17.02.2005<\/p>\n
\u0130NSANLARIN YET\u0130\u015eK\u0130NL\u0130\u011eE ADIM att\u0131klar\u0131 bir hayat d\u00f6nemeci olarak tarif edilen ergenlik d\u00f6nemi, bedensel baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin yan\u0131s\u0131ra ruhsal karma\u015fayla da tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bu d\u00f6nemde ki\u015fi cinsel a\u00e7\u0131dan olgunla\u015f\u0131r ve toplum i\u00e7inde sorumluluk almaya ba\u015flar. <\/p>\n
<\/p>\n
Ergenlik d\u00f6nemi \u00fczerine \u00e7ok farkl\u0131 kuramlar, farkl\u0131 kavramla\u015ft\u0131rmalar vard\u0131r. Ancak biz bu yaz\u0131da ergenlik d\u00f6neminin k\u00fclt\u00fcrel bir okumas\u0131n\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Ergenlik d\u00f6nemi Bat\u0131 patentli bir kavram m\u0131d\u0131r, yoksa evrensel bir toplumsal kategori midir? Ergenlik b\u00fct\u00fcn toplumlarda ruhsal karma\u015fa ve stres ile giden bir d\u00f6nem midir? Ergenli\u011fin sorunlu bir d\u00f6nem olarak tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131nda ne gibi tarihsel nedenler vard\u0131r? Okuyaca\u011f\u0131n\u0131z yaz\u0131da bu sorulara cevap aramaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. <\/p>\n
<\/p>\n
Halihaz\u0131rda Bat\u0131l\u0131 ergenlik fikri \u00e7at\u0131\u015fmalar ve s\u0131k\u0131nt\u0131larla giden bir ya\u015fam d\u00f6nemini imlemektedir. Tarih\u00e7iler bu t\u00fcr bir d\u00fc\u015f\u00fcnme tarz\u0131n\u0131n ondokuzuncu y\u00fczy\u0131l sonu ve yirminci y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetmektedirler. Daha \u00f6nceleri Avrupa\u2019da kendilik (self) fikri, \u00fczerinde durulan bir sorun de\u011fildi. \u0130\u00e7e bak\u0131\u015f ve insan\u0131n i\u00e7sel m\u00fccadeleler ya\u015famas\u0131, ki\u015finin kendisine ait bir fark\u0131ndal\u0131\u011fa ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in zarur\u00ee addedilmiyordu. Ki\u015finin kendili\u011fini sa\u011flayan \u015fey, daha ziyade, toplum ve i\u015f hayat\u0131nda tuttu\u011fu yer ile ilgiliydi. Kendili\u011fin d\u0131\u015f ortamdan soyulmas\u0131 ve onun mahrem ve i\u00e7sel bir uzayla temsil edilmesi fikri, modern zamanlara denk d\u00fc\u015fmektedir. <\/p>\n
<\/p>\n
Bu de\u011fi\u015fiklikle birlikte toplumsal d\u00fcnyan\u0131n kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki birlik fikri de bir k\u0131r\u0131lmaya u\u011fram\u0131\u015f oldu. \u0130nsanlar art\u0131k kendilerini varl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturan b\u00fcy\u00fck halkan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rmekten \u00e7ok m\u00fcnferit varl\u0131klar olarak g\u00f6receklerdir. Bat\u0131da ailenin \u00e7\u00f6z\u00fclmesinin yan\u0131s\u0131ra ba\u011f\u0131ms\u0131z i\u015f imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n da \u00e7o\u011falmas\u0131, bu tekille\u015fmeyi peki\u015ftirecek ve insan\u0131n kendili\u011fine ili\u015fkin tan\u0131mlar\u0131 de\u011fi\u015ftirecektir. \u0130\u015fte bu d\u00f6nemde, psikolojik a\u00e7\u0131dan ay\u0131rd edici vas\u0131flar\u0131 haiz olmayan ergenlik yeni bir tan\u0131ma kavu\u015facak ve yeti\u015fkinlerin \u00fczerine titremelerinin gerekti\u011fi; karars\u0131zl\u0131k, i\u00e7e d\u00f6n\u00fckl\u00fck, incinebilirlik vb. \u00f6zelliklerle giden sorunlu bir ya\u015fam safhas\u0131 olarak yeniden tan\u0131mlanacakt\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
