015fmeci\/ideolojik devlet\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 benimsediklerinden \u00fclkemizin demokratikle\u015fmesi ve devletin ideolojiden ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecine katk\u0131da bulunacak \u00f6neriler getiremiyorlar.<\/p>\n
Yak\u0131nlarda okudu\u011fum, insanlar\u0131n g\u00fcndelik hayatlar\u0131n\u0131 belirleyen davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131 konulu \u201cbilimsel\u201d bir makaleye g\u00f6re, davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n yaln\u0131zca y\u00fczde onunda rasyonel de\u011ferlendirmeleri as\u0131l al\u0131yormu\u015fuz. Geri kalan y\u00fczde doksan\u0131 belirleyen ise al\u0131\u015fkanl\u0131klar ve geleneklermi\u015f. Neyin normal ve neyin anormal oldu\u011funa da yine bu al\u0131\u015fkanl\u0131klara ve geleneklere g\u00f6re karar veriyormu\u015fuz.<\/p>\n
Modern bilimlerin \u00f6l\u00e7me y\u00f6ntemlerine yan\u0131lmazl\u0131k atfedenlerden de\u011filim \u2014hele hele konu insan ve toplum olunca bu y\u00f6ntemlerin yetkinli\u011fine ili\u015fkin teredd\u00fctlerim daha bir belirginle\u015fiyor. Ama bu yaz\u0131n\u0131n giri\u015finde s\u00f6z\u00fc edilen yarg\u0131n\u0131n bir ger\u00e7ekli\u011fin ifadesi oldu\u011fu da herhalde ink\u00e2r edilemeyecek bir v\u00e2k\u0131a. Ger\u00e7ekten de insanlar \u00f6teden beridir al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131, \u00fcnsiyet ettikleri, kan\u0131ksad\u0131klar\u0131 \u015feyleri normal g\u00f6rme e\u011filimindeler. Daha \u00f6nceleri g\u00f6rmedikleri, bilmedikleri, duymad\u0131klar\u0131 t\u00fcrden ki\u015filer, anlay\u0131\u015flar, de\u011ferlendirmeler, davran\u0131\u015flar, gruplar vs. ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca bunlar\u0131 ilk \u00f6nce \u2014art\u0131k her neyse\u2014 kendi me\u015freplerine, anlay\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6re bir \u201cdo\u011fru-yanl\u0131\u015f\u201d kriterine t\u00e2bi tutmuyorlar; sadece al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131yla \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6rt\u00fc\u015fmedi\u011fine bakarak olumlamay\u0131 ya da olumsuzlamay\u0131 tercih ediyorlar. Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, bu tutum i\u00e7selle\u015fmi\u015f bir bi\u00e7imde az veya \u00e7ok hepimizde yer etmi\u015f durumda. Kendisine hata yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylendi\u011finde \u201cAma ben hep b\u00f6yle yapar\u0131m\u201d cevab\u0131n\u0131 veren ahma\u011f\u0131n tepkisine benzer tepkileri zaman zaman hepimiz g\u00f6sterebiliyoruz. Mesel\u00e2 \u201cBiz bunu b\u00f6yle g\u00f6rd\u00fck\/\u00f6\u011frendik\u201d ya da \u201cBizim me\u015frebimizde\/cemaatimizde\/kli\u011fimizde\/fraksiyonumuzda vs. b\u00f6yle \u015fey g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir, bundan sonra da bu t\u00fcr sapmalara izin vermeyiz\u201d \u015feklindeki patolojik de\u011ferlendirmeler de sa\u011fc\u0131s\u0131ndan solcusuna, dinlisinden dinsizine bu \u00fclke vatanda\u015flar\u0131n\u0131n yabanc\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeler\u2026<\/p>\n
