10.04.2001<\/p>\n
“BU B\u00dcY\u00dcK \u00f6nder \u015fahsiyeti (Bedi\u00fczzaman’\u0131) ge\u00e7mi\u015fin m\u00fczesine kald\u0131rmamak, s\u00f6zlerindeki zahir\u00ee ifadelere ve dediklerinin zaman\u00ee ve mekan\u00ee \u00e7er\u00e7evesine s\u0131k\u0131\u015fmamak, ona kar\u015f\u0131 emanet ve vefan\u0131n gere\u011fidir. Aksine … \u015fu anda ya\u015fasayd\u0131 diyebileceklerini, dediklerinin aras\u0131nda aray\u0131p bulmak gerekir.”<\/p>\n
<\/p>\n
Muhsin Abdulhamid, “Bedi\u00fczzaman’\u0131 Anlamak” <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
I. G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bedi\u00fczzaman’a g\u00f6re Risale-i Nur, yaln\u0131z bu \u00e7a\u011f\u0131 de\u011fil, gelece\u011fi de ayd\u0131nlatabilir manevi bir Kur’an\u00ee mu’cizedir.(1) \u0130slam Ament\u00fcs\u00fcn\u00fcn alt\u0131 esas\u0131 ve \u0130slam\u0131n be\u015f \u015fart\u0131n\u0131(esas-\u0131 ubudiyet), Bedi\u00fczzaman’\u0131n deyimiyle “hakikat-\u0131 \u0130slamiye esaslar\u0131”n\u0131, temel al\u0131r ve tecdid fonksiyonunu bu eksende ifa eder. Risale-i Nur, Hakikat-\u0131 \u0130slamiye noktas\u0131nda, iman dairesindeki fetva vazifesiyle muvazzaf oldu\u011fu i\u00e7in, bu konuda ba\u015fka referanslara ihtiya\u00e7 b\u0131rakmaz. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ili\u015fkilendi\u011fi \u00fc\u00e7 alan\u0131 “iman, hayat ve \u015feriat” olarak ifadelendiren Bedi\u00fczzaman, hayat ve \u015feriat alanlar\u0131n\u0131 iman dolay\u0131m\u0131 ile ele al\u0131r. Modern bilim ve ideolojilerin ve d\u00fcnyevi hayat tarz\u0131n\u0131n, bin y\u0131ld\u0131r birikmi\u015f \u015f\u00fcphelerle yaralanan \u0130slama ve m\u00fcsl\u00fcman zihinlere y\u00f6neltti\u011fi sald\u0131r\u0131lar, esas itibariyle \u0130slam\u0131n varl\u0131k, bilgi, ahlak ve g\u00fcndelik hayat prati\u011fi alanlar\u0131ndaki esaslar\u0131na temel olu\u015fturan iman ilkelerine y\u00f6nelmi\u015f “sald\u0131r\u0131lard\u0131r”. Bu y\u00fczden hayat ve \u015feriat alanlar\u0131 tali, iman alan\u0131 aslidir. Ancak, bu \u00fc\u00e7 alan aras\u0131ndaki ay\u0131r\u0131m kategorik bir izolasyonu de\u011fil, i\u00e7i\u00e7e ge\u00e7i\u015flili\u011fi i\u015faretler. Kur’an\u0131n d\u00f6rt ana maksad\u0131 olan tevhid, ha\u015fir, n\u00fcb\u00fcvvet, adalet ve ibadet esaslar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu \u00f6nceli\u011fin sebebi net olarak kavranabilir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ancak hayat ve \u015feriat alanlar\u0131n\u0131n, nisbeten afaki bir karakter ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131n insan nefsi i\u00e7in arzetti\u011fi cazibe, M\u00fcsl\u00fcmanlara, bu alanlar\u0131n iman alan\u0131ndan te\u015faub etti\u011fi ger\u00e7e\u011fini unutturabilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc iman, \u015fu \u015fudur denip ge\u00e7ilecek bir bilgi kategorisi de\u011fil, insan ve e\u015fyaya bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131z\u0131 belirleyen, manevi latifelerimizin hayatiyetini sa\u011flayan, her \u015feyde ilahi olanla, “melekut”la ba\u011f kurmam\u0131z\u0131 temin eden s\u00fcrekli bir huzur halinin kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bu bak\u0131mdan, kainat\u0131n Yarat\u0131c\u0131s\u0131na bir intisap olarak iman\u0131n s\u00fcrekli yenilenmeye ihtiyac\u0131 vard\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu \u00f6nceli\u011fi en fazla ay\u0131rdetmi\u015f olmas\u0131 beklenecek olanlar\u0131n Nur talebeleri olmas\u0131n\u0131 beklemek, ihkak-\u0131 hak olacakt\u0131r. Do\u011frusu, Nur talebeleri, bu vak\u0131an\u0131n fiili n\u00fcmunelerini \u00e7ok\u00e7a ortaya koymu\u015flard\u0131r. Ancak, 1970’lerden itibaren ya\u015fananlar, Nur talebelerinin seyir \u00e7izgisini, bu yakla\u015f\u0131m kadar, konjonkt\u00fcr\u00fcn de bi\u00e7imlendirdi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Ya\u015fanan i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar, liderlik kavgalar\u0131, ki\u015filere dayal\u0131 otoriter yap\u0131lanman\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sapmalar ve So\u011fuk Sava\u015f ortam\u0131n\u0131n bi\u00e7imlendirdi\u011fi siyasi atmosferde \u00fcretilenler, o zaman farkedilmese de Risale-i Nur tefekk\u00fcr\u00fcn\u00fc sahih bir mecraya oturtmakta \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015f, ortaya \u00e7\u0131kan g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, silik bir devlet\u00e7i-milliyet\u00e7i g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olmu\u015ftur.