06.03.2012<\/p>\n
HOCALI KATL\u0130AMININ 20. y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul Taksim Meydan\u0131’nda d\u00fczenlenen protesto mitingine, “marjinal” olarak da nitelense, \u0131rk\u00e7\u0131 bir grubun s\u00f6ylemi damgas\u0131n\u0131 vurdu.<\/p>\n
<\/p>\n
Mitingde at\u0131lan \u0131rk\u00e7\u0131 sloganlar aras\u0131nda bu yaz\u0131n\u0131n konusu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ne \u00e7\u0131kan slogan \u015fuydu: “Hepiniz Ermeni’siniz, hepiniz pi\u00e7siniz!” “Ermeni olmak”la “pi\u00e7 olmak” aras\u0131nda \u00f6zde\u015flik ili\u015fkisi kuran bu “merd-i K\u0131pti” slogan\u0131, mazlum ve ma\u011fdur Hrant Dink’in cenazesinde a\u00e7\u0131lan “Hepimiz Ermeni’yiz, hepimiz Hrant’\u0131z” pankart\u0131na cevapt\u0131. Milliyet\u00e7ili\u011fin “hakka” de\u011fil, hakl\u0131-haks\u0131z ay\u0131rt etmeden “milletda\u015f\u0131na” taraftar olmak anlam\u0131na geldi\u011fini, bu y\u00fczden de adalet kavram\u0131yla milliyet\u00e7ili\u011fin bir araya getirilmesinin imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131na bir kez daha \u015fahit olduk. “Mazlumun dini de, milliyeti de olmaz” san\u0131yorduk ama g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kadar\u0131yla mazlumun dinini de, milliyetini de soranlar\u0131m\u0131z, ne yaz\u0131k ki hi\u00e7 de az de\u011fil.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Milliyet\u00e7ili\u011fin beraberinde getirdi\u011fi negatif siyasi dil, dil ve iktidar ili\u015fkisini b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla ortaya koymas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zellikle incelenmeyi hak etmektedir. Tarih\u00ee d\u00f6nemlere h\u00e2kim olan politik dil incelendi\u011finde, asl\u0131nda sosyo-politik iktidar yap\u0131s\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frenmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. “Yak\u0131n Do\u011fu, Ortado\u011fu, Uzakdo\u011fu” tabirleri emperyal \u0130ngiliz tasavvurunu aksettirir. “\u0130ttihad-\u0131 \u0130slam” kavram\u0131n\u0131n pan-\u0130slamism olarak tan\u0131mlanmas\u0131, kavram\u0131 olumsuzlamaya d\u00f6n\u00fckt\u00fcr. “Zo zolar” ile “Lo Lo’lar” T\u00fcrk\u00e7\u00fc\/Kemalist milliyet\u00e7ili\u011fin Ermeni ve K\u00fcrtlere bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 temsil eder. \u0130slam’\u0131n cihad kavram\u0131n\u0131n “kutsal sava\u015f” anlam\u0131na indirgenmesi, Bat\u0131l\u0131 \u0130slam kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n “\u00f6tekile\u015ftirme” ihtiyac\u0131na tekab\u00fcl eder.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Osmanl\u0131 Devleti’nin modernle\u015fme s\u00fcrecine bu a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da kar\u015f\u0131m\u0131za ilgin\u00e7 hususlar \u00e7\u0131kar. Millet sisteminin sonunu i\u015faretleyen merhalelerden biri olan Islahat Ferman\u0131’ndan sonra, millet-i mahkumeye ili\u015fkin ay\u0131r\u0131mc\u0131l\u0131k ifade eden geleneksel tabirlerin resm\u00ee\/kamusal kullan\u0131m\u0131na yasak getirildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunlar aras\u0131nda Arap\u00e7a k\u00e2firden bozma “g\u00e2vur,” “reaya-y\u0131 fukara”, “ayin-i bat\u0131l” ve Fars\u00e7a c\u00fchud’dan d\u00f6n\u00fc\u015fme “\u00e7ifut” bulunmaktayd\u0131. “\u00c7ifut” kelimesi karmakar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve d\u00fczenbazl\u0131\u011f\u0131 ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131lsa da, hen\u00fcz modern anlamda \u0131rk\u00e7\u0131 bir remize d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f de\u011fildi. “G\u00e2vur” tabirinin serencam\u0131 ise olduk\u00e7a ilgin\u00e7tir. M\u00fcsl\u00fcman ahaliye fes ve pantolonu