23.11.2005<\/p>\n
B\u0130R AK\u015eAM SARAYIN B\u0130R PENCERES\u0130NDEN sokakta ak\u0131p giden kalabal\u0131\u011f\u0131 seyreden bir kral\u0131n g\u00f6z\u00fcne, o kalabal\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inden bir adam tak\u0131lm\u0131\u015f. S\u0131radan bir insanm\u0131\u015f bu. O ak\u015fam vakti, evine y\u00fcr\u00fcmekteymi\u015f. T\u0131pk\u0131, y\u0131llardan beri haftada be\u015f ak\u015fam yapt\u0131\u011f\u0131 gibi… Kral, adam\u0131n evine vard\u0131\u011f\u0131nda yapacaklar\u0131n\u0131 tahayy\u00fcl etmi\u015f: han\u0131m\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131yla merhabala\u015fmak, hal hat\u0131r sormak, yeme\u011fini yemek, televizyon seyretmek veya bir\u015feyler okumak, uyumak, sonra da, ertesi sabah her zamanki saatinde uyan\u0131p yine i\u015fe do\u011fru yola koyulmak.<\/p>\n
Birden bir merak sarm\u0131\u015f kral\u0131: \u201cHayvanat bah\u00e7esindeki hayvanlar gibi, bu adam\u0131 da bir kafese kapatsak acaba ne olur?\u201d<\/p>\n
Ertesi g\u00fcn hemen ruhbilimcisini \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p ona bu d\u00fc\u015f\u00fcncesinden s\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015f ve kendisini bu deneyin g\u00f6zlemini yapmaya \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015f. Ruhbilimci bunun imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011funu s\u00f6yleyip itiraz edecek olduysa da, kral, Cengiz Han\u2019dan Hitler\u2019e kadar pek \u00e7ok totaliter liderin bunu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u015fimdi bu durumu bilimsel a\u00e7\u0131dan incelemenin hi\u00e7bir mahzuru bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek kestirip atm\u0131\u015f. \u201c\u00dcstelik\u201d demi\u015f kral, \u201cbu i\u015f i\u00e7in k\u00fclliyetli miktarda para ay\u0131rd\u0131m. Bu para heba olsun istemem.\u201d<\/p>\n
Asl\u0131nda, ruhbilimci de bir insan\u0131n kafese kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ne gibi davran\u0131\u015flar g\u00f6sterebilece\u011fini i\u00e7in i\u00e7in merak ediyormu\u015f zaten.<\/p>\n
Ertesi g\u00fcn kral hayvanat bah\u00e7esinden kafes getirilmesini emretmi\u015f. Kafes saray\u0131n i\u00e7 avlusuna yerle\u015ftirilmi\u015f ve kral\u0131n g\u00f6z\u00fcne kestirdi\u011fi o s\u0131radan adam derdest edilerek kafese konulmu\u015f. Ruhbilimci de adam\u0131 g\u00f6zlemlemek i\u00e7in kafesin kenar\u0131nda bir yere ili\u015fmi\u015f. Adam \u00f6nceleri yak\u0131nm\u0131\u015f hep. Ruhbilimciye, \u201cTramvay\u0131 yakalamam gerek, i\u015fe gitmeliyim, saate bak, ge\u00e7 kald\u0131m!\u201d deyip duruyormu\u015f. \u0130kindiye do\u011fru, neler olup bitti\u011finin fark\u0131na varm\u0131\u015f ve protestoya ba\u015flam\u0131\u015f: \u201cKral bunu bana yapamaz! Bu \u00e2dil de\u011fil, kanuna ayk\u0131r\u0131!..\u201d Sesi kuvvetli, g\u00f6zleri \u00f6fke doluymu\u015f.<\/p>\n
\u201c\u00c7ok iyi\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f ruhbilimci. \u201c\u00d6fke, yanl\u0131\u015f giden \u015feylerle sava\u015fmak, onu do\u011frudan protesto etmek isteyen insanlar\u0131n davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Birisi klini\u011fe bu duygu i\u00e7inde gelse iyi say\u0131l\u0131r, ona yard\u0131mc\u0131 olunabilir.\u201d<\/p>\n
Haftan\u0131n sonraki g\u00fcnlerinde adam protestolar\u0131n\u0131 devam ettirmi\u015f. Kral ne zaman kafesin yan\u0131ndan ge\u00e7se, protestolar\u0131n\u0131 onun y\u00fcz\u00fcne hayk\u0131r\u0131yormu\u015f.<\/p>\n
Ancak, \u015f\u00f6yle diyormu\u015f kral: \u201c\u015euraya bak! \u0130yi bir yata\u011f\u0131n, bol yiyece\u011fin var, \u00e7al\u0131\u015fman de gerekmiyor. Sana burada \u00e7ok iyi bak\u0131yoruz. Niye itiraz ediyorsun ki?\u201d<\/p>\n
