16.09.2004<\/p>\n
MET\u0130N KARABA\u015eO\u011eLU\u2019NUN EL\u0130N\u0130ZDEK\u0130 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, kanaatimce, Risale-eksenli tefekk\u00fcr i\u00e7inde bir ilki temsil etmektedir. Risaleyi \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcnce gelene\u011fi i\u00e7inden okuyarak bunu g\u00fcncelle kesi\u015ftiren yazar, metin-cemaat ili\u015fkisini de bir \u00f6zde\u015flik olarak g\u00f6rmeyip aradaki a\u00e7\u0131y\u0131 ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015fmakta ve bunun sebep ve sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde bize ger\u00e7ek bir beyin f\u0131rt\u0131nas\u0131 yapt\u0131rmaktad\u0131r. Bunu da belli bir metodoloji g\u00f6zeterek ger\u00e7ekle\u015ftiren bu \u00e7al\u0131\u015fma, Risale hareketinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc entellekt\u00fcel verimlerinden birini temsil etmektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fma ayn\u0131 zamanda Risale okumalar\u0131na giri\u015f i\u00e7in entellekt\u00fcel bir \u00f6n okuma k\u0131lavuzu vasf\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\u00c7ok\u00e7a soruldu\u011fu halde cevab\u0131 tatmin edici bir \u015fekilde verilmemi\u015f bir soru, Risale metinlerinin nas\u0131l okunabilece\u011fi sorusudur. Akla gelen m\u00fcmk\u00fcn baz\u0131 okuma bi\u00e7imleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
<\/p>\n
(1) Bu metinlerin tarihsel karakterlerini belirleyici olarak alabilir ve olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k insan eylemleri olarak de\u011ferlendirebiliriz. Burada \u00f6zne \u00f6ne \u00e7\u0131kar. O zaman s\u00f6zkonusu b\u00fct\u00fcn metinlere birer insan olan yazarlar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak bak\u0131l\u0131r ve yazar\u0131 s\u00f6zkonusu eseri vermeye iten ama\u00e7lara ve niyetlere \u00f6nem atfedilir.<\/p>\n
<\/p>\n
(2) \u0130kinci yakla\u015f\u0131m, yazar\u0131n eserini \u00fcretirken g\u00f6zetti\u011fi kayg\u0131lar\u0131 g\u00f6zard\u0131 ederek, eserin tarihsel karakterini vurgular. Burada metnin \u00fcretildi\u011fi ba\u011flam\u0131n, yani tarihsel toplumun, yazar\u0131n kitab\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 gibi yazmas\u0131na sebep oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
(3) Bu yakla\u015f\u0131m, metnin tarihsel karakterine ilgi duymaz. Metni g\u00fcn\u00fcm\u00fcz okuyucusu i\u00e7in bir entellekt\u00fcel repertuar olarak ele al\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu \u00fc\u00e7 yakla\u015f\u0131m birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fma halinde de\u011fildir; sadece farkl\u0131 ilgi alanlar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Metinleri de\u011ferlendirmede s\u00f6zkonusu \u00fc\u00e7 yakla\u015f\u0131m \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda sorulabilecek sorular ve cevaplar da \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir:<\/p>\n
<\/p>\n
i. Yazar eserde ne anlatmak istiyor? Burada tarihsel ba\u011flam devreye girer, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu soru tarihsel ba\u011flam hesaba kat\u0131lmadan cevaplanamaz, ama \u00f6zne\/yazar\u0131 vurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda da onu anlamak i\u00e7in ba\u011flam\u0131 bilmeniz gerekir.<\/p>\n
<\/p>\n
ii. Metinden tarihe, yani o zamanki topluma dair baz\u0131 bilgiler elde edilebilir. Bu bizim tarih anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131za ne katabilir?<\/p>\n
