20.06.2006<\/p>\n
\u0130NSANLAR HAYVANLARDAN farkl\u0131 olarak bedenini bir \u015feylerle \u00f6rtme i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc ve emriyle yarat\u0131lm\u0131\u015f. Toplumdan topluma de\u011fi\u015fmekle birlikte genel olarak hemen her toplumda bedeni kaplayan \u00f6rt\u00fclerin bir \u00e7ok dini, insani, siyasi, k\u00fclt\u00fcrel, mesleki veya mezhebi anlam\u0131 vard\u0131r. \u0130nsan kendine ait baz\u0131 kabulleri if\u015fa i\u00e7in \u00f6rt\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi, ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan kendine izafe edilen baz\u0131 kabulleri \u00f6rtmek i\u00e7in de giyiniyor olabilir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u015e\u00fcphe yok ki k\u0131yafet ilk elden bir \u00f6rt\u00fcnme bi\u00e7imi olarak tarif edilebilir. K\u0131yafet bir \u00e7ok \u015feyi \u00f6rtt\u00fc\u011f\u00fc gibi, bir \u00e7ok gizli durumu da if\u015fa eder. \u00d6rt\u00fcnme \u00f6z\u00fcnde bir a\u00e7\u0131lmad\u0131r. Bir mesaj sa\u011fana\u011f\u0131d\u0131r. \u201cBen buyum, ben \u015fuyum\u201d demek oldu\u011fu kadar, \u201cBen o de\u011filim, ben bu de\u011filim\u201d anlam\u0131n\u0131 da kar\u015f\u0131lar. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
K\u0131yafetin giydirdi\u011fi insanlar oldu\u011fu gibi, insanlar\u0131n giydirdi\u011fi k\u0131yafetler de vard\u0131r. K\u0131yafetin giydirdi\u011fi \u00f6yle insanlar vard\u0131r ki, o de\u011fersiz insanlar onunla g\u00fcya de\u011ferlenirler. \u00d6yle insanlar da vard\u0131r ki k\u0131yafetleri giymezler, k\u0131yafetleri giydirirler. K\u0131yafet onlarla de\u011fer kazan\u0131r, onlar k\u0131yafetle de\u011fer kazanmazlar. Misal Peygamberimizin (sav) sar\u0131\u011f\u0131. \u015e\u00fcphesiz o sar\u0131k en b\u00fcy\u00fck kral\u0131n alt\u0131n i\u015flemeli tac\u0131ndan daha de\u011ferlidir. Bu y\u00f6n\u00fcyle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda o sar\u0131k Efendimizle de\u011ferlenmi\u015ftir. Yine bir kral krall\u0131\u011f\u0131 hak etmedi\u011fi halde ba\u015f\u0131na alt\u0131n tac\u0131 takarak kendi de\u011ferini art\u0131rma giri\u015fiminde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130nsanl\u0131k yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz \u201cde\u011fer\u201d olgusunu insan var edileliden bu yana de\u011fi\u015fik boyutlarda ya\u015f\u0131yor. Bu bazen ivme kazan\u0131yor, bazen de alabildi\u011fine dura\u011fanla\u015f\u0131yor. \u00dczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z topraklar ise son iki y\u00fcz y\u0131ld\u0131r b\u00fcy\u00fck bir \u201cde\u011fer\u201d buhran\u0131 ge\u00e7iriyor. Gerileyen devlet k\u0131yafet \/ d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f merkezli bir dizi \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi ile toplumun kar\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu g\u00fcn de\u011fer buhran\u0131n\u0131n \u201cba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc\u201d boyutuyla devam etmesi de g\u00f6steriyor ki, \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131 esastan ziyade us\u00fcl, manadan ziyade \u015fekil \u00fczerinde odaklan\u0131yor. Tanzimat\u2019tan bu yana \u00fclkeyi idare edenler bat\u0131n\u0131n dayatt\u0131\u011f\u0131 bir hayat tarz\u0131n\u0131 bu topraklar \u00fczerinde oturtmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bunu da ilk elden \u201c\u015fekil\u201d \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirme gayreti i\u00e7ine giriyor. B\u00f6ylece bir dizi yasa\u011f\u0131 ve mecburiyeti devreye sokuyor. Bir Osmanl\u0131 Padi\u015fah\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor, sar\u0131\u011f\u0131 kald\u0131r\u0131p, yerine fesi getiriyor. Bir zaman sonra Cumhuriyet kuruluyor. Bu sefer de bir Cumhurba\u015fkan\u0131 muas\u0131r medeniyet seviyesine \u00e7\u0131kman\u0131n bir manifestosu olarak, fesi kald\u0131r\u0131p yerine \u015fapkay\u0131 getiriyor. \u00d6yle