Birka\u00e7 g\u00fcn daha ge\u00e7ince adam\u0131n protestolar\u0131 azalm\u0131\u015f ve sonra bitmi\u015f. Kafesinde sessiz duruyor ve konu\u015fmay\u0131 reddediyormu\u015f. Ama ruhbilimci adam\u0131n g\u00f6zlerinde bir ate\u015f yal\u0131m\u0131 gibi parlayan nefreti g\u00f6rebiliyormu\u015f. A\u011fz\u0131ndan birka\u00e7 s\u00f6z \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda k\u0131sa ve kesin kelimelerle oluyormu\u015f bu; kimden ve ni\u00e7in nefret etti\u011fini bilen sakin ama kuvvetli bir sesle oluyormu\u015f. Kral avluya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda adam\u0131n g\u00f6zlerinde derin bir ate\u015f yan\u0131yormu\u015f.<\/p>\n
Ruhbilimci bu derin ate\u015fi haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan \u00e7ok insan\u0131n g\u00f6zlerinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f: \u201cH\u00e2l\u00e2 iyi, i\u00e7inde kavga ate\u015fi ta\u015f\u0131yan bir ki\u015fiye yard\u0131m edilebilir.\u201d<\/p>\n
Kral ne zaman avluda y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe \u00e7\u0131ksa, kafesteki adama kendisine iyi bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bol yiyecek ve bar\u0131nak verildi\u011fini hat\u0131rlat\u0131yormu\u015f. Gel zaman git zaman, ruhbilimci adam\u0131n kral\u0131n s\u00f6zlerine eskisi gibi \u00f6fkeyle mukabele etmedi\u011fini, bunlar\u0131 sessizlikle kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 farketmi\u015f. Adam kral\u0131n do\u011fru s\u00f6yleyip s\u00f6ylemedi\u011fini tartmak ister gibi, d\u00fc\u015f\u00fcnceli bir halde, susuyormu\u015f. \u00d6fkenin yakt\u0131\u011f\u0131 o derin ate\u015f zaman i\u00e7inde s\u00f6nmeye y\u00fcz tutmu\u015f.<\/p>\n
Birka\u00e7 hafta i\u00e7inde adam ruhbilimciye bir insana yiyecek ve bar\u0131nak sa\u011flanmas\u0131n\u0131n ne kadar iyi oldu\u011funu anlatmaya ba\u015flam\u0131\u015f. \u0130nsan\u0131n kaderine r\u0131za g\u00f6stermesi gerekti\u011fini, kadere r\u0131zan\u0131n bilgeli\u011fin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyormu\u015f. Bir s\u00fcre sonra da g\u00fcvenlik ve kadere teslimiyet konusunda kapsaml\u0131 bir kuram geli\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015f. Bu uzun ve \u00e7o\u011fu kez adam\u0131n monologundan ibaret sohbetlerinde, ruhbilimci onun sesinin d\u00fczle\u015fti\u011fini, \u00e2deta i\u00e7inin bo\u015fald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmi\u015f. \u201c\u00c7ok zor\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f. \u201cBir insan kime bu\u011fzedece\u011fini bilmiyorsa e\u011fer, ona yard\u0131m etmek \u00e7ok zor.\u201d<\/p>\n
Adam, kendisini ziyarete gelen bilim adamlar\u0131 heyetine \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde dost\u00e2ne davranm\u0131\u015f ve onlara bu ya\u015fam bi\u00e7imini kendisinin se\u00e7ti\u011fini, emniyetin ve g\u00f6zetilip kollanman\u0131n b\u00fcy\u00fck de\u011ferler oldu\u011funu anlatm\u0131\u015f. \u201cNe garip!\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f ruhbilimci. \u201cKendi ya\u015fam bi\u00e7imini temize \u00e7\u0131karmak i\u00e7in neden bu kadar u\u011fra\u015f\u0131yor ki?\u201d<\/p>\n
