24.04.2006<\/p>\n
ZAMAN GAZETES\u0130NDE, ge\u00e7ti\u011fimiz Pazar g\u00fcn\u00fc(16.04.2006) Mustafa Arma\u011fan\u2019\u0131n, Said Nursi-II.Abd\u00fclhamid ili\u015fkisine dair yaz\u0131s\u0131n\u0131 okudu\u011fumda, M.Arma\u011fan\u2019\u0131n, Abd\u00fclhamid\u2019in istibdad\u0131n\u0131 do\u011fru buldu\u011fu gibi bir izlenim edinmi\u015ftim. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
D\u00fcnk\u00fc yaz\u0131s\u0131n\u0131 okudu\u011fumda ise, bu izlenimim kesin bir kanaate d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Zira d\u00fcnk\u00fc yaz\u0131s\u0131nda M.Arma\u011fan a\u00e7\u0131k\u00e7a, S.Nursi\u2019nin hata etti\u011fini ifade ediyordu. M.Arma\u011fan\u2019a g\u00f6re, S.Nursi, birinci Said d\u00f6neminde Abd\u00fclhamid\u2019i ele\u015ftirmekten dolay\u0131 (sonradan) pi\u015fmand\u0131 ve hata etti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Maalesef M. Arma\u011fan, Bedi\u00fczzaman’\u0131n Abd\u00fclhamid’e kar\u015f\u0131 ele\u015ftirisinin \u015fahsi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak i\u00e7in, Abd\u00fclhamid’in istibdad politikas\u0131n\u0131 tasvip eder pozisyona d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve istibdad gibi bir ‘hata’n\u0131n asl\u0131nda sevap(do\u011fru hareket) anlam\u0131n\u0131 y\u00fcklendi\u011fini iddia etmi\u015ftir. M. Arma\u011fan a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde, S. Nursi’nin, padi\u015fah\u0131n istibdad\u0131n\u0131 ele\u015ftirisinden d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia ediyor. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Yani Arma\u011fan’a g\u00f6re, S.Nusi \u015f\u00f6yle demek istiyor:’Abd\u00fclhamid’e m\u00fcstebid diyerek ben hata ettim, asl\u0131nda o istibdad yaparak hata etmedi; ben, onun istibdad\u0131n\u0131 ele\u015ftirerek hata ettim.’ <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Oysa ki, S. Nursi, istibdad\u0131n her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fc vurmu\u015f ve ele\u015ftirmi\u015ftir. S. Nursi, Abdulhamid\u2019in istibdad\u0131n\u0131, \u2018mecbur kald\u0131\u011f\u0131 istibdad\u0131\u2019 \u015feklinde ifade etmesine ra\u011fmen, ele\u015ftirmekten \u00e7ekinmemi\u015f ve istibdad\u0131n hem teorik olarak hem de pratikteki uygulamas\u0131n\u0131, hafiyecilik politikas\u0131n\u0131 ele\u015ftirmi\u015ftir. Abdulhamid\u2019in, susmas\u0131 i\u00e7in verdi\u011fi ihsan\u0131, Bedi\u00fczzaman, reddetmi\u015ftir. Hem de t\u0131marhaneyi onun ihsan\u0131na tercih etti\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n, Abd\u00fclhamid\u2019in istibdad\u0131 i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 \u2018gebermi\u015f istibdad\u2019 tabirini hat\u0131rlamakta fayda var. \u2018D\u00fcnya i\u00e7in din feda olunmaz. Gebermi\u015f istibdad\u0131 muhafaza i\u00e7in, vaktiyle mesail-i \u015feriat r\u00fc\u015fvet verilirdi. Dinin meseleleri terk ve feda edilmesinden, zarardan ba\u015fka ne faydas\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc? Milletin kalp hastal\u0131\u011f\u0131 zaaf-\u0131 diyanettir. Bunu takviye ile s\u0131hhat bulabilir\u2019<\/i>1 Bu sat\u0131rlar\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih, 18 mart 1909 tarihidir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Yukar\u0131daki ifadede ge\u00e7en\u201a \u2019d\u00fcnya\u2019 kelimesinin yerine, \u2019devlet\u2019 kelimesini koydu\u011fumuzda, hem istibdad\u0131n neyi korumak i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hem de manan\u0131n de\u011fi\u015fmedi\u011fini g\u00f6rebiliriz. Demek ki dinin meseleleri, devlet dahil d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7 bir meselesi i\u00e7in taviz verilmez. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bunun yan\u0131nda, Bedi\u00fczzaman, Abdulhamid\u2019e tavsiyelerde bulunmu\u015ftur. Mesela y\u0131ld\u0131z saray\u0131n\u0131 dar\u00fclfununa \u00e7evirmesini \u00f6\u011f\u00fctlemi\u015ftir. Ama hi\u00e7 bir zaman, devletin selameti i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 istibdad\u0131 do\u011frulad\u0131\u011f\u0131 izlenimi vermemi\u015ftir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Abdulhamidden sonraki m\u00fctebitleri ke\u015ffetmesi, sonraki m\u00fcstebitlerin fark\u0131na varmas\u0131 Abd\u00fclhamid\u2019in istibdad\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftiride yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmemeli. Zira, O, \u2018\u0130stibdat, zul\u00fcm ve tahakk\u00fcmd\u00fcr. Me\u015frutiyet, adalet ve \u015feriatt\u0131r. Padi\u015fah, Peygamberimizin emrine itaat etse ve yoluna gitse halifedir. Biz de ona itaat edece\u011fiz. Yoksa, Peygambere t\u00e2bi olmay\u0131p zulmedenler, padi\u015fah da olsalar haydutturlar.\u2019 demi\u015ftir. Elbette ki daha sonra gelenlerin \u00e7ok daha fazla m\u00fcstebit olduklar\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015f ve onlar\u0131 da \u00e7ok \u015fiddetli bir \u015fekilde ele\u015ftirmi\u015ftir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Peki M. Arma\u011fan\u2019\u0131 S. Nursinin hata etti\u011fi \u015feklindeki kanaate sevkeden a\u015fa\u011f\u0131daki ifadede S.Nursi, ne demek istiyordu? \u2018II.Abd\u00fclhamid\u2019in istibdat yapmad\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131 m\u0131 demek istiyordu? Yoksa \u2018O da istibdat yapm\u0131\u015f ama, sonradan gelenler ondan beter\u2019 mi yapm\u0131\u015f demek istiyordu? <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Elbette ki, II.Abd\u00fclhamid\u2019in istibdad\u0131, kendisinden sonra gelenlerin istibdad\u0131yla mukayese edild\u011finde, aralar\u0131nda bir \u00e7ok farkl\u0131l\u0131k bulunacakt\u0131r. Ancak bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rme, Abd\u00fclhamid\u2019in istibdat yapmad\u0131\u011f\u0131 gibi bir sonuca bizi g\u00f6t\u00fcrmemelidir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Yukar\u0131daki ifadeler, S.Nursi\u2019nin \u00f6nceki ele\u015ftirisinde hata etti\u011fi \u015feklinde anla\u015f\u0131lmaktan uzakt\u0131r. S. Nursi\u2019yi \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131ndan farkl\u0131 bir \u015fekilde okumak laz\u0131m, ama bu onun Abd\u00fclhamid istibdad\u0131n\u0131 hafif g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015feklindeki bir farkl\u0131l\u0131k olarak de\u011fil, S. Nursi\u2019nin farkl\u0131 fikirde de olsa muhalefetini a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde anla\u015f\u0131labilir. Di\u011ferleri gibi ya tamamen savunmac\u0131 yada tamamen isyanc\u0131 bir harekete kalk\u0131\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r Vasat bir bi\u00e7imde, reddetmemek ve fakat kabul da etmemek \u015feklinde bir tav\u0131r geli\u015ftirmi\u015ftir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130kinci Said d\u00f6neminde, Nursi\u2019nin sivil itaatsizli\u011fini \u00f6zetlemek i\u00e7in, \u2018kabul etmemek\u2019, \u2018reddetmek\u2019 aras\u0131ndaki fark\u0131 farketmemiz gerekiyor. \u2018Kabul etmemek\u2019, devletin rejimini teorik olarak kabul etmemek ve amel etmemeyi ifade ediyor. \u2018Reddetmek\u2019 ise, devletin rejimine isyan etmeyi ve fiili bir kalk\u0131\u015fmay\u0131 ifade ediyor. S. Nursi, rejime isyan etmemi\u015ftir. Ancak, devletin rejimini de teorik ve ameli planda kabul etmemi\u015ftir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Mustafa Arma\u011fan\u2019\u0131n aktard\u0131\u011f\u0131 bilgiler, gerek Divan-\u0131 Harb-i \u00d6rfi gerekse di\u011fer ilgili eserlere a\u00e7\u0131k bir ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmektedir. Arma\u011fan\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131nda aktard\u0131\u011f\u0131 \u2018rivayetler\u2019 ise, rivayet d\u00fczeyinde kalmaya ve teorik tart\u0131\u015fma i\u00e7in bir mesned te\u015fkil etmemeye m\u00fcnasip g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Risalelerde yaz\u0131l\u0131 olan bilgiler S. Nursi\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015fleri olarak resmiyet kazanm\u0131\u015fken ve bir delil olarak ortada dururken, hat\u0131ra kabilinden bilgilere m\u00fcracaat etmek usulen do\u011fru de\u011fildir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
