05.06.2003<\/p>\n
\u201cEN AZ d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve
\nfakat en \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren \u015fey
\n\u00f6l\u00fcmd\u00fcr.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
OSMAN AMCA, hayat\u0131 boyunca i\u00e7ki ve sigara gibi zararl\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klardan uzak durmu\u015f, \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma \u00fclk\u00fcs\u00fcne g\u00f6n\u00fcl vermi\u015f m\u00fctevazi bir Cumhuriyet \u00e7ocu\u011fuydu. Emekli olduktan sonra borsaya dadanm\u0131\u015f, t\u00fcm hayat\u0131, borsadan ibaret h\u00e2le gelmi\u015fti. Bir g\u00fcn kalp krizi ge\u00e7irdi. Hemen hastaneye yeti\u015ftirdiler. G\u00f6zlerini a\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131s\u0131nda duran damad\u0131ndan istedi\u011fi \u015fu oldu: \u201cFilanca ka\u011f\u0131ttan \u015fu kadar al\u0131n!\u201d Musibet ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn bile ay\u0131ltamad\u0131\u011f\u0131 gaflet ne korkun\u00e7tur Allah\u2019\u0131m!<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Sosyalist yazar Arthur Miller Bir Sat\u0131c\u0131n\u0131n \u00d6l\u00fcm\u00fc isimli oyununda, bir \u00f6mr\u00fc sat\u0131c\u0131l\u0131k pe\u015finde telef etti\u011fini ancak \u00f6lmeden \u00f6nce fark eden bir baban\u0131n hik\u00e2yesini anlat\u0131r. Bu baban\u0131n (Willy) \u00e7ok ge\u00e7 kalm\u0131\u015f nefis muhasebesinden al\u0131nt\u0131layaca\u011f\u0131m baz\u0131 pasajlar, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayat\u0131n d\u00fcnyevi boyutunun ger\u00e7ekten bir \u201coyun\u201d oldu\u011funu, bu oyun vesilesiyle hat\u0131rlatmaktad\u0131r:<\/p>\n
<\/p>\n
\u201cBir \u00f6m\u00fcr boyu ev taksidini \u00f6demek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131rs\u0131n. Sonunda bir evin olur ancak art\u0131k i\u00e7inde ya\u015fayacak kimse yoktur.\u201d (Oyunun ana karakteri olan Willy, o\u011fullar\u0131n\u0131n ak\u015fam evi terk ettiklerini ve evin son taksidini \u00f6demek zorunda olduklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenince, kar\u0131s\u0131na bu s\u00f6zleri s\u00f6yler.)<\/p>\n
<\/p>\n
\u201cBen bir lider de\u011filim Willy, sen de \u00f6yle. Sen hi\u00e7bir zaman, \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fan ve di\u011ferleri gibi bir k\u00fcl taba\u011f\u0131na demir atan bir trampet\u00e7iden ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131n. Bense saati bir dolar eden biriyim, Willy! Yedi eyaleti dola\u015ft\u0131m ancak bunu y\u00fckseltemedim. Saati bir dolar! Benim anlam\u0131m\u0131 g\u00f6r\u00fcyor musun? Art\u0131k eve hi\u00e7bir \u00f6d\u00fcl getirmiyorum. Bu \u00f6d\u00fclleri eve getirmem i\u00e7in beni beklemekten vazge\u00e7eceksin art\u0131k!\u201d (O\u011ful Bill, Baba Willy ile kavga ederken bunlar\u0131 s\u00f6yler.) <\/p>\n
<\/p>\n
Bu d\u00fcnyadaki hayat\u0131n\u0131 madd\u00ee varl\u0131\u011f\u0131na indirgeyen, g\u00fcne\u015fin her g\u00fcn do\u011fu\u015funa, insanlar\u0131n her sabah i\u015fe gidi\u015fine, sokaktaki ko\u015fu\u015fturmaya, radyodaki haberlere, ak\u015fam\u0131n her zamanki karanl\u0131\u011f\u0131na bak\u0131p, her an yitip gidecek gibi duran hayat\u0131 aldat\u0131c\u0131 bir s\u00fcreklilik i\u00e7inde kavrayan insan\u0131n bu d\u00fcnyaya ait olan, dolay\u0131s\u0131yla ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak \u201canl\u0131k\u201d de\u011fer ta\u015f\u0131yan \u015feyleri hayat\u0131n\u0131n merkezine ta\u015f\u0131mas\u0131 (sek\u00fclarizm), ilk insandan bu yana insano\u011flunun i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc en b\u00fcy\u00fck yan\u0131lg\u0131d\u0131r. Bu d\u00fcnya ve i\u00e7indeki her \u015feyin itibarili\u011finin asliyete \u00e7evrilerek hayat\u0131n \u00f6l\u00fcm aynas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131mas\u0131, bu d\u00fcnyayla s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015f bir hayatta mutlulu\u011fa talip olmak gibi bir imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131 do\u011furmu\u015ftur. <\/p>\n