dayatan padi\u015fah II. Mahmud’a halk\u0131n takt\u0131\u011f\u0131 lakap “g\u00e2vur padi\u015fah”t\u0131. K\u00e2fir kelimesi, “hakikati \u00f6rten” anlam\u0131nda hem dini hem de \u0130slam’\u0131 reddetme manalar\u0131na geldi\u011fi gibi, insafs\u0131z ve inat\u00e7\u0131 gibi anlamlar\u0131 da i\u00e7eriyordu. Nitekim bunun \u0130kinci Me\u015frutiyet sonras\u0131ndaki yans\u0131malar\u0131ndan birini, Said Nursi’nin K\u00fcrt a\u015firet mensuplar\u0131yla Me\u015frutiyet merkezli istifhamlar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 diyaloglar\u0131ndan olu\u015fan 1911 tarihli M\u00fcnazarat isimli eserinde yer alan \u015fu tart\u0131\u015fmada da g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
“Sual: Bir k\u0131s\u0131m J\u00f6n T\u00fcrk der: “Demeyiniz H\u0131ristiyanlara hey k\u00e2fir! Zira ehl-i kitapt\u0131rlar.” Neden k\u00e2fir olana k\u00e2fir demeyece\u011fiz? Cevap: K\u00f6r adama, ‘hey k\u00f6r’ demedi\u011finiz gibi… \u00c7\u00fcnk\u00fc eziyettir. Eziyetten nehiy var. Saniyen: K\u00e2firin iki m\u00e2n\u00e2s\u0131 vard\u0131r: Birisi ve en m\u00fctebadiri (ilk akla geleni) dinsiz ve m\u00fcnkir-i S\u00e2ni demektir. Bu m\u00e2n\u00e2 ile ehl-i kitaba \u0131tlak etmeye hakk\u0131m\u0131z yoktur. \u0130kincisi: Peygamberimiz’i ve \u0130sl\u00e2miyet’i m\u00fcnkir demektir. Bu m\u00e2n\u00e2 ile onlara \u0131tlak etmek hakk\u0131m\u0131zd\u0131r. Onlar dahi raz\u0131d\u0131rlar. L\u00e2kin \u00f6rfen evvelki m\u00e2n\u00e2n\u0131n teb\u00e2d\u00fcr\u00fcnden, bir kelime-i tahkir ve eziyet olmu\u015ftur.” K\u00fcrt a\u015firet mensuplar\u0131 i\u00e7in “g\u00e2vura g\u00e2vur diyememek” “\u0130slami sal\u00e2bet ve K\u00fcrd\u00ee hamiyet”le ba\u011fda\u015f\u0131r g\u00f6r\u00fcnmemektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
‘g\u00e2vura g\u00e2vur dEMEK’<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bununla birlikte, “g\u00e2vur” tabiri sadece olumsuz bir mazmuna da sahip de\u011fildir. Millet sisteminin millet-i hakimesi ile mahkumesi aras\u0131ndaki ili\u015fki bir z\u0131mmilik yani \u00fcst\u00fcn olana tabi olan\u0131n korunmas\u0131 ili\u015fkisidir. Bu ili\u015fkinin klasik d\u00f6nemdeki en yayg\u0131n ifadesi ise “g\u00e2vur hakk\u0131”d\u0131r. \u0130slam’da ki\u015fiye ba\u011fl\u0131 haklar\u0131n \u00e7i\u011fnenmesi, ancak hakk\u0131 \u00e7i\u011fnenen ki\u015fiden helallik al\u0131nmas\u0131 ile temizlenir. Ya\u015farken “helallik” al\u0131nmas\u0131 en do\u011frusu olmakla birlikte, uhrevi \u00e2lemde de kul hakk\u0131 \u0130lahi af kapsam\u0131nda de\u011fildir. Mizanda M\u00fcsl\u00fcman’la hesapla\u015fmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ancak gayrim\u00fcslim “ehl-i necat” olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ki\u015fi haklar\u0131 \u00e7i\u011fnenen bir gayrim\u00fcslimle mutlaka ya\u015farken helalle\u015fmek gerekir. \u00d6b\u00fcr tarafa “g\u00e2vur hakk\u0131” ile gidilmez. Gidilirse, telafisi yoktur. Bu y\u00fczden M\u00fcsl\u00fcman ahali gayrim\u00fcslimlerin haklar\u0131n\u0131 g\u00f6zetme konusunda b\u00fcy\u00fck hassasiyet i\u00e7inde olmu\u015ftur. Kan davalar\u0131, mesela, sadece M\u00fcsl\u00fcman aileler aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclen bir olgudur. Gayrim\u00fcslimlerle M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda bu t\u00fcr vakalara rastlanmaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu “g\u00e2vur hakk\u0131”n\u0131n ihlali anlam\u0131na gelir. Babadan o\u011fula vasiyet edilen en \u00f6nemli hususlardan biri, ki\u015finin \u00fczerinde “g\u00e2vur hakk\u0131” b\u0131rak\u0131lmamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, millet sisteminin \u0130slam bazl\u0131 hiyerar\u015fik