24.05.2001<\/p>\n
DAHA \u00d6NCE K\u00f6pr\u00fc dergisinde (1997) \u00e7\u0131kan bir makalede ancak kendine belli bir \u00f6zg\u00fcvenle g\u00fcndeme gelebilen “ho\u015fg\u00f6r\u00fc” kavram\u0131n\u0131n ne t\u00fcr bir teorik arkaplana yasland\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. O yaz\u0131da at\u0131fta bulundu\u011fum, Hazreti Ali ile ilgili bir olay var: Bir gazve s\u0131ras\u0131nda Hz. Ali bir k\u00e2firi yere y\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Tam son darbeyi vuracakken k\u00e2fir, Hz. Ali’nin y\u00fcz\u00fcne t\u00fck\u00fcr\u00fcr. Bunun \u00fczerine Hz. Ali k\u00e2firi \u00f6ld\u00fcrmekten vazge\u00e7er. Zira, Allah r\u0131zas\u0131 i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u015feye kendi nefsinin hissesinin (\u00f6fkesinin) kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hz. Ali k\u00e2firi \u00f6ld\u00fcrmez, ancak Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 tahsil konusundaki hassasiyeti k\u00e2firin k\u00fcfr\u00fcn\u00fc \u00f6ld\u00fcr\u00fcr ve Hz. Ali’nin gerek\u00e7esini \u00f6\u011frenen o k\u00e2fir M\u00fcsl\u00fcman olur. Dramatik bir ge\u00e7i\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnse de asl\u0131nda Hz. Ali’yi b\u00fct\u00fcn bu olay boyunca s\u00fcr\u00fckleyen saik de\u011fi\u015fmemi\u015ftir: Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanmak. \u00c7ok \u00f6nemsedi\u011fim bu olay\u0131 tekrar hat\u0131rlayarak ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m bu yaz\u0131da “\u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k”in Hz. Ali’nin neresinde oldu\u011fuyla ba\u015flayan bir dizi soruyu -hepsine haz\u0131r cevaplar\u0131m olmamakla birlikte-g\u00fcndeme getirmek istiyorum. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
(Bu yaz\u0131n\u0131n taslak hali \u00fczerinde ele\u015ftirilerde bulunan Ahmet Y\u0131ld\u0131z, \u00d6mer Bald\u0131k ve Metin Karaba\u015fo\u011flu’na te\u015fekk\u00fcr ederim.)<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k konusundaki tart\u0131\u015fmalarda ciddi bir terminoloji sorunu ya\u015fanmaktad\u0131r. En az\u0131ndan tart\u0131\u015fmaya kat\u0131labildi\u011fim kadar\u0131yla bu sorundan muzdarip oldu\u011fumu g\u00f6r\u00fcyorum. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k tart\u0131\u015fmas\u0131nda merkezi bir konu olan “siyaset” kavram\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu, tart\u0131\u015fmaya kat\u0131lanlar\u0131n \u00fczerinde hemfikir olduklar\u0131 bir netlik kazanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tart\u0131\u015fmalardaki mesainin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 bu kavramsal oturmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n bedelini \u00f6demekten dolay\u0131 zayi olmaktad\u0131r. Bu yaz\u0131da, bu hususu da bir par\u00e7a sorunsalla\u015ft\u0131rmak istiyorum. Ama \u00f6nce temel bir soruyla ba\u015flayal\u0131m: \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k M\u00fcsl\u00fcman olmayan insan(lar)a ne \u00f6nermektedir? \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmayana ne s\u00f6yleyebildi\u011fini ve \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n muhatap kitlesinin profilinin \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlama ve anlama \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ne t\u00fcr bir katk\u0131da bulunabilece\u011fini merak ediyorum? \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, kendisini, bir “M\u00fcsl\u00fcman Milliyet\u00e7ili\u011fi” olman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutan ne t\u00fcr parametreleri var?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Tart\u0131\u015fmaya ve il\u00e2ve sorulara ge\u00e7meden \u00f6nce burada metodolojik bir not d\u00fc\u015fmek gerekiyor. Din ad\u0131na siyaset tart\u0131\u015fmas\u0131 ancak “din”in i\u00e7inde anlaml\u0131 olan ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi gereken bir tart\u0131\u015fmad\u0131r. Yoksa, l\u00e2ik-demokratik bir siyasi sistemde demokratik zeminde kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece din ad\u0131na siyaset yapmaya hi\u00e7kimsenin hele de “dinin i\u00e7inden” arg\u00fcmanlarla -siyas\u00ee- itirazda bulunmaya hakk\u0131 yoktur. Bu nedenle, bu yaz\u0131, din ve siyaset aras\u0131ndaki ili\u015fkiye, siyaset\/hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil \u0130sl\u00e2miyet’in ne t\u00fcr bir davran\u0131\u015f kodu gerektirdi\u011fini anlama \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde bakan bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Ve bu nedenle de \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde normatiftir. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131kla ilgili sorunun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 da \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n kendisini bu iki \u00e7er\u00e7eveden hangisi ile kurdu\u011fuyla ilgilidir. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k ya da \u0130sl\u00e2m ad\u0131na siyaset yapma problemi siyas\u00ee bir problem de\u011fil din\u00ee bir problemdir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k’\u0131n C\u0131l\u0131k’\u0131n\u0131 \u00c7\u0131kartmak <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n d\u00fcnyev\u00eeli\u011fini ve de\u011fi\u015febilirli\u011fini -bunun aksini d\u00fc\u015f\u00fcnmenin yol a\u00e7aca\u011f\u0131 ciddi sorunlar\u0131- bir vesileyle de Yasin Aktay’\u0131n “\u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k Anlat\u0131s\u0131n\u0131n Sonu” (Aktay; 2000) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda okuduktan sonra burada \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n be\u015fer\u00ee ve arz\u00ee olu\u015fu (d\u00fcnyev\u00eeli\u011fi) \u00fczerinde daha fazla durmaktan \u00e7ok be\u015fer\u00ee bir tasarruf olarak neye tekab\u00fcl etti\u011fini sorgulamak istiyorum. Ancak hemen belirtmek gerekir ki \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n d\u00fcnyev\u00eeli\u011fi bahsinde, \u0130sl\u00e2m’a dair her \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131n bir yorum olu\u015fu ve hi\u00e7 bir yorumun mutlakl\u0131k veya semav\u00eelik iddias\u0131 ta\u015f\u0131yamamas\u0131ndan dolay\u0131 be\u015fer\u00ee veya d\u00fcnyev\u00ee olmas\u0131ndan farkl\u0131 bir d\u00fcnyev\u00eelikten s\u00f6z etmek gerekir. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyev\u00ee k\u0131lan \u015fey, \u0130sl\u00e2m alg\u0131s\u0131n\u0131n bir yoruma dayanmas\u0131 de\u011fil (ki ona \u015f\u00fcphe yok), \u00f6nerdi\u011fi davran\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnce manzumesinin d\u00fcnyayla ilgili olmas\u0131d\u0131r. \u0130sl\u00e2m\/c\u0131l\u0131k s\u00f6zc\u00fck olarak bir “kar\u015f\u0131” ve\/ya “kar\u015f\u0131s\u0131nda” olmay\u0131 (yahut ba\u015fka bir \u015feylere dair tarafgirli\u011fi) imlemektedir. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, \u0130sl\u00e2m’\u0131 \u0130sl\u00e2m’a dair bir i\u00e7erikten ziyade bir yar\u0131\u015f ve bahsin taraflar\u0131ndan biri olarak kurmaktad\u0131r. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k zahiri imalar\u0131 itibariyle “\u0130sl\u00e2m”\u0131 merkezleyen bir \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m yapsa da esas merkeze ald\u0131\u011f\u0131 \u015fey \u0130sl\u00e2m d\u0131\u015f\u0131nda kurulmu\u015f bir soruya ya da meydan okumaya “\u0130sl\u00e2m”\u0131n bir cevap verdi\u011fi\/verebilece\u011fi iddias\u0131 dolay\u0131m\u0131yla merkezlenen “soru(lar)” veya meydan okuman\u0131n kendisidir. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, bu meydan okuman\u0131n taleplerine muvafakat etmenin beraberinde getirdi\u011fi hem bir imk\u00e2n olarak g\u00fcndeme gelmekte, (\u0130sl\u00e2m’a veya) \u0130sl\u00e2m ad\u0131na konu\u015fmaya alan a\u00e7mak suretiyle bir telaffuz ve takdim sahas\u0131 olarak tezah\u00fcr etmektedir, hem de ba\u015fkalar\u0131nca sorulmu\u015f bir soruya cevap olman\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 mek\u00e2n ve \u00fcslubun d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve stilistik kay\u0131tlar\u0131n\u0131 da \u00fczerinde ta\u015f\u0131yarak yaratt\u0131\u011f\u0131 imk\u00e2n\u0131n s\u0131n\u0131r ve maliyetini sorunsalla\u015ft\u0131rma zaruretini zihinlere davet etmektedir. Tam da bu noktada, \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k i\u00e7in sorulabilecek me\u015fr\u00fb bir soru \u015fudur: \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, \u0130sl\u00e2m’\u0131n (do\u011frusu, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n) \u00f6zg\u00fcrle\u015fimine mi yoksa disipline edilme ve -evet bu kez feci anlam\u0131yla- d\u00fcnyev\u00eele\u015ftirilmelerine mi katk\u0131da bulunmaktad\u0131r?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, tarihsel bir olgu olman\u0131n \u00f6tesinde bir meydan okuman\u0131n g\u00f6lgesinde l\u00e2f\u0131z ve eylem giyinmi\u015f bir hareket olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. “Bat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ve bat\u0131l\u0131la\u015fmaya kars\u0131 bir revanche talebi” (G\u00fczel; 2000) olarak (da) tan\u0131mlanan \u0130slamc\u0131l\u0131k iddia edilebilinir ki \u0130sl\u00e2m’\u0131n i\u00e7inden konu\u015fmak demek de\u011fildir; bir M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n, \u0130sl\u00e2m’a dair ama \u0130sl\u00e2m’\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndan s\u00f6zc\u00fcklerle kurulan bir dildeki konu\u015fmas\u0131n\u0131n ad\u0131d\u0131r. Bunun ille de k\u00f6t\u00fc bir \u015fey olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve ne t\u00fcr sonu\u00e7lara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 konusu ise \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k ile “h\u00e2kimiyet\/iktidar” fikri aras\u0131ndaki ili\u015fkide sakl\u0131d\u0131r. Ancak, bu konuya ge\u00e7meden \u00f6nce \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n tepkiselli\u011fi konusu \u00fczerinde durmakta yarar var. \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir “siyasal ideoloji” olmaktan daha \u00e7ok “bir medeniyet refleksi\/projesi” (G\u00fczel; 2000) olmas\u0131n\u0131n yol a\u00e7aca\u011f\u0131 sorunlar\u0131 g\u00f6rmezden gelmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n tepkiselli\u011fi, bu s\u00f6ylemin bir medeniyet tepkisi\/refleksi olmaktan nas\u0131l ve neden bir t\u00fcrl\u00fc bir medeniyet olmaya, \u00f6yle oldu\u011funu “hat\u0131rlama”ya ve daha da \u00f6nemlisi onu ya\u015famaya vakit bulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordurtacak \u00f6l\u00e7\u00fcde problemlidir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bir pani\u011fin kemikle\u015fmesi ve kimlikle\u015fmesi olarak \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k bir dinsel milliyet\u00e7ilik olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ebiliyor mu? Ancak ve ancak evinin d\u0131\u015f\u0131nda evini savunmayla donanm\u0131\u015f ve b\u00fct\u00fcn donan\u0131m\u0131n\u0131 “kar\u015f\u0131la\u015fma\/\u00e7at\u0131\u015fma” ekseninde in\u015fa etmi\u015f bir ki\u015finin “ev”e d\u00f6nemeyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n maliyeti ihmale gelecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck m\u00fcd\u00fcr? T\u0131pk\u0131, \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma s\u00f6yleminin yaratt\u0131\u011f\u0131 kimli\u011fin unsurlar\u0131n\u0131 yani varl\u0131k ve me\u015frulu\u011funu \u00e7a\u011fda\u015f olmaya\/bat\u0131l\u0131 olmaya teksif ve tahsis etmi\u015f birilerinin Avrupa veya Amerika’ya yerle\u015ftirilme kars\u0131s\u0131nda yasayacaklar\u0131 “yok olma\/sesini yitirme” haline benzer \u015fekilde; \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, sokaktan yani kars\u0131la\u015fma\/\u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131ndan “ev”e d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde halen s\u00f6yleyebilecek birsellere sahip olabilmekte midir? Neredeyse hi\u00e7 i\u00e7eri girmedi\u011fi halde “mabed bek\u00e7ili\u011fi”yle kendisini tan\u0131mlaya gelen gardiyan T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin -ikincil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir bile\u015feni olmak hasebiyle me\u015fruiyet kazanan bir \u015fey olarak- \u0130sl\u00e2m’a sahiplenmesi ile \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0130sl\u00e2m’\u0131 bir din olmaktan \u00e7ok (tepkisel) bir kimlik olarak -velev birincil unsur olarak olsun- benzer bir tarihsel (konjonkt\u00fcrel) “ko\u015fu\u015fturma”n\u0131n ko\u015fullar\u0131na hapsedici sahipleni\u015fi aras\u0131nda kayda de\u011fer ne fark vard\u0131r? En \u00e7arp\u0131c\u0131 yans\u0131mas\u0131n\u0131 “ubudiyet”siz ve i\u00e7eriksiz bir \u0130sl\u00e2m(c\u0131l\u0131k) savunuculu\u011funda bulan bu sorun acaba yeterli bir tart\u0131\u015fman\u0131n konusu olmakta midir? Yoksa, \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n bedenlendi\u011fi tarihsel ko\u015fu\u015fturman\u0131n g\u00f6lgesi alt\u0131nda g\u00fcndeme gelmeyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde marjinalle\u015fmi\u015f bir konu mudur? \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, bir M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n “\u0130sl\u00e2m” g\u00fcndemini ne \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir? Bir “din” olarak \u0130sl\u00e2m’\u0131n \u00f6ncelikler ve s\u00fcreklilikler listesini ne t\u00fcrden bir se\u00e7i\u00e7i imtiyazland\u0131rmaya tabi tutarak istihaleye u\u011fratmaktad\u0131r?