<\/p>\n
Sek\u00fclarizmin kapitalist ahl\u00e2k ile birle\u015ferek, paray\u0131 bizatihi bir ama\u00e7 haline getirmesi, insan\u0131 her \u015feyi kendi \u00e7\u0131kar\u0131na alet eden, kendisini merci ve rab olarak tan\u0131rken \u00e7\u0131kar umdu\u011fu her \u015feyi kendisine rab tan\u0131yan zelil bir bencillik abidesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6yle ki, kendisinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar ve zorluklar\u0131n ba\u015fkalar\u0131nca da ya\u015fanmas\u0131 ona teselli verir. Kendisi kanser hastal\u0131\u011f\u0131na \u201cyakalanm\u0131\u015fsa\u201d, ba\u015fka birilerinin de kanser olmas\u0131ndan \u00e7o\u011fu defa itiraf etmedi\u011fi bir rahatl\u0131k duyar. O varsa her \u015fey vard\u0131r, o yoksa her \u015fey hi\u00e7bir \u015feydir. <\/p>\n
<\/p>\n
Tek dayana\u011f\u0131 insan\u0131n kendi hayat\u0131ndan ibaret olan bu \u201cacz ve fakr\u201d d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131n modern d\u00f6nemdeki yans\u0131ma alanlar\u0131ndan biri de borsad\u0131r. Borsa, ne pahas\u0131na olursa olsun kazanmay\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karan kapitalist ahl\u00e2k\u0131n azg\u0131n nefsidir. Bu azg\u0131nl\u0131k zaman zaman \u201cborsada oynayanlar\u0131\u201d belki de kasden istemedikleri gayr-\u0131 insan\u00ee tutumlara ortak k\u0131labilmektedir. Kapitalist ahl\u00e2kla problemi olmayanlar i\u00e7in bunda bir problem olmasa da, bunun fark\u0131nda olmayanlar i\u00e7in \u201caz bir \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ebed\u00ee hayat\u0131n\u0131 satmak\u201d gibi bir felaket s\u00f6z konusudur. Dahas\u0131, 11 bin civar\u0131nda i\u015ftirak\u00e7inin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ger\u00e7ekte ise 300 civar\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc spek\u00fclat\u00f6r\u00fcn kontrol etti\u011fi 7 milyar dolarl\u0131k T\u00fcrkiye borsas\u0131, k\u00e2r-zarar ortakl\u0131\u011f\u0131na dayal\u0131 olmaktan tamamiyle uzak, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle spek\u00fclatif bir niteli\u011fe sahiptir. Bu oyunda kazanandan \u00e7ok daha fazla kaybeden vard\u0131r. Borsaya kat\u0131lanlar\u0131n ruh h\u00e2li, \u00e7o\u011fu defa bir kumar oyununa kat\u0131lanlar\u0131n ruh halinden farkl\u0131 de\u011fildir. Borsada oynayanlar\u0131n y\u00fcz y\u00fcze oldu\u011fu ahlaki probleme Amerika\u2019n\u0131n Irak seferi penceresinden bakal\u0131m. <\/p>\n
<\/p>\n
Anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, B\u00fcy\u00fck \u0130skender\u2019e bir korsan\u0131 yakalay\u0131p getirirler. Sorar \u0130skender korsana: \u201cDi\u011fer gemilere sald\u0131rma cesaretini nereden buluyorsun?\u201d Korsan cevap verir: \u201cPeki, sen di\u011fer \u00fclkelere sald\u0131rma cesaretini nereden buluyorsun?\u201d Devam eder korsan: \u201c Ben elimdeki k\u00fc\u00e7\u00fck gemiyle di\u011fer gemilere sald\u0131r\u0131nca bana h\u0131rs\u0131z diyorlar. Sen ise, emrindeki koca donanmayla di\u011fer \u00fclkelere sald\u0131r\u0131nca, sana imparator diyorlar!\u201d <\/p>\n
<\/p>\n
\u00c7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n imparatoru Amerika, Irak seferinde on binlerce masum insan\u0131 telef etti. Sava\u015f esnas\u0131nda Amerika\u2019n\u0131n \u201cezici \u00fcst\u00fcnl\u00fck\u201d sahneleri televizyonlarda resm-i ge\u00e7it yaparken borsa y\u00fckselmekte, Irak kuvvetleri direnir gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde borsa d\u00fc\u015fme e\u011filimi i\u00e7ine girmekteydi. Borsay\u0131 kontrol alt\u0131nda tutan b\u00fcy\u00fck spek\u00fclat\u00f6rler sava\u015f\u0131 destekledi\u011fi i\u00e7in, Amerika\u2019n\u0131n Irak\u2019a sava\u015f a\u00e7mas\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019nin bu sava\u015fa kat\u0131lmas\u0131 borsay\u0131 y\u00fckseltmekteydi. Nitekim h\u00fck\u00fcmetin de\u011fil ama parlamentonun T\u00fcrkiye\u2019yi Amerikan kuvvetlerinin kullan\u0131m\u0131na a\u00e7an tezkereyi onaylamamas\u0131, borsaya taban yapt\u0131r\u0131rken, \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f yine h\u00fck\u00fcmetin Amerika taraf\u0131nda saf tuttu\u011funa ili\u015fkin beyanlarla \u00f6nlenebildi. K\u0131sacas\u0131 genel olarak piyasa, \u00f6zel olarak borsan\u0131n tek mihveri var: saf \u00e7\u0131kar. Nas\u0131l siyasetle ahl\u00e2k\u0131n birbirinden ayr\u0131lmas\u0131 siyaseti sek\u00fclerle\u015ftiren bir dinamik olmu\u015fsa, ekonomik faaliyetlerin sek\u00fclerle\u015fmesi de kazan\u00e7 motifine mutlakl\u0131k nisbet edilince, yani kapitalizm as\u0131l olunca ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n