Al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyleri normal g\u00f6rme e\u011filiminde olunca, belki de \u00fczerinde biraz kafa yorunca yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 farkedece\u011fimiz anormalliklere de lakayt kal\u0131yoruz. Mesela ilkokul \u00f6\u011frencilerinin her sabah etti\u011fi yemin… Her sabah ba\u011f\u0131ra-\u00e7a\u011f\u0131ra edilen bu yemine bak\u0131l\u0131rsa \u00e7ocuklar \u00f6ncelikle T\u00fcrk, do\u011fru ve \u00e7al\u0131\u015fkand\u0131rlar. B\u00fcy\u00fckler say\u0131lacak ve k\u00fc\u00e7\u00fckler sevilecektir. Varl\u0131klar da T\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131na arma\u011fan olacakt\u0131r. Bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc sa\u011flayan Ulu Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yolda, kurdu\u011fu \u00fclk\u00fcde, g\u00f6sterdi\u011fi ama\u00e7ta hi\u00e7 durmadan y\u00fcr\u00fcnecektir. Ayr\u0131ca T\u00fcrk\u00fcm diyene de ne mutludur!<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131 y\u0131\u011f\u0131nlar halinde ve \u00f6nceden, ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan belirlenmi\u015f bir \u015fekilde ba\u011f\u0131rtman\u0131n estetik olarak ve demokratik gelenekler a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygunsuzlu\u011fu bir tarafa, bu yeminin muhtevas\u0131n\u0131n \u00e7ok yo\u011fun fa\u015fizan unsurlar bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 herhalde kolay kolay ink\u00e2r edilemeyecek bir husus. Ne yaz\u0131k ki e\u011fitim sistemimizdeki antidemokratik uygulamalar bu yeminden ibaret de\u011fil. \u00d6\u011fretmen-\u00f6\u011frenci ili\u015fkilerinden ders programlar\u0131na, oradan da ders kitaplar\u0131na kadar e\u011fitim sistemimiz \u00f6\u011frencilere devletin belirledi\u011fi de\u011ferleri empoze edici antidemokratikliklerle dolu. Bu noktada tarih ve ink\u0131l\u00e2p tarihi kitaplar\u0131 h\u00e2ssaten belirtilmelidir. Bu dersler cumhuriyetin kurulu\u015fundan \u00e7ok partili siyas\u00ee hayata, 27 May\u0131s\u2019tan 12 Eyl\u00fcl\u2019e kadar bir\u00e7ok konuda \u00f6\u011frencilere resm\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc empoze etmektedirler. Keza din bilgisi kitaplar\u0131nda da devletin istedi\u011fi t\u00fcrden bir din anlay\u0131\u015f\u0131 \u00f6\u011fretilir. Velhas\u0131l, velinin \u00e7ocu\u011funu kendi istedi\u011fi \u015fekilde yeti\u015ftirme ve \u015fekillendirme hakk\u0131 b\u00f6ylelikle gasbedilmekte; devlet, \u00f6\u011frencileri kendi istedi\u011fi gibi \u015fekillendirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. Bunun sonucu da \u00f6zellikle \u00f6\u011frenciler i\u00e7in \u00e7ok ciddi bir par\u00e7alanma ve yabanc\u0131la\u015fmad\u0131r.<\/p>\n
Esas\u0131nda bu totaliter uygulamalar, gerilerindeki antidemokratik de\u011fer yarg\u0131lar\u0131na ve devlet anlay\u0131\u015f\u0131na i\u015faret ediyorlar. Demokratik sistemlerde devletin rol\u00fc m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca teknik bir konuma indirgenecektir. Devlet, vatanda\u015flar\u0131n kendi aralar\u0131ndaki ve devletle vatanda\u015f aras\u0131ndaki ili\u015fkileri, vatanda\u015flar\u0131n \u00fczerinde mutabakat etti\u011fi (konsensus) bi\u00e7imlerde y\u00fcr\u00fctecek, bunun zeminini haz\u0131rlayacak ve m\u00fceyyidelerini uygulayacakt\u0131r. Gelgelelim T\u00fcrkiye gibi \u00fclkelerde devlet kendisine de\u011fer empoze edici bir misyon bi\u00e7mektedir. Devlet, vatanda\u015flar\u0131n\u0131n istedi\u011fi do\u011frultuda \u00f6rg\u00fctlenmek \u015f\u00f6yle dursun, vatanda\u015f\u0131 kendisine g\u00f6re \u00f6rg\u00fctlemeye \u00e7al\u0131\u015fmakta; vatanda\u015flar\u0131n birbirlerine nas\u0131l hitap edece\u011finden (mesel\u00e2 bey, han\u0131m gibi hitaplar\u0131 ink\u0131l\u00e2p kanunlar\u0131 gere\u011fi kullanamazs\u0131n\u0131z) giyim-ku\u015fam\u0131na, okuyabilece\u011fi kitaplardan, \u00fcye olabilece\u011fi derneklere ve okullarda takip edece\u011fi e\u011fitim program\u0131na ve hatta imamlar\u0131n Cuma namazlar\u0131nda okuyaca\u011f\u0131 hutbelere kadar her\u015feye kar\u0131\u015fmakta, bunlar\u0131 belirlemektedir. Yani T\u00fcrkiye gibi \u00fclkelerde vatanda\u015fa g\u00f6re devlet de\u011fil, devlete g\u00f6re vatanda\u015f as\u0131ld\u0131r.<\/p>\n