<\/p>\n
iii. Metin o zamanda ve sonradan okuyanlar i\u00e7in ne anlama geliyor?<\/p>\n
<\/p>\n
iv. Bu eser, \u015fimdi bizim i\u00e7in ne anlama geliyor? <\/p>\n
<\/p>\n
Bu bak\u0131mdan Karaba\u015fo\u011flu, Risale-i Nur ve Said Nurs\u00ee\u2019ye ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalarda g\u00f6zlenen \u00fc\u00e7 problemi \u015f\u00f6yle s\u0131ralamaktad\u0131r:<\/p>\n
<\/p>\n
1. Said Nurs\u00ee\u2019nin aksiyonu ve fikriyat\u0131 \u0130sl\u00e2m-modernite ekseninde ele al\u0131namaz.<\/p>\n
<\/p>\n
2. Risale-i Nur ve Said Nurs\u00ee, Kemalizmin antitezi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcp de\u011ferlendirilemez.<\/p>\n
<\/p>\n
3. Said Nurs\u00ee sadece aksiyonuyla de\u011fil, fikriyat\u0131yla da ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece, bir M\u00fcsl\u00fcman portresinin bir \u0130sl\u00e2mc\u0131n\u0131n portresine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi zorunlu olmaktan \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
<\/p>\n
A\u015fk\u0131nl\u0131k-tarihsellik, \u00f6zc\u00fcl\u00fck-ba\u011flamc\u0131l\u0131k ve gelenek\u00e7ilik-modernlik ikiliklerinden uzak bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla hareket eden Karaba\u015fo\u011flu, metodolojik bir okuma i\u00e7in varl\u0131k-bilgi-ahl\u00e2k-pratik s\u0131ralamas\u0131n\u0131 \u00f6nemsemektedir. Bu y\u00fczden, \u00f6ncelikle Risale\u2019nin dayand\u0131\u011f\u0131 ontolojik temelleri ortaya koymaktad\u0131r. Sonra, bu ontolojik temelin sosyal ve pratik tazammunlar\u0131n\u0131 ele alan ve \u2018metin\u2019 \u00fczerindeki bu son derece ba\u015far\u0131l\u0131 in\u015fadan sonra \u2018cemaat\u2019e ge\u00e7en yazar, Said Nurs\u00ee\u2019nin vefat\u0131ndan sonra Risale-merkezli d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015fimini ve \u2018Nurculuk\u2019 hareketinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc olduk\u00e7a net ve keskin bir tablo i\u00e7inde nazar\u0131m\u0131za sunmaktad\u0131r. Risale-i Nur hareketinin k\u0131rk y\u0131ll\u0131k evrimini, problem alanlar\u0131n\u0131, ayr\u0131\u015fma ve b\u00f6l\u00fcnmeleri ve bunlar\u0131n sebeplerini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde tahlil ettikten sonra, gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck birtak\u0131m projeksiyonlarda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Sek\u00fcler modern tahayy\u00fcl\u00fcn aksine, Allah-merkezli bir insan, tabiat ve toplum tasavvurundan hareket eden Said Nurs\u00ee, insanl\u0131k tarihini \u2018emanet ve hidayete ula\u015fma\u2019 problemati\u011fi ekseninde ele al\u0131r ve Asr-\u0131 Saadet ve Peygamber merkezli bir \u0130sl\u00e2m tarihi perspektifi sunar. \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n ilk be\u015f y\u00fczy\u0131l\u0131n\u0131 \u2018hak ve hikmet\u2019 as\u0131rlar\u0131 olarak de\u011ferlendiren Said Nurs\u00ee, yirminci y\u00fczy\u0131la kadar uzanan daha sonraki y\u00fczy\u0131llar\u0131 \u2018kuvvet ve h\u00fck\u00fbmet\u2019in a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemler olarak g\u00f6r\u00fcr. Karaba\u015fo\u011flu\u2019na g\u00f6re, bu k\u0131r\u0131lman\u0131n en \u00f6nemli iki aya\u011f\u0131n\u0131, hilafetin saltanata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi ve din\u00ee ba\u011flanman\u0131n etnik ve di\u011fer t\u00fcr asabiyetler taraf\u0131ndan \u00f6telenmesi olu\u015fturur. Said Nurs\u00ee\u2019nin \u2018mazi\u2019 olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve Osmanl\u0131 as\u0131rlar\u0131n\u0131 da i\u00e7ine alan bu bin y\u0131ll\u0131k zaman kesitinde Yunan Felsefesi, Yahudi \u0130srailiyat\u0131, z\u00e2hir ve b\u00e2t\u0131n u\u00e7lar\u0131nda savrulan bir dizi \u2018f\u0131rka-y\u0131 d\u00e2lle\u2019nin ortaya koydu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015fler, \u0130sl\u00e2m\u2019a iltizam ad\u0131 alt\u0131nda sergilenen kaba taassup ile modern bilim ad\u0131na din etraf\u0131nda olu\u015fturulan \u015f\u00fcphe ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n meydana getirdi\u011fi g\u00f6lge ve yaralar\u0131n \u2018tedavi edilmesi,\u2019 Said Nurs\u00ee\u2019nin Risalelere atfetti\u011fi tecdit misyonunu te\u015fkil eder. \u2018Sahabe Mesle\u011fi\u2019 olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu perspektif (veraset-i n\u00fcb\u00fcvvet) hakikatin estetik\/h\u00e2l\u00ee boyutuyla teorik\/nazar\u00ee ve\u00e7hesini birle\u015ftirmektedir. Gelenek\u00e7i-modernist ikili\u011finin tamamen d\u0131\u015f\u0131nda, \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesinde tekvin\u00ee ve tedvin\u00ee \u015feriat b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flamaya y\u00f6nelik bu \u00e7aba, g\u00fcnl\u00fck hayat tecr\u00fcbesi i\u00e7inde kalp-ak\u0131l, vahiy-k\u00e2inat, f\u0131k\u0131h-akide, \u0130sl\u00e2m-iman ve din-hayat b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kurmaya y\u00f6neliktir. Esm\u00e2-i H\u00fcsn\u00e2n\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak kavranmas\u0131 ve b\u00f6ylece ger\u00e7ek marifete ula\u015f\u0131lmas\u0131, Allah\u2019\u0131 tan\u0131mada uluhiyet-rububiyet, vahidiyet-ehadiyet ve cemal-cel\u00e2l dengesine dayal\u0131 ontolojik bir temelin in\u015fas\u0131yla sa\u011flan\u0131r. Bu in\u015fan\u0131n sosyal ve pratik d\u00fczeylerde kendini ortaya koyma bi\u00e7imi, ifrat-tefrit ikileminden sak\u0131nma, d\u00fc\u015f\u00fcncede hakikatin tekli\u011fi ancak \u00e7ok ve\u00e7helili\u011fine dayal\u0131 bir \u00e7o\u011fullu\u011fu kabul etmenin sonucu olarak, hiyerar\u015fik, homojen ve kapal\u0131 toplumsal \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri yerine, manev\u00ee beraberli\u011fi esas alan, \u2018metn\u2019e dayal\u0131, a\u00e7\u0131k, gev\u015fek ve ge\u00e7i\u015fli cemaat yap\u0131lar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar. Milliyet, s\u0131n\u0131f, cinsiyet, ya\u015f gibi kategorilerden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir evrensel duru\u015fa sahip olarak, h\u00fcrriyet \u00fczerinde temellenen, ferdi devlete \u00f6nceleyen ve mutlak adalete vurgu koyan bir siyas\u00ee perspektif, bu b\u00fct\u00fcnc\u00fcl denge aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu bak\u0131mdan, son tahlilde, Risale-i Nur etraf\u0131nda te\u015fekk\u00fcl eden cemaat\u00ee organizasyonlar\u0131n beraberinde getirdi\u011fi kurumsalla\u015fma ve bunun t\u00fcrevi olan \u2018temsil\u2019 problemine dikkat \u00e7eken Karaba\u015fo\u011flu, bunu \u2018hakikatin tekli\u011fi fakat \u00e7ok suretlili\u011fi\u2019ni reddetmekten kaynaklanan, farkl\u0131l\u0131klar\u0131 tolere edebilme yetene\u011finin kaybedilmesine yol a\u00e7an, ve b\u00f6l\u00fcnme ve par\u00e7alanmalar\u0131 sistemik hale getiren merkeziyet\u00e7i, otoriter, tek\u00e7i cemaat yap\u0131lar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ba\u011flamaktad\u0131r. Bu son derece \u00f6nemli tesbitten sonra, Risale-i Nur hareketi i\u00e7indeki entelyekt\u00fcel zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n sebepleri \u00fczerine s\u00f6yledikleri, metin ve pratik aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fini a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ortaya koymaktad\u0131r. Karaba\u015fo\u011flu\u2019na g\u00f6re, Risalelerin varl\u0131k ve sosyo-politik d\u00fczlem aras\u0131nda kurdu\u011fu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn kavranamam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n beraberinde getirdi\u011fi eklektisizm, Bat\u0131 modernitesi kar\u015f\u0131s\u0131nda tak\u0131n\u0131lan savunmac\u0131-\u00f6z\u00fcr dileyici tutum, ve Risale d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcnce miras\u0131yla ili\u015fkisinin kurulmam\u0131\u015f olmas\u0131, hareketin m\u00e2l\u00fbl oldu\u011fu entellekt\u00fcel zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n en \u00f6nemli sebepleridir.<\/p>\n
<\/p>\n
\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde, \u00e7o\u011ful bir d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131n\u0131 sindirebilen ve b\u00f6ylece farkl\u0131l\u0131klar\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe zarar verici olarak g\u00f6rmekten uzakla\u015fan cemaat\u00ee yap\u0131lar\u0131n hareketin ana g\u00f6vdesini olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131 belirten Karaba\u015fo\u011flu, Risale-i Nur\u2019lar\u0131n \u0130sl\u00e2m k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ortak bir de\u011feri haline gelmesinin bir belirtisi olarak t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcman kesimler taraf\u0131ndan okunmaya ba\u015flanmas\u0131n\u0131, Risalelerin t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcmanlar, hatta insanl\u0131k taraf\u0131ndan \u2018me\u015freb\u00ee iltizam\u2019 gereklili\u011finden azade olarak de\u011ferlendirilmesine a\u00e7\u0131lmas\u0131 olarak yorumlamaktad\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te g\u00f6zlenen di\u011fer bir \u00f6nemli de\u011fi\u015fim de, kendisini \u2018cemaat\u2019 yerine \u2018metin\u2019le ili\u015fkilendiren, me\u015freb\u00ee ba\u011flanmalar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki sivil inisiyatiflerin farkedilir bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck kazanmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Elinizdeki \u00e7al\u0131\u015fma, bu sivil g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn somut bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
AHMET YILDIZ<\/p>\n
<\/p>\n
Ankara, Haziran 2004<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
16.09.2004 MET\u0130N KARABA\u015eO\u011eLU\u2019NUN EL\u0130N\u0130ZDEK\u0130 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, kanaatimce, Risale-eksenli tefekk\u00fcr i\u00e7inde bir ilki temsil etmektedir. Risaleyi \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcnce gelene\u011fi i\u00e7inden okuyarak bunu g\u00fcncelle kesi\u015ftiren yazar, metin-cemaat ili\u015fkisini de bir \u00f6zde\u015flik olarak g\u00f6rmeyip aradaki a\u00e7\u0131y\u0131 ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015fmakta ve bunun sebep ve sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde bize ger\u00e7ek bir beyin f\u0131rt\u0131nas\u0131 yapt\u0131rmaktad\u0131r. Bunu da belli bir metodoloji g\u00f6zeterek ger\u00e7ekle\u015ftiren bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[204],"class_list":["post-90076","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n