23.11.2005<\/p>\n
D\u00dcNYADA K\u00dcLT\u00dcREL PS\u0130K\u0130YATR\u0130 yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc olan Arthur Kleinman, The Illness Narratives adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde, ilk hastas\u0131yla olan maceras\u0131n\u0131 anlat\u0131yor:<\/p>\n
\u201c\u0130lk hastam yedi ya\u015f\u0131nda duygulu bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fuydu. Bedeninin neredeyse tamam\u0131 \u00e7ok k\u00f6t\u00fc bir bi\u00e7imde yanm\u0131\u015ft\u0131 ve \u00f6l\u00fc dokular\u0131n bir pansuman i\u015flemiyle her g\u00fcn yeniden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, derinin her seferinde soyulmas\u0131 gerekiyordu. Bu ya\u015fant\u0131 ona \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ac\u0131 veriyordu. A\u011fl\u0131yor, \u00e7\u0131\u011fl\u0131k at\u0131yor, kendisini incitmemeleri i\u00e7in tedavi ekibine yalvar\u0131yordu. Benim g\u00f6revim yeni bir klinik \u00f6\u011frencisi olarak onun hasar g\u00f6rmemi\u015f elinden tutmak ve cerrah onu temizlerken \u00e7ocu\u011fu sakinle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktan ibaretti. B\u00fct\u00fcn pansuman boyunca onunla bir ilgi kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ailesinden, evinden bahsetmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n onun dikkatini pansumandan alaca\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yordum. Onun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deh\u015fete do\u011frusu ben de zor tahamm\u00fcl ediyordum.<\/p>\n
Ama bir g\u00fcn aram\u0131zda bir ili\u015fki kuruldu. Kendi yetersizli\u011fime ve bilgisizli\u011fime hay\u0131fland\u0131\u011f\u0131m ve onun elini tutmaktan ba\u015fka bir\u015fey yapamad\u0131\u011f\u0131ma yaz\u0131kland\u0131\u011f\u0131m bir s\u0131ra, ona b\u00fct\u00fcn bunlara nas\u0131l tahamm\u00fcl etti\u011fini sordum. B\u00f6ylesine berbat bi\u00e7imde yanm\u0131\u015f olmak ona ne hissettiriyordu? G\u00fcnbeg\u00fcn bu berbat cerrah\u00ee rit\u00fcele maruz kalmak nas\u0131l bir\u015feydi?<\/p>\n
Birden durdu. \u015ea\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Sonra belirsiz bir y\u00fcz ifadesi ile ve do\u011frudan ve basit c\u00fcmlelerle anlatt\u0131. Konu\u015furken elimi giderek daha s\u0131k\u0131 tutuyor; ne \u00e7\u0131\u011fl\u0131k at\u0131yor, ne de cerrah ya da hem\u015fireyi uzakla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. O g\u00fcnden sonra bana g\u00fcveni giderek peki\u015fti ve bana neler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131yla ilgili duyguyu daha \u00e7ok anlatmaya, hissettirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bu rehabilitasyon birimindeki e\u011fitimim sona erdi\u011finde ufak yan\u0131k hastas\u0131 pansuman i\u015flemine daha iyi katlan\u0131r olmu\u015ftu. Ancak onun benim \u00fczerimdeki etkisi \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fckt\u00fc: Bana hasta bak\u0131m\u0131yla ilgili bir ders vermi\u015fti. Hastalarla konu\u015fmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. En s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 olanlar\u0131yla dahi hastal\u0131\u011f\u0131n ya\u015fanma bi\u00e7imi \u00fczerine konu\u015fabilirdiniz ve bunun tedavi edici bir de\u011feri olabilirdi.\u201d<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn t\u0131p ortam\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda empati yahut hemhal olu\u015f \u00fczerine kurulu bir pratik g\u00f6remiyoruz. Doktor, pazarlanan-reklam edilen-sat\u0131lan bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131, bak\u0131m ise metala\u015fm\u0131\u015f, bir ticar\u00ee mala d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. Bu \u00f6ylesine vah\u015fi bir rekabet ortam\u0131 ki, \u00f6zellikle meslek ahl\u00e2k\u0131na ili\u015fkin yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkemizde her t\u00fcrl\u00fc de\u011ferin reklama \u00e2let edilebilmesine yol a\u00e7\u0131yor. Kimi doktorlar kendilerinin farkl\u0131 bir mal satt\u0131klar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak i\u00e7in muhayyel bir metod icat ediyor, \u015fu ya da bu metoda g\u00f6re ameliyat yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. Kimileri akla gelen her konuda gazete ve televizyonlara \u00e7\u0131k\u0131p yerli yersiz deme\u00e7ler vererek etraflar\u0131nda bir \u015f\u00f6hret h\u00e2lesi meydana getirmek istiyorlar. Kimileri televizyon kanallar\u0131nda m\u00fc\u015fteri toplamak i\u00e7in geyik muhabbetinin en baya\u011f\u0131s\u0131n\u0131 yapabiliyorlar. T\u0131p, ahl\u00e2ktan soyuldu\u011funda, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn en soysuz ticar\u00ee vas\u0131talar\u0131ndan biri olmaya adayd\u0131r. Ancak merhamet, hemhal olu\u015f ve ahl\u00e2k ile uygulanmas\u0131d\u0131r ki, onu kutsal bir meslek k\u0131lar.<\/p>\n
