21.04.2008<\/p>\n
\u0130NSANIN MADD\u0130 azalar\u0131 olan kalb, beyin, mide gibi organlar\u0131 bedenin ayr\u0131 ayr\u0131 c\u00fczleridir. \u0130nsanda farkl\u0131 farkl\u0131 i\u015flevleri yerine getiren bu organlar birbirlerine hem fiziken, hem de g\u00f6rev icab\u0131 ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. Bu yak\u0131nl\u0131k ve ba\u011fa ra\u011fmen onlar\u0131n ayr\u0131 adlarla an\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu organlar\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00e7izilerek anlamland\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130nsan\u0131n manevi azalar\u0131 olan ak\u0131l, kalb ve ruh gibi cihazat da insan maneviyat\u0131n\u0131n c\u00fczleridir. \u0130nsanda farkl\u0131 duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015f vazifelerini ifa eden bu organlar birbirlerine letafet-kesafet ba\u011f\u0131 ile ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. Azalar kendi aralar\u0131nda \u00e7ok latif (kesif) olandan az latif (kesif) olana do\u011fru s\u0131ralan\u0131rlar. Burada genelde s\u0131ralama kesiften latife do\u011fru nefs (k\u0131smen cismani, k\u0131smen manevi), ak\u0131l, kalb, ruh, vicdan, s\u0131r… \u015feklindedir. Bunlar kendi aralar\u0131nda ge\u00e7i\u015fli bir ili\u015fkiye sahiptirler. Dolay\u0131s\u0131yla zaman zaman birbirleri ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rlar. Ortaya \u00e7\u0131kan bir duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce veya davran\u0131\u015f\u0131 kimisi kalbin, kimisi ruhun, kimisi de bir ba\u015fka manevi azan\u0131n\u0131n mahsul\u00fc olarak g\u00f6r\u00fcp, de\u011ferlendirebilir. <\/p>\n
<\/p>\n
\u0130nsan\u0131n Rabb\u2019iyle ili\u015fkisi 20. Mektup\u2019ta da anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere iman-\u0131 bill\u00e2h, iman-\u0131 billah i\u00e7indeki marifetullah, marifetullah i\u00e7indeki muhabbetullah ve muhabbetullah i\u00e7indeki lezzet-i ruhaniye \u015feklindedir. <\/p>\n
<\/p>\n
Bu durumu insan\u0131n di\u011fer varl\u0131klarla, \u00f6zellikle kar\u015f\u0131 cinsle olan ili\u015fkisine de uyarlayabiliriz. Bu anlamda insan\u0131n di\u011fer varl\u0131klarla ve kar\u015f\u0131 cinsle olan ili\u015fkisi genel olarak \u201cmuhatap\u201d ve \u201cmuhabbet\u201d merkezinde ilerler. <\/p>\n
<\/p>\n
Kalb, ruh, vicdan vb. manevi latife ve azalar birbirleri ile kesin \u00e7izgilerle ayr\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 gibi \u201cmuhatap olmak\u201d ve \u201cmuhabbet etmek\u201d kavramlar\u0131 da birbirinden kesin \u00e7izgilerle ayr\u0131lamaz. Bunlar birbirinin m\u00fctemmim c\u00fcz\u00fc gibidir. Muhabbetsiz muhatabiyet m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, muhatap olmadan muhabbet etmeye \u00e7al\u0131\u015fmak da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. O halde kar\u015f\u0131 cinsle ve di\u011fer varl\u0131klarla olan ili\u015fkimizde muhatap olmak m\u0131, yoksa muhabbet etmek mi \u00f6ncelikli olacakt\u0131r? <\/p>\n
<\/p>\n