ki TC\u2019de bu g\u00fcn hala \u015fapka giyme mecburiyeti vard\u0131r. Ba\u015fta \u015fapka aleyhine risale ne\u015freden \u0130skilipli At\u0131f Hoca ve Risale-i Nur\u2019un sar\u0131kl\u0131 m\u00fcellifi Said Nursi olmak \u00fczere y\u00fczlerce k\u0131yafet ma\u011fduru insan vard\u0131r yak\u0131n tarihimizde. Cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131nda k\u0131yafet devrimini tutundurman\u0131n yollar\u0131ndan biri de balolar olmu\u015ftur. Balolarla ba\u015flardan ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc att\u0131r\u0131lmaya te\u015fvik edilmi\u015ftir. Bunda yeterince muvaffak olunamay\u0131nca kad\u0131nlara y\u00f6nelik k\u0131yafet yasa\u011f\u0131 getirilmi\u015ftir. Yasak bu g\u00fcn \u201cba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc\u201d \u00fczerinden devam etmektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Tefekk\u00fcr ve mefkure olarak k\u00fc\u00e7\u00fclen devletler toplumdaki dengeleri sarsarak, fertlerini bir ba\u015fka dili kullanmaya zorlarlar. K\u00fclt\u00fcrel bozuklu\u011fun, siyasi, sosyal bask\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle toplumlarda, kalbsizle\u015ftirme, kimliksizle\u015ftirme (h\u00fcviyetsizle\u015ftirme) ve k\u00fclt\u00fcrs\u00fczle\u015ftirme (mahiyetsizle\u015ftirme) \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131 insanlar bir tak\u0131m \u201c\u015fekli\u201d tepkiler verirler. Burada \u201c\u015fekil\u201d deyip ge\u00e7memek gerekiyor. O \u015fekillerin \u00e7ok derin olumlu-olumsuz manalar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran sembolik anlamlar\u0131 olabilir. Bu anlamlar da ilk elden peruk, maske gibi sembolik ara\u00e7larla verilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin dilsizle\u015ftirme politikas\u0131na bir tepki olarak ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc yasa\u011f\u0131 etkisini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda alternatif bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olarak peruk g\u00fcndeme gelmi\u015fti. Toplumun bir ba\u015fka dilde konu\u015fmas\u0131na bir ba\u015fka \u00f6rnek de, birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, i\u00e7inde peruk takan ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc han\u0131mlar\u0131n da bulundu\u011fu \u201cperuk takan kad\u0131nlar\u201d adl\u0131 bir belgeselin \u00e7ekilmi\u015f olmas\u0131yd\u0131. Yine bu dilsizle\u015ftirme veya dili d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme tepkilerine bir \u00f6rnek de bu yak\u0131nlarda \u201cd\u00fcnya \u015fairler g\u00fcn\u00fc\u201d dolay\u0131s\u0131yla bir grup \u015fairin, Taksim \/ \u0130stiklal\u2019de \u015fimdi hayatta olmayan baz\u0131 \u00fcnl\u00fc \u015fairlerin maskelerini y\u00fczlerine takarak gelene, ge\u00e7ene \u015fiirler s\u00f6ylemeleri ile ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Gerek maske, gerekse de peruk olay\u0131n\u0131n derinli\u011fine indi\u011fimizde baz\u0131 ilgin\u00e7 sonu\u00e7larla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Bunlardan ilki toplumun bir kesiminin sahtecili\u011fi tercih etmesi veya sahte davranmaya mahkum edilmesi. \u0130kincisi de, yine toplumun bir kesiminin kendi sesinin yetmedi\u011fi yerlerde ba\u015fkalar\u0131n\u0131n sesinin ard\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak s\u00f6yleyeceklerini s\u00f6yleme g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle hareket etmek istemesi. Bu iki olay bize \u015funu g\u00f6steriyor: Bir toplum kendi sesini ve suretini yitirdi\u011finde bir ba\u015fka mekandan ve zamandan ses ve suret ithal ediyor, o ses ve surete s\u0131\u011f\u0131n\u0131yor. Toplumsal yap\u0131 zay\u0131flad\u0131k\u00e7a, ki\u015filer insan olma \u00f6znesinden uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a, rakip ve alternatif psikolojisi k\u00f6r\u00fcklendik\u00e7e insanlar dilini unutuyor, bu da onlar\u0131n maske ve peruk takma ihtiyac\u0131n\u0131 art\u0131yor. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Peruk nispeten bir acziyetin ifadesidir. Sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 veya ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc yasa\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla peru\u011fun tak\u0131lmas\u0131 gibi. Ama maske sonuna kadar bir aaf\u0131n belirtisidir. Zaaf g\u00f6stermektense acziyet i\u00e7inde olmak tercih edilmeli de\u011fil mi? Perukla belki bir eksiklik tamamlan\u0131yor, ama maske ile genelde bir eksiklik g\u00f6z ard\u0131 edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. \u00c7o\u011fu kere maske yok olan\u0131 var etme, peruk ise var olan\u0131 yok etme \u00e7abas\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u015eimdilerde kimileri maskeli balolar d\u00fczenliyor, kimileri maske ile sokakta y\u00fcr\u00fcyor, kimileri daha g\u00fczel g\u00f6r\u00fcnmek i\u00e7in, kimileri de zorunluluktan\/yasaktan perukla dola\u015f\u0131yor. \u015e\u00fcphesiz bunlar\u0131n bir ger\u00e7e\u011fi \u00f6rtbas etmek veya if\u015fa etmek gibi bir i\u015flevi var. Buradan bak\u0131l\u0131nca bu durum her hal\u00fckarda anla\u015f\u0131labilir bir durum olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Zira kulland\u0131klar\u0131 \u015feylerden, onlar\u0131n o ki\u015fi d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka birileri oldu\u011funu anl\u0131yorsunuz. Bu sahteliklerinin (bask\u0131lar sonucu peruk takanlar\u0131 tenzih ederim) a\u00e7\u0131k s\u00f6zl\u00fc bir taraf\u0131 oldu\u011funu anl\u0131yorsunuz. \u201cBiz g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden ba\u015fka bir haldeyiz. Size sahtekarl\u0131k gibi gelebilir, ama biz s\u00f6ylemek istediklerimizden veya bizi anlamak istedi\u011finizden ba\u015fka \u015feyiz\u201d dedikleri i\u00e7in yani a\u00e7\u0131k s\u00f6zl\u00fc olduklar\u0131 i\u00e7in onlar\u0131 tebrik ediyoruz. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u00d6te yandan bu toplumda g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte ba\u015f\u0131nda peruk, y\u00fcz\u00fcnde maske olmad\u0131\u011f\u0131 halde hakikatte beyninin ard\u0131nda peruk ve y\u00fcz\u00fcn\u00fcn gerisinde maske ta\u015f\u0131yan o kadar \u00e7ok insan var ki. \u0130\u015fte bunlar\u0131 anlamakta ve ba\u011f\u0131\u015flamakta zorlan\u0131yorsunuz. Onlar ba\u015flar\u0131na \u00f6yle rengarenk peruklar tak\u0131yorlar ki onlar\u0131 tan\u0131yam\u0131yorsunuz. Y\u00fczlerindeki maskeler o kadar \u00e7ok \u00e7e\u015fitli duygunun resmi olan hayvan ve insan motifleri ta\u015f\u0131yor ki, onlar\u0131n ne oldu\u011funu anlayam\u0131yorsunuz. B\u00f6yle durumlar\u0131 \u201ckoyun postuna b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f kurt\u201d diyerek, ge\u00e7i\u015ftirmek zorunda kal\u0131yorsunuz. Yok ge\u00e7i\u015ftirmeyeyim, biraz derinlemesine inceleyeyim dedi\u011finiz zaman, hele hem peruklu, hem de maskeli insanlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda sar\u0131kl\u0131 Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n sabr\u0131n\u0131 ve ferasetini yede\u011finize almak zorunda kal\u0131yorsunuz. Zira baz\u0131 insanlar\u0131n y\u00fcz\u00fcnde kurt, y\u0131lan gibi y\u0131rt\u0131c\u0131 hayvanlarla kar\u015f\u0131la\u015fma ihtimali \u00e7ok y\u00fcksek oluyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu g\u00fcn gelinen nokta \u015fu ki maske ve peruk meselesinde kafir ile m\u00fcnaf\u0131k aras\u0131ndaki ili\u015fki benzeri bir ili\u015fki kurularak tercihte bulunmak zorunday\u0131z. Hepinizin bildi\u011fi \u00fczere m\u00fcnaf\u0131k kafirden daha tehlikelidir. \u0130nsanlar y\u00fczlerindeki kat kat maskeleri ve ba\u015flar\u0131ndaki kat kat peruklar\u0131 \u00e7\u0131karmal\u0131, ne ise o olmal\u0131. \u201cBir \u00e7ok insanlar g\u00f6rd\u00fcm ki \u00fczerinde elbise yok. Bir \u00e7ok elbiseler g\u00f6rd\u00fcm ki i\u00e7inde insan yok.