Biyot\u0131p, beden\/zihin, ger\u00e7ek\/i\u015flevsel hastal\u0131k, de\u011ferli tedavi\/\u00f6zg\u00fcl olmayan plasebo etkisi gibi ikilikler \u00fczerinde durur ve rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bozulmu\u015f biyolojik s\u00fcre\u00e7ler olarak in\u015fa etmemizi ister. \u00c7al\u0131\u015fma nesnesi olarak da, bozuk biyolojik s\u00fcre\u00e7leri se\u00e7er. Burada hastan\u0131n \u0131zd\u0131rab\u0131 nas\u0131l ya\u015fant\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli de\u011fildir. Hastan\u0131n ve ailenin \u015fikayetleri, bu bak\u0131\u015fa g\u00f6re, subjektif ve tarafl\u0131 bildirilerdir. Oysa hekimin g\u00f6revi, bu yanl\u0131 g\u00f6zlemlerin yerine nesnel verileri koymakt\u0131r. Doktordan beklenen, g\u00fcvenilmez bir ya\u015fant\u0131 olarak hastal\u0131k hik\u00e2yesinden, daha otantik oldu\u011fu varsay\u0131lan bir biyolojik patoloji olarak rahats\u0131zl\u0131k kan\u0131t\u0131 \u00e7\u0131karmakt\u0131r.<\/p>\n
Bu s\u00fcre\u00e7te doktora hastan\u0131n ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6nemsiz saymas\u0131 \u00f6\u011fretilmektedir. Hastan\u0131n ve ailenin ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 yok saymak suretiyle \u0131zd\u0131rab\u0131n ahl\u00e2k\u00ee ger\u00e7ekli\u011fi de g\u00f6zden yitmekte ve s\u00f6zgelimi a\u011fr\u0131ya katlanma ya\u015fant\u0131s\u0131, \u2018objektif\u2019 bedensel belirtiler yan\u0131nda \u00f6nemsizle\u015fmektedir. Yani biyot\u0131p, yahut bir ba\u015fka deyi\u015fle modern t\u0131p, tedavi nesnesini \u0131zd\u0131rab\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmadan in\u015fa etmektedir. Hekimler hastal\u0131k ya\u015fant\u0131s\u0131yla ilgili anlaml\u0131 bir a\u00e7\u0131klama sunmaktan \u00e2deta imtina ediyorlar. Anlam\u0131n kendisi t\u0131bb\u0131n temel r\u00fck\u00fcnlerinden birisi olarak kabul g\u00f6rm\u00fcyor. Bu da ister istemez t\u0131bb\u0131 insans\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131yor. Bu insans\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ethos hastane ve kliniklerde muzdarip ki\u015finin yaln\u0131zca bir m\u00fc\u015fteri, bir t\u00fcketici olarak alg\u0131lanmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n
Bir dahiliye vizitinde hoca sormu\u015ftu: \u201c\u00c7ocuklar, karaci\u011fer absesi nerede yat\u0131yor?\u201d O zaman irkilmi\u015ftim, \u015fimdi hat\u0131rlad\u0131k\u00e7a g\u00fcl\u00fcyorum. Hekimin g\u00f6z\u00fcnde karaci\u011fer absesi olarak \u015fekillenen rahats\u0131zl\u0131k, asl\u0131nda ki\u015fiye b\u00fcy\u00fck \u0131zd\u0131rap veren bir hastal\u0131kt\u0131r. O ki\u015fi bu hastal\u0131k y\u00fcz\u00fcnden i\u015flerini yapamamaktad\u0131r, ailesi peri\u015fan durumdad\u0131r, \u00e7ocuklar\u0131 \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve merakla olan biteni izlemektedir, e\u015fi onu kaybedebilece\u011finden kayg\u0131lanmaktad\u0131r. Ki\u015finin etraf\u0131ndaki sosyal ili\u015fkiler a\u011f\u0131 o karaci\u011fer absesi ile bamba\u015fka bir vaziyet alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131nda t\u00fcrl\u00fc kayg\u0131lar, vehimler, tasalar cirit atmaktad\u0131r.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 g\u00f6rmezden gelip bu insan\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 bir karaci\u011fer absesine indirgemek ne derecede a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olabilir ki? Izd\u0131rab\u0131 ihmal eden, onu yok sayan bir pratik; s\u00f6zkonusu abseyi tedavi etse dahi, onun i\u00e7 d\u00fcnyalarda olu\u015fturdu\u011fu yaray\u0131 tedavi edebilir mi?<\/p>\n
T\u0131p bir \u015fefkat mesle\u011fidir. \u015eefkat ise hemhal olu\u015fla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Modern t\u0131bb\u0131n \u0131zd\u0131rab\u0131, \u0131zd\u0131rab\u0131n t\u0131bb\u0131n\u0131 yok saymas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
23.11.2005 D\u00dcNYADA K\u00dcLT\u00dcREL PS\u0130K\u0130YATR\u0130 yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc olan Arthur Kleinman, The Illness Narratives adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde, ilk hastas\u0131yla olan maceras\u0131n\u0131 anlat\u0131yor: \u201c\u0130lk hastam yedi ya\u015f\u0131nda duygulu bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fuydu. Bedeninin neredeyse tamam\u0131 \u00e7ok k\u00f6t\u00fc bir bi\u00e7imde yanm\u0131\u015ft\u0131 ve \u00f6l\u00fc dokular\u0131n bir pansuman i\u015flemiyle her g\u00fcn yeniden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, derinin her seferinde soyulmas\u0131 gerekiyordu. Bu ya\u015fant\u0131 ona \u00e7ok […]<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"ppma_author":[180],"class_list":["post-89593","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv"],"yoast_head":"\n