S. Nursi kendisini elbette ki tashih edecek ve elbette fikri ve ameli de\u011fi\u015fimlerini ifade edecektir. Ancak, onda meydana gelen fikri de\u011fi\u015fimler, yine onun ifadelerinden mesnet bulmal\u0131d\u0131r. Yoksa mesela, e\u011fer bizim \u00f6nce istibdad\u0131 me\u015fru g\u00f6sterme gibi bir \u00f6nyarg\u0131m\u0131z varsa, Said Nursi’yi de bu kanaatimize mesned g\u00f6steriyorsak bir yan\u0131lg\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Abd\u00fclhamid ile ilgili yazanlar ya bu yaz\u0131da ifade edildi\u011fi \u015fekliyle, sadece ismen bir niteleme ile Abd\u00fclhamidden s\u00f6z ederler. Ya da \u2018Abd\u00fclhamid Han Hazretleri\u2019 \u015feklinde y\u00fcceltici bir ifade ile ondan s\u00f6z ederler. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Birinciler i\u00e7inde S. Nursi gibiler, istibdad\u0131n zul\u00fcm oldu\u011funu, m\u00fcstebidin ise Zalim oldu\u011funu, zulmedenlerin Padi\u015fah bile olsa haydut olduklar\u0131n\u0131, Peygambere uymas\u0131 halinde ise Padi\u015fah\u0131n Halife oldu\u011funu s\u00f6ylerler. \u0130kinciler ise, Abd\u00fclhamid\u2019in istibdat yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yapm\u0131\u015f olsa bile, hakl\u0131 bir \u015fekilde yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, devletin selameti i\u00e7in ne gerekiyorsa yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini, devletin selameti i\u00e7in istibdat yap\u0131lmas\u0131n\u0131n caiz ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu savunurlar. Bunlara g\u00f6re Padi\u015fah, Halife oldu\u011fundan dolay\u0131, kararlar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmaz ve ele\u015ftirilmez. Halifeyi ele\u015ftirmek dinen sorumluluk gerektiren bir durumdur. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
O halde, burada yap\u0131lacak bir teorik tart\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, ‘Abd\u00fclhamid m\u00fcstebit miydi? de\u011fil miydi?’ de\u011fil, ‘istibdat, me\u015fru mudur? de\u011fil midir?’ olmal\u0131? Yoksa kimsenin Abd\u00fclhamid’in istibdad\u0131 hususunda \u015f\u00fcphe etti\u011fini zannetmiyorum. Genellikle \u015f\u00f6yle bir kanaat bulunmaktad\u0131r: ‘Abd\u00fclhamid, istibdat yapm\u0131\u015ft\u0131r, ama devletin selameti i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, istibdad\u0131 me\u015frudur ve caizdir.’ <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
O halde ‘devlet’ gibi bir kavram i\u00e7in ya da ‘\u00e7o\u011funlu\u011fun selameti’ i\u00e7in istibdad yap\u0131labilir mi yap\u0131lamaz m\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131na ge\u00e7ebiliriz?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\u00a9\u00a02021 karakalem.net, Ahmet Nazl\u0131<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
24.04.2006 ZAMAN GAZETES\u0130NDE, ge\u00e7ti\u011fimiz Pazar g\u00fcn\u00fc(16.04.2006) Mustafa Arma\u011fan\u2019\u0131n, Said Nursi-II.Abd\u00fclhamid ili\u015fkisine dair yaz\u0131s\u0131n\u0131 okudu\u011fumda, M.Arma\u011fan\u2019\u0131n, Abd\u00fclhamid\u2019in istibdad\u0131n\u0131 do\u011fru buldu\u011fu gibi bir izlenim edinmi\u015ftim. D\u00fcnk\u00fc yaz\u0131s\u0131n\u0131 okudu\u011fumda ise, bu izlenimim kesin bir kanaate d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Zira d\u00fcnk\u00fc yaz\u0131s\u0131nda M.Arma\u011fan a\u00e7\u0131k\u00e7a, S.Nursi\u2019nin hata etti\u011fini ifade ediyordu. M.Arma\u011fan\u2019a g\u00f6re, S.Nursi, birinci Said d\u00f6neminde Abd\u00fclhamid\u2019i ele\u015ftirmekten dolay\u0131 (sonradan) pi\u015fmand\u0131 ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[176],"class_list":["post-89419","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n