17.02.2005<\/p>\n
OSMANLI \u0130MPARATORLU\u011eUNUN, Roma imparatorlu\u011funun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00fcne\u015fin do\u011fdu\u011fu yerlerin olu\u015fturdu\u011fu evrensel-ebed\u00ee devlet idealinden miras ald\u0131\u011f\u0131 \u2018devlet-i ebed m\u00fcddet\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinin de referans\u0131n\u0131, \u00fcst-idealini olu\u015fturur. Devletin hem \u0130mparatorluk hem de Cumhuriyet d\u00f6nemlerinde dine, bilhassa \u0130sl\u00e2m\u2019a bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 bu anlay\u0131\u015f \u015fekillendirmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, toplumsal hayat\u0131n bekas\u0131 devletle k\u00e2imdir. Devletin olmad\u0131\u011f\u0131 yerde din de olamaz. Dinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 idame ettirebilmesi devletin koruyuculu\u011funu, dolay\u0131s\u0131yla da bekas\u0131n\u0131 gerektirir. Dinin de devletin bekas\u0131n\u0131 idame ettirecek bir sosyo-politik ba\u011flama oturtulmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Bu y\u00fczden, devlet din \u00fczerindeki \u2018d\u00fczenleyici\u2019 ve denetleyici yetkisini \u0131srarla korumak istemi\u015ftir.<\/p>\n
<\/p>\n
Devletin bekas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan dinin ara\u00e7sal \u00f6nemi ve bunun dinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131n devlete hamledilmesi s\u00fbretiyle me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, dinin bir sivil toplum kurumu olarak fonksiyon icra etmesini engellemi\u015f; dinin siyas\u00ee topluma d\u00f6n\u00fck talepleri gayrime\u015fru ve yasad\u0131\u015f\u0131 olarak kabul edilirken, siyas\u00ee toplumun din\u00ee hayat ve kurumlar \u00fczerindeki murakabesi devletin bekas\u0131 ile ili\u015fkili bir konu olarak hep \u2018sivil\u2019 siyaset alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Cumhuriyetle birlikte tarihte ilk defa hemen tamam\u0131yla M\u00fcsl\u00fcmanlardan olu\u015fan bir n\u00fcfusa sahip hale gelen Anadolu co\u011frafyas\u0131nda i\u00e7i bo\u015falt\u0131larak sek\u00fclerle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan \u0130sl\u00e2m kalb ve mabed mahpeslerinde ya\u015famaya mahkum edilirken, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ve \u0130stikl\u00e2l Sava\u015f\u0131nda \u2018devlete ba\u015fkald\u0131rm\u0131\u015f\u2019 H\u0131ristiyan topluluklar yeni olu\u015fturulan T\u00fcrkl\u00fck tan\u0131m\u0131n\u0131n i\u00e7inde kendilerine me\u015fru bir yer bulamam\u0131\u015flard\u0131r. Cumhuriyet, inan\u0131\u015f itibar\u0131yla ateist de olsa neslen ve neseben M\u00fcsl\u00fcman olmay\u0131 T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn bir gere\u011fi olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n egemen g\u00fcc\u00fc olarak tarih sahnesine \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan sonra, H\u0131ristiyanl\u0131k bunu suiistimal ederek, ortaya \u00e7\u0131kan bilimsel, teknolojik, ekonomik ve asker\u00ee \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kendisiyle ili\u015fkilendirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, bunu da misyonerlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ana propaganda ekseni yapm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Tevfik R\u00fc\u015ft\u00fc Aras ve Mahmut Esat Bozkurt gibi Cumhuriyetin kurulu\u015f d\u00f6neminin \u00f6nde gelen siyas\u00ee se\u00e7kinleri bu terakki-H\u0131ristiyanl\u0131k \u00f6zde\u015fle\u015ftirmesinden hareketle yeni devletin dininin H\u0131ristiyanl\u0131k olmas\u0131 gerekti\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f olsalar bile, devletin beka refleksi buna imk\u00e2n vermemi\u015ftir. Sonu\u00e7ta bu din, \u2018d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u2019 dinidir ve T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa asimilasyonu imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Ayr\u0131ca, Ayd\u0131nlanma d\u00fc\u015f\u00fcncesinin dogmatik rasyonalizminin m\u00fc\u2019minleri olan Cumhuriyetin kurucular\u0131 i\u00e7in din\/ H\u0131ristiyanl\u0131k de\u011fil, bilim\/kaba pozitivizm \u00f6nem ta\u015f\u0131maktayd\u0131. Ve, beka problemiyle u\u011fra\u015fan bir \u00fclke i\u00e7in, protestanla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir \u0130sl\u00e2m daha rasyonel bir se\u00e7enekti.<\/p>\n
<\/p>\n
Nitekim, 1928 y\u0131l\u0131nda Bursa\u2019daki Amerikan Protestan K\u0131z Okulunda neslen M\u00fcsl\u00fcman d\u00f6rt gen\u00e7 k\u0131z Protestanl\u0131\u011f\u0131 benimseyince, d\u00f6nemin bas\u0131n\u0131 buna b\u00fcy\u00fck tepki g\u00f6stermi\u015f ve bunu k\u00fclt\u00fcrel yozla\u015fman\u0131n bir belirtisi saym\u0131\u015ft\u0131. H\u00fck\u00fbmet de bu Protestan okulunu kapatm\u0131\u015ft\u0131. Oysa ayn\u0131 y\u0131l, devletin dininin \u0130sl\u00e2m oldu\u011funu belirten h\u00fck\u00fcm Anayasadan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bir dine dayanmayan devletin bir dinden di\u011ferine ge\u00e7i\u015fi ho\u015f kar\u015f\u0131lamay\u0131\u015f\u0131, teorik bir tutarl\u0131l\u0131\u011fa sahip de\u011fildi. Ancak bunu devletin bekas\u0131 ile neslen ve neseben M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k aras\u0131nda kurulan gerekirlik ili\u015fkisi ba\u011flam\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, mesele a\u00e7\u0131klan\u0131r hale gelmektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