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130sl\u00e2m bir din olarak geldi\u011fi zaman “insan”a hitap etmi\u015ftir. Ve bir din olarak insanlara hitap etmeye devam etmektedir. \u0130sl\u00e2miyet, insan\u0131 Rabbini tan\u0131maya ona iman ile intisap etmeye ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kainat\u0131 bu ili\u015fkinin kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 perspektif ile okumaya davet etmektedir. \u0130sl\u00e2m’\u0131n temelde yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fey “insan\u0131” imana davet etmekti. Ancak, \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k “M\u00fcsl\u00fcman”a hitap etmektedir. Ve \u0130sl\u00e2m’\u0131 bir kimlik ve aidiyet meselesi olarak kuran \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, M\u00fcsl\u00fcman’dan “kimlik”ine sahip \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 istemektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u015eimdi e\u011fer bu durum \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 anlamada i\u015fimize yarayacaksa sormam\u0131z gereken \u00f6nemli bir soru \u015fudur: \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u00f6yleminde “\u0130sl\u00e2m” neden bu kadar \u00e7ok yer almaktad\u0131r?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, benim kendi ismimi zikretme frekans\u0131m, hi\u00e7 bir zaman ba\u015fka insanlar\u0131n benim ad\u0131m\u0131 zikretme miktar\u0131na ula\u015famaz. Ben zaten kendim olarak kendi ismime ihtiya\u00e7 duymadan kendim olurum. \u00c7\u00fcnk\u00fc, kendi ismimin i\u00e7inden hayata dahil olurum ve benim ismim ba\u015fka insanlarla temas durumunda ve onlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir anlam ve kullan\u0131m de\u011feri kazanmaktad\u0131r. Benim kendi ismimi zikretme durumum, ancak ba\u015fkas\u0131yla temas ve bundan kaynaklanabilecek bir ihtiya\u00e7 halinde s\u00f6z konusu olmaktad\u0131r. Benim ismimin benim kendim a\u00e7\u0131mdan (kendimi isimlendirmekten \u00f6te) bir \u00f6nemi yoktur.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Kendimi di\u011fer insanlarla temas halinde ama kendim olarak kurmam durumunda kendi ad\u0131m\u0131n kendim taraf\u0131ndan zikredilme frekans\u0131 ile benim benimle temas halinde olan insanlar\u0131n dilinde ve tasavvurlar\u0131nda kurulma durumumda ismimin zikredilme frekans\u0131n\u0131 kars\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131mda ortaya \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 \u015fudur: E\u011fer, ba\u015fkas\u0131n\u0131n beni nas\u0131l g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve ne oldu\u011fum hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re kendimi kurmuyorsam, kendi ad\u0131m\u0131 \u00e7ok fazla zikretmem i\u00e7in bir neden yok. Bu kar\u0131\u015f\u0131k temsilden hareketle, \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0130sl\u00e2m’\u0131 bir kimlik olarak bu denli zikretmesinde, o halde, bu t\u00fcrden bir kendisini ba\u015fkas\u0131n\u0131n kurgulama ve tasavvuru ile g\u00f6rme (ve kurma) gibi bir durum mu var?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bir M\u00fcsl\u00fcman i\u00e7in \u0130sl\u00e2m, kendisinin d\u0131\u015f\u0131nda varolan ve kendisinin al\u0131p sahiplendi\u011fi bir \u015fey de\u011fildir. \u0130sl\u00e2m bir M\u00fcsl\u00fcman’\u0131, M\u00fcsl\u00fcman eden \u015feydir. Yani bir insan\u0131 M\u00fcsl\u00fcman eden \u015feydir \u0130sl\u00e2m (s\u00f6ylemin \u00f6zne yaratmas\u0131 meselesindeki gibi). O halde \u0130slam’\u0131, d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir \u015feylerin oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131yla \u00fczerinde ta\u015f\u0131yor olmakla, \u0130sl\u00e2m olmak (M\u00fcsl\u00fcman bir insan) aras\u0131nda ciddi bir fark vard\u0131r. Yani M\u00fcsl\u00fcman kendi \u00fczerinde \u0130sl\u00e2m’\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00f6remez. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131, \u0131slarla \u00e7izilir ve hayata \u0130sl\u00e2m’\u0131n i\u00e7inden bakar. Oysa, \u0130sl\u00e2m’\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndan bir bak\u0131\u015fta \u0130sl\u00e2m “d\u0131\u015far\u0131danla\u015fabilir” ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilebilir bir \u015fey durumuna gelir. Bu da ancak “M\u00fcsl\u00fcman’a bakan” birilerince ihtiya\u00e7 duyulacak bir konumlama\/tan\u0131mlama durumudur. Bir M\u00fcsl\u00fcman (ba\u015fkas\u0131yla temas halleri \u011eki bu haller m\u00fcmk\u00fcn hallerin \u00e7ok az k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturur- d\u0131\u015f\u0131nda) kendisini insan olarak g\u00f6r\u00fcr, ama M\u00fcsl\u00fcman olmayan bir insan M\u00fcsl\u00fcman’\u0131 bir M\u00fcsl\u00fcman olarak g\u00f6r\u00fcr. Yani \u0130sl\u00e2m’\u0131n bir tan\u0131mlama ifadesi olarak kullan\u0131lmas\u0131 ve bu s\u0131kl\u0131kta kullan\u0131lmas\u0131 ancak \u0130sl\u00e2m’\u0131n d\u0131\u015far\u0131danl\u0131\u011f\u0131 durumunda s\u00f6z konusu olabilir. Burada izini s\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m arg\u00fcman \u015fudur: \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u00f6yleminde \u0130sl\u00e2m’\u0131n bu denli yayg\u0131n olmas\u0131n\u0131n ve s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n arkas\u0131nda, \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n M\u00fcsl\u00fcman’a \u0130sl\u00e2m’\u0131n i\u00e7inden de\u011fil (\u0130sl\u00e2m’\u0131n d\u0131\u015fardanla\u015fmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131yan) bir \u00f6tekili\u011fin i\u00e7inden bakmas\u0131 yatmaktad\u0131r. Yani \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k kendisini ba\u015fkas\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcnde ve ba\u015fkas\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcyle kurmaktad\u0131r. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n “\u0130sl\u00e2m”\u0131 bu denli kullanmaya ihtiya\u00e7 duymas\u0131n\u0131n arkas\u0131nda b\u00f6ylesi bir sorun yatmaktad\u0131r. Bu sorun, yukar\u0131da tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n iddias\u0131na ra\u011fmen merkezledi\u011fi \u015feyin \u0130sl\u00e2m de\u011fil, meydan okuman\u0131n kendisi oldu\u011fu arg\u00fcman\u0131yla ili\u015fkilidir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ancak asil ironi sudur: \u0130sl\u00e2m’\u0131, geleneksel din\u00ee s\u00f6ylemlerin aksine en fazla kullanan \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k ayn\u0131 zamanda en az “dindar” olan s\u00f6ylemdir. Bunu g\u00f6rmek i\u00e7in farkl\u0131 s\u00f6ylemlerin kurumsal yap\u0131lanmalar\u0131nda kendini ele veren dindarl\u0131k bi\u00e7imlerini kars\u0131la\u015ft\u0131rarak g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yani \u0130sl\u00e2m’dan en \u00e7ok bahsedenlerin en az “\u0130sl\u00e2m\u00ee” yahut daha az dindar olmas\u0131 ve \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131ktaki gibi bir s\u00fcrekli “\u0130sl\u00e2m” vurgusu ta\u015f\u0131mayan s\u00f6ylemlerin ise daha \u00e7ok \u0130sl\u00e2m\u00ee yahut daha \u00e7ok dindar olmas\u0131 gibi bir durum s\u00f6z konusudur. Hatta bu ilgin\u00e7 durumun bir yans\u0131mas\u0131 da \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n etkisindeki \u0130sl\u00e2m\u00ee yap\u0131lanmalar\u0131n kurum ve yay\u0131nlar\u0131na ne t\u00fcr isimler verdikleri sorusunda da ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu durum, pratikte g\u00f6zlemlenen ama entelekt\u00fcel tart\u0131\u015fmalara konu edilmeyen bir sorundur. Bunu, \u0130sl\u00e2m’a d\u0131\u015far\u0131dan bir bak\u0131\u015f\u0131n \u00f6ncelikleri ve kayg\u0131lar\u0131n\u0131n \u015fekillendirdi\u011fi (\u00f6nce kimlik, siyaset sonra ubudiyet gibi) bir hiyerar\u015fiyi benimsemek ya da etkisinde kalmaktan kaynaklanan bir durumun yans\u0131mas\u0131 olarak okumak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ayr\u0131ca unutmamak gerekir ki “\u00e7at\u0131\u015fma” b\u00fct\u00fcn zaaflar\u0131 \u00f6rter. Kimlik ve anlam\u0131n\u0131 m\u00fcnhas\u0131ran \u00e7at\u0131\u015fma \u00fczerine kuran bir yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6nemli bir sorunu da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bu saydaml\u0131k meselesidir. Hobbes’in torunlar\u0131n\u0131n \u0130sl\u00e2m’a bakarken en \u00e7ok onun siyasi olarak ne anlama geldi\u011fi (yani onlar\u0131n menfaatlerini ne \u015fekilde etkileyebilece\u011fi) sorununu \u00f6nceleyecek \u015fekilde muhatap olmalar\u0131 ve en \u00e7ok bu y\u00f6n\u00fcyle ilgilenmeleri, onlarla y\u00fczle\u015fen M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ayni dili kullanmalar\u0131n\u0131 ve benzer \u00f6ncelikler ta\u015f\u0131malar\u0131n\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131labilir mi?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
S\u0131n\u0131rda Ya\u015famak olarak \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n cevap olmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorular\u0131n g\u00f6lgesinde kurulan kimli\u011fi yani \u0130sl\u00e2m’\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki ba\u011flama kendisini esir etmi\u015f olmas\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcde \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n Oryantalizmin s\u00f6ylemsel “bilgi”sinin “i\u00e7inde” ya\u015famakta oldu\u011funu da haber vermektedir. Denebilir ki \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k derin bir “sosyolojizm” i\u00e7inde ya\u015famaktad\u0131r. \u0130sl\u00e2m’\u0131n ne oldu\u011funa dair “d\u0131\u015far\u0131dan” bir analizin i\u00e7inde \u0130sl\u00e2m’\u0131n ne olaca\u011f\u0131n\u0131 belirleme \u00e7abas\u0131 olarak \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, bu y\u00fczden me\u015frulu\u011funu dinden hareketle de\u011fil siyasetten ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zamandan hareketle in\u015fa etmektedir. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, \u0130sl\u00e2m’\u0131 \u0130sl\u00e2m’\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndan bakanlar\u0131n (\u00e7o\u011fu kez oryantalist olan marazi) g\u00f6zlerine bakarak \u00f6\u011frenmekte ve in\u015fa etmektedir. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, \u0130sl\u00e2m’\u0131n in\u015fa ve performans\u0131n\u0131 s\u00f6z konusu d\u0131\u015far\u0131dan g\u00f6zlerin g\u00f6rme ve h\u00fckmetme alan\u0131na hapsederek, muteriz bir esir konumu yaratmaktad\u0131r. Burada Foucault’nun bilgi\/iktidar kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131 a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olabilir (Foucault, 1980). \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, ba\u015fkas\u0131n\u0131n oyununu o oyunun kurallar\u0131na g\u00f6re oynad\u0131k\u00e7a bir anlamda o oyunu ba\u015flatan iktidar\u0131n bilgisinin i\u00e7ine hapsolmakta ve yapmak istedi\u011fi ve yapabilece\u011fi \u015feyden (ona meydan okumak) uzakla\u015fmaktad\u0131r. Bu nedenle de, ideolojik olarak keskin, d\u00fcnyev\u00ee olarak belirgin olan \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, as\u0131l g\u00fcc\u00fc olmas\u0131 gereken maneviyat a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi eksiklikler g\u00f6stermektedir. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n modernlikle temas d\u00f6nemindeki erken tepkilere y\u00f6nelik ele\u015ftirisinde iddia etti\u011fi problemi (Bat\u0131y\u0131 ve kurumlar\u0131n\u0131 \u00f6nemsemek, onlara kar\u015f\u0131 apolojetik bir \u00fcslupla \u0130sl\u00e2m’\u0131 savunmak problemini) belki de bu y\u00fczden a\u015famamaktad\u0131r. \u0130sl\u00e2m’\u0131 bir “kimlik” olarak g\u00f6rme durumu \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131ktaki “sosyolojizm”in en bariz yans\u0131mas\u0131d\u0131r. \u0130sl\u00e2miyet’\u00e7i bir M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n kimli\u011fi olarak g\u00f6rmek ancak d\u0131\u015far\u0131dan bir bak\u0131\u015f ac\u0131s\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kendi-d\u0131\u015f\u0131’n\u0131 kendisinin i\u00e7ine alm\u0131\u015f olmak gibi s\u00fcrekli bir ba\u015fkas\u0131na konu\u015fma halinin yans\u0131mas\u0131 olarak \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k i\u00e7in \u0130sl\u00e2m “sahiplenilecek” bir \u015feydir, “olunan” bir \u015fey de\u011fil. \u0130ddia edilebilir ki \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k bir “s\u0131n\u0131r ideolojisi”dir ve bir t\u00fcr s\u0131n\u0131rda ya\u015famak olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Konusu \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftirmek olan bir yaz\u0131da atlanmamas\u0131 gereken ve teslim edilmesi gereken \u00f6nemli bir nokta \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n katk\u0131s\u0131d\u0131r. Bu problemlerinin yan\u0131s\u0131ra, \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k -\u0130sl\u00e2m’\u0131n i\u00e7eri\u011fi konusunda ba\u015far\u0131s\u0131z olsa da- M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendi d\u0131\u015flar\u0131yla (diyelim ki modern zamanlarla) “konu\u015fma”lar\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir ve bunun dilini geli\u015ftirmede ciddi katk\u0131larda bulunmu\u015ftur. S\u0131n\u0131rda ya\u015famak olarak adland\u0131rman\u0131n buna bakan bir y\u00f6n\u00fc var: \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, s\u0131n\u0131rda olman\u0131n, s\u0131n\u0131rda kurulman\u0131n hem ‘katk\u0131’s\u0131n\u0131 sunmu\u015f hem de k\u00fc\u00e7\u00fck olmayan ‘bedel’ini \u00f6demi\u015ftir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n k\u00e2inata ve hayata d\u00fcnyev\u00ee kal\u0131plar i\u00e7inde bakmas\u0131, ba\u015far\u0131 hesaplar\u0131n\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 (rakiplerininkine) benzer verilerle yapmas\u0131 ve belirlemesi (yani yapt\u0131\u011f\u0131 hesapta d\u00fcnyev\u00ee rakiplerinden farkl\u0131 bir girdiye yer vermiyor olmas\u0131) sorunu da \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0130sl\u00e2m’\u0131 “d\u0131\u015far\u0131danl\u0131k” i\u00e7inde alg\u0131lamas\u0131n\u0131n sonucudur. Bu da bir ba\u015fka ironinin kayna\u011f\u0131d\u0131r: (\u0130sl\u00e2m, hayat\u0131n, siyaset dahil b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131n\u0131 tanzim eder \u015feklinde ifade edilebilecek) \u0130sl\u00e2m’\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc tezini en fazla savunan \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, \u0130sl\u00e2m’\u0131 kimlikle\u015ftirerek marjinalle\u015ftiren yakla\u015f\u0131m olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu, \u0130sl\u00e2m’\u0131n d\u00fcnyev\u00ee bir ideoloji formunda tasavvur edilmesi ve tecr\u00fcbe edilmesi demektir. Kendi oyununun olabilece\u011fi ihtimalini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 panikten dolay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnemeden kendisini ba\u015fkas\u0131n\u0131n oyununun i\u00e7inde bulan ve oyunu ba\u015fkas\u0131n\u0131n (oyun ve) kurallar\u0131na g\u00f6re oynayan \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, en fazla “ba\u015fka bir oyuncu” olabilmektedir. Hem her \u015feyin isl\u00e2m\u00eesinin olabilece\u011fi iddias\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan hem de “her \u015fey”ini ba\u015fkas\u0131n\u0131n “her \u015fey”iyle s\u0131n\u0131rlayan bir yakla\u015f\u0131m s\u00f6z konusudur \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131kta. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, (e\u011fer ger\u00e7ekten bir din olarak \u0130sl\u00e2m’\u0131n hak oldu\u011funa inan\u0131yorsa) ba\u015fkalar\u0131yla ayn\u0131 silahlarla silahlanmak ve onlar\u0131n kayg\u0131lar\u0131n\u0131 paralel bir \u015fekilde ta\u015f\u0131yor olmakla bu konuda bir g\u00fcvensizli\u011fin i\u015faretini vermektedir. E\u011fer \u0130sl\u00e2miyet hak ise, buna inanmak bir fark yaratmal\u0131 de\u011fil midir? E\u011fer bu bir fark yaratacaksa, o zaman ba\u015fkas\u0131yla ayni \u015fekilde silahlanma ve kars\u0131la\u015fmakta en az\u0131ndan bir soru i\u015fareti g\u00fcndeme gelmelidir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ayr\u0131ca \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k e\u011fer \u0130sl\u00e2m’la \u00f6zde\u015fle\u015ftirilemeyecekse o zaman \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n (tart\u0131\u015fmal\u0131) biti\u015fine ili\u015fkin iddialar neden ideolojilerin sonu ba\u011flam\u0131nda alg\u0131lanmaktad\u0131r. Zira, ideolojilerin sonu tart\u0131\u015fmas\u0131nda biti\u015fi ileri s\u00fcr\u00fclen ideolojilerin \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ve arkas\u0131nda \u0130sl\u00e2m’\u0131n varolmas\u0131na ve devam ediyor olmas\u0131na benzer \u015fekilde bir ba\u015fka kategori bulunmamaktad\u0131r. Hem \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0130sl\u00e2m’la e\u015fitlememek hem de \u0130slamc\u0131l\u0131k ele\u015ftirisini ve biti\u015f iddialar\u0131n\u0131 \u0130sl\u00e2m’\u0131n sonu iddias\u0131 mesabesinde bir tehevv\u00fcrle ele almakta bir gariplik yok mu?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130sl\u00e2m’\u0131n de\u011fil ama \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmayan bir muhatap i\u00e7in “terc\u00fcme edilemez” kayd\u0131 d\u00fc\u015f\u00fclebilecek ka\u00e7 arg\u00fcman\u0131 vard\u0131r? <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, “iktidar (kavgas\u0131)” fikrinin, anla\u015f\u0131l\u0131r ve d\u00fcnyev\u00ee olarak me\u015fru bir “bencillik kavgas\u0131”n\u0131n M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015f bir terc\u00fcmesi olarak ele al\u0131nmaya esasl\u0131 bir diren\u00e7 g\u00f6sterecek ne t\u00fcr bir bakiyeye sahiptir? Y\u00fcz\u00fcne t\u00fck\u00fcren “meydan okuyucusu”na k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 daha bir h\u0131n\u00e7la sallamayacak ka\u00e7 \u0130sl\u00e2mc\u0131 vard\u0131r? Machiavelli’yi bilerek veya bilmeyerek izleyenlerin b\u00f6yle bir durumda yapacaklar\u0131 \u015fey k\u0131l\u0131c\u0131 daha bir h\u0131n\u00e7la sallamakt\u0131r. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k “misilleme” mant\u0131\u011f\u0131na uyarak d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131 m\u0131 yoksa savundu\u011fu \u015feyi mi tahrip etmektedir?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130sl\u00e2mc\u0131 ve \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k kavramlar\u0131n\u0131 kullan\u0131rken, hemen belirtmek gerekir ki kendisini \u00e7e\u015fitli nedenlerle bu kavram(lar)la tan\u0131mlayan herkesi kastetmiyorum. Bu yaz\u0131da \u00fczerinde durmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m davran\u0131\u015f ve hayata bak\u0131\u015f kodunu ta\u015f\u0131yan M\u00fcsl\u00fcman tipi i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m bu kavramlar \u0130sl\u00e2mc\u0131 s\u0131fat\u0131n\u0131 \u00f6z tan\u0131m\u0131nda kullanan herkesi kapsamad\u0131\u011f\u0131 gibi bu tan\u0131mdan uzak durdu\u011fu halde ayn\u0131 kodu payla\u015fan insanlar\u0131 da kapsamaktad\u0131r. Bu analiz, ikisinin de kendilerini \u0130sl\u00e2mc\u0131 olarak tan\u0131mlayabilme ihtimallerine kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00f6rne\u011fin, Ahmet Ta\u015fgetiren ile \u015eevki Y\u0131lmaz’\u0131 ayn\u0131 grupta de\u011ferlendirmemektedir. \u0130sl\u00e2mc\u0131 olarak tan\u0131mlanan grup ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131n son derece \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterdi\u011fi ve b\u00f6ylesi toplu bir ele\u015ftirinin konusu olamayaca\u011f\u0131 yolundaki muhtemel bir ele\u015ftiriyi de \u015fimdiden g\u00f6\u011f\u00fcslemekte yarar var: \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, b\u00fct\u00fcn (s\u0131n\u0131f, k\u00fclt\u00fcr ve oryantasyon) farkl\u0131l\u0131klar(\u0131n)a ra\u011fmen bu yaz\u0131da tart\u0131\u015f\u0131lan\/ele\u015ftirilen paradigman\u0131n i\u00e7inde form\u00fcle edilebilecek bir repertuara sahip her t\u00fcrl\u00fc olu\u015fumu ifade etmektedir. \u00dcstelik, birbirine muhalif \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131klar da s\u00f6z konusu olabilir. Formel ve kurumsal siyasette e\u015fit \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck ve istek i\u00e7inde olmad\u0131\u011f\u0131 halde daha az \u0130sl\u00e2mc\u0131 olmayan olu\u015fumlar da s\u00f6z konusu olabilir. “\u0130ktidar iptilas\u0131”na yakalanm\u0131\u015f olman\u0131n de\u011fi\u015fik tezah\u00fcrleri olabilir. Yani bu yaz\u0131da kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haliyle “siyasete girme”nin de\u011fi\u015fik bi\u00e7imleri olabilir. Siyasal parti d\u00fczeyinde girilebilece\u011fi gibi stratejik olarak \u00e7ok daha rafine olarak devlete h\u00e2kimiyet arzusu yoluyla da siyasete girilebilir. \u0130sl\u00e2mc\u0131 olarak tan\u0131mlanma konusunda \u00f6nemli olan, iktidar\u0131n merkezili\u011fi fikrine teslim olmu\u015f olmakt\u0131r. Bu y\u00fczden, \u00f6rne\u011fin, \u015fiddetle kendisini “tenzih” edecek olmas\u0131na ra\u011fmen Fethullah G\u00fclen de bu anlamda “\u0130sl\u00e2mc\u0131”d\u0131r -\u015fayet yar\u0131-\u0130sl\u00e2mc\u0131 ifadesini kullanmayacaksak.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u00c7aba Bizden, Ba\u015far\u0131 (da) Bizden !<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131kla ilgili tart\u0131\u015fmalarda ge\u00e7me frekans\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011fu halde ne oldu\u011fu konusundaki notland\u0131rmalar\u0131n -kendi pay\u0131ma- yetersiz oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131m “siyaset” kavram\u0131n\u0131n kendi yazd\u0131klar\u0131m\u0131 ba\u011flayacak \u015fekilde bir tavzihi i\u00e7in bir iki k\u00fc\u00e7\u00fck tan\u0131m ve ayr\u0131m yapmak istiyorum. Sosyal bilimlerin “siyaset”e dair s\u00f6ylediklerini toparlayabilecek kestirme bir tan\u0131m “menfaatin takibi ameliyesi” olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Siyaset, belli bir amaca ula\u015fma yolunda ko\u015fullar\u0131n dizginlenme ve t\u0131mara tabi tutulmas\u0131n\u0131n, mevcut imk\u00e2nlar\u0131n belli bir sonuca g\u00f6t\u00fcrecek \u015fekilde bir tertip ve terkibe tabi tutulmas\u0131n\u0131n ad\u0131 olarak da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Menfaat temini, idame ve muhafaza \u00e7abas\u0131 olarak siyaseti bir \u015feyin siyasal olma (siyasal sonu\u00e7lara sahip olma) durumundan ay\u0131rmak zorunday\u0131z. Yani “siyasi davran\u0131\u015f” ile bir “davran\u0131\u015f\u0131n (sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n) siyasili\u011fi” aras\u0131ndaki fark \u00f6nemlidir. Siyasi davran\u0131\u015f, iktidar-ama\u00e7l\u0131 davran\u0131\u015f iken, bir davran\u0131\u015f\u0131n siyasili\u011fi o davran\u0131\u015f\u0131n iktidar-ama\u00e7l\u0131 olmamas\u0131na ra\u011fmen “iktidar da\u011f\u0131l\u0131m”\u0131nda de\u011fi\u015fikli\u011fe (ve \u015f\u00fcphesiz, iktidara) yol a\u00e7mas\u0131 demektir. 1) Bir \u015feyin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n siyasi olmas\u0131na ve bunun bilincine ra\u011fmen karar ve davran\u0131\u015flar\u0131n o sonu\u00e7lara kasten kurulmad\u0131\u011f\u0131 davran\u0131\u015f bi\u00e7imi ile 2) bir sonuca kilitlenme ve ona ula\u015fma davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n bi\u00e7imi aras\u0131ndaki fark bir \u00f6l\u00e7\u00fcde i\u015fimize yarayabilir. Bir modern zamanlar iptilas\u0131 olarak “iktidar” fikridir siyaset. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, siyaset, h\u00e2kim olma fikridir; deterministiktir ve (buradaki) tan\u0131m\u0131 gere\u011fi \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131\/y\u00fczle\u015fmecidir. \u00d6b\u00fcr taraftan her yap\u0131lan\u0131n siyasi sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n olmas\u0131 ise zaten ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r ve ayr\u0131 bir konudur. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