\u201d diyen Mevlana gibi, \u201c Ne peruklar g\u00f6rd\u00fcm alt\u0131nda ba\u015f yok, ne maskeler g\u00f6rd\u00fcm alt\u0131nda y\u00fcz yok\u201d dememeli….<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Arjantinli yazar Borges \u201cAyna ve Maske\u201d isimli \u00f6yk\u00fcs\u00fcnde bir Kral ile \u015fairin \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc anlat\u0131r. (\u00d6yk\u00fcn\u00fcn mekan\u0131 \u0130stiklal Caddesi olmamas\u0131 insan\u0131 rahatlat\u0131yor.) Kral \u015fairden her ikisini de \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftirecek bir \u015fiir yazmas\u0131 ister. Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da bir ayna ve alt\u0131ndan maske vermeyi vaad eder. Nitekim s\u00f6z\u00fcnde durur ve daha \u015fiir yaz\u0131lmadan aynay\u0131 ve maskeyi verir. Aradan bir y\u0131l ge\u00e7er. Kral \u015faire \u015fiiri sorar. \u015eair \u201cYazd\u0131m. Ke\u015fke Efendimiz \u0130sa bunu yasaklam\u0131\u015f olsayd\u0131\u201d deyip \u015fiiri okumaktan korktu\u011funu s\u00f6yler. Ozan yine de \u015fiiri okur. Kral k\u0131zar ve \u201cSana bir ayna ve alt\u0131ndan bir maske verdim; i\u015fte sonuncu ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc arma\u011fan\u0131m.\u201d diyerek ozana bir han\u00e7er verir. Saraydan \u00e7\u0131karken ozan kendini \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Kral da bir dilenci olup \u00fclkesini ba\u015ftan ba\u015fa gezer ve bir daha o \u015fiiri hi\u00e7 okumaz.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Borges \u00f6yk\u00fcs\u00fcnde ayna ve maskeden bahsediyor. Ben buna bir de peru\u011fu ekliyorum. Peruk, maske ve ayna. \u00dc\u00e7\u00fc de bir \u015feyi hat\u0131rlat\u0131yor, bir mesaj veriyor. Peruk ve maske ile ki\u015fi oldu\u011fundan ba\u015fka bir insan oldu\u011fu mesaj\u0131n\u0131 verirken, ayna kullanan ki\u015fi neyse o oldu\u011funu g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Hi\u00e7bir hesabili\u011fin i\u00e7ine girmiyor. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Buraya kadar anlat\u0131lanlar, \u00f6zellikle de Bedi\u00fczzaman feraseti ile Borges\u2019in yukar\u0131da zikretti\u011fimiz \u00f6yk\u00fcs\u00fc bize insan\u0131n her hal\u00fckarda, her t\u00fcrl\u00fc \u00f6rg\u00fctl\u00fc-\u00f6rg\u00fcts\u00fcz, devletli-devletsiz etki, tepki ve bask\u0131ya ra\u011fmen \u201cinsan\u201d olma durumunu koruyup, y\u00fccelterek, ba\u015f\u0131ndaki peruklar\u0131, y\u00fcz\u00fcndeki maskeleri \u00e7\u0131kararak, kendi de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 do\u011frultusunda b\u00fct\u00fcn alemleri yaratan sonsuz kudret sahibi Rabbinin esma, s\u0131fat ve \u015fuuna ayine olmay\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. Zira insana d\u00fc\u015fen ayna olmak. Maske ve peruk olmak de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc Rabbimizin insan \u00fczerinde tecelli ettirdi\u011fi ibret ve tefekk\u00fcr hallerini ne perukla, ne de maske ile \u00f6rtmeye hakk\u0131m\u0131z var. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bedi\u00fczzaman\u2019la bitirelim: Ey insan! Senin kalbin ve h\u00fcviyet ve mahiyetin bir ayinedir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
20.06.2006 \u0130NSANLAR HAYVANLARDAN farkl\u0131 olarak bedenini bir \u015feylerle \u00f6rtme i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc ve emriyle yarat\u0131lm\u0131\u015f. Toplumdan topluma de\u011fi\u015fmekle birlikte genel olarak hemen her toplumda bedeni kaplayan \u00f6rt\u00fclerin bir \u00e7ok dini, insani, siyasi, k\u00fclt\u00fcrel, mesleki veya mezhebi anlam\u0131 vard\u0131r. \u0130nsan kendine ait baz\u0131 kabulleri if\u015fa i\u00e7in \u00f6rt\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi, ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan kendine izafe edilen baz\u0131 kabulleri \u00f6rtmek i\u00e7in de […]<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[170],"class_list":["post-89194","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n