01.01.2012<\/p>\n
GEREKS\u0130Z T\u00dcKET\u0130M, \u00e7a\u011f\u0131n vebas\u0131 say\u0131labilir. D\u00fcnyada etkimizi, var olmam\u0131z\u0131 t\u00fcketti\u011fimiz miktar ile \u00f6l\u00e7en bir ekonomi d\u00fczeni i\u00e7erisinde ya\u015f\u0131yoruz. Bir ara\u015ft\u0131rma makalesi okudu\u011fumu hat\u0131rl\u0131yorum, konusu \u0130ngiltere’de t\u00fcketim \u00fczerineydi. E\u011fer d\u00fcnyada herkes ortalama bir \u0130ngiliz kadar t\u00fcketim yapsa, \u00fc\u00e7 d\u00fcnyaya ihtiya\u00e7 duyulaca\u011f\u0131 sonucu \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcnyadan faydalanma nispetini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, bir ki\u015fi art\u0131k birden fazla ki\u015filik hayat ya\u015f\u0131yor. Fosil yak\u0131tlar\u0131 hoyrat\u00e7a harcayarak ekolojik dengeyi alt \u00fcst etti\u011fi gibi, insan fark\u0131nda olmasa da t\u00fckettik\u00e7e, d\u00fcnya da, i\u00e7inde kendisi de t\u00fckenip gidiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Koyu kapitalist d\u00fczenin h\u00e2kim oldu\u011fu \u00fclkelerde, ekonominin canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma bahanesiyle, yeni \u00fcr\u00fcnleri satabilmek ve t\u00fcketimi k\u00f6r\u00fckleyebilmek i\u00e7in bombard\u0131man \u015feklinde “t\u00fcket ve yenisini al” telkini yap\u0131l\u0131yor. “Mutlaka almal\u0131s\u0131n\u0131z, \u015fimdi al\u0131rs\u0131n\u0131z sonra \u00f6dersiniz, bir alana bir bedava, size l\u00e2y\u0131k olan budur, sizin hakk\u0131n\u0131z, kendinizi \u015f\u0131mart\u0131n\u2026” t\u00fcr\u00fcnden \u00e7arp\u0131c\u0131 sloganlar e\u015fli\u011finde arz-\u0131 endam eden onlarca marka ve model \u00fcr\u00fcn, g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e ihtiya\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 halde insanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar listesine dahil oluyor. Tek seferlik kullan\u0131l\u0131p at\u0131lan, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc olmayan, tabiat\u0131 kirletenleri de cabas\u0131. Moda ak\u0131mlar\u0131, insanlara kulland\u0131klar\u0131n\u0131 eskitmeden yenisini almay\u0131 telkin ediyor. Bu kadar fazla \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlili\u011fi, bir yandan insana daha fazla se\u00e7im yapabilme \u015fans\u0131 getiriyorsa da, di\u011fer yandan gereksiz sarfiyat\u0131 da h\u0131zla art\u0131r\u0131yor. <\/p>\n
<\/p>\n
\u0130nsanlarda istedi\u011fimiz alg\u0131y\u0131 olu\u015fturabilmemiz, yani tesirli bir imaj sergileyebilmemiz ve kendi rekl\u00e2m\u0131m\u0131z\u0131 yapabilmemiz i\u00e7in g\u00f6r\u00fcnt\u00fcm\u00fcz\u00fc belli kal\u0131plara sokmaya odaklan\u0131yoruz. Ger\u00e7ekte nas\u0131l olundu\u011fu de\u011fil, nas\u0131l g\u00f6r\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc daha \u00f6nemli hale geliyor. Asl\u0131nda g\u00f6sterilen \u00e7aba, eksikliklere maske edinme derdinden kaynaklan\u0131yor. B\u00f6ylece insanlar g\u00f6steri\u015fe, riy\u00e2ya ve s\u00fbni m\u00fcnasebetlere do\u011fru s\u00fcr\u00fcklenip gidiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Al\u0131\u015fveri\u015fe art\u0131k bir e\u011flence, rahatlama, de\u015farj olma faaliyeti olarak bak\u0131l\u0131yor. Ay sonlar\u0131nda, hesap kitab\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc denkle\u015ftirememe, kredi kart\u0131 d\u00f6nem sonu borcunu kapatamama stresini bir kenara b\u0131rak\u0131rsak, al\u0131\u015fveri\u015f yaparken ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z zevki pek az faaliyette ya\u015far hale geldik. Ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fcr\u00fcnlerden fizyolojik tatminden \u00e7ok psikolojik tatmin bekler olduk. Bu y\u00fczden hafta sonlar\u0131 al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri mutlulu\u011fu t\u00fcketimde arayanlarca t\u0131ka basa doluyor, kalabal\u0131klar\u0131n i\u00e7inde her ge\u00e7en g\u00fcn “oniomania” denen al\u0131\u015fveri\u015f hastal\u0131\u011f\u0131na yakalananlar\u0131n say\u0131s\u0131 art\u0131yor. Amerika’da yeni do\u011fan \u00e7ocuklara tan\u0131nm\u0131\u015f markalar\u0131n ve modellerinin isim olarak daha fazla verilmesi de bu durumun bir yans\u0131mas\u0131 olsa gerek. <\/p>\n