En olgun ifadesini Machiavelli’de bulan h\u00fckmetme ve siyaset fikri asl\u0131nda her a\u015famas\u0131nda Machiavelli’nin tetikte durdu\u011fu bir aland\u0131r. \u0130ktidar\/h\u00fckmetme fikri kesinlikle yeni olmamakla birlikte bu denli n\u00fcfuz ve yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde modernli\u011fin zihinlere etti\u011fi bir k\u00f6t\u00fcl\u00fckt\u00fcr. Siyaset, hayata ve kainata Hobbes’ci bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile bakman\u0131n ve \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 merkeze, kar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131 ise eksene alan bir ili\u015fki bi\u00e7iminin ad\u0131d\u0131r. Foucault’da doru\u011fa \u00e7\u0131kan bu iktidar\u0131 hayat\u0131n\/zaman\u0131n her an\u0131na yayan ve siyaseti bu noktada mutlakla\u015ft\u0131ran bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 son derece problemlidir. Siyasetin hayata bu denli egemen olmas\u0131 (yahut hayata bu denli siyaset g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lmas\u0131) ve hayatlar\u0131n tanzim ve ifas\u0131nda belirleyici olmas\u0131 (ya\u015fanan hayatlar\u0131n siyasi sonu\u00e7lara yol a\u00e7mas\u0131ndan farkl\u0131 olarak) M\u00fcsl\u00fcman zihnini ve d\u00fcnyas\u0131n\u0131 asil ekseninden koparma istidad\u0131 g\u00f6sterecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir d\u00fczeydedir. Siyaset, M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n hayat\u0131nda nerde durmaktad\u0131r, nerde durmal\u0131d\u0131r? Bir M\u00fcsl\u00fcman acaba Foucault’nun modern zamanlara atfen tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 panoptik ve “surveillance” konusunu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken bunun asl\u0131nda Allah’\u0131n her yerde h\u00e2z\u0131r ve n\u00e2z\u0131r olu\u015funun d\u00fcnyev\u00eele\u015fmesinden ba\u015fkaca bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir, yoksa panoptik tarassut kulesini ele ge\u00e7irmenin bilgisine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir? <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Hilafet ve Saltanat Aras\u0131nda <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Hakk (hilafet) ile g\u00fc\u00e7 (saltanat) aras\u0131ndaki gerilimli ili\u015fkide \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k hangi tarafa tekab\u00fcl etmektedir? M\u00fcsl\u00fcman hakl\u0131 olmak zorundad\u0131r ama g\u00fc\u00e7l\u00fc olmak zorunda de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hakl\u0131 olman\u0131n g\u00fcc\u00fcne inanmaktad\u0131r (bu tam da “g\u00fc\u00e7 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma” anlam\u0131ndaki siyasete girmemenin siyasetidir). M\u00fcsl\u00fcman hi\u00e7 kaybetmeyece\u011fi bir sava\u015f\u0131 verir. En b\u00fcy\u00fck ara\u00e7 olarak “do\u011fruluk”u, en b\u00fcy\u00fck hileyi de hilesizlik olarak bilir. M\u00fcsl\u00fcman, Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131 dairesinde \u00e7abalamak zorundad\u0131r ama basar\u0131l\u0131 olmak zorunda de\u011fildir. M\u00fcsl\u00fcman i\u00e7in ba\u015far\u0131 hikmet \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7abalaman\u0131n kendisidir. Zira, bir M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n ba\u015far\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 ile hesab\u0131nda Allah olmayan d\u00fcnyev\u00ee bir bak\u0131\u015f ac\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 ayn\u0131 de\u011fildir. Ba\u015far\u0131y\u0131 getirme te\u015febb\u00fcs\u00fc olarak siyaset bir noktada Allah’\u0131n i\u015fine kar\u0131\u015fmaya kom\u015fu bir anlama gelmektedir. D\u00fcnyev\u00ee ma\u011flubiyetlerin de hakiki (yani M\u00fcslim olman\u0131n tan\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilgili) galibiyetlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir yoldur s\u00f6z konusu olan. M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda hi\u00e7 bir davran\u0131\u015f neden-sonu\u00e7 ili\u015fkisi itibariyle Allah’tan \u00f6zerk de\u011fildir. \u00c7aba bizden ba\u015far\u0131 Allah’tand\u0131r ifadesinde yank\u0131s\u0131n\u0131 bulan ve kar\u0131ncan\u0131n K\u00e2be’ye varmasa da yolunda \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc oraya varm\u0131\u015f olmaktan daha a\u015fa\u011f\u0131 k\u0131lmayan mant\u0131kt\u0131r \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131kta eksik olan. \u00d6nemli olan Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 tahsil etmektir. Bir sonucu ger\u00e7ekle\u015ftirmek de\u011fil. M\u00fcsl\u00fcman her davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve o davran\u0131\u015f\u0131n her a\u015famas\u0131n\u0131 Rabb’iyle muhatap olacak \u015fekilde tan\u0131mlar. Tek tek her davran\u0131\u015f r\u0131za aray\u0131\u015f\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile kendi i\u00e7inde bir sonu\u00e7tur. M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n davran\u0131\u015f\u0131 ile Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 tahsil etmenin aras\u0131na herhangi bir “\u015fart” koyan her davran\u0131\u015f siyasete girme davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Ba\u015far\u0131 i\u00e7in bir \u015feylerin feda edilmesini gerektiren her davran\u0131\u015f siyasete girme davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Yani Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanmay\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 olmaya ve ba\u015far\u0131l\u0131 olmay\u0131 da “devlet” veya “okul”a veya “banka”ya sahip olmaya ba\u011flayan her davran\u0131\u015f bir siyasete girme davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Halbuki siyaset bir sonuca kilitlenmektir. Sonucu getirme iddias\u0131d\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
E\u011fer bir sonuca kilitlenmek, o sonu\u00e7 i\u00e7in yap\u0131lan davran\u0131\u015flar\u0131, o sonucu istemenin varl\u0131k nedeni olan ilkeler ac\u0131s\u0131ndan d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor ve bir tak\u0131m “mecburiyetler” has\u0131l ediyorsa orada bir “siyaset”e girme vard\u0131r. E\u011fer davranma niyet ve gereklili\u011fine kaynakl\u0131k eden ilkeleriniz \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsan\u0131z ve onlara uygun ya\u015fama \u00e7aban\u0131z \u011evelev o ilkelere hizmet etmek ama\u00e7l\u0131 da olsa- bir tak\u0131m “hedef”lere kilitlenme dolay\u0131s\u0131 ile o ilkelerle \u00e7at\u0131\u015facak yol ve davran\u0131\u015flar i\u00e7ermiyorsa o anlamdaki siyasetin d\u0131\u015f\u0131ndas\u0131n\u0131z demektir. Ama genel anlamdaki siyasetin bitamamiha i\u00e7indesinizdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, siz e\u011fer g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fcn \u011eolmayan- kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fczden de\u011fil hakkaniyetine inand\u0131\u011f\u0131n\u0131z o ilkelere ba\u011fl\u0131l\u0131ktan kaynakland\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorsan\u0131z ortada korkacak veya “feda edilebilecek” hi\u00e7bir \u015fey yok demektir. Kald\u0131 ki sizin o ilkeleri yasama\/savunma gerek\u00e7eniz onlar\u0131n do\u011frulu\u011fu de\u011fil midir? E\u011fer onlar\u0131n do\u011frulu\u011fundan \u015f\u00fcphe anlam\u0131na gelecek \u015fekilde onlar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 onlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki \u015feylere ba\u011fl\u0131yorsan\u0131z ortada bir problem var demektir. Hz. Muhammed’in g\u00fcc\u00fc M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n be\u015feri g\u00fcc\u00fcnden de\u011fil, \u0130sl\u00e2miyet’in hakkaniyetinden ne\u015fet ediyordu. Hem zaten M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 var k\u0131lan ve onlara sahip olduklar\u0131 g\u00fcc\u00fc veren \u015fey de bu hakkaniyete olan inan\u00e7 de\u011fil midir? Buradaki varsay\u0131m \u015fudur: \u0130sl\u00e2miyet hakt\u0131r ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olman\u0131n en kestirme ve en “verimli” (efficient) yolu onun hakkaniyetine teslimiyettir. M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n imtihan\u0131 \u0130sl\u00e2m’a ra\u011fmen \u0130sl\u00e2m’a s\u00f6z\u00fcmona zaferler kazand\u0131rmak de\u011fil ona intisap etmenin ve ilkelerini hi\u00e7bir zarurete feda etmemenin kendisini bir zafer olarak g\u00f6rmektir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ve s\u00fcrekli tasarrufuna inanan biri “reel politik”in “ger\u00e7ek\u00e7i”li\u011fiyle ayn\u0131 ger\u00e7ek\u00e7ilik tasavvuruna sahip olabilir mi? Yapmak istemedi\u011fi halde bir\u015feyleri ka\u00e7\u0131n\u0131lmazla\u015ft\u0131rma anlam\u0131ndaki bir siyaset bi\u00e7imini kabul etmenin geldi\u011fi anlam \u015fudur: Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 (reel’in ne oldu\u011fu konusundaki) hesapta hi\u00e7bir de\u011fi\u015fikli\u011fe yol a\u00e7mamaktad\u0131r. M\u00fcsl\u00fcman “reel politik”anlam\u0131ndaki siyasetten uzakt\u0131r. Hakl\u0131 olmak ile g\u00fc\u00e7l\u00fc olman\u0131n ko\u015fullar\u0131, gerekleri bir M\u00fcsl\u00fcman bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yekdi\u011ferinden farkl\u0131 de\u011fildir. M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n g\u00fcc\u00fc Rabb’ine olan teslimiyet derecesidir. Bu y\u00fczden de M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n kaybedecek hi\u00e7bir \u015feyi yoktur. Bu y\u00fczden de Tezkire’nin 17. say\u0131s\u0131nda yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi “asl\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n ya\u015famakta oldu\u011fumuz her an\u0131yla bir imtihan oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin k\u00f6t\u00fcmserli\u011fe ve karamsarl\u0131\u011fa kap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirecek hi\u00e7 bir \u015fey yoktur.” Zira, “ya\u015fanan hi\u00e7 bir olay, kendi ba\u015f\u0131na ilahi bir m\u00fcfredat\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda cereyan etmiyor.” <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Allah’a inanan bir insan\u0131n kainata ili\u015fkin alg\u0131s\u0131 ve m\u00fclkiyet anlay\u0131\u015f\u0131 (ontolojik duru\u015fu) ile d\u00fcnyev\u00ee bir insanin kainata ili\u015fkin alg\u0131s\u0131 ayni de\u011fildir. M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n bu anlamda temell\u00fck etti\u011fi\/edebildi\u011fi hi\u00e7 bir \u015fey yoktur. \u0130sl\u00e2m, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00f6zel m\u00fclk\u00fc de\u011fildir. Onu bir “\u00f6zel m\u00fclkiyet davas\u0131” s\u00fbretinde (bir d\u00fcnyev\u00ee ideoloji bi\u00e7iminde) alg\u0131layan ve “savunan” \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6nerdi\u011fi kimlik, \u0130sl\u00e2m’\u0131, bir kavga ortam\u0131n\u0131n taraflar\u0131ndan biri olarak kurmaktad\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