Muhatabiyet ve muhabbet birbirine bu kadar yak\u0131n oldu\u011funa, bu kadar birbirini tamamlad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re \u201cmuhatap olmak\u201d ve \u201cmuhabbet etmek\u201d kavramlar\u0131n\u0131 esasl\u0131 bir \u015fekilde tarif ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tespit etmek gerekiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130lk elden \u015funu s\u00f6yleyebiliriz ki, bir \u015feye \u201cmuhatap olmak\u201d akl\u0131n, bir \u015feye \u201cmuhabbet etmek\u201d ise kalbin eylemidir. Ak\u0131lda ilim, kalpte feyz vard\u0131r. Nas\u0131l ki kalb akl\u0131, ak\u0131l da kalbi beslerse, muhatap olmak da muhabbet etmeyi, keza muhabbet etmek de muhatap olmay\u0131 besler. Buna g\u00f6re muhatap olmay\u0131 \u201cbirini anlamaya, tan\u0131maya, siret g\u00fczelli\u011fini tatmaya, tartmaya ve tartt\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmak\u201d; muhabbet etmeyi ise \u201cbirini veya bir \u015feyi sevmek\u201d olarak tarif edebiliriz. <\/p>\n
<\/p>\n
Muhatap olmak her \u015feyden \u00f6nce bir tefekk\u00fcr ve anlamaya \u00e7al\u0131\u015fma halidir. Ki\u015fi sevdi\u011fini tefekk\u00fcr ile anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bir noktadan sonra tefekk\u00fcrden te\u015fekk\u00fcre ge\u00e7ebilir. Yani muhatabiyet hali muhabbet haline d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/p>\n
<\/p>\n
Muhabbet etmek her \u015feyden \u00f6nce bir te\u015fekk\u00fcr halidir. Ki\u015fi sevdi\u011fine daha ba\u015flang\u0131\u00e7ta muhabbetle ba\u011flanarak gerekli-gereksiz ona te\u015fekk\u00fcr eder bir hale girer. \u00c7o\u011fu kere onda olmayan g\u00fczellikleri bile onda varm\u0131\u015f gibi telakki eder. Zira muhabbet ehli muhabbet etti\u011fi \u015feyde bahaneler aramaz ve kusurlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek istemez. Kemaline i\u015faret eden zay\u0131f emareleri kuvvetli h\u00fcccetler h\u00fckm\u00fcnde g\u00f6r\u00fcr. Daima sevdi\u011fi taraf\u0131ndad\u0131r. Sevdi\u011finin taraftar\u0131d\u0131r. Bu durumda te\u015fekk\u00fcrden tefekk\u00fcre yani muhabbet etme halinden muhatap olma haline ge\u00e7mek hayli zordur.<\/p>\n
<\/p>\n
Muhabbet iki tarafl\u0131, muhatap tek tarafl\u0131 bir ili\u015fkidir. Muhabbet \u201ckar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131\u201d oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e devam eder. Mevlana\u2019n\u0131n \u015eems\u2019e s\u00f6yledi\u011fi gibi sevilen sevmeyi s\u00fcrd\u00fcrmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e seven sevgisini ebediyen s\u00fcrd\u00fcremez. Muhabbet bir yerde k\u0131r\u0131l\u0131r. Ama muhatap olma kar\u015f\u0131l\u0131k alma beklentisi i\u00e7ermedi\u011finden kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ona muhabbet etmese de muhatabiyet devam edebilir.<\/p>\n
<\/p>\n
Ki\u015fi muhatap halinde kar\u015f\u0131s\u0131ndakine mana-i harfi ile nazar eder. Kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015fiye duydu\u011fu ilgi ve alakay\u0131 bir fonksiyon haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Muhabbet s\u0131fatlar itibariyle oldu\u011fundan onun eksilerini bir tarafa, art\u0131lar\u0131n\u0131 di\u011fer tarafa koyar. \u00c7\u0131kan sonuca g\u00f6re durumu de\u011ferlendirerek o ki\u015finin muhabbete lay\u0131k ve alaka-i kalbe de\u011fer bir ki\u015fi olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar verir. <\/p>\n
<\/p>\n
