17.07.2013<\/p>\n
BAZI HAD\u0130SLERDE dikkatimi \u00e7eken bir nokta vard\u0131r. Bu baz\u0131 hadislerde Peygamber aleyhissal\u00e2t\u00fc vesselam sahabelere bir hakikati anlatmak, \u00f6\u011fretmek istedi\u011fi zaman \u015funu \u015funu \u201cbiliyor musunuz?\u201d \u015feklinde bir \u00fcslup kullanm\u0131\u015f. Sahabelerin peygamberimize gelip \u00f6\u011frenmek istedikleri bir hususu sormalar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda; ortada b\u00f6yle bir talep bulunmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda peygamberimizin bu \u00fcslubu kullanmas\u0131n\u0131n ince bir detay bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Peygamber efendimizin \u00f6\u011fretmek istedi\u011fi bir \u015feyi do\u011frudan anlatmaya ba\u015flamak yerine \u015funu biliyor musunuz? diye sorarak s\u00f6ze ba\u015flamas\u0131ndan, sahabelerde \u00f6\u011fretilecek meseleye dair bir merak ve ihtiya\u00e7 olu\u015fturmak istedi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu \u015fekilde sahabeler hem anlat\u0131lacak \u015feye merak duyarak aklen ve kalben \u00f6\u011frenmeye haz\u0131r bir iklime giriyorlar, hem de peygamberimiz bir \u015feyi anlatmay\u0131 arzu etti\u011fine g\u00f6re o \u015feyin art\u0131k onlar i\u00e7in mutlaka \u00f6\u011frenmeleri gereken bir mesele oldu\u011funu anl\u0131yorlar. Dolay\u0131s\u0131yla bu \u015fekilde ihtiya\u00e7 durumunun da h\u00e2s\u0131l olmas\u0131yla merak duygular\u0131 daha da art\u0131yor. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Buna ilave olarak s\u00f6z konusu hadislerde dikkatimi \u00e7eken ba\u015fka bir husus, peygamberimizin \u201cbiliyor musunuz?\u201d sorusuna, sahabelerin konuya dair bir fikir beyan etmek yerine \u201cAllah ve Resul\u00fc (daha iyi) bilir\u201d \u015feklinde kar\u015f\u0131l\u0131k vermeleridir. Bu cevap, peygamberimizin arkada\u015flar\u0131 olarak sahabe efendilerimizin tabir yerindeyse kalitelerini ortaya koyan detaylar i\u00e7eriyor. Birincisi, konu hakk\u0131nda bir fikirleri olsa dahi Allah ve Rasul\u00fc \u201cdaha iyi\u201d bilir diyerek O\u2019ndan gelecek olana itimatlar\u0131n\u0131 izhar ediyorlar. \u0130kincisi bu cevapla, O\u2019ndan \u00f6nce fikir beyan etmeyerek O\u2019na kar\u015f\u0131 olan sayg\u0131 ve h\u00fcrmetlerini te\u2019kid ediyorlar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc vakit kaybetmeden, konuyu uzatmadan ve da\u011f\u0131tmadan, anlat\u0131lmak isteneni \u00f6\u011frenmeyi arzu ediyorlar ki, bir an \u00f6nce bununla amel edebilsinler.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bir m\u00fc\u2019minin bence mutlaka bilmesi ve amel etmesi gereken, bu tarzdaki hadislerden birisi de peygamber efendimizin g\u0131ybeti tarif etti\u011fi \u015fu hadis: <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Resulullah (s.a.v) buyurdular ki;<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu tarife g\u00f6re bir karde\u015fimiz hakk\u0131nda ba\u015fka birilerine anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyin g\u0131ybet olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, o karde\u015fimizin, hakk\u0131nda konu\u015fulan \u015feyden ho\u015flan\u0131p ho\u015flanmamas\u0131d\u0131r. Hadisin ikinci k\u0131sm\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere s\u00f6ylenenin do\u011fru olup olmamas\u0131 de\u011fildir. Do\u011fru olmas\u0131 zaten g\u0131ybet olmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir. Yalan olmas\u0131 g\u0131ybetle birlikte bir de iftirad\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bedi\u00fczzaman g\u0131ybet hakk\u0131ndaki risalesinde bu ho\u015flanmama meselesine mek\u00e2nsal bir boyut katar. B\u00f6ylece kendimizi g\u0131ybet edilenin yerine koyaca\u011f\u0131m\u0131z bir empatiye de davet ederek g\u0131ybet hadisini \u015f\u00f6yle tefsir eder. \u201cG\u0131ybet odur ki: G\u0131ybet edilen adam haz\u0131r olsa idi ve i\u015fitse idi, kerahet edip dar\u0131lacakt\u0131.