yap\u0131s\u0131 zimmete dayal\u0131 adalet \u00fczerinde temellenir. Bunun tazammunlar\u0131ndan biri, M\u00fcsl\u00fcman olanlar ile di\u011ferlerinin mutlaka birbirinden temyiz edilebilmesidir. Bu sistemin yerine e\u015fitli\u011fe dayal\u0131 vatanda\u015fl\u0131k hukukunu ikame eden Tanzimat ve onun Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k siyaseti, M\u00fcsl\u00fcman halk nezdinde en fazla “Bundan kelli g\u00e2vura g\u00e2vur denmeyecek” m\u00fclahazas\u0131yla ele\u015ftiri konusu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k “m\u00fcmin, m\u00fcnaf\u0131k ve g\u00e2vur” ayn\u0131 k\u0131yafetleri giyece\u011finden birbirinden ay\u0131rt edilemeyecek, dahas\u0131 “h\u00e2kimiyet” remizleri de ortadan kalkacakt\u0131r. Tanzimat ve Me\u015frutiyet’in “g\u00e2vur” kelimesini resm\u00ee ve toplumsal tedav\u00fclden kald\u0131rma konusundaki ba\u015far\u0131s\u0131 son derece s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. “G\u00e2vur olmak ya da olmamak,” Balkan sava\u015flar\u0131ndan Milli M\u00fccadele’ye uzanan d\u00f6nemin, milliyet\u00e7i ba\u011flam i\u00e7inde yeniden \u00fcretilmi\u015f anahtar sosyal referanslar\u0131ndan biridir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130mparatorluktan milli devlete ge\u00e7erken, e\u015fitlik asl\u0131nda yine bir “ideal” olarak kald\u0131. Millet-i h\u00e2kime kodu “unsur-u asli” anlay\u0131\u015f\u0131na dayal\u0131 olarak bu defa T\u00fcrkl\u00fck \u00fczerinden yeniden \u00fcretildi. Cumhuriyetin politik l\u00fcgat\u00e7esi “s\u0131n\u0131fs\u0131z ve imtiyazs\u0131z kayna\u015fm\u0131\u015f bir kitle” mefk\u00fbresine ba\u011fl\u0131 olarak “milli birlik ve devlete h\u00fcrmet” \u015fiar\u0131 \u00fczerinden olu\u015fturuldu. Millet, medeniyet, vatan, devlet ve teb’a tabirleri yeniden tan\u0131mlan\u0131rken buna “ekalliyetler” de eklendi. “Arzu-yu \u015fahane” yeni sahipleri \u00fczerinden varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, ekalliyetler “Kanun-u Esasi T\u00fcrk\u00fc” olarak tan\u0131mland\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc “damarlarda akan kan” art\u0131k “asil” olan ve “asil olmayan” s\u0131n\u0131flamas\u0131na tabiydi. Eric Jan Z\u00fcrcher’in isabetle belirtti\u011fi gibi, milliyet\u00e7i ba\u011flamda dinin yerini mefk\u00fbre al\u0131rken, din\u00ee karakterli “ilim” kavram\u0131 tamamen pozitivistle\u015ftirilmekteydi.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130mparatorlu\u011fun kozmopolit ve \u00e7o\u011fulcu siyasi dili, bize “millet-i sad\u0131ka” tabirini kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde, herkes kendi “devletini” kurmaya ko\u015farken, gayrim\u00fcslim topluluklar i\u00e7inde Osmanl\u0131’y\u0131 kendi “devleti” olarak benimseyen bir tek H\u0131ristiyan milletinin Ermeni mezhebi vard\u0131. Sad\u0131k bir teb’a idi Ermeniler ve bunun i\u00e7in imparatorlu\u011fun Rumlardan bo\u015falan d\u0131\u015fi\u015fleri kadrolar\u0131 Ermenilere emanet edilmi\u015fti. Ne zaman ki, 93 harbinden sonra Ermeniler de kendi devletlerini kurma “yar\u0131\u015f\u0131na” kat\u0131ld\u0131, i\u015fte o zaman yerden g\u00f6\u011fe dizilen k\u00fcp\u00fcn alt\u0131ndan biri \u00e7ekilince hak ile yeksan olmas\u0131 gibi, imparatorlu\u011fun M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk ve K\u00fcrtleriyle gayrim\u00fcslim Ermenileri aras\u0131na “k\u0131l\u0131\u00e7” girdi. \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n “Ermeni meselesini” tehcir yoluyla “hallederek” yoluna koyma te\u015febb\u00fcs\u00fc, siyasi literat\u00fcr\u00fcm\u00fcze “\u0131rk\u00e7\u0131” bir do\u011fum yapt\u0131rd\u0131: “Ermeni d\u00f6l\u00fc”. Say\u0131s\u0131n\u0131 bilmedi\u011fimiz \u00e7oklukta Ermeni k\u0131z