05.03.2017<\/p>\n
NEREDEYSE TAM bir y\u0131l \u00f6nce KPSS i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m tarih konulu haz\u0131rl\u0131k kitab\u0131nda \u0130stanbul\u2019un fethinin sebep oldu\u011fu geli\u015fmelerin anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmde, fethin Avrupa\u2019y\u0131 co\u011fraf\u00ee ke\u015fiflere y\u00f6neltti\u011fi, fethin ha\u00e7l\u0131 birli\u011fine sebep olmamas\u0131 i\u00e7in daha Fatih Sultan Mehmet zaman\u0131nda Venediklilere ticar\u00ee imtiyazlar verildi\u011fi, co\u011frafi ke\u015fiflerin Osmanl\u0131 \u00fczerindeki olumsuz etkilerini azaltmak i\u00e7in Kanun\u00ee\u2019nin Frans\u0131zlara kapit\u00fclasyonlar\u0131 vermek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131yordu. Bunu okudu\u011fumda \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131m bir yere. \u201cY\u00fckseli\u015fini ba\u015flat\u0131rken y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 da ba\u015flatm\u0131\u015f Osmanl\u0131.\u201d <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Tarih biliminde akademik uzmanl\u0131\u011f\u0131m ya da bu alana dair amat\u00f6r d\u00fczeyde de olsa bir vuk\u00fbfiyetim yok. Ama tarihin a\u015fa\u011f\u0131 ya da yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc k\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131n bir anda ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini, bu k\u0131r\u0131lmalar\u0131n sosyal, siy\u00e2sal vb. uzun s\u00fcre\u00e7lerin sonunda olu\u015ftu\u011funu, daha \u00f6nceki yukar\u0131 ya da a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc her k\u0131r\u0131lman\u0131n sonraki zamanlardaki bir ba\u015fka k\u0131r\u0131lman\u0131n tetikleyicisi oldu\u011funu iddia edebilirim. Bu sadece devletlerin tarihi s\u00f6z konusu oldu\u011funda de\u011fil, bu hikmet d\u00fcnyas\u0131nda sebep sonu\u00e7 zincirine ba\u011flanm\u0131\u015f her h\u00e2disede ekseriyetle b\u00f6yledir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Fet\u00f6 meselesine de bir s\u00fcrecin sonucu olarak bakman\u0131n daha do\u011fru te\u015fhisler koymam\u0131za ve daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 tedavi y\u00f6ntemleri geli\u015ftirmemize fayda sa\u011flayaca\u011f\u0131, bu krizin bir f\u0131rsata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi noktas\u0131nda bize daha kal\u0131c\u0131 katk\u0131lar sa\u011flayaca\u011f\u0131 muhakkak. Ancak meselenin daha \u00e7ok siy\u00e2s\u00ee y\u00f6n\u00fcn\u00fcn \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, 15 Temmuz\u2019a kadarki s\u00fcrecin daha \u00e7ok siy\u00e2s\u00ee arka pl\u00e2n\u0131n\u0131n konu\u015fuldu\u011fu \u015fu zaman diliminde meselenin yaln\u0131zca bu boyutu varm\u0131\u015f gibi davranmak, bahsetti\u011fim neticeyi bize vermeyece\u011fi gibi, devam ediyor olan baz\u0131 derin problemlerimizin de g\u00f6r\u00fclememesine ve kimi \u00e7\u00fcr\u00fcmelerin devam etmesine yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
H\u00e2disenin siy\u00e2set d\u0131\u015f\u0131ndaki arka pl\u00e2n\u0131na bakmay\u0131 denedi\u011fimde benim \u015f\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7 arg\u00fcman\u0131m var. Cumhuriyet sonras\u0131 d\u00f6nemde devlet eliyle dine yap\u0131lan m\u00fcd\u00e2hale ve dindarlara yap\u0131lan mu\u00e2mele, dinini\/dindarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 muh\u00e2faza etmek isteyen insanlar\u0131 o heng\u00e2menin i\u00e7inde bir savunmaya ve i\u00e7e kapanmaya itti. Bu savunma mecburen -tabir tam oturmuyor ama- yeralt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti. B\u00fcy\u00fcklerden her hamiyet sahibi dine hizmetin bir k\u00f6\u015fesinden tuttu. O zor \u015fartlarda olu\u015fan farkl\u0131 din\u00ee k\u00fcmelenmeler, ister istemez kendi k\u00f6\u015felerinde bu savunma ve muh\u00e2faza i\u015fini devam ettirmenin yoluna bakt\u0131lar.