Ki\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131ndakine b\u00fct\u00fcn manevi duygular\u0131 ile muhatap olmaks\u0131z\u0131n muhabbet makam\u0131nda nazar ederken \u00e7o\u011fu kere mana-i ismi halindedir. Ki\u015fi bu durumda kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin \u015fahsi kemalat\u0131n\u0131 ve zati cemalini \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131r. Bu muhabbet ise muhabbetullaha vesile olmak yerine perde olur. <\/p>\n
<\/p>\n
Risale\u2019ye g\u00f6re muhabbet s\u0131fatlar itibariyle olmal\u0131d\u0131r. Mana-i ismi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmamal\u0131d\u0131r. Bu s\u0131fatlar v\u00fccud, hayat, marifet, iman, beka, rahmet ve \u015fefkat lezzetleri ile nur, basar, kelam, kerem, siret, suret h\u00fcs\u00fcnleri ve kemal-i zat, kemali-i s\u0131fat ve kemal-i efal olmal\u0131d\u0131r. Hakiki muhabbet gayr\u0131n tasavvuruna bina edilmemeli, zat\u0131nda bulunmal\u0131 ve bizzat bir hakikati mukarrere olmal\u0131d\u0131r. Muhabbete lay\u0131k olan \u015fey ancak ona ger\u00e7ek anlamda muhatap olunarak anla\u015f\u0131labilir. Muhatap s\u0131fatlarla onun muhabbete lay\u0131k olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tartar.<\/p>\n
<\/p>\n
Muhatap makam\u0131 hitap makam\u0131d\u0131r. Sevgili sevenin kalbindeki rahlede kendini sevene anlatmaktad\u0131r. Ki\u015fi ruhen ulvi olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e asla do\u011frudan do\u011fruya hitaba mazhar olamaz. Dolay\u0131s\u0131yla asla a\u015fk\u0131 ve sevgiliyi b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131 ile tan\u0131yamaz ve tan\u0131tamaz. <\/p>\n
<\/p>\n
Halil (dost) ve Habib (sevgili) … Ucu Mevla\u2019ya \u00e7\u0131kan bir Leyla yolculu\u011funda ki\u015finin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 ilk u\u011frak dostluk makam\u0131d\u0131r. Zamanla dost olunan ki\u015fiye kar\u015f\u0131 muhatap olabilme kayg\u0131s\u0131 u\u00e7 verir. Muhatabiyet kemal derecesine geldi\u011finde muhabbet has\u0131l olur. Bu anlamda dost muhatap, seven muhabbet ister. Dost anla\u015f\u0131lmak, seven ise sevilmek ister. Sevilen ki\u015fiye nev-i be\u015fer, belki kainat nam\u0131na muhatap olan bir zat\u0131n geni\u015f makam\u0131ndan bakan ki\u015fi Leyla\u2019n\u0131n de\u011fil Mevla\u2019n\u0131n \u201chuzur\u201dundad\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
Muhatap dostlu\u011fu, muhabbet sevgili olmay\u0131 netice verebilir. Ki\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131ndakine muhatap olarak onu anlamaya ve tan\u0131maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa ona halil ve dost olabilir. Kar\u015f\u0131s\u0131ndakine muhabbet eden ki\u015fi de uzun vadede onun sevgisini kazanarak sevgilisi olabilir. Ger\u00e7ek \u015fu ki dostlukla ba\u015flayan bir ili\u015fkinin a\u015fka ula\u015farak evlilikle sonu\u00e7lanmas\u0131 \u00e7ok kuvvetle muhtemeldir. Fakat a\u015fkla ba\u015flayan bir ili\u015fkinin dostlu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesi \u00e7ok zordur. A\u015fk iki insan aras\u0131ndaki en y\u00fcksek perdeden ili\u015fkidir. Dolay\u0131s\u0131yla daha \u00f6tesi bulunmamaktad\u0131r. A\u015fk\u0131n\u0131 yitiren bir ki\u015finin e\u015fiyle olan ili\u015fkisi \u201cseviyeli\/sayg\u0131ya dayal\u0131 bir beraberlikten\u201d \u00f6teye ge\u00e7emez. Bitmi\u015f hi\u00e7bir a\u015fk dostlu\u011fu kald\u0131ramaz. Kald\u0131rabiliyorsa bu a\u015fk de\u011fildir. Bu hal olsa olsa kar\u015f\u0131daki ki\u015fiye duyulan h\u00fcrmet veya merhamettir. <\/p>\n