Viktoryen d\u00f6nem \u00f6ncesinde sosyo-ekonomik olarak ebeveynlerine ba\u011f\u0131ml\u0131 olan ergenin az fakat belirlenmi\u015f sorumluluklar\u0131 vard\u0131. Bir e\u015f veya i\u015f se\u00e7emezlerdi, ge\u00e7imlerini temin edecek bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fsalar bile paray\u0131 kendileri kontrol edemezlerdi ve yeti\u015fkin rollerine anne babalar\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlan\u0131rlard\u0131. Yirminci y\u00fczy\u0131lla birlikte ergen ki\u015filerin okul hayat\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda pek az bir sorumluluklar\u0131 oldu; aileleriyle birlikte ya\u015fasalar ve ekonomik a\u00e7\u0131dan onlara ba\u011f\u0131ml\u0131 olsalar bile, e\u015f ve i\u015f se\u00e7iminde g\u00f6rece ba\u011f\u0131ms\u0131z bir konuma geldiler. B\u00fct\u00fcn bunlarla birlikte, aile ekonomik olarak kendine yeter bir birim olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131, \u00e7ocuk ve ergenler para kazan\u0131p ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015fam s\u00fcrebilecek bireyler olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015fland\u0131, toplumsal ya\u015fam\u0131n yerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kendi i\u00e7ine kapan\u0131k, izole bir aile ya\u015fant\u0131s\u0131 ald\u0131. Ge\u00e7mi\u015f y\u00fczy\u0131llar\u0131n aksine, ki\u015finin evden ayr\u0131lma ya\u015f\u0131 okul vb. nedenlerle b\u00fcy\u00fcd\u00fc.<\/p>\n
<\/p>\n
Toplumdaki ideolojik uzla\u015fman\u0131n kayb\u0131 ve giderek artan sek\u00fclerizasyon, bu yeni geli\u015fmelerle ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131 altetmekte kullanabilecekleri geleneksel din\u00ee ve manev\u00ee sembolleri ergenlerin elinden ald\u0131. Kriz ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7\u00f6zmekte o g\u00fcne kadar i\u015fe yarayan bu semboller yerlerini kapitalist d\u00fcnyan\u0131n istek ve beklentilerine b\u0131rakt\u0131lar. Bat\u0131 toplumunda ondokuzuncu y\u00fczy\u0131l sonundan itibaren ba\u015flayan sanayile\u015fme, \u015fehirle\u015fme ve n\u00fcfus b\u00fcy\u00fcmesi; ergenlik ile patolojinin yan yana gelmesine de sebep oldu. Sanayile\u015fmi\u015f-kapitalist toplumun gerekleri, \u00e7ocuk ve ergenleri yeti\u015fkin rollerine haz\u0131rlamak i\u00e7in daha uzun s\u00fcrelerde okullarda tutmaktayd\u0131. Zorunlu e\u011fitimin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte okul d\u00f6nemleri uzad\u0131. B\u00f6ylece \u00e7ocuk ve gen\u00e7lerin hem aile ortam\u0131ndan, hem de i\u015f ya\u015fant\u0131s\u0131ndan yal\u0131t\u0131ld\u0131klar\u0131 ayr\u0131 bir ya\u015fam d\u00f6nemi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu. \u0130\u015fte bu yeni d\u00f6nem de farkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131, beklentileri, \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 olan ve topluma uyum sa\u011flamakta zorluk \u00e7eken bir grup yaratt\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu grubu kapitalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131 ve onun pazar de\u011ferini farkedenler de yine kapitalistler oldu. Bu ya\u015f d\u00f6nemindeki insanlar e\u011flence pazar\u0131n\u0131n t\u00fcketicileri yap\u0131larak y\u00f6nlendirildiler. Ergenler b\u00f6ylece kapitalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn hem \u00fcr\u00fcn\u00fc hem de kurban\u0131 oldular. Geleneksel yap\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmeye u\u011framas\u0131, onlar\u0131 sorunlarla ba\u015f edecek imk\u00e2nlardan mahrum b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 gibi, \u00fczerlerine \u2018psikolojik a\u00e7\u0131dan sorunlu\u2019 ibaresini ili\u015ftirdi.<\/p>\n