<\/p>\n
Peki, \u0130mparatorun Irak sava\u015f\u0131nda, borsayla yat\u0131p borsayla kalkan, g\u00fcn i\u00e7inde \u201cbe\u015f vakit\u201d kula\u011f\u0131 borsaya a\u00e7\u0131lan hakk\u0131n hat\u0131r\u0131n\u0131 k\u0131rmama endi\u015fesi i\u00e7indeki insanlar, sizce his d\u00fcnyalar\u0131nda kimin yan\u0131nda yer ald\u0131lar? Borsada tuttuklar\u0131 paralar sayesinde zaman zaman elde ettikleri spek\u00fclatif k\u00e2rlarla sevinen bu insanlar, sizce sava\u015f s\u0131ras\u0131nda hangi safta yer alm\u0131\u015f oldular? G\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131n\u0131 borsaya endekslemeleri yetmiyormu\u015f gibi, borsan\u0131n masum kan\u0131yla yumulmu\u015f \u201ck\u00e2r\u0131\u201dn\u0131 hangi \u201chel\u00e2l\u201dli\u011fe oturttular? Amerika\u2019n\u0131n \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc binlerce masuma verecekleri bir cevaplar\u0131 var m\u0131? <\/p>\n
<\/p>\n
Borsa a\u011falar\u0131ndan Rahmi Ko\u00e7\u2019un \u015fu s\u00f6zleri, san\u0131r\u0131m \u201cs\u0131n\u0131r tan\u0131mayan kapitalizm\u201d hakk\u0131nda bize yeterli bir fikir verebilecek niteliktedir:<\/p>\n
<\/p>\n
\u201cHindistan\u2019a gittim. Orada g\u00f6rd\u00fcm ki, hi\u00e7 kimse di\u011ferini k\u0131skanm\u0131yor. Bir tarafta Hint fakiri denilen ve her \u015feyden mahrum ya\u015fayanlar, ki say\u0131lar\u0131 \u00e7ok fazla. Di\u011fer tarafta mihraceler. Cennet gibi yerlerde yiyorlar, i\u00e7iyorlar, ya\u015f\u0131yorlar. Orada \u00e7ok farkl\u0131 bir sistem kurulmu\u015f. Kast sistemi. Bu sistemde sadece tuvalet temizleyen var, merdiven silenler var. Hepsi de i\u015fini severek yap\u0131yor. Ama \u00f6yle olmasa herhalde y\u00fcz milyonlarca i\u015fsize i\u015f bulmak imkans\u0131zd\u0131. Bu sistem \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck demokrasisi de oras\u0131 olmu\u015f.Tabii \u0130ngilizler devlet,hukuk ve ordu sistemini kurmu\u015flar, o da devam ediyor.\u201d (Rahmi KO\u00c7, 2 May\u0131s 2003, H\u00fcrriyet Gazetesi) <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Borsay\u0131 kontrol edenler Rahmi Ko\u00e7 gibilerden olu\u015fuyor. \u201cRuhu kuvvet, hayat\u0131 satvet\u201d olan kapitalizmin nefsi borsa, insan\u0131 nefsine maskara eden, \u201c\u00e7akt\u0131rmadan\u201d insanl\u0131ktan uzakla\u015ft\u0131ran bir d\u00fcnyevile\u015fme arac\u0131d\u0131r. Borsa siyasi-ekonomik istikrar ve g\u00fcvenin de\u011fil, kapitalist ahlak\u0131n barometresidir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
ahmetyildiz@zaferdergisi.com<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
05.06.2003 \u201cEN AZ d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve fakat en \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren \u015fey \u00f6l\u00fcmd\u00fcr.\u201d OSMAN AMCA, hayat\u0131 boyunca i\u00e7ki ve sigara gibi zararl\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klardan uzak durmu\u015f, \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma \u00fclk\u00fcs\u00fcne g\u00f6n\u00fcl vermi\u015f m\u00fctevazi bir Cumhuriyet \u00e7ocu\u011fuydu. Emekli olduktan sonra borsaya dadanm\u0131\u015f, t\u00fcm hayat\u0131, borsadan ibaret h\u00e2le gelmi\u015fti. Bir g\u00fcn kalp krizi ge\u00e7irdi. Hemen hastaneye yeti\u015ftirdiler. G\u00f6zlerini a\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131s\u0131nda duran damad\u0131ndan […]<\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[204],"class_list":["post-90078","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n