\u0130leriki g\u00fcnlerde kral avluya gezmeye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda adam kafesin parmakl\u0131klar\u0131 ard\u0131ndan ona \u015f\u00fckran ve minnetini bildirmeye ba\u015flam\u0131\u015f. Kral ortal\u0131kta olmad\u0131\u011f\u0131nda ise, i\u00e7ine kapan\u0131k, k\u00fcnt ve vurdumduymaz bir hale b\u00fcr\u00fcn\u00fcyormu\u015f. Parmakl\u0131klar aras\u0131ndan yiyece\u011fini ald\u0131\u011f\u0131nda barda\u011f\u0131 yahut taba\u011f\u0131 yere d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor, sakarl\u0131\u011f\u0131na \u00fcz\u00fcl\u00fcyormu\u015f. Konu\u015fmas\u0131 da giderek fakirle\u015fmi\u015f ve g\u00f6zetilip kollanman\u0131n de\u011feri \u00fczerine geli\u015ftirdi\u011fi felsef\u00ee kuramlar, yerlerini \u201cKader bu!\u201d gibi basit ve s\u0131kl\u0131kla yinelenen c\u00fcmlelere b\u0131rakm\u0131\u015f. \u00d6nceki testlerinde hi\u00e7bir zeka sorunu olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan adam\u0131n bu durumu, ruhbilimciyi \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015f. Neden sonra, bunun efendilerinin elini \u00f6pmeye zorlanan k\u00f6lelerde s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclen bir davran\u0131\u015f bi\u00e7imi oldu\u011funu hat\u0131rlam\u0131\u015f. Kendilerini besleyen ama ayn\u0131 zamanda onlar\u0131 k\u00f6lele\u015ftirmi\u015f ki\u015filere kar\u015f\u0131 ne isyan, ne de bu\u011fz edebilen k\u00f6leler de b\u00f6yle umars\u0131z bir duruma d\u00fc\u015ferlermi\u015f.<\/p>\n
Kafesteki adam art\u0131k g\u00fcn boyu kafesinde oturuyor, sadece g\u00fcne\u015fin hareketlerine g\u00f6re pozisyonunu de\u011fi\u015ftiriyormu\u015f. Ruhbilimci, adam\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fcn art\u0131k belirli bir ifade ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131, o y\u00fczde g\u00fcl\u00fcmseyi\u015ften bir iz bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u00fcz ifadesinin t\u00fcm\u00fcyle bo\u015f ve anlams\u0131z bir hale b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc farketmi\u015f. Adam yeme\u011fini yiyor ve ruhbilimciye en fazla birka\u00e7 kelime diyormu\u015f. G\u00f6zleri uzak ve belirsiz bir noktaya t\u0131k\u0131lm\u0131\u015f gibi, bak\u0131yor, ama etraf\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fcyormu\u015f. Adam o basit konu\u015fmalar\u0131nda art\u0131k hi\u00e7 \u2018ben\u2019 demiyormu\u015f. Kafesi ve bir kafes i\u00e7inde ya\u015famay\u0131 kabullenmi\u015f. \u00d6fkesi, nefreti, dahas\u0131 i\u00e7inde bulundu\u011fu hali me\u015frula\u015ft\u0131rma yolunda bir gayreti yokmu\u015f. Zira art\u0131k akl\u0131 ba\u015f\u0131nda de\u011filmi\u015f.<\/p>\n
Bu masal\u0131 bize Rollo May anlat\u0131yor, Psychology and the Human Dilemma adl\u0131 eserinde.<\/p>\n
Acaba diyorum, burada adam\u0131n yerine bir milleti koysak, bu k\u0131ssadan bir hisse dev\u015firmek m\u00fcmk\u00fcn olur mu? Kafese konmu\u015f bir millet de, tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde benzeri tepkileri verir mi?<\/p>\n
Ne dersiniz: Bu masaldan asr\u00ee zamanlara uygun bir mesel \u00e7\u0131kar m\u0131?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
23.11.2005 B\u0130R AK\u015eAM SARAYIN B\u0130R PENCERES\u0130NDEN sokakta ak\u0131p giden kalabal\u0131\u011f\u0131 seyreden bir kral\u0131n g\u00f6z\u00fcne, o kalabal\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inden bir adam tak\u0131lm\u0131\u015f. S\u0131radan bir insanm\u0131\u015f bu. O ak\u015fam vakti, evine y\u00fcr\u00fcmekteymi\u015f. T\u0131pk\u0131, y\u0131llardan beri haftada be\u015f ak\u015fam yapt\u0131\u011f\u0131 gibi… Kral, adam\u0131n evine vard\u0131\u011f\u0131nda yapacaklar\u0131n\u0131 tahayy\u00fcl etmi\u015f: han\u0131m\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131yla merhabala\u015fmak, hal hat\u0131r sormak, yeme\u011fini yemek, televizyon seyretmek […]<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"ppma_author":[180],"class_list":["post-89589","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arsiv"],"yoast_head":"\n