06.08.2012<\/p>\n
TOPLUM (CEM\u0130YET) modernle\u015fme s\u00fcrecinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc. Bat\u0131l\u0131 modernle\u015fme s\u00fcrecinde, y\u00fcz y\u00fcze ili\u015fkilerin karakterize etti\u011fi ve kurumlar\u0131n yerine ki\u015filerin bulundu\u011fu \u201c\u015fahsiyet\u00e7i\u201d hayat tarz\u0131 yerini, ulus ad\u0131 verilen \u201cmuhayyel cemaate\u201d ve soyut, kurumsal ili\u015fki bi\u00e7imine b\u0131rakt\u0131. \u201cCemaat\u201de dayal\u0131 varolu\u015f bi\u00e7iminin en \u00f6nemli niteliklerinden biri, ortak de\u011ferlerin kolektif aidiyetler \u00fczerinden tan\u0131mlanmas\u0131yd\u0131. \u201cSen, ben yok,\u201d \u201cbiz\u201d vard\u0131k. Bunun bizdeki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 mahalle idi. Mahalle yaln\u0131zca bir yerle\u015fme bi\u00e7imi de\u011fil bir hayat tarz\u0131n\u0131n ifadesidir. Bu hayat tarz\u0131 dinin \u00fcst aidiyeti belirledi\u011fi, z\u0131mni bir s\u00f6zle\u015fmenin \u00e7er\u00e7eveledi\u011fi, herkesin herkesle sevinci ve \u00fcz\u00fcnt\u00fcy\u00fc, dertleri ve toylar\u0131 beraber ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, herkesin, amca, hala, day\u0131 veya teyze oldu\u011fu bir ya\u015fama bi\u00e7imiydi.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
B\u00fcy\u00fcs\u00fcn\u00fc yitiren d\u00fcnya
\n<\/b><\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
M\u0131g\u0131rd\u0131\u00e7 Margosyan, \u201ceski\u201d Diyarbak\u0131r\u2019a ve orada ya\u015fayan Ermeni cemaatine ili\u015fkin tahkiye denemelerinde bize Han\u00e7epek\u2019te ya\u015fayan \u201cGavur Mahallesi\u201dnin, \u201cmahremiyet\u201d alanlar\u0131 hari\u00e7, -k\u0131smen asl\u0131nda bunlar\u0131 da vererek- g\u00fcn\u00fcn neredeyse tamam\u0131na yay\u0131lan ortakla\u015fa hayat\u0131n\u0131, ruhumuzun en hassas k\u0131vr\u0131mlar\u0131n\u0131 tahrik ederek, bazen a\u011flat\u0131p bazen de tebess\u00fcm ettirerek tasvir eder. \u00c7ocu\u011fun aya\u011f\u0131n\u0131 ar\u0131n\u0131n sokmas\u0131, filancan\u0131n bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6deyememesi, falanca k\u0131z\u0131n filanca ile a\u015fk\u0131, k\u0131\u015fl\u0131k erzak\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, pazar g\u00fcn\u00fc kilisedeki ayine kat\u0131l\u0131m, f\u0131r\u0131ndan eve ta\u015f\u0131nan s\u0131cac\u0131k ekmeklerin sokakta rast gelinenlerle payla\u015f\u0131lmas\u0131, k\u0131sacas\u0131 g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n neredeyse her ayr\u0131nt\u0131s\u0131, mahallenin ilgi ve bilgisi dahilindedir. \u201cgavur mahallesi\u201d i\u00e7in anlat\u0131lanlar, neredeyse ayn\u0131s\u0131yla, M\u00fcsl\u00fcman mahallesi i\u00e7in de ge\u00e7erlidir asl\u0131nda. Muhtar\u0131 ve bek\u00e7isiyle, bakkal\u0131 ve kasab\u0131yla, ebesi ve \u00e7er\u00e7isiyle, mahalle imam\u0131 ve falc\u0131s\u0131yla, delikanl\u0131s\u0131 ve kabaday\u0131s\u0131 ile, delisi ve velisiyle, kahvehanesi ve hamam\u0131yla, \u201cBir maniniz yoksa ak\u015fam annemler size gelecek\u201d \u015fifresiyle i\u015fleyen misafirlikleriyle, mahalle insan\u0131 hayat emanetini ortakla\u015farak ya\u015famaktayd\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Mahalleye do\u011fanlar, mahalle k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc de hayat\u0131n kendi f\u0131tri ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde tevar\u00fcs ederlerdi. Elbette, mahallenin kendi sosyal denetim vas\u0131talar\u0131 bulunmaktayd\u0131. Buradan hareketle, \u015eerif Mardin\u201din \u201cmahalle bask\u0131s\u0131\u201d kavramla\u015ft\u0131rmas\u0131, mahallenin \u201cmodern zamanlardaki\u201d varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u201canakronik\u201d olarak nitelerken, asl\u0131nda mahalleyi olumsuzlar gibi g\u00f6r\u00fcnse de, \u201claik mahalle\u201dyi arkalamaktayd\u0131. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fcs\u00fcn\u00fcn bozuldu\u011fu ve insan\u0131n \u201cdemir kafes\u201de hapsedildi\u011fi modern d\u00f6nemde, b\u00fct\u00fcn de\u011fil par\u00e7a, bir olma de\u011fil farkl\u0131 ve ayr\u0131 olma hayat\u0131m\u0131z\u0131n belirleyici niteli\u011fi haline geldi. Yarat\u0131c\u0131ya intisap anlam\u0131nda imandan uzakla\u015fan modern insan ontolojik g\u00fcvenli\u011fini yitirdi. Ahiret, cennet ve cehennemiyle \u201cbu d\u00fcnya\u201dya ta\u015f\u0131n\u0131rken, d\u00fcnya bir deniyet sahnesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. B\u00fct\u00fcnc\u00fcl aidiyetler yerine bireysel kimliklerimiz, her t\u00fcrl\u00fc yekpareli\u011fi hak ile yeksan etti.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u2018Tasada ve k\u0131van\u00e7ta bir\u2019
\n<\/b><\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Marks\u2019\u0131n yabanc\u0131la\u015fma, Durkheim\u2019\u0131n anomi olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 hali te\u015fhis ederken Nietsche, b\u00fct\u00fcn de\u011ferlerin transpoziyonundan yani y\u0131k\u0131larak yeniden in\u015fas\u0131ndan s\u00f6z eder. Modern toplumlar\u0131n en \u00f6nemli temay\u00fcz unsuru haline gelen t\u00fcketimcili\u011fin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, hayat\u0131 sahiplenip bu d\u00fcnyaya hasreden \u201cbireysel\u201d temell\u00fck\u00e7\u00fc, \u201chad ve hudud\u201d yoksunu tavr\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa do\u011fru artan ihtiya\u00e7larla bunlar\u0131n kar\u015f\u0131lanabilme imkan\u0131 aras\u0131ndaki mesafenin derinli\u011fi, toplumsal varl\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in zorunlu olan ortak ba\u011flay\u0131c\u0131 normlar\u0131n ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 (anomik) ve toplumsall\u0131\u011f\u0131n \u00f6tekile\u015ftirmeyi zorunlu olarak i\u00e7erdi\u011fi bir insanl\u0131k durumuna tekab\u00fcl etmektedir. Bug\u00fcn toplumuzda var olan ve Cumhuriyetin bize hediye etti\u011fi toplumsal de\u011fer a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ve bunun do\u011furdu\u011fu gerilimlerin s\u00fcrekli aktif halde bulunmas\u0131, bizi \u201ctasada ve k\u0131van\u00e7ta\u201d bir olabilen bir toplum haline gelebilmekten al\u0131koymaktad\u0131r. Belki de tasada ve k\u0131van\u00e7ta bir olmaya gerek de yoktur. Bu durumda toplum olarak bir arada ya\u015famam\u0131z\u0131n anlam\u0131n\u0131 yitirmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u201cD\u00fczen ve anlam\u201ddan yoksun bir toplum, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ne kadar s\u00fcrd\u00fcrebilir? Bu yoksunlu\u011fun belirtileri san\u0131r\u0131m bedihi. 1974\u2019teki K\u0131br\u0131s \u00e7\u0131karmas\u0131 esnas\u0131nda askere gitmek i\u00e7in s\u0131raya girenler bug\u00fcn yok. Bedelli askerlik, vicdani ret bir tarafa, bir k\u0131sm\u0131 \u201cTC Devletine\u201d askerlik yapmak istemiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ramazan ay\u0131 toplumun bir kesiminin kulluk idrakine vesile olurken, ramazan k\u00fclt\u00fcr\u00fcne yabanc\u0131la\u015fan toplum kesimleri ramazan tedirginli\u011fi ya\u015f\u0131yor. Bu tedirginlik, dindar M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011fa yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f toplum kesimlerinde, oru\u00e7 tutan insanlar\u0131 yok sayma ya da incitme davran\u0131\u015flar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febiliyor. Atik Valde\u2019den inen sokakta iftar topuna oru\u00e7suz ba\u015f\u0131na yakalanman\u0131n h\u00fczn\u00fcn\u00fc, oru\u00e7 tutanlara duydu\u011fu muhabbet ve iftar sevincine ortak olabilme tahass\u00fcr\u00fcyle ifade eden Yahya Kemaller yerine, ramazan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn anakronik bakiyelerinden olan ramazan davuluna sald\u0131rgan bir tepkiyle kendisini ifade eden, empatiden yoksun bir kabal\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Oysa davulun g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc, bir gece yar\u0131s\u0131 kulaklar\u0131m\u0131z\u0131 sa\u011f\u0131r eden hoyrat bir korna sesi ya da canh\u0131ra\u015f bir motor \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131ndan daha rahats\u0131z edici de\u011fildir. Ayn\u0131 toplumda ya\u015f\u0131yor olman\u0131n katlanmak zorunda oldu\u011fumuz \u201cmaliyetlerinin\u201d olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00d6te yandan, bu toplumda inan\u00e7 ya da k\u00fclt\u00fcr olarak ramazan\u0131 benimsemeyen insanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmeye e\u011filimli bir \u00e7o\u011funluk k\u00fclt\u00fcr\u00fc, kolayca \u201cbask\u0131c\u0131\u201d bir hale b\u00fcr\u00fcnebiliyor. \u201cBenim hayat\u0131m, \u00f6l\u00fcm\u00fcm ve ibadetim alemlerin Rabbi olan Allah i\u00e7indir\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fcn toplumsalla\u015fma bi\u00e7imi, kolayca iktidar\u0131n gereklerine teslim olarak, ihlas s\u0131rr\u0131n\u0131 pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr batakl\u0131\u011f\u0131nda yitirebiliyor. Namaz, oru\u00e7, hac, ramazan, cuma, zekat, ezan, tesett\u00fcr, sakal gibi \u0130slam\u2019\u0131n toplumsal hayattaki g\u00f6sterenleri (\u015feair), \u2018beyaz T\u00fcrk\u2019 kesiminin onulmaz nefret ve tecav\u00fcz\u00fcne konu olurken, Alevi toplumunun varl\u0131\u011f\u0131 ve Alevi inanc\u0131 \u00e7o\u011funluk toplumu taraf\u0131ndan pek de empatik olmayan yollarla hazmedilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
K\u00fclt\u00fcrel homojenle\u015ftirme
\n<\/b><\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Sorular\u0131 s\u0131ralayal\u0131m: Cumhuriyet neden k\u00fclt\u00fcrel homojenli\u011fi halk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir gere\u011fi olarak dayatt\u0131? Hal b\u00f6yle olunca toplumsal ve siyasi \u00e7o\u011fulculu\u011fun e\u011fitim sistemi ile di\u011fer toplumsalla\u015fma vesilelerine yans\u0131mas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olabilir miydi? Muas\u0131r medeniyet s\u00f6ylemi AB\u2019ye kat\u0131l\u0131m\u0131n mottolar\u0131ndan birisi olabilir mi? K\u00fclt\u00fcrel homojenli\u011fi veri alan bir muas\u0131r medeniyet anlay\u0131\u015f\u0131, ne kadar \u201c\u00e7a\u011fda\u015f\u201dt\u0131r? Bireysel ve kolektif farkl\u0131l\u0131klar\u0131n \u00f6tekile\u015ftirmeye konu yap\u0131lmadan var k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ama ortakla\u015f\u0131lan sivil ve siyasi de\u011ferler \u00fczerinde beka bulan bir toplumsal yap\u0131ya nas\u0131l sahip olabiliriz? Toplumsal gerilim alanlar\u0131 neden bu kadar kolay aktif hale gelebiliyor? Malatya, Do\u011fan\u015fehir, S\u00fcrg\u00fc beldesindeki davulcu vakas\u0131n\u0131n toplumsalla\u015fma bi\u00e7imi ve h\u0131z\u0131 bize ne anlat\u0131yor? Neden etnik ve dini hassasiyetler, ekonomik \u00e7\u0131kar kaynakl\u0131 mobilizasyona bu kadar a\u00e7\u0131k duruyor? B\u00f6ylesine s\u0131\u011f, empatik olmayan ve kullan\u0131lmaya a\u00e7\u0131k duyarl\u0131l\u0131klar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, neden sald\u0131rgan bir savunmac\u0131 refleks halini alabiliyor? E\u011fitim sistemimiz bir de\u011fer olarak \u00e7o\u011fulculu\u011fu neden \u00f6nermiyor?