28.04.2008<\/p>\n
MODERN D\u00d6NEM romanlar\u0131nda s\u0131k\u00e7a g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bir belirsizlik hali, bir bilinemezlik, olay\u0131n gidi\u015fat\u0131ndaki flulu\u011fun yan\u0131nda; olay\u0131n neticesindeki kapal\u0131l\u0131k, okura b\u0131rakma hali… Bunu siz de bir\u00e7ok yazarda g\u00f6zlemlemi\u015fsinizdir.<\/p>\n
<\/p>\n
Klasik-geleneksel dedi\u011fimiz romanda ise yazar adeta okuyucuya k\u0131lavuz olur, nerede ne d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fini okuyucuya f\u0131s\u0131ldar, hatta kitab\u0131n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde b\u00f6yle bir girizgah yapan yazarlara bile rastlayabilirsiniz.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130nsan biraz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde; hayat\u0131n her an\u0131nda, \u00f6zellikle de ahir zaman d\u00f6nemi dedi\u011fimiz, medyas\u0131yla, televizyonuyla, gazeteleriyle, filmleriyle, al\u0131\u015fveri\u015f merkezleriyle, e\u011flence-k\u00fclt\u00fcr merkezi ad\u0131n\u0131 verdikleri yerlerdeki faaliyetleriyle baz\u0131 kirlenmeleri, zihinsel yorgunluklar\u0131, kalbi a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 hissetti\u011fi bu zamanlarda, modern d\u00f6nem edebiyat\u0131n\u0131n metinleri i\u00e7indeki bir hale giriveriyor. O metinlerdeki kahramanlar gibi par\u00e7alanm\u0131\u015f bir i\u00e7 d\u00fcnya, r\u00fcya ve ger\u00e7ek aras\u0131nda gidi\u015f-geli\u015f ya\u015f\u0131yor. Hayat\u0131nda sanki baz\u0131 kurallar, kal\u0131plar k\u0131r\u0131l\u0131yor; belirli olan ger\u00e7ekler belirsizle\u015fiyor. Klasik romandaki \u201cTanr\u0131 yazar her\u015feyi bilir\u201d imgesi k\u0131r\u0131l\u0131yor, adeta her\u015feyi okura b\u0131rakan modern edebiyat devreye giriyor. Modern romandaki merce\u011fin bulan\u0131k olmas\u0131 gibi, ki\u015finin de duygu, his, ak\u0131l, kalp d\u00fcnyas\u0131 bulan\u0131kla\u015f\u0131yor. \u2018Takva\u2019 filminin jeneri\u011finde g\u00f6sterildi\u011fi \u00fczere; her\u015fey beyazdan siyaha k\u0131r\u0131l\u0131yor, isimler par\u00e7alan\u0131yor, d\u00fcnya ile ba\u015f edemeyen bir adam; s\u0131hhatli bir durumdan s\u0131hhatsiz bir duruma ge\u00e7iveriyor. \u2018Bildi\u011fimiz ve bilmedi\u011fimiz \u00e7iftler\u2019 meselesi… Z\u0131tl\u0131klar i\u00e7erisinde se\u00e7me \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc… Verilen c\u00fcz\u2019i irade ile se\u00e7me serbestiyeti…<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130nsan ger\u00e7ekten d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemiyor: D\u00fcnya belirsizliklerle mi, hikmetsiz i\u015flerle mi dolu? Yoksa sosyal hayatta bu kadar g\u00f6ze \u00e7arpan z\u0131tl\u0131klara, karga\u015faya, flulu\u011fa ra\u011fmen, kainattaki d\u00fczenin, sanat\u0131n, intizam\u0131n “Hay\u0131r, mutlak hikmet, mutlak rahmet, mutlak intizam var” mesaj\u0131na m\u0131 kulak vermeli? <\/p>\n
<\/p>\n
Hayat, \u015fu zamanlar da \u00e7ok\u00e7a zikredildi\u011fi gibi bir muamma m\u0131, karmakar\u0131\u015f\u0131k d\u00fc\u011f\u00fcmler yuma\u011f\u0131 m\u0131; yoksa dikkat edildi\u011fi, ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, tefekk\u00fcr edilip teslim olundu\u011fu takdirde anla\u015f\u0131lacak, okunmay\u0131 bekleyen Rabbani bir mektup mu?<\/p>\n
<\/p>\n
C\u00fcz\u2019i irademizle se\u00e7me serbestiyetine sahip oldu\u011fumuzu s\u00f6ylemi\u015ftik. Her\u015feyin do\u011frudan ilahi ilim ve iradeden indirilip yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, Yarat\u0131c\u0131n\u0131n hi\u00e7bir \u015feyi bilmeden bize g\u00f6ndermedi\u011fi bir yarat\u0131l\u0131\u015f alemindeyiz. C\u00fcz\u2019i irademizle bir \u015fey yaratm\u0131yoruz, yaratam\u0131yoruz ama tercihler yap\u0131yoruz. \u201cBen bunu istiyorum ya da \u015funu istemiyorum\u201d deyip, Yarat\u0131c\u0131dan neyi yaratmas\u0131n\u0131 istiyorsak dua edip isteyebiliyoruz. C\u00fcz\u2019i, s\u0131n\u0131rl\u0131 olan irademizle, Mutlak Olan\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131yoruz, O’nun serbestlik verdi\u011fi alanda istiyoruz ve sorumlu oluyoruz (G\u00fcne\u015fin bug\u00fcn do\u011fmamas\u0131n\u0131 isteyemeyiz, s\u0131n\u0131rl\u0131 irademiz var, her\u015fey istedi\u011fimiz gibi olamaz). Yanl\u0131\u015f se\u00e7im