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bug\u00fcn, Risale-i Nur tefekk\u00fcr\u00fc ad\u0131na, yap\u0131lan birtak\u0131m de\u011ferli \u00e7al\u0131\u015fmalar istisna edilirse, So\u011fuk Sava\u015f ortam\u0131nda \u00fcretilmi\u015f konjonkt\u00fcrel yorumlar\u0131n bitkisel hayat ya\u015fayan varl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, \u00e7ok fazla bir\u015fey bulunmamaktad\u0131r. Bu durumun, Nur talebeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Risale-i Nur’a zihni muhatabiyetin kal\u0131plar\u0131 ve iltizam\u0131n \u015fekliyle yak\u0131ndan ili\u015fkili oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Her Nur grubunun kendi Risale-i Nur anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131, Risale-i Nur’un do\u011fru yorumu olarak mutlakla\u015ft\u0131rmas\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir me\u015fveret ortam\u0131n\u0131n yoklu\u011funun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 fikr\u00ee-ilm\u00ee istibdad, cemaat otoritesi ad\u0131na ferdiyete hayat hakk\u0131 tan\u0131nmamas\u0131 ve neticede cemaat b\u00fct\u00fcnl\u00fcklerinin zaafa u\u011framas\u0131 Risale-i Nur tefekk\u00fcr\u00fcn\u00fc skolastik bir karaktere b\u00fcr\u00fcnd\u00fcrmekte ve “zaman\u0131” do\u011fru olarak okumaktan al\u0131koyabilmektedir. Ben burada, bu durumun Risale-i Nura zihni muhatabiyet boyutuyla ilgili baz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve g\u00f6zlemlerimi payla\u015fmak ve tart\u0131\u015fmaya a\u00e7mak istiyorum. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
II. DOGMAT\u0130ZM \/ SKOLAST\u0130S\u0130ZM PROBLEM\u0130<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ger\u00e7ekleri anlama \u00e7abam\u0131zda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u00e7lar aras\u0131nda \u00f6ncelikle ak\u0131l, deney, sezgi\/sa\u011fduyu ve otorite vard\u0131r. Bunlar aras\u0131nda bir otorite arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7e\u011fin bilgisine ula\u015fma belki de en yayg\u0131n olan\u0131d\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc, otorite insanlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme ve cehdetme y\u00fck\u00fcnden kurtar\u0131r. M\u00fcntesiplerine, kendi duru atmosferinde demir at\u0131labilecek g\u00fcvenilir bir liman sunar. Bazen de, yerle\u015fik \u00e7\u0131karlar\u0131n korunmas\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesi ancak mevcut otorite(lere)ye s\u0131\u011f\u0131nmakla m\u00fcmk\u00fcn olur. Mekkeli m\u00fc\u015friklerin, \u0130slam peygamberinin tebli\u011fine ilk itirazlar\u0131, bunun atalar\u0131ndan g\u00f6rd\u00fcklerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fuydu. Atadan\/dededen g\u00f6rd\u00fckleri, zaman\u0131n onay\u0131ndan ge\u00e7mi\u015f hikmeti temsil ediyordu. Onlar i\u00e7in otorite, “atalar\u0131yd\u0131”. Benzer \u015fekilde, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz siyasi s\u00f6yleminde me\u015fruiyet zeminini, Mustafa Kemal Atat\u00fcrk ve onun S\u00f6ylev ve Deme\u00e7leri olu\u015fturuyor. FP’li Ke\u00e7i\u00f6ren Belediye Ba\u015fkan\u0131 il\u00e7enin giri\u015fine “T\u00fcrkiyeyi ve Atat\u00fcrk’\u00fc \u00e7ok seviyoruz” diye yazd\u0131r\u0131rken, bu me\u015fruiyetin izini s\u00fcr\u00fcyor. \u00dclkenin her kurumu, kutlanan her g\u00fcn, mutlaka onun s\u00f6zlerine at\u0131fla kendisini temellendiriyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Karizmatik ki\u015filere inanc\u0131n yan\u0131s\u0131ra, uzmanl\u0131k \u00fcnvanlar\u0131 da, ger\u00e7e\u011fe do\u011frudan n\u00fcfuz etme imkan\u0131 olmayan insanlar i\u00e7in g\u00fcvenilir bir otorite te\u015fkil eder. Birisi size, Said Nursi’nin T\u00fcrkiye’deki “K\u00fcrt isyanlar\u0131”n\u0131n \u00f6nderli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011finde, bunu muhtemelen o ki\u015finin cehaletiyle ya da k\u00f6t\u00fc niyetli olu\u015fuyla a\u00e7\u0131klars\u0131n\u0131z. Ama bu birisi, Metin Heper gibi bir “uluslararas\u0131 siyaset bilimi uzman\u0131” olursa o zaman durup d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz: bu ki\u015fi \u00fcnvan\u0131n\u0131n arkas\u0131na saklanarak “sallama” temelli a\u00e7\u0131klamalar yapmaktan \u00e7ekinmeyen, ger\u00e7e\u011fe ve onun taliplerine sayg\u0131s\u0131 olmayan biri olmal\u0131d\u0131r. Ya da Heper gibi bir “otorite” s\u00f6yl\u00fcyorsa, daha fazla ara\u015ft\u0131rma zahmetine gerek yoktur. “Uzmanlar\u0131n” ya da “bilim adamlar\u0131n\u0131n dedi\u011fine g\u00f6re” t\u00fcr\u00fc yollamalar, otoriteye olan inanc\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumlar\u0131ndaki yayg\u0131n yans\u0131malar\u0131ndan biridir. Comte’\u00e7u pozitivizmin ra\u011fm\u0131na, modern toplumlarda da, bilim adamlar\u0131 ya da uzmanlar\u0131n s\u00f6yledikleri kar\u015f\u0131s\u0131nda sade insandan istenen, kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z bir teslimiyettir. Ki\u015fiyle Ger\u00e7ek aras\u0131nda hep bir arac\u0131 var olagelmi\u015ftir. Modern toplumlarda bu arac\u0131 rol\u00fcn\u00fc bilim adamlar\u0131n\u0131n \u00fcstlenmi\u015f olmas\u0131, otorite ili\u015fkisinin mahiyetini de\u011fi\u015ftirmemektedir. “Ger\u00e7ek” yine size “s\u00f6ylenmektedir”.