O halde, siyasete girmekten maksat, Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 belli bir ba\u015far\u0131ya endekslemek demektir. Yoksa, yukar\u0131da tan\u0131m\u0131n\u0131 verdi\u011fim siyasete girmemenin kendisi (siyasetin simdi her \u015feyi kaplayan tan\u0131m\u0131 ac\u0131s\u0131ndan) zaten siyasidir ve siyasetin i\u00e7indedir. Fakat bu iki siyaset aras\u0131nda ciddi bir fark vard\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Adalet ve ubudiyet aray\u0131\u015f\u0131 olan “hilafet” ile iktidar aray\u0131\u015f\u0131 olan “saltanat” aras\u0131ndaki ili\u015fki genel olarak mesafeli olmu\u015ftur. Ancak ve sadece Asr-\u0131 Saadet’te kapanm\u0131\u015f olabilen hilafet ve saltanat, hakk ile g\u00fc\u00e7 aras\u0131ndaki mesafe g\u00fcn\u00fcm\u00fczde alabildi\u011fine a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. O y\u00fczden, hi\u00e7bir saltanat prati\u011fi yahut te\u015febb\u00fcs\u00fc “hilafet” temsili iddias\u0131nda bulunamaz. \u0130sl\u00e2miyet bir “hilafet” meselesidir ve me\u015fru bir saltanat talebinin \u00f6znesi olamaz. Burada net bir \u015fekilde ifade edilmesi gereken nokta \u015fudur: M\u00fcsl\u00fcmanlar siyaset yapabilirler, bug\u00fcne kadar yapm\u0131\u015flard\u0131r ve bundan sonra da yapacaklard\u0131r, ama bunu \u0130sl\u00e2m ad\u0131na yapamazlar. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Fethullah G\u00fclen’in \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu yaz\u0131 teorik d\u00fczlemde kalmak \u00fczere yaz\u0131ld\u0131 ve \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k konusunda \u00f6zel isimlere bakarak bir tasnif yapmay\u0131 ama\u00e7lam\u0131yor. Ne var ki, Fethullah G\u00fclen ismini \u00f6zel olarak zikretmemin iki nedeni var. Birincisi daha \u00f6nceki bir yaz\u0131da k\u0131smen de\u011finip sonra tart\u0131\u015faca\u011f\u0131m vaadinde bulunmu\u015f olmam, ikincisi de G\u00fclen hareketinin kendisini \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131ktan uzak g\u00f6rmesidir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ortodoks Nurculuktan ciddi bir \u015fekilde farkl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve kamusall\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan kendi ba\u015f\u0131na bir ortodoksi haline gelen Fethullah G\u00fclen’i \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011fa ili\u015fkin bir analizde nereye koymak gerekir? <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Fethullah G\u00fclen, parti d\u00fczeyinde siyasete (din ad\u0131na) girmekten basar\u0131yla sak\u0131nm\u0131\u015f ve bunun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da elde etmi\u015ftir. Neredeyse t\u00fcm partilerin kendisinin deste\u011fini arayacak \u015fekilde onun beklentilerine cevap vermeye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan, 28 \u015eubat s\u00fcrecinin en yak\u0131c\u0131 d\u00f6nemlerinde bile pop\u00fclist politikac\u0131lar\u0131n (Mesut Y\u0131lmaz ve B\u00fclent Ecevit’in) onu korumaya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kadar pek \u00e7ok d\u00fczeyde basar\u0131l\u0131 olmu\u015ftur. Siyasal parti d\u00fczeyinde (din ad\u0131na) siyasete girmeyen Fethullah G\u00fclen, “devlet” d\u00fczeyinde siyasete (din ad\u0131na) girmi\u015ftir. Devlet d\u00fczeyinde din ad\u0131na siyasetin ayaklar\u0131ndan biri olan “din ad\u0131na” kurumla\u015fma (yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki okullar, finans kurumlar\u0131 vs.) dolay\u0131s\u0131yla en basitinden (Zaman Gazetesinde) Rusya Federasyonu’nu (onun yapt\u0131\u011f\u0131 zul\u00fcmleri bir gazetenin kamuoyuna duyurma ve ele\u015ftirme g\u00f6revini yapamamaktan) okullar dolay\u0131s\u0131 ile ele\u015ftirememekten tutun 28 \u015eubat s\u00fcrecinin kimi zamanlar\u0131nda kendisine “hizmet” etti\u011fine inand\u0131\u011f\u0131 kimi ilkelerini feda etmeye kadar pek \u00e7ok konuda din ad\u0131na siyasete girmenin bedelini \u00f6demi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evede, RP’yi k\u00f6t\u00fclemekten tutun, devlet nezdinde me\u015fruiyet temini i\u00e7in “dine \u00d4hizmet’ ad\u0131na” in\u015fa edilmi\u015f kurum ve konumlar\u0131n muhafazas\u0131 ad\u0131na verdi\u011fi tavizlere kadar pek \u00e7ok \u00f6rnek verilebilir. \u00d6rne\u011fin, bir 28 \u015eubat projesi olan “T\u00fcrkiye M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131” projesine m\u00fcteahhitlik te\u015febb\u00fcs\u00fcnde bulunmas\u0131, “T\u00fcrkler \u0130sl\u00e2miyeti Araplardan almad\u0131” t\u00fcr\u00fcnden 28 \u015eubat’a v\u00fccut verecek muhtemel iradenin beklentilerini ok\u015famak durumunda kalmas\u0131 “iktidar iptilas\u0131”n\u0131n uzant\u0131s\u0131 sorunlar olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. K\u0131sacas\u0131, Fethullah G\u00fclen \u00f6rne\u011finde s\u00f6z konusu olan durum \u015fudur: Ad\u0131na “kendini mecbur zannetti\u011finde, dine ra\u011fmen dine hizmet etmek” durumunda kalmak denebilecek bir sorun. \u015e\u00fcphesiz, Fethullah G\u00fclen’in 28 \u015eubat’\u0131n \u00f6ncesine uzanan ve hatta 28 \u015eubattan \u00f6nce form\u00fcle edilen “T\u00fcrkiye M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131” yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ve bu ba\u011flamda kamusalla\u015ft\u0131r\u0131lan “milliyet\u00e7ili\u011fini” 28 \u015eubat’\u0131n beklentilerine indirgemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Fethullah G\u00fclen, samimi olarak milliyet\u00e7idir ve T\u00fcrkiye’de me\u015frulu\u011fun en korunakl\u0131 sahas\u0131 olan bu ideolojiden sonuna kadar yararlanma yoluna gitmi\u015ftir. Fethullah G\u00fclen, Nurculuk kadar, bir zamanlar b\u00fct\u00fcn bir Nurculu\u011fu etkisi alt\u0131na alan ve sa\u011f-sol kampla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan “milliyet\u00e7i-mukaddesat\u00e7\u0131” anlay\u0131\u015f\u0131n da \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Ve bu anlay\u0131\u015f\u0131n, Oryantalizmin yutulmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmayan, Osmanl\u0131 Devletini bir mukaddes \u0130slam devleti olarak g\u00f6rmesi ve devletin tebaas\u0131 olan insanlara hizmetin\/ula\u015fman\u0131n yolunun devlete hakim olma fikrinde yatt\u0131\u011f\u0131na inanmas\u0131 Fethullah G\u00fclen’in “hizmet anlay\u0131\u015f\u0131”n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde belirlemi\u015ftir. Ve Fethullah G\u00fclen’i \u0130slamc\u0131 yapan \u015fey de budur.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Hikmetli hareket etmeye memur olan bir M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n \u011e\u015fayet Leninv\u00e2ri bir acelecilik ve tarihi h\u0131zland\u0131rma anlay\u0131\u015f\u0131ndan kaynaklanan devlete hakim olmak yahut kaybetmek \u00fczere oldu\u011fu iktidar\u0131n\u0131 korumak gibi bir gerek\u00e7esi yoksa- \u00f6zel olarak “tedbir” yapmas\u0131n\u0131 yahut yalan s\u00f6ylemesini ya da ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcnden “ilkesel” olarak taviz vermesini gerektirecek ne t\u00fcr bir neden vard\u0131r?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Fethullah G\u00fclen’in \u00e7ok\u00e7a bilinen elitizminin de arkas\u0131nda b\u00f6ylesi bir “tarihi h\u0131zland\u0131rma” aray\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r. Lenin’in “\u00f6nc\u00fc parti” anlay\u0131\u015f\u0131na paralel bir “elit dev\u015firimi” anlay\u0131\u015f\u0131 s\u00f6z konusudur. Dine ve dinin mesaj\u0131na e\u015fit mesafede olan zengin-fakir, zeki-vasat, T\u00fcrk-Arap gibi ayr\u0131mlar\u0131n Fethullah G\u00fclen cemaatindeki kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 bize bunu g\u00f6sterebilir. Zengin insanlara ula\u015fma \u00e7abas\u0131ndan T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi yapmaya (Arap M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lamaya), \u0130sl\u00e2m\u0131n mesaj\u0131na e\u015fit \u00f6l\u00e7\u00fcde ihtiya\u00e7 duyan okul \u00e7ocuklar\u0131ndan “m\u00fcnhas\u0131ran” “zeki” olanlar\u0131yla ilgilenmeye yahut ancak bir Leninist acelecili\u011fin tavsiye edece\u011fi bir hiyerar\u015fik yap\u0131ya\/tek seslili\u011fe kadar Leninizm’in pek \u00e7ok tezah\u00fcr\u00fcn\u00fc g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. (Fethullah G\u00fclen konusundaki tart\u0131\u015fmam\u0131, daha etrafl\u0131 bir \u015fekilde yapmak \u00fczere halen \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m kitap \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na havale ederek burada k\u0131sa kesiyorum.)<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Din Ad\u0131na Siyasetin \u0130mk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131 <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
B\u0130sl\u00e2miyet’in “siyasetin” konusu olamamas\u0131n\u0131n iki temel nedeni vard\u0131r: Birincisi \u0130sl\u00e2m’\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n m\u00fclk\u00fc olmamas\u0131 ve M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n d\u00fcnyev\u00ee bir tart\u0131\u015fma, konu\u015fma veya \u00e7at\u0131\u015fmada taraf oldu\u011fu bir konuda \u0130sl\u00e2m’\u0131n bir taraf\u0131n m\u00fclk\u00fc ve silah\u0131 olmak zorunda kalmamas\u0131 gere\u011fidir. Ya da tersinden s\u00f6ylemek gerekirse, \u0130sl\u00e2miyet bir kampla\u015fmada kar\u015f\u0131 taraf\u0131n hedefi haline getirilmemelidir. M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n menfaati ile \u0130sl\u00e2m’\u0131n kendisi belli noktalarda \u00e7ak\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman geri \u00e7ekilmesi gereken M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n menfaatidir. Menfaate (g\u00fcce, iktidara) tap\u0131lan bir zamanda (modern zamanlar) M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u0130sl\u00e2miyet’i, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n menfaat talep ve yar\u0131s\u0131 i\u00e7inde \u0130sl\u00e2m’\u0131n hakk\u0131n\u0131 teslim eder bir \u015fekilde temsil etmeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. M\u00fcsl\u00fcman, velev M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n olsun, menfaat konusundaki bir bahse \u0130sl\u00e2miyet ad\u0131na giremez. M\u00fcsl\u00fcman, menfaat payla\u015f\u0131m\u0131 konusunda me\u015fru olan hakkini yahut pay\u0131n\u0131 ararken E\u011fer kars\u0131 taraf\u0131n kendisini alt etmek \u00fczere (normalde yapmak istemeyebilece\u011fi bir \u015feyi yap\u0131p) \u0130sl\u00e2m’a sald\u0131rmak ve b\u00f6ylece o pastadan pay koparmak yoluna istemese de itmek durumunda kal\u0131yorsa ortada ciddi bir sorun var demektir. \u0130sl\u00e2miyet sadece M\u00fcsl\u00fcman’a de\u011fil hen\u00fcz onu kabul etmemi\u015f bulunan kimselere de ait oldu\u011fu i\u00e7in hen\u00fcz onu kabul etmemi\u015f olanlar\u0131, ona “kar\u015f\u0131” olmak zorunda b\u0131rakmak \u0130sl\u00e2miyet’e uygun bir davran\u0131\u015f de\u011fildir. M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n b\u00f6yle bir hakk\u0131 olmamal\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Siyasete ili\u015fkin kay\u0131tlar siyasetin demonize edilmesi \u00e7abas\u0131ndan de\u011fil aksine hakk\u0131n\u0131n teslim edilmesi \u00e7abas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Siyaset, bir M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n yemek yemesi t\u00fcr\u00fcnden bir teknik meseledir ve bu y\u00fczden de \u00f6zel olarak k\u00f6t\u00fc de\u011fildir. Burada siyaseti olumsuzlamak gibi bir konumu savunmuyorum. Aksine siyasetin ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 ve olumlulu\u011funu savunuyorum. Bu noktada genel olarak siyasetle, reel politikte ifadesini bulan siyaset aras\u0131nda bir ayr\u0131m yapma gere\u011fi hissediyorum. Demokratik bir toplumun en temel varsay\u0131m\u0131 olan “siyaset”in ink\u00e2r\u0131 direkt olarak demokrasinin ink\u00e2r\u0131 demektir. Demokratik bir toplumda “ortak iyi”nin (yeniden) tan\u0131mlanmas\u0131 ancak ve sadece siyaset ile belirlenebilmektedir ve bu y\u00fczden de siyasetin olmad\u0131\u011f\u0131 yerde demokrasiden s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Siyaset toplumsal farkl\u0131l\u0131klar\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bir yolla temsilinin arac\u0131d\u0131r ayn\u0131 zamanda. Otoriter toplumlarda ortak do\u011frunun ne oldu\u011fu tek ve s\u00fcrekli olacak \u015fekilde tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir ki\u015finin yahut bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n alg\u0131s\u0131n\u0131 ebedi do\u011fru alg\u0131 olarak kurumsalla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Halbuki, \u0130sl\u00e2m’\u0131n ortak payda olarak benimsenmedi\u011fi ya da \u0130sl\u00e2m’\u0131n bir toplumun \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan belirleyicili\u011finin tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 sosyo-politik ortamlarda \u0130sl\u00e2m ad\u0131na siyaset yapma iddias\u0131, bu bak\u0131mdan hem siyaseti hem de (M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n temsil etti\u011fi) \u0130sl\u00e2m’\u0131 dejenere etme potansiyeli ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u0130sl\u00e2m ad\u0131na siyaset ele\u015ftirisi, siyasetin reddini savunmaz, \u0130sl\u00e2m ad\u0131na y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini ele\u015ftirir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Modern demokrasilerde, haklar\u0131n te\u015fekk\u00fcl\u00fc ve takibi ancak ve ancak siyasetle ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Burada sorun olan, temsil iddias\u0131 ve buna dayal\u0131 siyasettir. M\u00fcsl\u00fcman kendi hakk\u0131n\u0131 (t\u0131pk\u0131 yemek yemekten vazge\u00e7memesi gibi) arar ve gerekirse bunun i\u00e7in m\u00fccadele de eder. Ancak bu \u0130sl\u00e2miyet ad\u0131na yapaca\u011f\u0131 bir \u015fey de\u011fildir. Bunu \u0130sl\u00e2miyet’e uygun yapar (yalan s\u00f6ylemez, yolsuzluk yapmaz vs) ama \u0130sl\u00e2miyet ad\u0131na yapamaz. Zira, bir parti veya gruba \u0130sl\u00e2miyet’i temsil iddias\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na imkan verecek \u015fekilde \u0130sl\u00e2m’\u0131n az\u0131nl\u0131kla\u015f(t\u0131r\u0131l)mas\u0131 gibi bir durum s\u00f6z konusu ise o zaman \u0130sl\u00e2m ad\u0131na siyaset yapan, reel politi\u011fe mecbur kalacak yani yalan s\u00f6yleyecek, dostu olan \u015feytan\u0131 melek, muhalifi olan mele\u011fi de \u015feytan olarak g\u00f6rmek ve g\u00f6stermek zorunda kalacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u0130sl\u00e2m, ancak ve sadece \u00e7o\u011funlu\u011fun yeterince m\u00fctedeyyin oldu\u011fu bir toplumda ancak siyasetin gere\u011fi olan (\u00e7o\u011fu kez belden a\u015fa\u011f\u0131) “vurma”n\u0131n muhatab\u0131 olmaz. \u00d6yle bir durumda da zaten bir \u00e7at\u0131\u015fma\/kars\u0131la\u015fma ortam\u0131n\u0131n taraflar\u0131ndan birine ait olmayacak kadar herkese ait olaca\u011f\u0131 i\u00e7in taraflar bahislerini ba\u015fka \u015fekillerde kuracaklard\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u00d6rneklendirmek gerekirse, Refah Partisi’ne y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n s\u00f6z konusu partinin bir zamanlar isteyerek ama bir noktadan sonra istemese bile de facto hale gelmi\u015f \u0130sl\u00e2m ad\u0131na siyaset iddias\u0131n\u0131n, partiye y\u00f6nelik (d\u00fcnyev\u00ee) sald\u0131r\u0131lar\u0131n \u0130sl\u00e2m’a y\u00f6neltilmesi gibi bir sonu\u00e7 do\u011furmu\u015ftur. \u0130nsanlar\u0131n n\u00fcmayi\u015f halinde Allah’a ve \u015feriata k\u00fcfret(tiril)meleri bir belden a\u015fa\u011f\u0131 vurma \u00f6rne\u011fidir. Parti ba\u015fkan\u0131n\u0131n istibdad ve otokratizmini \u0130sl\u00e2m’\u0131n bask\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir yans\u0131mas\u0131 (temsili) olarak g\u00f6r\u00fclmesine yol a\u00e7man\u0131n bir bedeli yok mudur? Bu bedel, \u0130sl\u00e2m’\u0131 temsil iddias\u0131n\u0131n “siyasetten ictinab” gere\u011fine teslim olmas\u0131n\u0131 kabullenmek olmamal\u0131 midir? Refah\/Fazilet Partileri ile di\u011fer partiler aras\u0131ndaki sava\u015f\u0131n kurban repertuar\u0131 “din” etraf\u0131nda k\u00fcmelenirken acaba neden Fazilet Partisi’nin kendi i\u00e7indeki sava\u015f\u0131n kurbanl\u0131k da\u011farc\u0131\u011f\u0131 d\u00fczg\u00fcn yeme i\u00e7me gibisinden verimlilik ve demokratl\u0131k gibi konular etraf\u0131nda dola\u015fmaktad\u0131r. Bu fark bize bir \u015feyler s\u00f6ylemiyor mu? \u0130lkinde bir sorun oldu\u011funu hat\u0131rlatm\u0131yor mu? Veya parti i\u00e7indeki \u0130sl\u00e2m ad\u0131na grup siyasetine bakarsak, dini temsil iddias\u0131 ta\u015f\u0131yan bir parti kendi i\u00e7indeki (daha d\u00fcne kadar kendisi ile birlikte olan ve daha az “melek” olmayan) muhalefeti acaba neden “\u015feytanla\u015ft\u0131rmak”ta veya \u015feytanla\u015ft\u0131rmak zorunda kalmaktad\u0131r? Yahut \u0130sl\u00e2m ad\u0131na siyaset iddias\u0131 ta\u015f\u0131man\u0131n siyasetin yaratt\u0131\u011f\u0131 “zorunluluklar”dan \u00f6t\u00fcr\u00fc ka\u00e7\u0131n\u0131lmazla\u015fan melekle\u015ftirme\/\u015feytanla\u015ft\u0131rmalara kar\u015f\u0131 masumiyetinden s\u00f6z edebilir miyiz? Anadolu sermayesinin me\u015fr\u00fb ve hakl\u0131 m\u00fccadelesini \u0130sl\u00e2m’\u0131n m\u00fccadelesi olarak kurman\u0131n ve \u00f6ylece sunman\u0131n \u0130sl\u00e2m’a zarardan ba\u015fka bir dahli var m\u0131d\u0131r? <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Yalan s\u00f6ylemek zorunda b\u0131rak\u0131c\u0131 bir ortamdan Allah’a s\u0131\u011f\u0131nmakta ne t\u00fcr bir sorun var? Refah Partisi’ne y\u00f6nelik baz\u0131 ele\u015ftiriler, Refah Partisi’nin de\u011fi\u015fiyor olmas\u0131ndan de\u011fil de\u011fi\u015fmek zorunda olaca\u011f\u0131 bir ortamda de\u011fi\u015fmezlik ve de\u011fi\u015fmezli\u011fin temsili iddias\u0131nda bulunmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. \u0130sl\u00e2m-ad\u0131na-siyasete y\u00f6nelik ele\u015ftiri, kendisine muhatap olanlar\u0131n yeterince “k\u00e2mil” ve “takval\u0131” olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in “yalan” s\u00f6ylemeleri ve “takiye” yapmalar\u0131ndan dolay\u0131 de\u011fil, yalan s\u00f6yleyecekleri bir konuma Hakk’\u0131n temsili iddias\u0131 ile \u00e7\u0131kmalar\u0131ndan, \u00e7\u0131kmak istemelerinden dolay\u0131d\u0131r. Yoksa M\u00fcsl\u00fcman’\u0131n hata yapmas\u0131 veya \u00f6fkelenmesi elbette m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve do\u011fald\u0131r. Ancak \u0130sl\u00e2m hatadan ve \u00f6fkeden varestedir. M\u00fcsl\u00fcman, \u0130sl\u00e2m’\u0131 kendi hatas\u0131n\u0131n kurban\u0131 haline getirecek davran\u0131\u015flarda bulunuyorsa bu ele\u015ftirilmeye son derece a\u00e7\u0131k bir konumdur. Bir kavgaya elindeki “Kur’an”\u0131 d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakmadan dahil olan bir insan\u0131n, kendisine y\u00f6nelik bir hamleye Kitab’\u0131n kutsall\u0131\u011f\u0131n\u0131 siper etmesinden (daha muhtemel bir ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131k ve) daha b\u00fcy\u00fck bir yanl\u0131\u015f olabilir mi? B\u00f6yle bir durumda, normal \u015fartlar alt\u0131nda kitaba vurmayacak olan kavgan\u0131n \u00f6teki taraf\u0131, bu kez muhatab\u0131na y\u00f6nelik darbesini kitaba da indirecektir. Burada muhatab\u0131na kar\u015f\u0131 kitab\u0131 tutan\u0131n “ama o haks\u0131zd\u0131 ve bana vuruyordu” demesinin hi\u00e7 bir anlam\u0131 olamaz. Bir M\u00fcsl\u00fcman bir kavgan\u0131n ma\u011flubu olarak \u00e7\u0131kabilir ama \u0130sl\u00e2m’\u0131 o kavgan\u0131n taraf\u0131 ve kurban\u0131 haline getiremez. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
“Y\u00fcksek Yerlerde R\u00fczg\u00e2rlar Sert Eser” <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n modern zamanlara kar\u015f\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve bir \u00f6l\u00e7\u00fcde kemikle\u015fen\/kimlikle\u015fen bir pani\u011fi olarak ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda iki durum ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Yani modernli\u011fin yaratt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6k\u00fcn\u00fcn iki tur \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k do\u011furdu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Zaman\u0131 anlama ve n\u00fcfuz etme konusunda gerekli ekipman\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde bir konum almas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazla\u015fan baz\u0131 “geleneksel” tarikatlar modernli\u011fin talepleri kar\u015f\u0131s\u0131nda yok olmamak i\u00e7in ya tamamen teslimiyet\u00e7i bir yola girdiler ya da tamamen reddiyeci bir tarz benimsediler. Gelenekle ili\u015fkisi olmayan ve hatta ondan hazzetmeyen “modern” \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k ise ayni probleme bir “kimlik” sorunu ve ayakta kalma sava\u015f\u0131 modunda y\u00f6neldi. \u0130sl\u00e2m’la ba\u011f\u0131 zay\u0131f olan \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, ilgin\u00e7 bir \u015fekilde, hem modern zaman\u0131 anlamayan ama geleneksel anlamda \u0130sl\u00e2m’la ba\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc olan \u0130sl\u00e2m’\u0131 bi\u00e7imleri reddetti hem de \u0130sl\u00e2m’\u0131, \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 modernli\u011fin m\u00fcmk\u00fcn ara\u00e7lar\u0131n\u0131n i\u00e7ine hapseder bir \u015fekilde in\u015fa etmek zorunda kald\u0131. Bu \u00e7er\u00e7evede bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrekli d\u00f6n\u00fc\u015fmek zorunda kalmas\u0131n\u0131n arkas\u0131nda da b\u00f6ylesi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 problemi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Din ad\u0131na siyasetin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 problemlerin \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6rne\u011fini, modern d\u00fcnyev\u00eeli\u011fe “teslimiyet” i\u00e7ine girerek onunla ba\u015fedebilece\u011fini (ayakta kalabilece\u011fini) d\u00fc\u015f\u00fcnen \u0130hlas Grubu (I\u015f\u0131k\u00e7\u0131lar olarak bilinen dini cemaat) verdi. \u0130hlas Finans’\u0131n batmas\u0131n\u0131n ve TGRT televizyonunun mali ve yay\u0131n politikalar\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalar din ad\u0131na siyaset ele\u015ftirisini (siyasal parti formundaki muhtemel anla\u015f\u0131lma ve yorulma bi\u00e7imine oranla daha tarafs\u0131z ele almaya yol a\u00e7mas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan) burada bir \u00f6rnek olay olarak ele almak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Kendisi tasavvuftan beslenen ve kalemini k\u0131l\u0131\u00e7 gibi sallamaktansa kalbiyle yazan Ahmet Ta\u015fgetiren’in “\u0130hlas’\u0131n Dram\u0131\u00c9” (Ta\u015fgetiren, Yeni \u015eafak 15 \u015eubat 2001) ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131 son derece ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 ve ilgin\u00e7 bir ill\u00fcstrasyon olarak okunabilir. Yaz\u0131 \u015fu ifadelerle ba\u015fl\u0131yor:<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
“\u0130hl\u00e2s”, \u0130sl\u00e2m’\u0131n en g\u00fczel kelimelerinden biridir. “\u0130\u00e7tenlik, samimiyet, hesaps\u0131zl\u0131k, bir i\u015fi s\u0131rf Allah i\u00e7in yapmak” anlamlar\u0131na geliyor. Bir bak\u0131ma, “M\u00fcsl\u00fcman olu\u015f”un \u00f6z\u00fc, kalite standard\u0131 demek. \u0130hl\u00e2s, bir ekonomik kuruma isim oldu\u011fundan beri, derin bir ac\u0131 ya\u015f\u0131yor, diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Belki o kurumla uzaktan yak\u0131ndan ilgili bulunanlar da o ac\u0131y\u0131 payla\u015f\u0131yorlar. Bir gezide birlikte oldu\u011fumuz o camian\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f-ger\u00e7ekten samimi bir yazar\u0131na “Ajda Pekkan’a 29 milyar vermek \u0130hl\u00e2s’\u0131n misyonu ile ba\u011fda\u015f\u0131yor mu?” diye sormu\u015ftum. O da bana “Siz bari b\u00f6yle s\u00f6ylemeyin, demi\u015f ve eklemi\u015fti: Y\u00fcksek yerlerde r\u00fczg\u00e2r sert eser.” Yani “r\u00fczg\u00e2r sert esiyor ve ister istemez baz\u0131 \u015feylere boyun e\u011fiyoruz” demek istemi\u015fti. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u015eah\u0131s ad\u0131na de\u011fil de din ad\u0131na iktisadi te\u015febb\u00fcslerde bulunman\u0131n ve dolay\u0131s\u0131 ile din ad\u0131na siyasete girmenin bir \u00f6rne\u011fi olan \u0130hl\u00e2s grubunun kars\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 mant\u0131k sadece iktisadi te\u015febb\u00fcslerin kars\u0131la\u015faca\u011f\u0131 ve bence daha \u00f6nemli olarak \u0130hl\u00e2s grubunun pop\u00fclizmi ve kimliksizli\u011fi dolay\u0131s\u0131 ile sadece onlara m\u00fcnhas\u0131r bir sorunmu\u015f gibi g\u00f6r\u00fclemeyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde ciddi bir sorundur ve bu yaz\u0131da anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m sorun tam da budur. Ahmet Ta\u015fgetiren’in samimiyetine inand\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye gazetesi yazar\u0131n\u0131n itiraf\u0131 son derece ilgin\u00e7tir: “y\u00fcksek yerlerde r\u00fczgar sert eser.” R\u00fczgar\u0131n sert esi\u015finin y\u00fczlerde yaratt\u0131\u011f\u0131 gerginlik en \u00e7arp\u0131c\u0131 haliyle Enver \u00d6ren’de ortaya \u00e7\u0131ksa da onunla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. T\u00fcrkiye toplumunun son birka\u00e7 y\u0131lda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6ylesi ba\u015fkaca y\u00fczler var: \u0130hl\u00e2s Finans i\u00e7in toplanan paralar\u0131n televole end\u00fcstrisinin nesnelerine da\u011f\u0131tmakta (uzun vadede \u0130sl\u00e2m’a hizmet etmek i\u00e7in) bir beis g\u00f6rmeyen Enver \u00d6ren’den, \u0130sl\u00e2m ad\u0131na siyaset iddias\u0131yla ve \u0130sl\u00e2m’a hizmet amac\u0131yla olmad\u0131k imzalar ve davran\u0131\u015flara kaynakl\u0131k eden ve a\u00e7\u0131k \u015fekilde kimi durumlarda yalan s\u00f6ylemek zorunda kalan Necmettin Erbakan’a, kamusal\/medyatik kimli\u011fi (\u0130sl\u00e2m’a hizmet etmek i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131) iktidar arzusu dolay\u0131s\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00e7izme ve y\u00f6netme g\u00fc\u00e7lerinin kapsama alan\u0131na giren ve hassas y\u00fcz\u00fcnde bin bir gerilmeyi herkesin g\u00f6rebildi\u011fi Fethullah G\u00fclen’e kadar b\u00fct\u00fcn bu y\u00fczler, din ad\u0131na siyasete girmenin bedelini anlatmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ahmet Ta\u015fgetiren, din ad\u0131na girilen bu siyasetlerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ise \u015f\u00f6yle ifade ediyor: “Yaz\u0131k, ihl\u00e2s a\u011fl\u0131yor. Bazen Hira a\u011fl\u0131yor, Mekke, Medine, Hicret, Tekbir, Hak, Hakikat a\u011fl\u0131yor… \u00c7\u00fcnk\u00fc “\u0130sl\u00e2m ad\u0131na” yola \u00e7\u0131k\u0131p, bu kelimeleri ekonomik sembollere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrenler bu kelimelerin manevi hat\u0131ras\u0131na \u00e7ok az sayg\u0131 g\u00f6sterdiler.”<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130hl\u00e2s Finans \u00f6rne\u011finde ortaya \u00e7\u0131kan durumu TGRT cilerin tefess\u00fch etmi\u015fli\u011fi ile a\u00e7\u0131klamak b\u00fcy\u00fck bir kolayc\u0131l\u0131k olur. Burada s\u00f6z konusu olan, yap\u0131sal bir problemin bir beceriksizlik dolay\u0131s\u0131 ile ciddi bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. Sorun, belli “mecburiyet”lerin has\u0131l olaca\u011f\u0131 bir ortama, bu mecburiyetleri g\u00f6rmezden gelerek dahil olmak ve \u0130sl\u00e2m’\u0131n temsili iddias\u0131nda bulunmakt\u0131r. Peki ne oldu? Ahmet Ta\u015fgetiren’e g\u00f6re, “\u0130hl\u00e2s Finans gitti, gidecekti \u00e7\u00fcnk\u00fc.” Sonu\u00e7, “ihl\u00e2s’\u0131n ihl\u00e2s\u0131n\u0131 yokediyoruz yani.” Ta\u015fgetiren’in yaz\u0131s\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6nemli bir ba\u015fka soruyu tart\u0131\u015fmay\u0131 gerektiriyor. Zira, t\u00fcm bu ele\u015ftiriler M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, siyasi kat\u0131l\u0131ma, iktisadi te\u015febb\u00fcse uzak durmalar\u0131 anlam\u0131na mi geliyor? Hay\u0131r. Bunlara \u0130sl\u00e2m ad\u0131na kat\u0131lmamalar\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131na geliyor. Yoksa, okul, banka veya devlet sahibi olmay\u0131 demokratik ve hukuki yollarla istemek herkesin hakk\u0131d\u0131r. Ta\u015fgetiren’in bundan sonraki yorumlar\u0131n\u0131 bu notu d\u00fc\u015ft\u00fckten sonra aktar\u0131yorum:<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Kimi holdinglerin \u0130sl\u00e2m’\u0131 s\u00f6m\u00fcrerek ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri yolsuzluk, sistem olarak halk kat\u0131l\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fen ortakl\u0131\u011f\u0131, \u0130hl\u00e2s’\u0131n yanl\u0131\u015flar\u0131 d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fan finans kurumlar\u0131n\u0131n fonksiyonunu, “TGRT’le\u015fme \u00e7izgisi” de medyada misyon tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcmenin zaruretini ortadan kald\u0131rm\u0131yor. Aksine, bak\u0131n siz, \u00f6zdeki samimiyetini kaybedenler gidiyor, sert esi\u015fler kar\u015f\u0131s\u0131nda yamulanlar gidiyor, d\u00f6n\u00fc\u015fenlerin yolu zillete \u00e7\u0131k\u0131yor… Dik duranlar\u0131n, d\u00fcnya \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 a\u015fanlar\u0131n, yamulmayanlar\u0131n vakti geliyor. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ahmet Ta\u015fgetiren’in “\u0130hl\u00e2s’\u0131n Dram\u0131” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131 ba\u015fkaca \u00f6rnekler i\u00e7in “\u0130sl\u00e2m’\u0131n Dram\u0131” olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek de m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Ayr\u0131ca, y\u00fcksek yerlerde r\u00fczg\u00e2r\u0131n sert esti\u011fini (hakl\u0131 olarak) s\u00f6yleyenlere \u015fu soruyu sormak laz\u0131m: “Orada ne i\u015finiz var?” <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Hakk’\u0131n R\u0131zas\u0131 ile Halk\u0131n R\u0131zas\u0131 aras\u0131nda <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
“Hakk”\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 tahsil \u00e7abas\u0131 olan \u0130sl\u00e2m’\u0131n “halk”\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 tahsil \u00e7abas\u0131 olan siyasette temsil iddias\u0131yla yer almas\u0131n\u0131n \u00e7ok ciddi sonu\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn siyasal partilerin M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanma yar\u0131\u015f\u0131 i\u00e7ine girmelerine ve b\u00f6ylelikle \u0130sl\u00e2m’\u0131n ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yarar\u0131na i\u015fler yapmaya (takvalar\u0131ndan dolay\u0131 de\u011fil, demokrasi yahut pop\u00fclizm denilen nedenlerle halk\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanmak zorunda olmalar\u0131ndan) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 durdurmaya yol a\u00e7mak, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 (\u0130sl\u00e2m’\u0131n temsili iddias\u0131 yoluyla) partilerden biri konumuna indirerek \u00e7eki\u015fme ve \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n (galip de gelse ma\u011flup da olsa her iki durumda da) “kurban”i haline getirmek Allah’a s\u0131\u011f\u0131n\u0131lacak bir davran\u0131\u015f bi\u00e7imi de\u011fil midir? Yapaca\u011f\u0131 iyilik ve ortaya \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 faydalar\u0131n \u0130sl\u00e2m’\u0131n yarar\u0131na olaca\u011f\u0131 ancak yapt\u0131\u011f\u0131 hata ve yanl\u0131\u015fl\u0131klar\u0131n \u0130sl\u00e2m’a fatura edilmeyece\u011fi bir siyaset ortam\u0131 (\u0130slamiyet ad\u0131na siyasete girmeme durumu) ile yapaca\u011f\u0131 hatalar\u0131n (olmasalar bile siyasi rekabet dolay\u0131s\u0131 ile uydurulacak\/atfedilecek hatalar\u0131n) ve yanl\u0131\u015fl\u0131klar\u0131n \u0130sl\u00e2m’a fatura edildi\u011fi bir siyaset ortam\u0131 (\u0130sl\u00e2miyet ad\u0131na siyaset) aras\u0131ndaki fark hi\u00e7 \u00f6nemli de\u011fil midir? Salt M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n menfaati gibi bir pratik \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bile sorulacak temel bir soru var: Refah\/Fazilet Partisi’nin “siyasi” me\u015fruiyetini ve d\u00fcnyev\u00ee hukukunu m\u00fcdafaa ve muhafaza etme gere\u011fine inanan biri olarak \u015fu soruyu da soruyorum: T\u00fcrkiye’de dindar insanlar\u0131n “din”le irtibat iddias\u0131 ta\u015f\u0131mayan siyasiler eliyle elde etti\u011fi “kazan\u0131m”lar, 28 \u015eubat s\u00fcrecinde neredeyse tamamen harcanmam\u0131\u015f m\u0131d\u0131r? Bunda, 28 \u015eubat s\u00fcreci i\u00e7erisinde \u00e7\u0131kar ama\u00e7l\u0131 manip\u00fclasyonlara din konusunu hedef haline getirmek suretiyle yani \u0130sl\u00e2mc\u0131 (\u0130sl\u00e2m ad\u0131na) partinin varl\u0131k ve hakl\u0131 menfaat talebini bahane etmelerine imkan tan\u0131yan \u015fey din ad\u0131na siyaset de\u011fil midir? Refah Partisinin d\u00fcr\u00fcst ve hakl\u0131 olmas\u0131 Refah Partisi bahane edilerek \u0130sl\u00e2m’a yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lardan dolay\u0131 Refah Partisinin sorumlu olmayaca\u011f\u0131 ve bundan dolay\u0131 da \u0130sl\u00e2m’\u0131 vikaye kayg\u0131s\u0131 ta\u015f\u0131yan ele\u015ftirilerin muhatab\u0131 olmayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez, gelmemeli. Sorun, Refah Partisi’nin kendisine atfedilen hatalar\u0131 yap\u0131p yapmamas\u0131 de\u011fil, kendisine hatalar\u0131n atfedilece\u011fi bir ortama din ad\u0131na girmesidir. Yani \u0130sl\u00e2m’\u0131 bir kavgan\u0131n taraf\u0131 haline getirmesidir. Din ad\u0131na siyasete girmek mi yoksa din ad\u0131na girmemek mi “etkin” bir siyaset yapma bi\u00e7imidir?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Peki kavgaya girme ihtiyac\u0131 neden hissediliyor? Bu, \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n veri olarak ald\u0131\u011f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131 ile sorunsalla\u015ft\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 bir aland\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, kavgay\u0131 bir zaruret ve \u00f6ncelikli bir varolma alan\u0131 olarak in\u015fa eden r\u00fczgarlar tamamen konjonkt\u00fcreldir. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, ba\u015fkas\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir soru ve sahada, \u0130sl\u00e2m’\u0131 bir cevap ve akt\u00f6r olarak in\u015fa etme \u00e7abas\u0131d\u0131r ve \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011fa y\u00f6nelik ele\u015ftiri, \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n anlamak istemedi\u011fi \u00fczere, nas\u0131l ve ne t\u00fcr bir akt\u00f6r oldu\u011fu (takva vs.) ile ilgili de\u011fil, neden akt\u00f6r oldu\u011fu ile ilgilidir. \u0130\u015fte kavgaya dahil olma zarureti “\u00e7aba bizden, ba\u015far\u0131 da bizden” d\u00fc\u015f\u00fcncesinin bir uzant\u0131s\u0131d\u0131r. Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanmay\u0131 bir projenin konusu haline getirmek (Karaba\u015fo\u011flu, 2000), onu s\u00fcrekli in\u015fa halindeki bir ili\u015fki olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p bir “sonu\u00e7”a bir “hedef”e endekslemekten kaynaklan\u0131yor kavgaya girme ihtiyac\u0131. Siyaset yapmak, tam olarak, bir g\u00fczergahtaki davran\u0131\u015flar\u0131n ne olaca\u011f\u0131n\u0131n o g\u00fczergah\u0131n nihayetindeki bir hedefe veya bir sonuca endekslenmesi demektir. \u0130sl\u00e2m’\u0131n zul\u00fcm olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fehzade katlini onaylayan Fatih Sultan Mehmet’ten, \u00fclkesini bir arada tutmak i\u00e7in bir dikta sistemi tesis eden Sultan Abdulhamid’e, iktidarda kalmak i\u00e7in zillete ve yalana mecbur kalan Necmettin Erbakan’dan yine “hizmet” kavram\u0131n\u0131 feti\u015fize ederek dine hizmetin devlete h\u00e2kimiyetle olaca\u011f\u0131 sonucuna kilitlendi\u011fi i\u00e7in kurumlar olu\u015fturmak zorunda kalan (ve kendi ifadesiyle “s\u0131rt\u0131nda yumurta k\u00fcfesi” oldu\u011fu i\u00e7in hakk\u0131 telaffuz edemez hale gelen) ve bu y\u00fczden de takiye yapmaya ve duruma g\u00f6re yalan s\u00f6ylemeye mecbur kalan Fethullah G\u00fclen’e kadar pek \u00e7ok insan i\u00e7in ortak bir tehlike s\u00f6z konusudur. Yeni Asya gazetesinin eski siyaset\u00e7i S\u00fcleyman Demirel’e bir zamanlar “nurlu”luk atfetmesi ve\/ya bununla e\u015fzamanl\u0131 olarak diyelim ki Necmettin Erbakan’\u0131n \u015fahs\u0131ndaki zaaflar\u0131 ispata giri\u015fmesi de benzer \u015fekilde bir siyasete girme \u00f6rne\u011fidir. Ayn\u0131 hatan\u0131n tekrar\u0131d\u0131r. \u0130sl\u00e2m ad\u0131na siyasete girmeye kar\u015f\u0131 olmak, siyasete girenlerin kemal\u00e2t sahibi olup olmamalar\u0131 ile ilgili de\u011fildir. \u0130sl\u00e2m’\u0131 temsil iddias\u0131n\u0131n siyaset ortam\u0131ndaki imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndand\u0131r. Ve bu y\u00fczden, siyasete girme ediminin \u0130sl\u00e2m’\u0131 temsil iddias\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z ger\u00e7ekle\u015fmesi gere\u011fine i\u015faret etmektedir. Ba\u015fka y\u00fcklemeleri olsa da Murat G\u00fczel’in “bir imk\u00e2ns\u0131z siyaset olarak \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k” kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 burada \u00f6d\u00fcn\u00e7 almak pekala m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr (G\u00fczel, 2000). Yine G\u00fczel’in dedi\u011fi gibi pratikte g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere “T\u00fcrkiye’de siyaset yapmak isteyenlerin bunun i\u00e7in gerekli ara\u00e7lar\u0131 dahi siyasal rakiplerinden (d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan) edindiklerini, edinmek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek mal\u00fbmu ilam etmekten ba\u015fkaca bir anlam ifade etmemektedir” (ibid). Siyasal \u0130sl\u00e2m’a yani \u0130sl\u00e2m’\u0131n siyasal temsilinin imkan\u0131na ili\u015fkin iddiaya y\u00f6nelik ele\u015ftiri RP’nin veya Fazilet’in faziletli olmamas\u0131 ya da kadrolar\u0131n\u0131n iyi insanlar olmamas\u0131 de\u011fil siyasal arenada faziletli olman\u0131n\/kalman\u0131n zorlu\u011funa i\u015faret eden bir “kutsall\u0131k atfetmeme” e\u011filimidir. Sorun, RP\/FP’nin ba\u015fkalar\u0131n\u0131n beklentilerini doyuramayacak d\u00fc\u015f\u00fck performans\u0131 de\u011fil (Aktay, 2000) aksine onun (temsil) iddias\u0131d\u0131r. Peki, b\u00fct\u00fcn ele\u015ftiri \u0130sl\u00e2mc\u0131lar\u0131 siyasetten vazge\u00e7meye davet anlam\u0131na mi gelmektedir? Hay\u0131r. \u0130sl\u00e2m ad\u0131na siyasete y\u00f6nelik ele\u015ftiri, siyasetten vazge\u00e7meye bir davet de\u011fil, siyaset etkinli\u011fini dini temsil iddias\u0131 ile yapmaktan vazge\u00e7meye y\u00f6nelik bir davettir. Ve pratikte \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n tecr\u00fcb\u00ee olarak ald\u0131\u011f\u0131 istikamet de bu ele\u015ftirinin g\u00f6sterdi\u011fi istikamettir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 tahsil cehdi i\u00e7inde \u011e\u015fah\u0131s ad\u0131na de\u011fil, \u0130sl\u00e2miyet ad\u0131na- “arac\u0131 kurumlar”in (\u00f6rnek: devlet, okul, sermaye) olu\u015fmas\u0131na\/\u00f6zerkle\u015fmesine yol a\u00e7an her davran\u0131\u015f siyasete girme davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Ancak bu konudaki risk, \u0130sl\u00e2miyet’in umuma mal oldu\u011fu zamanlar i\u00e7in bug\u00fcnk\u00fc gibi bir sorun yaratmam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte, -\u015fehzade katlinde somutla\u015ft\u0131\u011f\u0131 haliyle- hilafet ile saltanat aras\u0131ndaki fark g\u00f6rmezden gelinemeyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlata gelmi\u015ftir. \u0130sl\u00e2m\u0131n az\u0131nl\u0131k konumunda ve muhtelif taraflardan biri olarak siyasete dahil edilebildi\u011fi ortamlarda “ilkeli” yani Hakk’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 tahsil \u00e7er\u00e7evesinde hareket etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanma derdi olmayanlar\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanmak zorunda kalacaks\u0131n\u0131z. Siyasetin gere\u011fi olarak, sizin ilkelerinizle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 halde toplumsal temsil g\u00fcc\u00fc olan taleplere kars\u0131 duyarl\u0131 olmak ve onlara cevap vermek zorunda kalacaks\u0131n\u0131z. Yani de\u011fi\u015fmek ve e\u011fer iktidar olmak gibi bir niyetiniz varsa r\u00fczgarlar\u0131 arkan\u0131za toplamak zorunda olacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Din ad\u0131na siyasete girmenin m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131 bir ortamda da \u0130sl\u00e2m bir az\u0131nl\u0131k konumuna inmeyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde herkese ait kalaca\u011f\u0131 i\u00e7in de zaten \u0130sl\u00e2miyet ad\u0131na siyasete girmek gibi bir sorun olmayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, o zaman \u0130sl\u00e2m, bir taraf i\u00e7in bir kimlik olamayacak kadar herkesin olacakt\u0131r. Yani \u0130sl\u00e2m, siyasi kat\u0131l\u0131m ve temsilde bir tefrik (distinction) ve kimliklenme konusu olamayacakt\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Siyaset, bir reel politik ve bir maslahatlar d\u00fcnyas\u0131 olarak insanlar\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 ve deste\u011fini almay\u0131 gerektirmektedir. Halk\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 tahsil etmek gerekece\u011fi i\u00e7in ve halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu yeterince m\u00fctedeyyin olmad\u0131\u011f\u0131ndan iki durum s\u00f6z konusu olacakt\u0131r: Birincisi, Hakk’\u0131 yeterince tan\u0131mayan halk\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 tahsil etmek \u00e7o\u011fu kez ve ancak Hakk’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131n ra\u011fm\u0131na ger\u00e7ekle\u015fecektir.\u0130kinci olarak da Hakk’\u0131n temsili iddias\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan yani din ad\u0131na siyaset yapan grup rekabet etti\u011fi muhataplar\u0131n\u0131 temsil etti\u011fini iddia etti\u011fi \u015feye (bu \u00f6rnekte \u0130sl\u00e2m’a) kar\u015f\u0131 olmak zorunda b\u0131rakacakt\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Do\u011fru’nun Siyaseti ve Siyaset’in Do\u011frular\u0131<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birincil ve s\u00fcrekli g\u00fcndemleri olan Hakk’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 tahsil cehdi ve onun gere\u011fi olan hikmetli ve \u015fefkatli davranmak (ki bu da bir -geni\u015f anlamdaki- siyasettir) siyaseti, M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in siyasetin do\u011frular\u0131na teslim olmamay\u0131 sal\u0131k veriyor. \u0130sl\u00e2m’\u0131 ya\u015famak i\u00e7in \u0130sl\u00e2m devrimi beklemekten ya da bir partinin iktidar olmas\u0131n\u0131 beklemekten daha traji-komik bir yan\u0131lg\u0131 olabilir mi? Veya, isl\u00e2m\u00ee hassasiyetlerden yoksunlu\u011funu, isl\u00e2m\u00ee bir devletin yoklu\u011funa ba\u011flayan bir ruh halindeki yoksullu\u011fa ne demeli? Yahut vergi ka\u00e7\u0131rmak ya da faiz yiyebilmek i\u00e7in “dar\u00fblharb” konular\u0131n\u0131 \u015fiddetli bir \u015fekilde hat\u0131rlayan ortalama bir esnaf \u00f6rne\u011finde karikat\u00fcrle\u015fti\u011fi \u00fczere, menfaat temini, korumas\u0131 veya payla\u015f\u0131m\u0131 gibi M\u00fcsl\u00fcman’\u0131 ilgilendiren ama \u0130sl\u00e2m’la ilgili olmayan bir konuda \u0130sl\u00e2m’\u0131 temsil iddias\u0131, \u0130sl\u00e2m’\u0131(n temsilini kendine) “alet” etmek demektir. Ve dinin anlam\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir hayli problemli bir durumdur. Ortalama se\u00e7meninin havsalas\u0131na kendisine oy vermeyen dindarlar\u0131n nas\u0131l oluyor da M\u00fcsl\u00fcman olduklar\u0131n\u0131 ald\u0131rtmayabilmi\u015f bir siyasal-parti s\u00f6yleminin sorgulanmas\u0131 gereken bir hayli ve\u00e7hesi var ama bu yaz\u0131n\u0131n konusu bu de\u011fil. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n su\u00e7u, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n g\u00fcndemini tahrip edip d\u00fcnyev\u00eele\u015ftirmesidir. \u0130sl\u00e2m’\u0131 temsil iddias\u0131ndaki partiye oy vermeyen insanlar\u0131n nas\u0131l olup da M\u00fcsl\u00fcman olabildi\u011fini tasavvur edemeyen bir insan, \u00f6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 neredeyse m\u00fcnhas\u0131ran siyasi kat\u0131l\u0131m\u0131na yapm\u0131\u015ft\u0131r ve bu durumu tersinden okudu\u011funda da bu siyasi kat\u0131l\u0131ma dahil olmayan insanlar\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmayla ili\u015fkilerini kestirmekte g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmektedir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Osmanl\u0131 devletinin payitaht\u0131nda sultan\u0131n tahttan indirilmesi \u00fczerine din elden gidiyor zehab\u0131na kap\u0131lan K\u00fcrtlere vaktiyle Said Nurs\u00ee’nin dedi\u011fi gibi “inkilab-\u0131 siyas\u00ee cihetiyle dininden havf eden (korkan) adam\u0131n dindeki hissesi beytu’l ankebut (\u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131) gibi”dir (Nurs\u00ee, 1911). Bunu, inkilab-\u0131 siyasi cihetiyle dininden reca eden (dine dair \u00fcmidini siyasi inkil\u00e2ba ba\u011flayan) adam\u0131n dindeki hissesi beytu’l ankebut gibidir \u015feklinde de okumak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ayr\u0131ca, Ahmet \u00c7i\u011fdem’in \u015f\u0131k bir ifadeyle dile getirdi\u011fi ancak bir Frankfurt Okulu \u015fekvac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan “k\u00f6t\u00fcl\u00fck kazan\u0131r, iyilik ge\u00e7icidir” ifadesini tersine \u00e7evirmek gerekiyor. Hep iyili\u011fin kazand\u0131\u011f\u0131, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ancak nispi ve ge\u00e7ici olarak galebe etti\u011fi bir d\u00fcnyada, her \u015feyin \u0130lah\u00ee m\u00fcfredat\u0131n i\u00e7inde cereyan etti\u011fine inan\u0131p gere\u011fini yapt\u0131k\u00e7a \u00fcmitsizli\u011fe d\u00fc\u015fmek i\u00e7in hi\u00e7 bir neden yoktur.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Sonu\u00e7<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu yaz\u0131, din ad\u0131na siyasete girmenin normatif bir ele\u015ftirisini yapmak ve \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131\u011fa ili\u015fkin \u00e7e\u015fitli sorular\u0131 g\u00fcndeme getirmek \u00fczere yaz\u0131ld\u0131. Din ad\u0131na siyasete girmenin alternatifi siyasete girmemek de\u011fil -\u00e7\u00fcnk\u00fc zaten siyasetten \u00e7\u0131kmak diye bir \u015fey yoktur- din ad\u0131na girmemektir. Din ad\u0131na siyaset ele\u015ftirisi, siyaseti genel anlamda olumsuzlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil, dinin siyasetin gerektirece\u011fi kimi zorunluluklar kars\u0131s\u0131nda feda edilmemesini istemek ve dinin d\u00fcnyev\u00ee bir ideoloji olarak ya da bir t\u00fcr milliyet\u00e7ilik olarak alg\u0131lanmas\u0131n\u0131n yol a\u00e7aca\u011f\u0131 sorunlara dikkat \u00e7ekmek \u00fczere geli\u015ftirilen bir ele\u015ftiridir. \u0130ktidar ve \u00e7\u0131kar \u00fczerine kurulu modern toplumlarda, \u0130sl\u00e2m’\u0131 temsil \u00e7abas\u0131yla, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak ve onlar i\u00e7in sava\u015fmak cabas\u0131 bir arada bulundu\u011funda bundan zarar g\u00f6ren \u0130sl\u00e2m olmaktad\u0131r. \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k, bir M\u00fcsl\u00fcman milliyet\u00e7ili\u011fi olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7emedi\u011fi gibi meydan okudu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc modern topluma, onun \u00f6nceliklerini kabullendi\u011fi i\u00e7in asl\u0131nda meydan okuyamamaktad\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
REFERANSLAR<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Aktay, Yasin, 2000, “Siyasal \u0130sl\u00e2m Anlat\u0131s\u0131n\u0131n Sonu,” Tezkire, No: 17. Bilici, M\u00fccahit, 1997 “Ho\u015f g\u00f6r\u00fclemeyen Ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve Diyalogla Bir Diyalog Denemesi,” K\u00f6pr\u00fc, No: 57. Foucault, Michel, 1991 (1977), Discipline and Punish: The Birth of The Prison. Foucault, Michel, 1980, Power\/Knowledge: Selected Interviews and Other Writings 1972-1977, (ed.) C. Gordon. G\u00fczel, Murat, 2000, “T\u00fcrkiye’de \u0130sl\u00e2mc\u0131l\u0131k ve Sa\u011fc\u0131l\u0131k,” Tezkire, No: 17. Karaba\u015fo\u011flu, Metin, 2000, “Projenin \u0130flas\u0131,” Birikim, No: 131. Nursi, Said, 1911 (1991), M\u00fcnazarat, Yeni Asya Yay\u0131nlar\u0131: \u0130stanbul. Ta\u015fgetiren, Ahmet, 15 \u015eubat 2001, “\u0130hl\u00e2s’\u0131n Dram\u0131..” Yeni \u015eafak. <\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
24.05.2001 DAHA \u00d6NCE K\u00f6pr\u00fc dergisinde (1997) \u00e7\u0131kan bir makalede ancak kendine belli bir \u00f6zg\u00fcvenle g\u00fcndeme gelebilen “ho\u015fg\u00f6r\u00fc” kavram\u0131n\u0131n ne t\u00fcr bir teorik arkaplana yasland\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. O yaz\u0131da at\u0131fta bulundu\u011fum, Hazreti Ali ile ilgili bir olay var: Bir gazve s\u0131ras\u0131nda Hz. Ali bir k\u00e2firi yere y\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Tam son darbeyi vuracakken k\u00e2fir, Hz. Ali’nin y\u00fcz\u00fcne t\u00fck\u00fcr\u00fcr. Bunun […]<\/p>\n","protected":false},"author":36,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[200],"class_list":["post-89952","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n