yapt\u0131ysak hikmetiyle g\u00f6steriyor yanl\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve rahmetiyle bizi do\u011fruya y\u00f6nlendiriyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu alemde sadece Yarat\u0131c\u0131dan isteyen kullar olmam\u0131z, bunu ba\u015farabilmemiz en b\u00fcy\u00fck \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz asl\u0131nda. O halde her ne kadar baz\u0131 zamanlar modern romandaki belirsizlik hallerini ya\u015fasak da, \u00e7o\u011fu zaman d\u00fcnyan\u0131n belirsiz bir yer olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; mutlak kudretle, hikmetle, rahmetle i\u015flerin d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, yarat\u0131lmalar\u0131n bu eksende devam etti\u011fini fark edebiliyoruz. O bize \u00f6\u011fretiyor; \u015fu \u00e7ekirde\u011fi \u015fu mevsimde \u015fu \u015fartlar alt\u0131nda ekersek, sularsak, g\u00fcbrelersek, bak\u0131m\u0131n\u0131 iyi yaparsak size ilerde meyva veririm diye. Hakeza, sosyal hayat\u0131n\u0131z da da \u015f\u00f6yle \u015f\u00f6yle yaparsan\u0131z, \u015fu hakikatleri hayat\u0131n\u0131zda tatbik eder, \u015funlar\u0131 yapar, \u015funlar\u0131 yapmazsan\u0131z d\u00fcnya gemisiyle sa\u011f salim limana var\u0131rs\u0131n\u0131z diye.<\/p>\n
<\/p>\n
Modern edebiyattaki a\u00e7\u0131k u\u00e7lulu\u011fun; mekan-kurgu-ki\u015fi belirsizli\u011finin; par\u00e7alanm\u0131\u015f ki\u015filiklerinin yerine, hayatlar\u0131m\u0131zda \u00e7o\u011fu zaman klasik edebiyat\u0131n insan\u0131 korkutmayan sukuneti, netli\u011fi, berrakl\u0131\u011f\u0131, adeta olay\u0131n sonunu az \u00e7ok bilme-tahmin etme rahatl\u0131\u011f\u0131 var diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ne her\u015fey tam belirsiz hayatlar\u0131m\u0131z da, ne de\u2014as\u0131l kurallar hari\u00e7\u2014her\u015fey tam belirli.<\/p>\n
<\/p>\n
Hayat bazen parantez i\u00e7lerini okudu\u011fumuzda farkl\u0131, parantez i\u00e7lerini okumay\u0131p ge\u00e7ti\u011fimizde ise bamba\u015fka anlam ifade eden modern edebiyat\u0131n kimi metinlerini and\u0131rsa da; \u00e7o\u011fu zaman hayatta klasik romana ait imgeler ile modern romana ait imgeler bir arada. Kimi zaman hayat\u0131n\u0131n modern roman metinlerine benzeyen k\u0131sm\u0131na gelir insan. \u0130\u015fte e\u011fer hayat\u0131n\u0131n bu zaman\u0131nda ise insan ve bu metinlere haz\u0131r bir okur de\u011filse, d\u00fcz anlam\u0131yla bak\u0131yorsa olaylara (bizim ifademizle bir hikmet aray\u0131\u015f\u0131nda de\u011filse); “Ne beceriksiz bir yazar, ne sa\u00e7ma bir roman” diyebilir. Hayat\u0131n\u0131n, ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131n ilahi olan ile ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kuramayabilir; s\u0131k\u0131nt\u0131, uyuyamama, a\u011fr\u0131, yorgunluk ikazlar\u0131na du\u00e7ar olabilir. <\/p>\n
<\/p>\n
Ama hayat bu modern metinleri enine boyuna inceleyip, \u00e7ok anlam y\u00fckleyen ele\u015ftirmenlerin s\u00f6yledi\u011fi gibi usta dizili\u015flerin i\u00e7i\u00e7e \u00e7ok\u00e7a girdi\u011fi mant\u0131kl\u0131 bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck ise? Yarat\u0131c\u0131n\u0131n her\u015feyi en ince teferruat\u0131yla yazd\u0131\u011f\u0131 bir b\u00fct\u00fcn\u00fc ifade ediyorsa bize belirsiz ve birbirinden kopuk gelen bunca olay?<\/p>\n
<\/p>\n
Hayat, iyi bir okuma bekliyor bizden…<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
28.04.2008 MODERN D\u00d6NEM romanlar\u0131nda s\u0131k\u00e7a g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bir belirsizlik hali, bir bilinemezlik, olay\u0131n gidi\u015fat\u0131ndaki flulu\u011fun yan\u0131nda; olay\u0131n neticesindeki kapal\u0131l\u0131k, okura b\u0131rakma hali… Bunu siz de bir\u00e7ok yazarda g\u00f6zlemlemi\u015fsinizdir. Klasik-geleneksel dedi\u011fimiz romanda ise yazar adeta okuyucuya k\u0131lavuz olur, nerede ne d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fini okuyucuya f\u0131s\u0131ldar, hatta kitab\u0131n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde b\u00f6yle bir girizgah yapan yazarlara bile rastlayabilirsiniz. \u0130nsan biraz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde; hayat\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[172],"class_list":["post-89270","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n