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130slam’da da “otorite” \u00f6nemli bir bilgi kayna\u011f\u0131 olarak kabul edilmi\u015ftir. Ancak, otorite kaynaklar\u0131 aras\u0131nda genel ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k(zaruriyat-\u0131 diniyye), sadece Kur’an ve s\u00fcnnet i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Buna “icma” da eklenebilir. Bu “objektif” otoritenin yan\u0131s\u0131ra, s\u00fcbjektif otorite kaynaklar\u0131 da vard\u0131r. Bu otoritelerin g\u00f6r\u00fc\u015fleri, nazariyat-\u0131 diniyyeye taalluk etti\u011finden, yaln\u0131zca benimseyenleri i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131k\/ge\u00e7erlik ta\u015f\u0131r. M\u00fcctehidlerin i\u00e7tihatlar\u0131(genel anlamda bir kurum olarak ictihad\u0131n kendisi de\u011fil), evliyan\u0131n kerameti(genel olarak keramet de\u011fil), sufi imamlar\u0131n yollar\u0131, cemaat \u00f6nderlerinin fikirleri vs., bu s\u00fcbjektif otoriteye \u00f6rnek te\u015fkil eder. S\u00fcbjektif otoritelere dayal\u0131 bilgilerin objektif otoriteye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclme e\u011filimi(nazariyat-\u0131 diniyyenin zaruriyat-\u0131 diniyyeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi), \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki tefekk\u00fcr alan\u0131n\u0131n en \u00f6nemli problemlerinden birini te\u015fkil etmi\u015ftir. Bedi\u00fczzaman bu probleme \u015f\u00f6yle i\u015faret eder:<\/p>\n
<\/p>\n
Bence taklidin temelini at\u0131p, ihtilafat\u0131 \u00e7\u0131karmakla Mutezile, Cebriye, M\u00fcrcie, M\u00fccessime gibi dalalet f\u0131rkalar\u0131n\u0131 \u0130slamiyetten intac eden mesail-i diniyyedeki istibdad-\u0131 ilmidir ve nefs\u00fc’l emirde mukayyet olan \u015feyde \u0131tlakt\u0131r. 3 <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Mukayyet(s\u00fcbjektif) olan\u0131 mutlak(objektif) olana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme e\u011filimi kesin inan\u00e7l\u0131l\u0131\u011f\u0131n yani “s\u00f6z”e kapal\u0131 olman\u0131n, onun yerine “kuvveti” ikame etmenin arac\u0131d\u0131r. S\u00fcbjektif otoriteyi objektif hale getirme arac\u0131 olarak devlet iktidar\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde, \u00f6zellikle Abbasi(\u00f6r.:Kur’an’\u0131n mahluk oldu\u011fu fikri) ve Osmanl\u0131(\u00f6r.:devlet-i ebed m\u00fcddet fikri) d\u00f6nemlerinde, \u0130slam “ideolojile\u015ftirilmi\u015f” ve m\u00fctehakkim iktidarlar\u0131n bask\u0131 manivelas\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu a\u00e7\u0131dan Orta\u00e7a\u011f Avrupas\u0131 \u00f6zel bir konuma sahiptir. Bu Avrupa, kilise babalar\u0131n\u0131n otoritesine dayal\u0131 bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve ahiret telakkisi olarak Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n her alana hakim oldu\u011fu bir Avrupad\u0131r. Engizisyon mahkemeleri, bu d\u00f6nemin tipik bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n Orta\u00e7a\u011f yorumuna kar\u015f\u0131 ayaklananlar\u0131 kilise “z\u0131nd\u0131k” olarak nitelerken, bu ki\u015filer kendilerini “h\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler” olarak adland\u0131r\u0131yorlard\u0131. Onlar i\u00e7in otoritenin zincirlerini k\u0131rmak, yeni bir d\u00fcnyaya uyanman\u0131n, “ayd\u0131nlanman\u0131n” ilk \u015fart\u0131yd\u0131. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Orta\u00e7a\u011f Avrupas\u0131, s\u00fcbjektif otoritenin siyasi iktidar deste\u011finde objektif hale getirildi\u011fi \u00f6rnekler a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a “zengindir”. Galile’ye “d\u00fcnya d\u00f6nm\u00fcyor” h\u00fckm\u00fcn\u00fc onaylatmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Hristiyan orta \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n \u00fcniversite \u00e7evreleri vard\u0131. Aristo ile Kilise Babalar\u0131n\u0131n eserlerinde yer verilmeyen hi\u00e7bir \u015feyin ger\u00e7ek olarak kabul edilmesine imkan yoktu. E\u011fer d\u00fcnya ger\u00e7ekten d\u00f6n\u00fcyor olsayd\u0131, bunu “kitab”\u0131n belirtiyor olmas\u0131 gerekirdi. “Kitap”ta b\u00f6yle bir\u015fey olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, “d\u00fcnya d\u00f6n\u00fcyor” demek, bir lafz-\u0131 k\u00fcfr\u00fc iltizam etmek demekti. Bundand\u0131r ki, bu \u00e7a\u011f\u0131n alamet-i farikas\u0131 skolastisizm\u2013okula, ekole, “kitab’a dayal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2013 idi. Modern \u00e7a\u011f, bu d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131yla v\u00fccut buldu. Skolastik d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131n\u0131 anlamak bak\u0131m\u0131ndan \u015fu hadise \u00f6\u011freticidir:<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
1593 y\u0131l\u0131nda, dola\u015fan s\u00f6ylentilere g\u00f6re, Silezya’da yedi ya\u015f\u0131nda bir \u00e7ocu\u011fun b\u00fct\u00fcn di\u015fleri d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, fakat az\u0131 di\u015flerinden birinin yerine alt\u0131n bir di\u015f gelmi\u015fti. 1595 y\u0131l\u0131nda Helmstad \u00dcniversitesinde t\u0131p profes\u00f6r\u00fc olan Horstius ad\u0131nda biri bu di\u015f hakk\u0131nda bir yaz\u0131 yazd\u0131 ve onun k\u0131smen tabii, k\u0131smen mucizevi bir\u015fey oldu\u011funu, Tanr\u0131’n\u0131n \u00e7ocu\u011fa bu di\u015fi T\u00fcrklerden \u00e7ok eziyet \u00e7eken Hristiyanlar\u0131 teselli etmek \u00fczere verdi\u011fini anlatt\u0131… Ayn\u0131 y\u0131l bu alt\u0131n di\u015f hakk\u0131nda tarih\u00e7iler de bir\u015fey s\u00f6ylemi\u015f olsunlar diye, Rullandus bu i\u015fin tarihini yazd\u0131. \u0130ki y\u0131l sonra Ingolsteterus ad\u0131nda bir ba\u015fka allame bir eser kaleme alarak Rullandus’un fikirlerine itiraz etti, bunun \u00fczerine Rullandus da ona gayet alimane bir \u015fekilde cevap verdi. Bu arada bir ba\u015fka b\u00fcy\u00fck zat , Libavius, alt\u0131n di\u015f hakk\u0131nda b\u00fct\u00fcn s\u00f6ylenenleri toplayarak bunlara kendi nazariyesini de ekledi. Bunlar\u0131n hepsi de gayet g\u00fczel eserlerdi, ama hepsinde de eksik olan bir nokta vard\u0131: bu di\u015fin alt\u0131n oldu\u011funa dair a\u00e7\u0131k-se\u00e7ik bilgi vermiyorlard\u0131. \u00c7ocu\u011fun di\u015fi, muayene edilmek \u00fczere kuyumcuya g\u00f6sterilince anla\u015f\u0131ld\u0131 ki, di\u015fin \u00fczerine alt\u0131n bir varak fevkalade bir maharetle yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6nce kitaplar yaz\u0131ld\u0131, sonra kuyumcuya dan\u0131\u015f\u0131ld\u0131. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