\u201d <\/i><\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u201cG\u0131ybet edilen adam haz\u0131r olsa idi ve i\u015fitse idi\u201d c\u00fcmlesinde g\u0131ybet edilenin durumuyla ilgili iki ihtimal var. Birincisi, g\u0131ybet edilirken orada bulunur ancak habersizce, mesela kap\u0131 arkas\u0131ndan konu\u015fulanlar\u0131 duyar. \u0130kincisi, g\u0131ybetini eden ve dinleyenlerle beraberdir ve bu \u015fekilde i\u015fitebilir. G\u0131ybet meselesini bu \u015fekilde ele almak bizi empati yapmaya y\u00f6nlendiriyor. \u201cBen do\u011fruyu s\u00f6yl\u00fcyorum, y\u00fcz\u00fcne de olsa s\u00f6ylerim\u201d diyerek, yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7irkin i\u015f hakk\u0131nda kendimizi temize \u00e7\u0131karma kolayc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ka\u00e7mamam\u0131z\u0131 \u00f6\u011f\u00fctl\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc her iki durumda da ki\u015finin mahremi olan ve ba\u015fkalar\u0131na anlat\u0131lmas\u0131ndan ho\u015flanmayaca\u011f\u0131 bir \u015feyin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131slara anlat\u0131lmas\u0131, insan\u0131n izzetine yap\u0131lm\u0131\u015f rencide edici bir sald\u0131r\u0131d\u0131r, s\u0131rr\u0131m\u0131z\u0131n if\u015fas\u0131d\u0131r, \u015ferefimizin, namusumuzun ba\u015fkalar\u0131 nezdinde itibars\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Kendimizle ilgili ho\u015flanmayaca\u011f\u0131m\u0131z \u015feylerin, birileri taraf\u0131ndan ba\u015fka birilerine anlat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 kap\u0131 arkas\u0131ndan dinlerken hayal edelim kendimizi. \u0130\u00e7ine girece\u011fimiz ruh halini anlayabilmek i\u00e7in ba\u015fka s\u00f6ze gerek kalmayacakt\u0131r. \u0130kinci durumda, yani konu\u015fulan ortam\u0131n i\u00e7inde olsak dahi bu hal, bizi rencide etmeye, \u00f6fkelendirmeye yetecektir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Hadisteki de\u011finmek istedi\u011fim bir ba\u015fka husus da, peygamberimiz g\u0131ybetin tarifini yapt\u0131ktan sonra sahabeden birinin sordu\u011fu soruyla, bizim, g\u0131ybet ederken uyar\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131zda verdi\u011fimiz tepki aras\u0131ndaki fark. Sahabenin, \u201cYa benim s\u00f6yledi\u011fim onda varsa, bu da m\u0131 g\u0131ybettir\u201d diye sorarak i\u015fin hakikatini tam olarak \u00f6\u011frenmeye y\u00f6nelik gayretine kar\u015f\u0131l\u0131k biz, \u201cg\u0131ybet ediyorsun, yapma\u201d \u015feklindeki bir ikaza kar\u015f\u0131 \u201cama ben do\u011fruyu s\u00f6yl\u00fcyorum\u201d diyerek savunmaya ge\u00e7iyoruz. Halbuki meseleye sahabe gibi yakla\u015f\u0131p, g\u0131ybetin tan\u0131m\u0131n\u0131 bilmesek dahi, bu \u015fekilde kendimizi temize \u00e7\u0131karmak yerine \u201cdo\u011fru s\u00f6ylesem de bu g\u0131ybet olur mu? diye sormam\u0131z gerekmez mi?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
G\u0131ybet, dilin \u00e2feti. Y\u0131kan, yakan, \u00f6ld\u00fcren, s\u00f6nd\u00fcren. Karde\u015fli\u011fi, dostlu\u011fu y\u0131kan, ameli yakan, vicdan\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6ld\u00fcren, muhabbetin, merhametin kalblerdeki \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcren bir \u00e2fet.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
G\u0131ybet etmek, elinden, dilinden emin olunmas\u0131 gereken m\u00fc\u2019mine yak\u0131\u015fmayan, m\u00fcsl\u00fcman olmayan bir fiil. Ayn\u0131 zamanda Kur\u2019an\u2019da \u00f6l\u00fc karde\u015finin etini yemi\u015f olmak gibi tiksinti verici bir fiile e\u015fde\u011fer tutulan g\u0131ybet, b\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen en b\u00fcy\u00fck ahl\u00e2k\u00ee problemlerimizin ba\u015f\u0131nda geliyor. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Maalesef ehl-i din olarak bizler de bu ahl\u00e2k\u00ee problemden m\u00fcnezzeh de\u011filiz. G\u0131ybetin ne oldu\u011funu bilmedi\u011fimizden de\u011fil elbet. Namaz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z, oru\u00e7 tuttu\u011fumuz, di\u011fer m\u00fcspet ibadetleri yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z halde g\u0131ybetin ehl-i dinin d\u00fcnyas\u0131nda halledilmi\u015f bir mevzuu oldu\u011funu s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Evde, i\u015fyerinde, arkada\u015f sohbetlerinde bir g\u00fcnde konu\u015ftuklar\u0131m\u0131z\u0131 kayda al\u0131p, sonra hadisin yapt\u0131\u011f\u0131 tarifi \u00f6l\u00e7\u00fc alarak ba\u015ftan sona dinlesek, g\u0131ybetin hayatlar\u0131m\u0131zda tuttu\u011fu yerin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc rahatl\u0131kla