<\/p>\n
B\u00f6yle bir d\u00fczen kanaatsizlik, \u015f\u00fck\u00fcrs\u00fczl\u00fck ve h\u0131rs gibi k\u00f6t\u00fc hasletlere de zemin haz\u0131rl\u0131yor. “Onun var, benim neden yok?”, “Benim neyim eksik”, “Fazlas\u0131 g\u00f6z \u00e7\u0131karmaz” t\u00fcr\u00fcnden felsefeler \u00f6zellikle \u00e7ocuklar ve gen\u00e7ler aras\u0131nda olduk\u00e7a ra\u011fbet g\u00f6r\u00fcyor. Bir vadi dolusu alt\u0131n\u0131 olsa, bir vadi dolusu alt\u0131n daha isteyecek olan, g\u00f6z\u00fc doymayan insan, t\u00fcketerek mutlu olmaya \u00e7abal\u0131yor. T\u00fcketti\u011finin fazlas\u0131n\u0131 bulamay\u0131nca mutsuz oluyor. Elindekini kaybetti\u011finde de daha b\u00fcy\u00fck bunal\u0131mlar ya\u015f\u0131yor. anla\u015f\u0131lan o ki, \u00fcnl\u00fc filozof Eflatun’un “Unutmay\u0131n, amac\u0131n\u0131z hayatta en \u00e7ok \u015feye sahip olmak de\u011fil, en az \u015feye ihtiya\u00e7 duymak olmal\u0131d\u0131r” s\u00f6z\u00fc ge\u00e7mi\u015fe terkedilmi\u015f, art\u0131k pek tatbik edilmiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
T\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde meyvesi, haram k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f olan israft\u0131r. Zaman\u0131, s\u00f6z\u00fc, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi, nefsi, nimetleri\u2026 israf etmek. Hadiste, \u201cCan\u0131n\u0131n \u00e7ekti\u011fi ve arzu etti\u011fin her \u015feyi yemen, \u015f\u00fcphesiz israft\u0131r!\u201d (\u0130bn-i M\u00e2ce, Et\u2018ime, 51) buyuruluyor. Peygamberimiz Aleyhisselat\u00fc Vesselam’\u0131n baz\u0131 zamanlar birka\u00e7 gece \u00fcst \u00fcste a\u00e7 sabahlad\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok kaynakta naklediliyor. \u0130sraf\u0131n kesin \u015fekilde yasaklanmas\u0131, \u201c\u0130sraf edenler, \u015feytanlar\u0131n karde\u015fleridir\u201d (\u0130sr\u00e2 S\u00fbresi, 17:27) ayetinde de a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade ediliyor. Saadet asr\u0131n\u0131n nimetlerden faydalanma yakla\u015f\u0131m\u0131 ile, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn iktisat\u0131 susturup israf\u0131 kam\u00e7\u0131layan d\u00fczeni birbiriyle \u00e7ok z\u0131t duruyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Halbuki kanaat, t\u00fcketilemeyecek bir hazinedir. Kanaatk\u00e2r olmak, tembelce oturup fazlas\u0131n\u0131 istememek de\u011fildir. Marifet, az da olsa \u00e7ok ta olsa israfa d\u00fc\u015fmeden, verilene kanaat etmek ile daha fazlas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmak aras\u0131ndaki dengeyi tutturabilmektedir. Bunun yolu, \u015f\u00fckretmenin, tasarruf etmenin ve iktisatl\u0131 olman\u0131n getirdi\u011fi bereketten ge\u00e7iyor. L\u00fckse d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn ve israf\u0131n b\u00f6ylesine yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131, t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kangren halinde insanlar\u0131 mutsuzlu\u011fa ve tatminsizli\u011fe s\u00fcr\u00fckledi\u011fi bu devirde, \u0130ktisad risalesini s\u0131k s\u0131k okumak ve yorumlamak gerekiyor.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
01.01.2012 GEREKS\u0130Z T\u00dcKET\u0130M, \u00e7a\u011f\u0131n vebas\u0131 say\u0131labilir. D\u00fcnyada etkimizi, var olmam\u0131z\u0131 t\u00fcketti\u011fimiz miktar ile \u00f6l\u00e7en bir ekonomi d\u00fczeni i\u00e7erisinde ya\u015f\u0131yoruz. Bir ara\u015ft\u0131rma makalesi okudu\u011fumu hat\u0131rl\u0131yorum, konusu \u0130ngiltere’de t\u00fcketim \u00fczerineydi. E\u011fer d\u00fcnyada herkes ortalama bir \u0130ngiliz kadar t\u00fcketim yapsa, \u00fc\u00e7 d\u00fcnyaya ihtiya\u00e7 duyulaca\u011f\u0131 sonucu \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcnyadan faydalanma nispetini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, bir ki\u015fi art\u0131k birden fazla ki\u015filik hayat ya\u015f\u0131yor. […]<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[178],"class_list":["post-89480","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n