<\/p>\n
Muhabbet ehli ki\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015fiye kendini tan\u0131tmak, tatt\u0131rmak ve tartt\u0131rmak ister. B\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 ile kendini sunar. B\u00f6ylece sevmek ve sevilmek ister. Kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015finin k\u00fclli bir muhatap ve cami bir ayna olmas\u0131n\u0131 ister.<\/p>\n
<\/p>\n
Ki\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131ndakine muhatap iken niyaz halindedir. Oysa muhabbet makam\u0131nda niyazdan ziyade \u201cnaz\u201d halindedir. \u00c7ok nazl\u0131d\u0131r. \u00c7abuk k\u00fcser, her \u015feye k\u0131r\u0131l\u0131r. A\u015fka bedel \u00f6demeyi g\u00f6ze alamaz. Bunun i\u00e7in niyaz etmeden, naza ge\u00e7erek sevdi\u011fini elde etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Muhabbette zikr-i kalbi, muhatapta tefekk\u00fcr-\u00fc akli vard\u0131r. Ki\u015fi a\u015fk makam\u0131nda s\u00fcrekli kalbinden bir \u015feyler ge\u00e7irir. Senaryolar \u00fcretir. \u0130\u00e7bulu\u015fmalar ayarlar, i\u00e7konu\u015fmalar yapar. Ki\u015fi muhatap makam\u0131nda ise \u201cne yapsam, nas\u0131l etsem de bu meseleyi b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131 ile zarars\u0131z ziyans\u0131z \u00e7\u00f6zebilsem?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. <\/p>\n
<\/p>\n
Muhatap olunmadan yap\u0131lan bir muhabbet hemen her seferinde b\u00fcy\u00fck bir musibet olur. Zira gayr-i me\u015fru muhabbetin neticesi merhametsiz azap \u00e7ekmektir. E\u011fer ki\u015finin Leyla\u2019s\u0131 ile olan irtibat\u0131 onu Mevla\u2019ya ula\u015ft\u0131ramayacak minvalde ilerliyorsa bir g\u00fcn kendi kendine azap \u00e7ektirmesi ihtimalden uzak de\u011fildir. De\u011fil mi ki muhabbet muhatabane bir marifet ile olmad\u0131\u011f\u0131nda musibete ve adavete kalbeder. De\u011fil mi ki bazen adavet \u015fiddetli muhabbetten gelir.<\/p>\n
<\/p>\n
…<\/p>\n
<\/p>\n
Zeyl: G\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131 bizler hissetmeyi tefekk\u00fcr etmenin, muhabbet etmeyi muhatap olman\u0131n \u00f6n\u00fcne koyuyoruz. B\u00f6yle bir d\u00f6nemde iki insan\u0131n birbirine muhatap olarak muhabbet etmesini istemek bizler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir \u201cbedel\u201d niteli\u011fini ta\u015f\u0131yor ki, hemen hi\u00e7birimiz akibeti ne olursa olsun b\u00f6yle bir bedeli \u00f6demeye raz\u0131 de\u011filiz. Keza bu \u00e7a\u011f heves \u00e7a\u011f\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in sevdi\u011fimizi ancak havaslara mahsus bir duyarl\u0131l\u0131kla tan\u0131yarak ve anlayarak muhatap olma halini hemen hi\u00e7 kimseden bekleyemiyoruz.<\/p>\n
<\/p>\n