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ancak zaman ge\u00e7tik\u00e7e ve \u015fartlar elverdi\u011fi halde bu k\u00fcmelenmeler, birbiriyle kayna\u015fmaktan ziy\u00e2de, \u00e7ekildikleri k\u00f6\u015felerde etraflar\u0131na duvar \u00f6rmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131 ve gittik\u00e7e bu duvar\u0131 y\u00fckselttikleri bir s\u00fcrece girdiler. Her din\u00ee k\u00fcmelenme kendi duvar\u0131 i\u00e7inde kendini ayr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Bu \u015fekilde kapal\u0131 devre yap\u0131lar olu\u015ftu. Nas\u0131l olu\u015ftu bu kapal\u0131 devre? Her yap\u0131 di\u011ferleriyle temas y\u00fczeyini azaltt\u0131k\u00e7a kendisine kudsiyet, se\u00e7ilmi\u015flik atfeden arg\u00fcmanlar \u00fcretti. (Se\u00e7ilmi\u015flik meselesini yaln\u0131zca Fet\u00f6 yap\u0131lanmas\u0131na has zannetmek en hafif if\u00e2deyle safl\u0131k olur.) Bunu yaparken de \u00e7o\u011funlukla mevcut din\u00ee metinleri kulland\u0131lar. Bu, i\u00e7e kapanmay\u0131 h\u0131zland\u0131rd\u0131. Her i\u00e7e kapanma merhalesi di\u011ferleriyle temasa muht\u00e2ciyeti de azaltarak \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f duvarlar\u0131 daha da y\u00fckseltti. Bu bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc \u015feklinde devam etti. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Her birinin kendisini kurtulmu\u015flardan ve kurtar\u0131c\u0131lardan bildi\u011fi, di\u011ferlerine ise kurtar\u0131lmay\u0131 bekleyen muhta\u00e7lar nazar\u0131yla bakt\u0131\u011f\u0131 \u2013 bu tabirlerime k\u0131zanlar olacak ama bence bilin\u00e7altlar\u0131m\u0131zda durum b\u00f6yle \u2013 bu asl\u0131nda iyi niyetli ve hamiyetli yap\u0131larla bug\u00fcnlere kadar geldik.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
S\u00f6z\u00fcn buras\u0131nda, ge\u00e7en haftaki sene-i devriyesinde, yapt\u0131\u011f\u0131 zulm\u00fc yeniden idrak etti\u011fimiz 28 \u015eubat\u2019a dair bir \u00e2t\u0131fda bulunmak istiyorum. Be\u015ferin yapt\u0131\u011f\u0131 esasl\u0131 zul\u00fcmlerden biri olmas\u0131 bir yana, kendi bireysel g\u00f6zlemlerimle 28 \u015eubat\u2019a dair \u015funu s\u00f6yleyebilirim. Asl\u0131nda bu zul\u00fcm dindar insanlarda ve yap\u0131larda yapt\u0131\u011f\u0131 sars\u0131nt\u0131yla birlikte yukar\u0131da bahsetti\u011fim duvarlar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 inmesine de katk\u0131da bulundu. Duvarlar\u0131n y\u00fcksekli\u011fi azald\u0131k\u00e7a insanlar, tabir yerindeyse kendileri d\u0131\u015f\u0131nda da m\u00fcsl\u00fcmanlar oldu\u011funu g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131lar. Kapal\u0131 devrelerde s\u0131z\u0131nt\u0131lar artt\u0131. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimler \u00e7o\u011fald\u0131. Bu taraf\u0131yla 28 \u015eubat\u2019ta be\u015fer zulmetti ama kader ba\u015fka hay\u0131rl\u0131 bir y\u00f6ne de yol a\u00e7t\u0131. Ama bu etkile\u015fimin olmas\u0131 gereken noktaya geldi\u011fini s\u00f6yleyemem.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Tekrar as\u0131l mevz\u00fbya d\u00f6neyim ve soruyu kendim soray\u0131m. Peki bu arg\u00fcman\u0131n Fet\u00f6 ile ya da 15 Temmuz\u2019la ilgisi ne? <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u00c2yet \u201cM\u00fc\u2019min erkekler ve m\u00fc\u2019min kad\u0131nlar birbirlerinin velileridirler. \u0130yili\u011fi emrederler, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131r\u0131rlar.\u201d diyor. Hz. Peygamber aleyhissel\u00e2t\u00fc vessel\u00e2m da \u201cM\u00fc\u2019min m\u00fc\u2019minin aynas\u0131d\u0131r.\u201d diyor. \u00d6yleyse m\u00fc\u2019minler birbirlerini g\u00f6zetmek, hatalar\u0131, sapmalar\u0131 konusunda birbirlerini \u00eekaz etmek, di\u011ferinin aynas\u0131nda kendi noksan\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp tekmil etmek durumundalar. Buna muhta\u00e7lar.