17’ci y\u00fczy\u0131l sonras\u0131 Osmanl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce hayat\u0131 da bu skolastisizmden pay\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde yap\u0131lan ilmi \u00e7al\u0131\u015fmalar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde eskilerin yazd\u0131klar\u0131na yap\u0131lan \u015ferhlerden yani taklitten ibarettir. Taklit ise ilmi, dolay\u0131s\u0131yla da siyasi istibdad\u0131n habercisidir. Medrese m\u00fcfredat\u0131, giderek alet ilimlerine terkedilmi\u015ftir. Uleman\u0131n en \u00f6nemli tart\u0131\u015fma konusunu insanlar\u0131 nelerin dinden \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fturmas\u0131, otoriter bilginin su-i istimalinin a\u00e7\u0131k bir \u00f6rne\u011fidir. \u00d6yle ki, medrese alimleri aras\u0131ndan “bir ipli\u011fi sinek pisli\u011fine bat\u0131r\u0131p topra\u011fa g\u00f6merseniz, nane biter” diyenler bile \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Muhakemat isimli eserinde Bedi\u00fczzaman, dinin bilimle \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrenler kadar, bu skolastik ulema gelene\u011fini de hedef alm\u0131\u015f ve kendi deyimiyle “saykal” vurmu\u015ftur. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
“Asr-\u0131 haz\u0131r”\u0131n “fen ve felsefesi” ile i\u015ftigal etti\u011fini belirten Bedi\u00fczzaman, kendisini skolastik bir medrese hocas\u0131 zannedenlerin bu zann\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011funu ifade eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc O’na g\u00f6re i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z “modern” \u00e7a\u011f, “taklit” de\u011fil “tahkik” \u00e7a\u011f\u0131d\u0131r: “Biz ehl-i haliz, namzed-i istikbaliz. Tasvir ve tezyin-i iddia zihnimizi i\u015fba etmiyor. B\u00fcrhan isteriz, delil isteriz.” Bu ger\u00e7ekten hareketle Bedi\u00fczzaman, b\u00fct\u00fcn eserlerinde insan f\u0131trat\u0131na dercedilen di\u011fer latifelerin yan\u0131s\u0131ra, “esbab alemini”anlamada ve “s\u0131rr-\u0131 teklif”e muhatap olmada \u0130slam’\u0131n esas ittihaz etti\u011fi akl\u0131 g\u00f6zetir ve \u0130slami ve imani hakikatleri, deyim yerindeyse, “tenezz\u00fcl-\u00fc akli” ile ak\u0131l i\u00e7in anla\u015f\u0131l\u0131r hale getirir. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n, akl\u0131 \u0130slami hakikatlerin \u00fczerine \u00e7\u0131kar\u0131p onu hakem k\u0131lmakla maruf “akliyecilik” ile bir ili\u015fkisi yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc “Kur’an’\u0131n her meselesi makuld\u00fcr, fakat ak\u0131l tek ba\u015fiyle ona yeti\u015femez.” <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bir istitrat olarak temas etmekte fayda m\u00fclahaza etti\u011fim bir husus da, “Risale-i Nurun hocas\u0131n\u0131n Risale-i Nur oldu\u011fu” kabul\u00fcn\u00fcn yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lara ili\u015fkindir. Bu \u00f6nerme, Risale-i Nur metinlerinin bir yerinde mu\u011flak olarak ifade edilen bir meselenin, ba\u015fka bir yerde vuzuha kavu\u015fturulmas\u0131 anlam\u0131n\u0131 ifade eder. Yoksa “sad\u0131r\u0131”n inkar edilerek “sat\u0131r”a ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n mutlakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, Risale-i Nuru anlamada ve do\u011fru yorumlama cehdinde akletmenin inkar\u0131 anlam\u0131na gelir. Burada s\u00f6z konusu edilen, akletmenin Risale-i Nur’un temel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla \u00e7eli\u015fmemesi, bir anlamda onun “\u015ferhi ve ha\u015fiyesi” makam\u0131nda kalmas\u0131d\u0131r; yoksa Risale-i Nur’a ak\u0131ll\u0131 ve zeki bir muhatap olman\u0131n reddedilmesiyle, cehaletin \u00f6d\u00fcllendirilmesi olamaz. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130lgin\u00e7tir, Konferans’ta Z\u00fcbeyir G\u00fcnd\u00fczalp, Risale-i Nur’un pozitivizmi\u2013isbatiyecili\u011fi\u2013 esas ittihaz etti\u011fini belirtir. Dogmatik-selef\u00ee bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla Risale-i Nur’a muhatap olanlar, belki de “pozitivist” nitelemesini “pozitif” olarak idrak edeceklerdir. Oysa ki pozitivizm, tam da Bedi\u00fczzaman’\u0131n “Her\u015feyi maddede arayanlar\u0131n ak\u0131llar\u0131 g\u00f6zlerindedir. G\u00f6z ise maneviyatta k\u00f6rd\u00fcr” s\u00f6zleriyle ifade etti\u011fi maddeci bir cereyand\u0131r. Burada \u015fu noktay\u0131 hat\u0131rlamakta yarar var: Pozitivizmin mezkur dar anlam\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra, 19’cu y\u00fczy\u0131l sonu ve 20’ci