Bu bask\u0131c\u0131 devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n temelinde de bana kal\u0131rsa laik\/bat\u0131c\u0131 elitin modernle\u015fme politikalar\u0131 yatmaktad\u0131r ve bunun da a\u015fa\u011f\u0131-yukar\u0131 200 y\u0131ll\u0131k bir tarihi vard\u0131r. Osmanl\u0131 devleti, klasik d\u00f6neminde, siyas\u00ee iktidar\u0131 hedefleyen ya da siyas\u00ee iktidar\u0131n otoritesini haleldar edebilecek olu\u015fumlar\u0131 ac\u0131mas\u0131zca ortadan kald\u0131rmaktad\u0131r; ama bunun d\u0131\u015f\u0131nda e\u011fitimden giyime, mirastan evlenmeye, din i\u015flerinden d\u00fcnya i\u015flerine kadar b\u00fct\u00fcn konular\u0131 siyas\u00ee otoriteyi ilgilendirmeyen konular olarak belirlemekte, bunlar\u0131 tamam\u0131yla toplumsal inisiyatife b\u0131rakmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ne var ki Osmanl\u0131da modernle\u015fmeci hareketlerin ba\u015flamas\u0131yla, kendisine ayd\u0131nlanmac\u0131 bir misyon bi\u00e7en Bat\u0131l\u0131la\u015fmac\u0131 elit vatanda\u015f\u0131n g\u00fcndelik hayat\u0131na rahatl\u0131kla kar\u0131\u015fmaya ba\u015flar. Bu elitin kendisine g\u00f6re daha ileri, modern ve geli\u015fmi\u015f bir toplumsal projesi vard\u0131r ve bu projenin tahakkuku da vatanda\u015f\u0131n bir \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini gerektirmektedir. Cumhuriyet d\u00f6nemine kadar bu misyonu \u00fcstlenen kadrolar bu politikalar\u0131 nisbeten \u0131l\u0131ml\u0131 bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fcrler. Bir taraftan yeni anlay\u0131\u015f do\u011frultusunda okullar a\u00e7\u0131l\u0131r, ama eski t\u00fcr okullar da varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. Bir taraftan Osmanl\u0131 emperyal anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 simgeleyen fes devlet memurlar\u0131 aras\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015flan\u0131r, ama vatanda\u015f\u0131n giydi\u011fine de kar\u0131\u015f\u0131lmaz.<\/p>\n
Cumhuriyetle beraber bahsetti\u011fimiz m\u00fcdahaleci politikalar inan\u0131lmaz derecede kat\u0131 bir m\u00fcsamahas\u0131zl\u0131kla uygulanmaya ba\u015flan\u0131r. Din\u00ee e\u011fitim veren ve toplumun bu noktadaki ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan medreseler bir \u00e7\u0131rp\u0131da kapat\u0131l\u0131rlar \u2014bu kurumlar\u0131n o s\u0131ralarda g\u00fcn\u00fcn ihtiyac\u0131na cevap veremeyecek bir noktaya geldi\u011fi ve ciddi bir \u0131slahattan ge\u00e7mesi gerekti\u011fi ise ayr\u0131 bir konudur.<\/p>\n
Devlet yeni bir vatanda\u015f tipi yeti\u015ftirme gibi bir misyonu \u00fcstlendi\u011finden b\u00fct\u00fcn e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131 \u201cTevhid-i Tedris\u00e2t\u201d kanunuyla b\u00fcnyesinde toplar ve memleketin her bir k\u00f6\u015fesindeki b\u00fct\u00fcn e\u011fitim kurumlar\u0131nda Ankara taraf\u0131ndan belirlenmi\u015f programlar uygulanmaya koyulur. Hatta, \u00c7a\u011fda\u015f Ya\u015fam\u0131 Destekleme Derne\u011fi gibi \u201cilerici\u201d bir dernek taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan \u00c7a\u011fda\u015f K\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u2019de yazan H\u00fcseyin Batuhan bu konuda ne kadar ileri gidildi\u011fini anlat\u0131rken \u201cAtat\u00fcrk bununla da yetinilemeyece\u011fini anlam\u0131\u015f olmal\u0131 ki, okullardan din derslerini de kald\u0131rtt\u0131. Bu uygulamada baz\u0131 Bat\u0131 \u00fclkelerinden de ileri gitti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r\u201d demektedir. \u201cAncak\u201d diye bir not d\u00fc\u015fer Batuhan, \u201cson y\u0131llarda ba\u015fkald\u0131ran gerici ak\u0131mlar, bu arada pervas\u0131zca dile getirilen \u015feriat \u00f6zlemleri, … Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn bu konuda ne kadar ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc oldu\u011funu kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d Ayn\u0131 ki\u015finin, ayn\u0131 kitab\u0131n ba\u015fka bir sayfas\u0131nda devleti \u201cdinci\u201d ak\u0131mlar\u0131 himaye etmekle su\u00e7larken \u201cDemokrasilerde … devlet baz\u0131 fikirlere sahip \u00e7\u0131k\u0131p onlar\u0131 korumas\u0131 alt\u0131na alamaz\u201d gibi ifadeler kullanmas\u0131 da \u015f\u00e2y\u00e2n-\u0131 taacc\u00fcpt\u00fcr. Cumhuriyetin en ba\u015f\u0131ndan bu yana e\u011fitimin i\u00e7eri\u011finin devlet taraf\u0131ndan belirlenmesi bir gelenek olarak s\u00fcregeldi. Devlet de mevcut ideolojilerden birisini kendisine resm\u00ee ideoloji olarak se\u00e7ti\u011fi i\u00e7in, haliyle, kendi ideolojik se\u00e7imlerini vatanda\u015fa cebren benimsetegelmekte\u2026 Demokratikle\u015fmenin esasl\u0131 ve kal\u0131c\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lacak ilk \u015fey devletin ideolojiden ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r ve bu da, zorunlu olarak, e\u011fitimin devlet taraf\u0131ndan belirlenmesine ve kontrol edilmesine son verilmesini gerektirmektedir. Ne var ki yeni demokratikle\u015fme d\u00fczenlemeleri h\u00e2l\u00e2 eski anlay\u0131\u015f\u0131n izlerini ta\u015f\u0131maktad\u0131r ve mesela partiler yine \u201cAtat\u00fcrk ilke ve ink\u0131laplar\u0131\u201d ekseninde \u00f6rg\u00fctleneceklerdir. Demokratikle\u015fme paketi, g\u00f6rebildi\u011fimiz kadar\u0131yla, h\u00e2l\u00e2 \u201cdevlet-eksenli\u201d \u00f6zellikler arzetmektedir ve devlet ideolojik bir devlet olmaya devam ettik\u00e7e e\u011fitimin \u2014ve dolay\u0131s\u0131yla her\u015feyin\u2014 demokratikle\u015fmesi de bir hayal olmaya devam edecektir.<\/p>\n
(Ha\u015fiye: \u201c\u0130deolojik devlet\u201d kar\u015f\u0131t\u0131 bir tav\u0131r bir defa tebar\u00fcz edince, ideolojik devlet \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yan \u201c\u0130slam devleti\u201d de haliyle g\u00fcme gidiyor; amm\u00e2 \u015fimdi tatv\u00eel-i kel\u00e2m etmeyelim ve bu hususu bir ba\u015fka yaz\u0131ya b\u0131rakal\u0131m. \u0130.A.)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
BUNDAN B\u0130RKA\u00c7 ay \u00f6ncesinde Sabah gazetesinin arka sayfas\u0131nda b\u00fcy\u00fck foto\u011fraflarla bir haber \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u0130stanbul Florya\u2019daki \u00f6zel bir anaokulunda \u00f6\u011fretmenler \u201ct\u00fcrban\u201d takmaktayd\u0131lar ve de buradaki \u00e7ocuklara din\u00ee bilgiler verilmekteydi. Gazetenin acar muhabiri de bir veli ayaklar\u0131yla bu anaokuluna gitmi\u015f; yine t\u00fcrbanl\u0131 sahibe ve m\u00fcdireden birtak\u0131m bilgiler ald\u0131ktan sonra bunlar\u0131 \u201cbu \u00e7a\u011fda b\u00f6yle \u015feyler\u201d gibisinden bildik yorumlarla […]<\/p>\n","protected":false},"author":66,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"ppma_author":[134],"class_list":["post-90451","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv"],"yoast_head":"\n