Evet, anlamadan seviyoruz, sonra da pi\u015fman oluyoruz. Anlayarak sevmek gerekiyor oysa. Zira muhatabiyetin z\u0131dd\u0131 yok. Ama muhabbetin z\u0131dd\u0131 var:Adavet. Bir g\u00fcn bize adavet besleyen birisiyle kar\u015f\u0131la\u015fmak istemiyorsak daha ilk ba\u015ftan muhabbet etti\u011fimiz \u015feye kar\u015f\u0131 ger\u00e7ek\u00e7i bir \u015fekilde muhatap olup, onu anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak gerekiyor. Bu ki\u015fi bizim neyimizi kar\u015f\u0131l\u0131yor? Neyimize iyi geliyor? Her \u015feyden \u00f6nemlisi bu ki\u015fi bizim neyimiz oluyor?… Bir a\u015fk ili\u015fkisine giri\u015fmeden \u00f6nce bu sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 yerli yerine oturtmak gerekiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Biz hakiki a\u015fk\u0131 ve dostlu\u011fu anlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan bize muhatap olarak bizi sevecek ki\u015fileri yan\u0131m\u0131zdan uzakla\u015ft\u0131r\u0131yor, bize muhatap olmadan muhabbet edip, gururumuzu ok\u015fayan ki\u015fileri yan\u0131m\u0131zda tutuyoruz. Hal b\u00f6yle olunca bizi anlamadan seven ki\u015filerin asl\u0131nda bize adavet ettiklerini anlayam\u0131yoruz. Bunun i\u00e7in muhabbet ve muhatabiyet anlam\u0131nda \u00f6yle a\u00e7mazlar ya\u015f\u0131yoruz ki \u00e7o\u011fu kere muhatap bile alamayaca\u011f\u0131m\u0131z ki\u015filere muhabbet besleyip a\u015f\u0131k oluyoruz. O muhabbet duygusuyla sevdi\u011fimizi de\u011fi\u015ftirmeye, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye, onu kendimize muhatap etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Bunu ne kadar ba\u015farabiliyoruz tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Ger\u00e7ekte hem muhatap olaca\u011f\u0131m\u0131z, hem de muhabbet edece\u011fimiz insan say\u0131s\u0131 \u015fu d\u00fcnyada o kadar az ki. Ama biz \u00e7o\u011fu kere bunun fark\u0131na varam\u0131yoruz. Bunun i\u00e7in mazi olan arka bah\u00e7emiz \u201cex (\u00f6l\u00fc) a\u015fklar\u201d mezarl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015f durumda. <\/p>\n
<\/p>\n
Zeylin Zeyli: \u0130nsan sevdi\u011finin kendisine hem muhatap olmas\u0131n\u0131, hem de muhabbet etmesini ister. \u015eu halde ilk \u00f6nce bizler muhabbet etti\u011fimiz \u015feye muhatap olabilmeliyiz. Muhatap oldu\u011fumuz \u015feye de muhabbet edebilmeliyiz. Zira muhatap olmak bir zaman sonra muhabbet etmeyi sonu\u00e7 verebiliyor. Ama her muhabbet muhatap olmakla sonu\u00e7lanmayabiliyor. Bunun i\u00e7in muhabbeti muhatabiyeti kapsayacak \u015fekilde i\u00e7selle\u015ftirebilmeliyiz. Muhatabiyetten gelen gelen muhabbeti bir maye ve iksire d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilmeliyiz. Belki o zaman bizi kullu\u011fun \u00f6z\u00fc olan muhatabane m\u00fcebbet muhabbete \u00e7\u0131karacak bir sevgiliye ula\u015fabiliriz.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
21.04.2008 \u0130NSANIN MADD\u0130 azalar\u0131 olan kalb, beyin, mide gibi organlar\u0131 bedenin ayr\u0131 ayr\u0131 c\u00fczleridir. \u0130nsanda farkl\u0131 farkl\u0131 i\u015flevleri yerine getiren bu organlar birbirlerine hem fiziken, hem de g\u00f6rev icab\u0131 ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. Bu yak\u0131nl\u0131k ve ba\u011fa ra\u011fmen onlar\u0131n ayr\u0131 adlarla an\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu organlar\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00e7izilerek anlamland\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n manevi azalar\u0131 olan ak\u0131l, kalb […]<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[170],"class_list":["post-89169","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n