y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda yayg\u0131n bir kullan\u0131ma sahip olan geni\u015f bir anlam\u0131 da vard\u0131r. Geni\u015f anlam\u0131yla pozitivizm, tekevv\u00fcnat\u0131 vak\u0131a(olgu)lara dayal\u0131 olarak a\u00e7\u0131klamak anlam\u0131na gelir. Dolay\u0131s\u0131yla Z\u00fcbeyir G\u00fcnd\u00fczalp’in bu ifadesini, pozitivizmin geni\u015f anlam\u0131na g\u00f6nderme yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde anlamak yerinde olur. Bu a\u00e7\u0131dan Risale-i Nur’daki pozitivist yakla\u015f\u0131m\u0131n, esas itibariyle m\u00fctekaddim ulema ve sufi gelene\u011finden farkl\u0131 olarak, tekevv\u00fcnat\u0131n “m\u00fclk” cihetini do\u011fru anlama ve idrak etmede akl\u0131n fonksiyonelli\u011finin kabul edilmesine dayand\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
III. NASSIN MUTLAKLI\u011eI, \u0130\u00c7T\u0130HADIN \u0130ZAF\u00eeL\u0130\u011e\u0130 VE R\u0130SALE-\u0130 NUR’A \u0130LT\u0130ZAMIN MAH\u0130YET\u0130<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
1. Nass\u0131n Mutlakl\u0131\u011f\u0131, \u0130\u00e7tihad\u0131n \u0130zafili\u011fi<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130slam’\u0131n de\u011fi\u015fmezleri(zaruriyat-\u0131 diniyye) esas itibariyle Kuran ve sahih s\u00fcnnet’ten ibarettir. F\u0131k\u0131h mezhepleri bu a\u00e7\u0131dan mezheb\u00ee nisbili\u011fe dayal\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131 temsil ederler. Bu y\u00fczden, mezhep imamlar\u0131 hi\u00e7bir zaman kendi i\u00e7tihatlar\u0131n\u0131 “genel do\u011fru” olarak sunmam\u0131\u015flar, hatta insanlar\u0131 kendi i\u00e7tihatlar\u0131na davet etme gayreti i\u00e7ine bile girmemi\u015flerdir. \u0130mam Ahmed b. Hanbel’e nisbet edilen \u015fu s\u00f6z, i\u00e7tihad\u0131n s\u00fcbjektif karakterini veciz bir \u015fekilde anlat\u0131r: “Benim fikrim do\u011fru ihtimali olan bir yanl\u0131\u015ft\u0131r. Sizin fikriniz yanl\u0131\u015f ihtimali olan bir do\u011frudur.”<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Buna ra\u011fmen, Bedi\u00fczzaman’\u0131n “fikren kurun-u vustadan kalanlar” olarak niteledi\u011fi ki\u015filer, her zaman kendi do\u011frular\u0131n\u0131 objektif, genellenebilir, “mutlak do\u011frular” haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme e\u011filimi i\u00e7inde olmu\u015flard\u0131r. Bu durum “empatiyi”, dolay\u0131s\u0131yla ho\u015fg\u00f6r\u00fc ortam\u0131n\u0131 bo\u011fmakta; kesin inan\u00e7l\u0131larla dolu bir kavga ortam\u0131na v\u00fccut vermektedir. \u0130slam tarihindeki ilmi istibdad\u0131n en \u00f6nemli sebeplerinden biri de budur. “\u015eeyhi olmayan\u0131n \u015feyhi \u015feytand\u0131r” s\u00f6z\u00fc, sufi tarikatlar\u0131n\u0131 hakikata giden yollardan biri olmaktan \u00e7\u0131kararak hakikatin kendisi haline getirme arzusunun bir ifadesidir. Benzer \u015fekilde, tahkiki imana ancak Nur talebelerinin sahip olabilece\u011fini ileri s\u00fcrmek de bu t\u00fcr inhisarc\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. S\u00f6z\u00fcn uzunlu\u011fu k\u0131sal\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu i\u00e7in \u015fu hususu iyi anlamak yeterli olacakt\u0131r, san\u0131yorum: “Her m\u00fcstaid i\u00e7tihad edebilir, fakat te\u015fri edemez” (ab\u00e7). \u00c7\u00fcnk\u00fc “Bir fikre davet cumhur-u uleman\u0131n kab\u00fcl\u00fcne vabestedir. Yoksa davet bidattir, reddedilir.” <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
2. Risale-i Nura \u0130ltizam\u0131n Mahiyeti<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bedi\u00fczzaman ve Risale-i Nura iltizam\u0131n \u015fekli de bu \u00e7er\u00e7evede ciddiyet arzeden bir konudur. S\u00fcbjektif otoritenin objektifle\u015ftirilmesi ve metin\/mesaj yerine \u015fahs\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 bu a\u00e7\u0131dan \u00f6ne \u00e7\u0131kan iki ana problem olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir. \u0130nsanlar tek tek veya kollektif olarak Bedi\u00fczzaman’\u0131 “mutlak” bir m\u00fcr\u015fid olarak benimseyebilir ya da Risale-i Nur’u “mutlak do\u011frular manzumesi” olarak g\u00f6rebilir. Ancak bu, “kollektif” olarak benimsenen s\u00fcbjektif bir do\u011frudur ve i\u00e7tihadi karakter ta\u015f\u0131r. Burada \u00f6nemli olan nokta, bunun Risale-i Nura ba\u011flanmada sebep de\u011fil, sonu\u00e7 olmas\u0131 gere\u011fidir. Aksi takdirde bu durum, ki\u015filere dayal\u0131 hiyerar\u015fik ba\u011flanman\u0131n de\u011fi\u015fik adland\u0131rmalar alt\u0131nda da olsa yeniden do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7ar. Oysa, “her \u00e7a\u011f\u0131n bir h\u00fckm\u00fc vard\u0131r” ve modern \u00e7a\u011f, \u015fahsi otoritenin taklit ve ba\u011flanma mercii olarak g\u00f6r\u00fclmemesini gerektirmektedir. Nitekim, Bedi\u00fczzaman hilafeti \u015fah\u0131slar de\u011fil kurumlar baz\u0131nda \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. O, modernitenin meydan okumalar\u0131na teslim olmam\u0131\u015f, ancak moderniteyi veri alarak ona uygun bir cevap olu\u015fturmu\u015ftur. B\u00f6ylece hem reddiyecilik, hem de teslimiyet\u00e7ili\u011fin sak\u0131ncalar\u0131ndan uzak kalarak, sahih bir Kurani tav\u0131r al\u0131\u015f\u0131n v\u00fccut bulmas\u0131na vesile olmu\u015ftur. <\/p>\n