anlayabiliriz. Peki neden b\u00f6yle olmaktad\u0131r? Namazlar\u0131m\u0131z, Hz. \u015euayb aleyhisselam\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcde ve tart\u0131da adaleti; dolay\u0131s\u0131yla kul hakk\u0131na riayeti emreden namaz\u0131na benzemedi\u011fi i\u00e7in mi? Ya da oru\u00e7lar\u0131m\u0131z, Hz. Meryem\u2019in orucundan bir hisse al\u0131p dilimizden haram s\u00f6z\u00fcn \u00e7\u0131kmas\u0131na mani olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi? En az\u0131ndan kendi namaz\u0131m ve orucum ad\u0131na elbette bunlar\u0131n g\u0131ybet hastal\u0131\u011f\u0131ndan kurtulamay\u0131\u015f\u0131m\u0131za bakan bir y\u00f6n\u00fc vard\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Fakat meselenin bir ba\u015fka y\u00f6n\u00fc daha var.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Mesela midenin orucu kolay. \u00c7\u00fcnk\u00fc yememek i\u00e7memek tek ki\u015filik fiiller. Ya g\u0131ybet orucu? O niye zor? \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u0131ybet, insan\u0131n kendi kendine yapt\u0131\u011f\u0131 tekil de\u011fil i\u015fte\u015f bir fildir. G\u0131ybette s\u00f6yleyen oldu\u011fu gibi bir de dinleyen var. Hatta s\u00f6ylemek istemesen dahi dinlemeyi talep edenler var. S\u00f6yledik\u00e7e dinlenen, dinlendik\u00e7e s\u00f6ylenen sosyal bir boyutu var g\u0131ybetin. S\u00f6yleyenle dinleyenin birbirini yoldan \u00e7\u0131kararak, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00fcfledik\u00e7e ate\u015finin \u00e7o\u011falt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir taraf\u0131 var. Bu nedenle g\u0131ybet ki\u015fisel olman\u0131n \u00f6tesinde toplumsal bir ahl\u00e2k problemidir. Madem g\u0131ybeti hem yapmak, hem dinlemek haramd\u0131r. \u00d6yleyse m\u00fc\u2019mine yak\u0131\u015fmayan bu fiili hayatlar\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131karmak i\u00e7in ki\u015fisel \u00e7abalar\u0131m\u0131zla birlikte kollektif bir gayret gerekiyor. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Peki ne yapabiliriz? Yak\u0131nlarda, s\u0131k\u00e7a bir arada oldu\u011fumuz birka\u00e7 karde\u015fle, birbirimizi ve ba\u015fka karde\u015flerimizi dilimizin \u00e2fetinden korumak i\u00e7in bir karar ald\u0131k. K\u0131sa ve \u00f6z; birimiz g\u0131ybet tarifine giren bir s\u00f6ze ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 anda di\u011ferleri onu ikaz edecek ve susturacak. G\u0131ybet say\u0131lmayan haller d\u0131\u015f\u0131nda \u201cama\u201dlara, \u201cfakat\u201dlara hi\u00e7 prim vermeden. Biz faydas\u0131n\u0131 g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131k. Ben de bu dertten muzdaribim diyenlere n\u00e2\u00e7iz\u00e2ne tavsiye ederim.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Karde\u015flerimizin etini di\u015flemeyi b\u0131rakmay\u0131, \u00f6nce kendi insanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6lmedi\u011fini g\u00f6stermek ad\u0131na yapmal\u0131y\u0131z. Zira \u00e2yet \u00f6yle diyor. \u201cSizden biriniz, \u00f6l\u00fc karde\u015finin etini yemekten (di\u015flemekten) ho\u015flan\u0131r m\u0131? \u0130\u015fte bundan tiksindiniz\u201d<\/i>. Tiksinmiyorsak bu i\u015ften, \u00f6nce biz \u00f6lm\u00fc\u015f\u00fcz demektir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Kendimizi \u00f6ld\u00fcrmeyelim.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\u00a9\u00a02021 karakalem.net, Oktay G\u00f6kkoca<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
17.07.2013 BAZI HAD\u0130SLERDE dikkatimi \u00e7eken bir nokta vard\u0131r. Bu baz\u0131 hadislerde Peygamber aleyhissal\u00e2t\u00fc vesselam sahabelere bir hakikati anlatmak, \u00f6\u011fretmek istedi\u011fi zaman \u015funu \u015funu \u201cbiliyor musunuz?\u201d \u015feklinde bir \u00fcslup kullanm\u0131\u015f. Sahabelerin peygamberimize gelip \u00f6\u011frenmek istedikleri bir hususu sormalar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda; ortada b\u00f6yle bir talep bulunmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda peygamberimizin bu \u00fcslubu kullanmas\u0131n\u0131n ince bir detay bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Peygamber efendimizin […]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[162],"class_list":["post-88758","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n