<\/p>\n
\u00dcnl\u00fc antropolog Margaret Mead\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, Samoa yerlilerinde yeti\u015fkinli\u011fe ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi anlam\u0131nda bir ergenlik d\u00f6neminin oldu\u011funu, ancak bunun Bat\u0131daki gibi sorunlu ve s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir d\u00f6nem olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u00dcstelik, Samoa ahalisi i\u00e7in ergenlik d\u00f6nemi ya\u015fam\u0131n en keyifli d\u00f6nemlerinden biridir: Bu d\u00f6nemde yeti\u015fkinlere mahsus sorumluluklar hen\u00fcz \u00fcstlenilmemi\u015ftir ve ergen, ya\u015famdan tad almakta alabildi\u011fine \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
Asl\u0131nda modernlik \u00f6ncesi Avrupa\u2019da da ergen sorunlu bir birey de\u011fildir. Erkekler i\u00e7in \u00e7\u0131rakl\u0131k e\u011fitimi, k\u0131zlar i\u00e7in ev ve el i\u015fleri onlar\u0131 yeti\u015fkin rollerine haz\u0131rlamaktad\u0131r. Toplum gen\u00e7 insanlar\u0131 okullarla kendi b\u00fcnyesinden uzakla\u015ft\u0131rmamaktad\u0131r, b\u00f6ylece ergenler toplum i\u00e7inde yeni deneyimler edinerek yeti\u015fkin ya\u015fam\u0131na haz\u0131rlanabilmektedirler. \u00c7\u0131rakl\u0131k, kalfal\u0131k gibi gayriresm\u00ee e\u011fitimler ergen ki\u015finin yeti\u015fkin k\u00fclt\u00fcr\u00fcne kat\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 i\u015flevleriyle dikkat \u00e7ekmektedirler.<\/p>\n
<\/p>\n
S\u00f6ylediklerimizi derleyip toparlarsak: Sanayi kapitalizmiyle gelen toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, \u00e7ocukluktan yeti\u015fkinli\u011fe do\u011fru yumu\u015fak ge\u00e7i\u015fin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmi\u015ftir. Aile toplumsal rehberlik alan\u0131nda ve \u00e7ocuklar\u0131n ruh d\u00fcnyalar\u0131n\u0131n \u015fekillenmesinde giderek daha az belirleyici olmu\u015f ve g\u00f6revlerini k\u0131smen okullara devretmi\u015ftir. Okullar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve e\u011fitim standartlar\u0131n\u0131n belirlenmesi, toplumsal a\u00e7\u0131dan ve zeka a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha avantajs\u0131z konumda bulunan ergenlerde psikolojik sorunlar do\u011furmu\u015ftur. Okulda rekabet ve m\u00fcstakbel i\u015fler i\u00e7in giri\u015filen k\u0131yas\u0131ya yar\u0131\u015fma, neredeyse t\u00fcm ergenlerde s\u0131k\u0131nt\u0131 yaratmaktad\u0131r. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, otonomi ve bireysel ba\u015far\u0131ya vurgu yapan bir ethos olu\u015fturulmu\u015ftur. Kapitalizm k\u00fclt\u00fcr\u00fc gen\u00e7 insanlar\u0131n bedenlerinden toplumsal ama\u00e7 ve ki\u015fisel kimliklerine dek pek \u00e7ok \u015feye bi\u00e7im vermektedir. Bireycilik, sanayi \u00f6ncesi toplumlar\u0131n\u0131n topluma d\u00f6n\u00fck, cemaat temelli ki\u015filik yap\u0131s\u0131n\u0131n yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Nesnelerin anlam\u0131 albenileri ve para de\u011ferleriyle \u00f6l\u00e7\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015f, tamahk\u00e2rl\u0131k y\u00fcceltilmi\u015ftir. \u0130nsan bedeni, albenisi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc de\u011fi\u015ftirilebilir bir meta olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Beden ki\u015fisel kimli\u011fin ve gen\u00e7 insan\u0131n