Son y\u0131llarda siyas\u00ee g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nmak istenen misyonerlik konusuna bu a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, tart\u0131\u015fman\u0131n arkas\u0131nda din\u00ee olmaktan ziyade milliyet\u00e7i bir g\u00fcd\u00fclenmenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edebiliriz. Her misyoneri \u2018bir ajan\u2019 olarak g\u00f6ren bu milliyet\u00e7i bak\u0131\u015f sahiplerini harekete ge\u00e7iren g\u00fcd\u00fcn\u00fcn din\u00ee de\u011fil ulusal oldu\u011fu, bu ki\u015fi ve kesimlerin ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc meselesinde devlet\u00e7i yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsemelerinde m\u00fc\u015fahede edilebilir. Hele konunun MGK g\u00fcndemine kadar ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n alk\u0131\u015flanmas\u0131 ve Trabzon\u2019da bir jandarma generalinin Pontus\u00e7ulu\u011fu hortlatma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na dikkat \u00e7ekmesi, deyim yerindeyse, milliyet\u00e7ili\u011fin dindar ve sek\u00fcler versiyonlar\u0131n\u0131 temsil edenlerin ayn\u0131 \u00e7izgide selama durmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Misyonerli\u011fin be\u015finci kol faaliyetleri ba\u011flam\u0131nda alg\u0131lanmas\u0131, onun devletin b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne d\u00f6n\u00fck tasar\u0131 ve niyetleri ihya etme korkusundan kaynaklanmaktad\u0131r. M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131ktan H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa ge\u00e7me \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kan ve b\u00fct\u00fcn\u00fcyle marjinal bir mahiyet ta\u015f\u0131yan din de\u011fi\u015ftirmelerin devlet ve milliyet\u00e7i se\u00e7kinler a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7bir \u2018iman\u00ee\u2019 anlam ve de\u011feri yoktur. Yaln\u0131zca neslen ve neseben de olsa, yani ancak nominal bir nitelik ta\u015f\u0131sa bile, M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011finin korunmas\u0131 devletin bekas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bir husus olarak kabul edildi\u011fi i\u00e7in, misyonerlik faaliyetleri g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nmakta, dindar M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n din\u00ee hayat\u0131 \u00fczerindeki yasad\u0131\u015f\u0131\/keyf\u00ee ya da yasal kimi bask\u0131lara misyon gruplar\u0131 da maruz kalabilmektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
II. Vatikan Konsiliyle beraber Roma Katolik Kilisesinin \u201cKilise d\u0131\u015f\u0131nda kurtulu\u015f yoktur\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 esneterek di\u011fer dinlerin, bu arada \u0130sl\u00e2miyetin de kurtulu\u015fa vesile olabilecek unsurlar ihtiva etti\u011fini kabul etmesi, buna ra\u011fmen \u2018kurtulu\u015f\u2019 i\u00e7in b\u00fct\u00fcn dinlerin \u0130sa\u2019n\u0131n (a.s.) \u00f6\u011fretisiyle ikmalinin \u015fart oldu\u011funda \u0131srar etmesi, misyonu bir \u2018kurtulu\u015f diyalogu\u2019na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
Herhangi bir yerde M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n din\u00ee hayat\u0131 \u00fczerine konulan bask\u0131lar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n insanlara tebli\u011finin engellenmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi, s\u00f6zkonusu sosyo-politik co\u011frafyalar\u0131n \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne a\u00e7\u0131lmas\u0131 anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan \u2018fetih\u2019 ile bir kurtulu\u015f diyalogu olarak misyon aras\u0131nda bir paralellik kurulabilir mi?<\/p>\n
<\/p>\n
Bu soru \u2018meden\u00eelere galebe \u00e7alman\u0131n ancak ikna ile m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcnenler i\u00e7in anlaml\u0131 bir sorudur.<\/p>\n
<\/p>\n
Misyonerli\u011fi yaln\u0131zca be\u015finci kol faaliyeti \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirenler i\u00e7in ise, bu konu yaln\u0131zca bir mill\u00ee g\u00fcvenlik meselesidir.<\/p>\n
<\/p>\n
Kurtulu\u015f da \u00f6yle!<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
17.02.2005 OSMANLI \u0130MPARATORLU\u011eUNUN, Roma imparatorlu\u011funun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00fcne\u015fin do\u011fdu\u011fu yerlerin olu\u015fturdu\u011fu evrensel-ebed\u00ee devlet idealinden miras ald\u0131\u011f\u0131 \u2018devlet-i ebed m\u00fcddet\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinin de referans\u0131n\u0131, \u00fcst-idealini olu\u015fturur. Devletin hem \u0130mparatorluk hem de Cumhuriyet d\u00f6nemlerinde dine, bilhassa \u0130sl\u00e2m\u2019a bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 bu anlay\u0131\u015f \u015fekillendirmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, toplumsal hayat\u0131n bekas\u0131 devletle k\u00e2imdir. Devletin olmad\u0131\u011f\u0131 yerde din de olamaz. Dinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[204],"class_list":["post-90070","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n