<\/p>\n
Bedi\u00fczzaman’\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin, Z\u00fcbeyir G\u00fcnd\u00fczalp’in kulland\u0131\u011f\u0131 anlamda isbatiyeci tarzdan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, Kur’an’dan ve olgulardan hareketle temellendirilme ihtiyac\u0131 duyulmadan ve tarih\u00ee ba\u011flam,-ki tarihsellikten tam da bunu kastediyorum- b\u00fct\u00fcn\u00fcyle g\u00f6zard\u0131 edilerek s\u00fcbjektif yorumlar\u0131n da eklenmesiyle mutlak do\u011frular olarak sunulmas\u0131,- bu a\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n negatif bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr- Risale-i Nur d\u00fc\u015f\u00fcncesinin skolastik bir karakter kazanmas\u0131na yol a\u00e7ar. Buna en ba\u015fta Bedi\u00fczzaman’\u0131n kendisi kar\u015f\u0131d\u0131r: <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
… \u00e7ok silik s\u00f6z ticarette geziyor. Hatta benim s\u00f6z\u00fcm\u00fc de ben s\u00f6yledi\u011fim i\u00e7in h\u00fcsn-\u00fc zan edip, tamam\u0131n\u0131 kabul etmeyiniz. Belki ben de m\u00fcfsidim veya bilmedi\u011fim halde ifsad ediyorum. \u00d6yle ise her s\u00f6ylenen s\u00f6z\u00fcn kalbe girmesine yol vermeyiniz. \u0130\u015fte size s\u00f6yledi\u011fim s\u00f6zler hayalin elinde kals\u0131n, mihenge vurunuz. E\u011fer alt\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131 ise kalbde saklay\u0131n\u0131z; bak\u0131r \u00e7\u0131kt\u0131 ise \u00e7ok g\u0131ybeti ve bedduay\u0131 arkas\u0131na tak\u0131n\u0131z, bana reddediniz, g\u00f6nderiniz. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ama ayn\u0131 Bedi\u00fczzaman, tarihi ba\u011flam\u0131n s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 \u00e7er\u00e7evesini a\u015farak b\u00fct\u00fcn s\u00f6ylediklerini, “zaman\u0131n ilcaat\u0131yla” ortaya \u00e7\u0131kan tali tashihler d\u0131\u015f\u0131nda, her zaman ve zeminde savunma kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamaktan da \u00e7ekinmez: <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Gazetelerde ne\u015fretti\u011fim umum makalat\u0131mdaki umum hakaikte nihayet derecede mus\u0131rr\u0131m. \u015eayet zaman-\u0131 mazi canibinden , Asr-\u0131 Saadet mahkemesinden adaletname-i \u015eeriatla davet olunsam, ne\u015fretti\u011fim hakaiki aynen ibraz edece\u011fim. Olsa olsa, o zaman\u0131n ilcaat\u0131n\u0131n modas\u0131na g\u00f6re bir libas giydirece\u011fim. \u015eayet m\u00fcstakbel taraf\u0131ndan \u00fc\u00e7 y\u00fcz sene sonraki tenkidat-\u0131 ukala mahkemesinden tarih celpnamesiyle celp olunsam, yine bu hakikatleri , tevess\u00fc ve inbisat ile \u00e7atlayan baz\u0131 yerlerini yamalamakla beraber, taze olarak orada da g\u00f6sterece\u011fim. Demek hakikat tahavv\u00fcl etmez; hakikat hakt\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u00dcstadlar\u0131n\u0131 “la-yuhti” zannedenlerin hata ettiklerini belirten Bedi\u00fczzaman, \u015fahs\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmaktan s\u00fcrekli olarak ka\u00e7\u0131n\u0131r ve Risale-i Nur metinlerini nazara verir. Kendisinin de bir nur talebesi oldu\u011funu ve en fazla bir “\u00fcstadl\u0131k”\u0131n s\u00f6zkonusu edilebilece\u011fini belirtir; hatta bunu bile kabul etmek istemez. Otorite mercii olarak “\u015fah\u0131s” yerine “mesaj”\u0131n ikamesiyle de yetinmeyen Bedi\u00fczzaman, mesaj\u0131n kendisinin de “miheng”e vurulduktan sonra kabul veya reddedilmesini ister. Yani, Bedi\u00fczzaman ve Risale-i Nur, nazarlar\u0131 tek \u00fcst\u00fcn otorite kayna\u011f\u0131 olan Kur’an’a tevcih etmeyi hedefler. Burada Risale-i Nur’un kendisi de bir “ara\u00e7”t\u0131r, bir “vesile”dir. \u00c7\u00fcnk\u00fc mutlak otorite kayna\u011f\u0131 ancak Kur’an ve sahih S\u00fcnnettir. \u015eu ifadeler, bunun net bir anlat\u0131m\u0131d\u0131r:<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ben size nisbeten karde\u015fim; m\u00fcr\u015fidlik haddim de\u011fil. \u00dcstad da de\u011filim, belki ders arkada\u015f\u0131y\u0131m. … Haddinden fazla fevkalade h\u00fcsn \u00fc zan ve m\u00fcfritane al\u00ee makam vermek yerine, fevkalade sadakat ve sebat ve m\u00fcfritane irtibat ve ihlas laz\u0131md\u0131r. Onda terakki etmeliyiz. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu genel tesbite, Risale-i Nur etraf\u0131nda \u00f6r\u00fclen “do\u011fru” yorum tekeli duvar\u0131n\u0131 da eklemek gerekiyor. Her b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\/aksiyon adam\u0131 gibi Bedi\u00fczzaman’\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de farkl\u0131 yorumlar\u0131n konusu olmu\u015ftur. Bu ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131kt\u0131r ki, islam tarihinde mezhepleri, mezhepler i\u00e7inde de \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fleri do\u011furmu\u015ftur. K\u00f6pr\u00fc dergisinin milliyet\u00e7ilik \u00f6zel say\u0131s\u0131nda, Bedi\u00fczzaman’\u0131n “m\u00fcsbet milliyet(\u00e7ilik)” kavram\u0131n\u0131n farkl\u0131 yorumlara konu olmas\u0131 bunun bir \u00f6rne\u011fidir. Problem Risale-i Nur metinlerinin farkl\u0131 yorumlara konu olmas\u0131ndan \u00e7ok, bu metinlerin ancak tek bir do\u011fru kavran\u0131\u015f\u0131n\u0131n olabilece\u011fini, bunun da kendi “kavray\u0131\u015flar\u0131” oldu\u011funu ileri s\u00fcrenlerin temsil ettikleri inhisarc\u0131 anlay\u0131\u015ft\u0131r. “Benim yorumum(mesle\u011fim) daha do\u011fru ve isabetlidir” demek bir\u015fey, “sadece benim yorumum(mesle\u011fim) do\u011frudur” demek, daha ba\u015fka bir\u015feydir ve ihlas ve uhuvvet ilkelerini nakzeder.