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Peki din\u00ee yap\u0131lardaki insanlar bu \u015fuurdan ya da bu sorumluluktan uzak m\u0131? Elbette de\u011fil. Elbette her yap\u0131n\u0131n i\u00e7indeki insanlar birbirilerini g\u00f6zetmede, birbirlerinin velisi olmaktalar. Ancak bu, genelde ayn\u0131 asabiyetin i\u00e7inde, daha \u00e7ok da bireysel keyfiyetlerde s\u00f6z konusu.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ya din\u00ee yap\u0131lar kollektif yanl\u0131\u015flarda, sapmalarda birbirlerini nas\u0131l ik\u00e2z edecekler? Bu ancak dar bir anlama s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u201ccemaat\u201d olma \u015fuuruyla de\u011fil cemaatini en geni\u015f manas\u0131yla \u00fcmmetin b\u00fct\u00fcn\u00fc bilme \u015fuuruyla m\u00fcmk\u00fcn. Her ekol\u00fcn kendi kalesi i\u00e7inde ya\u015fay\u0131p di\u011ferleriyle gerekti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00fcnsiyet kuramad\u0131\u011f\u0131 bir iklim, di\u011ferlerinin sapmalar\u0131na kar\u015f\u0131 gereken hassasiyeti g\u00f6sterme refleksini de zay\u0131flat\u0131r. Hasbelkader \u00eek\u00e2za d\u00f6n\u00fck belli desibelde sesler \u00e7\u0131ksa dahi, bu sesler \u00eekaz edilenler taraf\u0131ndan varl\u0131klar\u0131n\u0131 yok\/tahrip etmeye y\u00f6nelmi\u015f bir taarruz gibi alg\u0131lan\u0131r. Neticede kollektif \u00f6l\u00e7ekli emr-i bil maruf nehy-i anil m\u00fcnker vazifesi muattal ve sahipsiz kalm\u0131\u015f olur. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ve g\u00fcn\u00fcn sonunda g\u00fczel bir a\u011fabeyimin dedi\u011finden m\u00fclhem, Fet\u00f6 gibi bir canavar\u0131 biz do\u011furmay\u0131z ama biz b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015f olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda buluruz.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
M\u00fc\u2019minler olarak, m\u00fc\u2019minlerin bir araya geldi\u011fi \u00e7at\u0131 yap\u0131lar olarak Fet\u00f6 aynas\u0131nda kendi birikmi\u015f kusurlar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcp bir i\u00e7 muhasebeye y\u00f6nelmez isek, m\u00fcsl\u00fcmanlar ad\u0131na tarihin son zamanlardaki bu en talihsiz h\u00e2disesinden elimiz bo\u015f olarak d\u00f6neriz. B\u00fct\u00fcn su\u00e7u d\u0131\u015far\u0131da arayan b\u00f6yle bir se\u00e7im, aya\u011f\u0131m\u0131za gelen bir f\u0131rsat\u0131 heb\u00e2 etmek anlam\u0131na gelir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu yaz\u0131, bu i\u00e7 muhasebeye dair detayl\u0131 bir \u00f6neri i\u00e7ermiyor. O belki ba\u015fka yaz\u0131lar\u0131n konusu olabilir. Ancak ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n \u201cZaman cemaat zaman\u0131d\u0131r\u201d s\u00f6z\u00fcndeki cemaatin ne oldu\u011funu yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flayabiliriz.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
05.03.2017 NEREDEYSE TAM bir y\u0131l \u00f6nce KPSS i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m tarih konulu haz\u0131rl\u0131k kitab\u0131nda \u0130stanbul\u2019un fethinin sebep oldu\u011fu geli\u015fmelerin anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmde, fethin Avrupa\u2019y\u0131 co\u011fraf\u00ee ke\u015fiflere y\u00f6neltti\u011fi, fethin ha\u00e7l\u0131 birli\u011fine sebep olmamas\u0131 i\u00e7in daha Fatih Sultan Mehmet zaman\u0131nda Venediklilere ticar\u00ee imtiyazlar verildi\u011fi, co\u011frafi ke\u015fiflerin Osmanl\u0131 \u00fczerindeki olumsuz etkilerini azaltmak i\u00e7in Kanun\u00ee\u2019nin Frans\u0131zlara kapit\u00fclasyonlar\u0131 vermek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131yordu. […]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[162],"class_list":["post-88711","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n