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Kemalizm, Osmanl\u0131n\u0131n \u201cadalet dairesi\u201dne dayal\u0131 y\u00f6neten-y\u00f6netilen ili\u015fkisini \u00e7er\u00e7eveleyen z\u0131mni toplumsal s\u00f6zle\u015fmesini h\u00fck\u00fcms\u00fcz hale getirirken, bu toplumsal s\u00f6zle\u015fmenin ruhunu olu\u015fturan \u201c\u015fer-i \u015ferif\u201d yerine pozitivizmi ikame etti. \u201cTarih ve toplum\u201d tasavvurunu buna g\u00f6re d\u00fczenledi. S\u00f6zde bilimin iktidar\u0131yla, toplumu anakronik bir muas\u0131r medeniyet s\u00f6yleminin kendinden menkul gereklerine g\u00f6re programlanabilir bir \u201cayg\u0131t\u201d olarak kabul etti. Ne ki, Kemalizm sadece bir y\u0131k\u0131m hareketidir; g\u00fcc\u00fc in\u015fadan de\u011fil tahripten kaynaklan\u0131r. Gavur ya da M\u00fcsl\u00fcman mahalleleri yerine \u201claik mahalle\u201dyi olu\u015fturmak i\u00e7in T\u00fcrkiye insan\u0131 \u201cdemir bir kafes\u201de hapsedilirken, \u2018mutlu T\u00fcrk\u2019 hikayesinin yaz\u0131m\u0131na ba\u015fland\u0131. Osmanl\u0131 modernle\u015fmesinin reayadan teb\u2019aya, oradan da vatanda\u015fa uzanan hikayesi, Kemalist Cumhuriyetle \u2018mutlu T\u00fcrk\u2019\u00fcn in\u015fas\u0131na evrildi.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu mutluluk hareketi herkesin mutsuzlu\u011fuyla s\u00fcr\u00fcyor. S\u00fcnniler, Aleviler, K\u00fcrtler, T\u00fcrkler, dindarlar, laikler, h\u00fclasa, hi\u00e7bir inan\u00e7 ve k\u00fclt\u00fcr grubu \u2018mutlu\u2019 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Kamusal alan\u0131n vatanda\u015f olarak herkese a\u00e7\u0131k ve herkese ait oldu\u011fu, isim ve resimden ibaret olmayan, ger\u00e7ek bir Cumhuriyete ihtiyac\u0131m\u0131z var. Devlet \u201cele ge\u00e7irmeye\u201d konu olduk\u00e7a, evlenmek k\u0131z ka\u00e7\u0131rmaya ba\u011fl\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f demektir. Taraflar\u0131n r\u0131zalar\u0131yla ve ebeveynler ile dostlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fen evlilikler gibi, Devletin de hi\u00e7 kimse taraf\u0131ndan \u201cka\u00e7\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131,\u201d herkes taraf\u0131ndan sahiplenilen bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fclmesi gerekiyor. O zaman toplumsal olarak payla\u015f\u0131lan ortak bir \u201cakide\u201dnin, de\u011ferler manzumesinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn hale gelecektir. Siyaset, hem sebep hem de sonu\u00e7tur. Anayasa yapma oyunu oynayanlar\u0131n bunun idrakinde olma dereceleri, devletin adil bir hakem ve h\u00fcrmetkar bir hizmetkar oldu\u011fu, \u201cmutlu\u201d bir toplumun v\u00fccut bulmas\u0131 i\u00e7in, yeni bir anayasa yap\u0131m s\u00fcrecine katk\u0131 seviyelerini belirleyecektir. Maske kullanmaya gerek yok. Herkes olan bitenin fark\u0131nda. Yeni bir toplumsal anlam ve d\u00fczen in\u015fas\u0131, sekter de\u011fil samimi \u00e7abalara ihtiya\u00e7 g\u00f6stermektedir. Aksi taktirde, anomiye kurban giden mahalle gibi, toplumsal varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z da \u201cyabanc\u0131la\u015ft\u0131ran,\u201d \u201c\u015feyle\u015ftiren\u201d bir anominin kurban\u0131 olmaya devam edecektir.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\u00a9\u00a02021 karakalem.net, Ahmet Y\u0131ld\u0131z<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
06.08.2012 TOPLUM (CEM\u0130YET) modernle\u015fme s\u00fcrecinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc. Bat\u0131l\u0131 modernle\u015fme s\u00fcrecinde, y\u00fcz y\u00fcze ili\u015fkilerin karakterize etti\u011fi ve kurumlar\u0131n yerine ki\u015filerin bulundu\u011fu \u201c\u015fahsiyet\u00e7i\u201d hayat tarz\u0131 yerini, ulus ad\u0131 verilen \u201cmuhayyel cemaate\u201d ve soyut, kurumsal ili\u015fki bi\u00e7imine b\u0131rakt\u0131. \u201cCemaat\u201de dayal\u0131 varolu\u015f bi\u00e7iminin en \u00f6nemli niteliklerinden biri, ortak de\u011ferlerin kolektif aidiyetler \u00fczerinden tan\u0131mlanmas\u0131yd\u0131. \u201cSen, ben yok,\u201d \u201cbiz\u201d vard\u0131k. Bunun […]<\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[204],"class_list":["post-90051","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n