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Kald\u0131 ki, insanlar “yanl\u0131\u015f” yorumlar da geli\u015ftirebilirler. Bu durum, hi\u00e7 kimseye o yorum sahiplerini, deyim yerindeyse, “afaroz” etme hakk\u0131n\u0131 vermemelidir. “Senin do\u011frun sana, benim do\u011frum banad\u0131r.” Hakem, sadece Kur’an ve sahih s\u00fcnnet ile bunlar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda geli\u015ftirilen \u00f6l\u00e7\u00fclerdir; elbette cemaati \u00f6l\u00e7\u00fcler de buna dahildir. Bedi\u00fczzaman’\u0131n ifadesiyle, “Sen mesle\u011fini ve efkar\u0131n\u0131 hak bildi\u011fin vakit, ‘Mesle\u011fim hakt\u0131r veya daha g\u00fczeldir’ demeye hakk\u0131n var. Fakat ‘Yaln\u0131z hak benim mesle\u011fimdir’ demeye hakk\u0131n yoktur.” Do\u011frular\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131na da benimsetmek isteyenler i\u00e7in tek yol vard\u0131r: ikna yolu. \u00c7\u00fcnk\u00fc, “Medenilere galebe \u00e7almak ikna iledir. S\u00f6z anlamayan vah\u015filer gibi icbar ile de\u011fildir.” “Husumete vakti” olmayan “muhabbet fedailerine” d\u00fc\u015fen, “M\u00fcmin m\u00fcmine fenal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yaln\u0131z ac\u0131r, l\u00fctufla \u0131slah\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131r” \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc rehber ittihaz ederek kavl-i leyyinle ikaz ve ikna yolunu ihtiyar etmektir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
IV. A\u015eKINLIK-TAR\u0130HSELL\u0130K \u0130K\u0130LEM\u0130<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
1.Yanl\u0131\u015f Bir A\u015fk\u0131nl\u0131k Kavray\u0131\u015f\u0131<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Risale-i Nur metinlerinin telifinde vukua gelen bast-\u0131 zaman bir ikram-\u0131 ilahidir. Ne ilhama mazhar olan ki\u015fiye, ne de ilham\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan \u015feye “kudsiyet” atfedilebilir. Bedi\u00fczzaman’\u0131n \u015fahs\u0131n\u0131n ve Risale-i Nur metinlerinin bu anlamda kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 bir sapmad\u0131r. Bedi\u00fczzaman, bunu \u015f\u00f6yle ifade eder:<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Hemen herkesin dedi\u011fi gibi, “Hat\u0131r\u0131ma geldi” yahut “Fikrime geldi”, yahut “Fikrime ihtar edildi” gibi tabirleri herkes istimal ediyor. Benim de bunu s\u00f6ylemekten maksad\u0131m bu ki: “Benim h\u00fcnerim, benim zekam de\u011fil. S\u00fcnuhat kabilinden” demektir. Bu da herkesin dedi\u011fi gibi bir s\u00f6zd\u00fcr. E\u011fer vukufsuz ehl-i vukufun verdi\u011fi mana ilham da olsa, hayvanattan tut, ta insanlara, ta melaikelere, ta herkese bir nevi ilhama ve s\u00fcnuhata mazhar olduklar\u0131, ehl-i fen ve ehl-i ilim ittifak etmi\u015fler. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Nitekim Bedi\u00fczzaman, ifadelerinin anla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6ylenmesi \u00fczerine “Ne yapay\u0131m, zuhurat b\u00f6yle” der; ancak yaz\u0131lanlar\u0131n zuhurat\u0131n fikriyle tetabukunun neticesi oldu\u011funa i\u015faret eder. <\/p>\n
<\/p>\n
Bedi\u00fczzaman’daki manevi latifelerin inbisat ve inki\u015faf derecesi, Ona Risale-i Nur gibi muazzam bir esere terc\u00fcman olma liyakatini kesbettirmi\u015ftir. Bedi\u00fczzaman’\u0131n ve Risale-i Nurun kutsalla\u015ft\u0131r\u0131larak mutlakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kan bir a\u015fk\u0131nl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131 tevhid ve ihlas ilkelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Oysa Bedi\u00fczzaman’\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00e7abas\u0131 bu iki kavram \u00fczerine m\u00fcessestir. Bu y\u00fczden, yani Nur’daki ihlas\u0131 korumak i\u00e7in kendisine atfedilen her t\u00fcrl\u00fc makam\u0131-bu at\u0131f do\u011fru bile olsa- reddetmekte, ba\u011flanma mercii olarak sadece Risale-i Nur’u g\u00f6stermektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Risale-i Nur’da “konu\u015fan yaln\u0131z hakikattir.” Yani, ancak b\u00fcrhan ve delile istinad eden “hakikat” hakt\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
2. Tarihselli\u011fin \u00dcr\u00fcn\u00fc Olan Ge\u00e7i\u015fler<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bedi\u00fczzaman’\u0131n yazd\u0131klar\u0131, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin problemleriyle ve hakim g\u00fcndemiyle paralellik arzeder. Osmanl\u0131n\u0131n son d\u00f6nemine ittihat ve terakki vurgusu hakim olmu\u015ftur. Bedi\u00fczzaman’da da bu iki kavram\u0131n \u0130slam eksenindeki izahlar\u0131na rastlar\u0131z. Bu bak\u0131mdan Bedi\u00fczzaman’\u0131n ittihat fikrinin ittihat\u00e7\u0131lar\u0131n “Islamc\u0131” kanad\u0131yla, terakki konusundaki fikrinin Prens Sabahattin’le paralellik arzetti\u011fi s\u00f6ylenebilir. <\/p>\n
<\/p>\n