ve kad\u0131n\u0131ndan, zorunlu evlenmeler ya da tecav\u00fcz yoluyla do\u011fan bir ku\u015fak, hem de bu s\u00fcrecin “failleri” taraf\u0131ndan, “Ermeni d\u00f6l\u00fc” olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131. Bu tabirin her t\u00fcrl\u00fc insani de\u011feri ayaklar alt\u0131na alan inciticili\u011fi izahtan varestedir. “Ermenili\u011fin” “pi\u00e7likle” e\u015flenmesi ve “Ermeni d\u00f6l\u00fc” tabirinin yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131, hatta, Sabiha G\u00f6k\u00e7en ve elbette, tersinden, Abdullah \u00d6calan \u00f6rneklerinde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 gibi, bizatihi Ermenilik izafesinin bile hakaret-amiz bir vas\u0131f olarak kullan\u0131m\u0131, milliyet\u00e7i siyasi dilin “g\u00e2vur hakk\u0131”ndan “Ermeni d\u00f6l\u00fc”ne evrilirken kaybetti\u011fi irtifay\u0131 ortaya koymas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ibret-amizdir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Milliyet\u00e7ili\u011fin siyasi tasavvuru, adaletten ve hakkaniyetten yoksundur. Bu dilin, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle kendini hakl\u0131la\u015ft\u0131rmak \u00fczerine kurulu savunmac\u0131 refleksi, Ermeni meselesine bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 k\u00f6rle\u015ftirmekte ve onu bir t\u00fcr milli varl\u0131k \u00f6l\u00e7e\u011finde hayat-memat meselesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek, insani duyarl\u0131l\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 milliyet\u00e7i reflekslere kurban vermektedir. Kendine d\u00f6n\u00fck nefis muhasebesi yapamayanlar\u0131n \u015fi\u015fkin egolar\u0131, kendilerini hatas\u0131z alg\u0131lama gibi bir yan\u0131lsamaya yol a\u00e7ar. Kolektif d\u00fczeyde milletler de, kendi tarihlerine “milli gurur ve enaniyet” penceresinden bakt\u0131klar\u0131nda, bu tarihi s\u00fct\u00fcn berrakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yans\u0131tan bir akl\u0131\u011fa boyama e\u011filimindedirler. Milli durum, insani durumun tazammunlar\u0131n\u0131 d\u0131\u015fsalla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye, Ermeni meselesine ve Ermenilere bak\u0131\u015f\u0131n\u0131, tarafgirlik zemininden adalet zeminine ta\u015f\u0131mak zorundad\u0131r. O zaman, tecav\u00fcz\u00fcn, ya\u011fman\u0131n ve ihanetin bize bakan y\u00fcz\u00fcn\u00fc de g\u00f6rece\u011fiz; g\u00f6z ya\u015fart\u0131c\u0131 vefa, sadakat ve merhamet tablolar\u0131yla birlikte. O zaman Ermenilerin yapt\u0131klar\u0131 yanl\u0131\u015flar kadar kendi hatalar\u0131m\u0131za da projekt\u00f6r tutarken, “g\u00e2vur hakk\u0131” kayg\u0131s\u0131n\u0131 yeniden y\u00fcklenecek, \u00e7at\u0131\u015fma yerine empatik bir dili ikame etme yolunda mesafe alabilece\u011fiz.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\u00a9\u00a02021 karakalem.net, Ahmet Y\u0131ld\u0131z<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
06.03.2012 HOCALI KATL\u0130AMININ 20. y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul Taksim Meydan\u0131’nda d\u00fczenlenen protesto mitingine, “marjinal” olarak da nitelense, \u0131rk\u00e7\u0131 bir grubun s\u00f6ylemi damgas\u0131n\u0131 vurdu. Mitingde at\u0131lan \u0131rk\u00e7\u0131 sloganlar aras\u0131nda bu yaz\u0131n\u0131n konusu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ne \u00e7\u0131kan slogan \u015fuydu: “Hepiniz Ermeni’siniz, hepiniz pi\u00e7siniz!” “Ermeni olmak”la “pi\u00e7 olmak” aras\u0131nda \u00f6zde\u015flik ili\u015fkisi kuran bu “merd-i K\u0131pti” slogan\u0131, mazlum ve ma\u011fdur Hrant Dink’in […]<\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[204],"class_list":["post-90059","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n