kendisine verdi\u011fi de\u011ferin bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Ayn\u0131 zamanda, ahl\u00e2k\u00ee buyruk ve k\u0131s\u0131tlamalar aileden ve ait olduklar\u0131 din\u00ee\/manev\u00ee k\u00f6kenden kopar\u0131lm\u0131\u015f, daha fazla kaygan ve daha az ba\u011flay\u0131c\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r. Karma\u015f\u0131k kurallar\u0131n, birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan de\u011ferlerin ve i\u015ftah a\u00e7\u0131c\u0131 bir\u00e7ok uyaran\u0131n varl\u0131\u011f\u0131nda ki\u015finin kendine yeter ve ahl\u00e2kl\u0131 bir benlik (self) geli\u015ftirmesi elbette zordur ve bu da, gen\u00e7 insanlarda, davran\u0131\u015f ve kimlik konusunda sorunlara yol a\u00e7maktad\u0131r. Sek\u00fclerize toplumda tabiat\u00fcst\u00fc varl\u0131k alan\u0131 tamamen de\u011fersizle\u015ftirilmi\u015f, manev\u00ee kuvvetlerin g\u00fcndelik hayata m\u00fcdahale etmesine ge\u00e7it verilmemi\u015ftir. \u0130\u015fte bu y\u00fczden, manev\u00ee unsurlar, gen\u00e7 insanlar\u0131n davran\u0131\u015f ve ki\u015fisel kimli\u011fe d\u00f6n\u00fck \u00e7at\u0131\u015fma ve sorunlar\u0131n\u0131 a\u015fmas\u0131na pek az yard\u0131mc\u0131 olabilmektedir. Toplumsal kimlik ise art\u0131k a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde tan\u0131mlanm\u0131\u015f ve edinilmesi kolay bir kimlik de\u011fildir, daha ziyade karma\u015f\u0131k ve \u00e7ok boyutlu ve elbette edinilmesi hayli sorunlu bir kimliktir. <\/p>\n
<\/p>\n
Ergenlik d\u00f6neminin sorunlar\u0131, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, gen\u00e7lerin onlar\u0131 \u00e7evreleyen toplumla b\u00fct\u00fcnle\u015fmekten al\u0131konulmalar\u0131yla ilgilidir. Kendi ki\u015filiklerini geli\u015ftirebilecekleri do\u011fal ortamlardan kopar\u0131lan ve toplum b\u00fcnyesinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lan gen\u00e7 insanlar, bir de okul ortam\u0131n\u0131n rekabet\u00e7i ve yar\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6zendirici yap\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda, sorunlar katmerlenmektedir. Gen\u00e7 ki\u015fi yeti\u015fkinli\u011fe do\u011fru evrilirken bir sald\u0131rganl\u0131k duygusunu da i\u00e7inde b\u00fcy\u00fct\u00fcr. \u00d6nemli olan, gen\u00e7 insana kendini ifade imk\u00e2nlar\u0131 tan\u0131yarak bu sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n olumlu bir mecraya ak\u0131t\u0131lmas\u0131d\u0131r. Oysa okullardaki rekabet\u00e7i yap\u0131 bu sald\u0131rganl\u0131k duygusunu patolojik mecralara y\u00f6neltmektedir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
17.02.2005 \u0130NSANLARIN YET\u0130\u015eK\u0130NL\u0130\u011eE ADIM att\u0131klar\u0131 bir hayat d\u00f6nemeci olarak tarif edilen ergenlik d\u00f6nemi, bedensel baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin yan\u0131s\u0131ra ruhsal karma\u015fayla da tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bu d\u00f6nemde ki\u015fi cinsel a\u00e7\u0131dan olgunla\u015f\u0131r ve toplum i\u00e7inde sorumluluk almaya ba\u015flar. Ergenlik d\u00f6nemi \u00fczerine \u00e7ok farkl\u0131 kuramlar, farkl\u0131 kavramla\u015ft\u0131rmalar vard\u0131r. Ancak biz bu yaz\u0131da ergenlik d\u00f6neminin k\u00fclt\u00fcrel bir okumas\u0131n\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Ergenlik d\u00f6nemi […]<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[180],"class_list":["post-89606","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n