Cumhuriyet d\u00f6neminde devlete hakim olan g\u00fc\u00e7lerin toplumu dinden ar\u0131nd\u0131rma politikalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, Bedi\u00fczzaman b\u00fct\u00fcn mesaisini iman hakikatlerinin izah ve isbat\u0131na teksif eder. Bu bak\u0131mdan, \u0130slam\u0131n devlet dini oldu\u011fu \u0130mparatorluktan, din\u00ee olan her\u015feyin d\u00fcnyevile\u015ftirildi\u011fi Cumhuriyete ge\u00e7i\u015f, beraberinde, Bedi\u00fczzaman a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli ge\u00e7i\u015flere de kaynakl\u0131k etmi\u015ftir. <\/p>\n
<\/p>\n
\u015eerif Mardin’in de \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda i\u015faret etti\u011fi bu ge\u00e7i\u015fler aras\u0131nda, \u015fah\u0131stan mesaja ge\u00e7i\u015f; siyaset arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dine hizmetten toplumsal kanallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dine hizmete ge\u00e7i\u015f; maddi terakki anlay\u0131\u015f\u0131ndan manevi terakki anlay\u0131\u015f\u0131na ge\u00e7i\u015f gibi istihaleler bulunmaktad\u0131r. Manevi terakki anlay\u0131\u015f\u0131na Bedi\u00fczzaman \u015fu s\u00f6zlerle i\u015faret eder:<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u015eimdiki batakl\u0131\u011fa ve manevi tauna sukutun sebebi ise, terakki fikrinden ne\u015fet etti\u011fi cihetle, onlar\u0131n hatalar\u0131n\u0131 g\u00f6sterip, suud ve terakki M\u00fcsl\u00fcman i\u00e7in ancak \u0130slamiyette ve imanl\u0131 oldu\u011funa i\u015faret etmektir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Dini ilimler-m\u00fcsbet ilimler ay\u0131r\u0131m\u0131ndan b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir ilim kavray\u0131\u015f\u0131na ge\u00e7i\u015fi ifade eden”B\u00fct\u00fcn ilimler esma-i ilahiyyenin bir \u00fcnvan\u0131d\u0131r”anlay\u0131\u015f\u0131 ve Eski Said-Yeni Said-\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Said adland\u0131rmalar\u0131n\u0131n i\u015faret etti\u011fi ay\u0131r\u0131mlar bu ge\u00e7i\u015flerin di\u011fer tezah\u00fcrleridir.<\/p>\n
<\/p>\n
Bedi\u00fczzaman’\u0131n yazd\u0131klar\u0131, konjonkt\u00fcrle ili\u015fkili, ancak onunla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan, insanl\u0131\u011f\u0131n ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n temel problemleriyle ili\u015fkili meselelerdir. Bu bak\u0131mdan hi\u00e7 eskimeyen, s\u00fcrekli bir akt\u00fcelli\u011fe sahiptir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, b\u00fct\u00fcn zamanlar\u0131n en akt\u00fcel konusu, fert olarak insan\u0131n ve nev olarak insanl\u0131\u011f\u0131n ebed\u00ee hayat\u0131 nas\u0131l elde edece\u011fidir. Risale-i Nur metinleri bu anlamda \u00e7a\u011flar \u00f6tesine uzanan bir kapsama sahiptir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
V. SONU\u00c7<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Risale-i Nur’un yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ba\u011flamla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lan tefsiri ne kadar adil ve do\u011fru olmayan bir anlamland\u0131rma ise, onu zaman ve zeminden ba\u011f\u0131ms\u0131z, saf “a\u015fk\u0131n-mutlak” hakikatler olarak idrak etmek de o oranda yan\u0131lt\u0131c\u0131 olabilir. Risale-i Nur metinlerinin tarihsel olan, dolay\u0131s\u0131yla zaman ve zeminle mukayyed olan vecheleri ile a\u015fk\u0131n bir karakter ta\u015f\u0131yan ve\u00e7helerini ay\u0131rdetme ve tarihsel vecheleri, Risale-i Nur’un sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 esma-i h\u00fcsnaya dayal\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015fen \u015fartlara uyarlama cehdi, Risale-i Nur talebesi olma mazhariyetinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir gere\u011fi olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Hakaik-i aliye-i imaniyeyi tamam\u0131yla Risale-i Nur ihata etmi\u015f; ba\u015fka yerlerde aramaya l\u00fczum yok. Yaln\u0131z bazan izah ve tafsile ihtiya\u00e7 kalm\u0131\u015f…. Vazifemiz \u015ferh ve izahla ve tekmil ve tah\u015fiye ile ve ne\u015fir ve talimle, … ve Risale-i Nur’u tanzim ve tertip ve tefsir ve tashihle devam edecek. <\/p>\n
<\/p>\n
Risale-i Nur’un samimi, halis \u015fakirtlerinin heyet-i mecmuas\u0131n\u0131n kuvvet-i ihlas\u0131ndan ve tesan\u00fcd\u00fcnden s\u00fcz\u00fclen ve tezah\u00fcr eden bir \u015fahs-\u0131 manevi, size baki ve muktedir bir kuvvet-i zahrd\u0131r, bir rehberdir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
10.04.2001 “BU B\u00dcY\u00dcK \u00f6nder \u015fahsiyeti (Bedi\u00fczzaman’\u0131) ge\u00e7mi\u015fin m\u00fczesine kald\u0131rmamak, s\u00f6zlerindeki zahir\u00ee ifadelere ve dediklerinin zaman\u00ee ve mekan\u00ee \u00e7er\u00e7evesine s\u0131k\u0131\u015fmamak, ona kar\u015f\u0131 emanet ve vefan\u0131n gere\u011fidir. Aksine … \u015fu anda ya\u015fasayd\u0131 diyebileceklerini, dediklerinin aras\u0131nda aray\u0131p bulmak gerekir.” Muhsin Abdulhamid, “Bedi\u00fczzaman’\u0131 Anlamak” I. G\u0130R\u0130\u015e Bedi\u00fczzaman’a g\u00f6re Risale-i Nur, yaln\u0131z bu \u00e7a\u011f\u0131 de\u011fil, gelece\u011fi de ayd\u0131nlatabilir manevi bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[182],"class_list":["post-89658","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n