09.05.2020<\/p>\n
ADALET ve rahmetten tevhide giden yol
\n<\/b><\/p>\n
<\/p>\n
110 AYETTEN M\u00dcTE\u015eEKK\u0130L BU MEKK\u00ce S\u00dbRE ad\u0131n\u0131 i\u00e7inde k\u0131ssas\u0131 anlat\u0131lan Ashab-\u0131 Kehf, yani ma\u011fara ashab\u0131ndan al\u0131r. S\u00fbrede 3 ayr\u0131 k\u0131ssa daha anlat\u0131lsa da en me\u015fhur olan\u0131 budur. Bahsi ge\u00e7en k\u0131ssalar\u0131 s\u0131ras\u0131yla \u015f\u00f6yle ifade edebiliriz: (1) Ashab-\u0131 Kehf k\u0131ssas\u0131, (2) Biri hodbin, di\u011feri H\u00fcd\u00e2b\u00een iki ba\u011fc\u0131n\u0131n k\u0131ssas\u0131, (3) Hz. Musa-Y\u00fb\u015f\u00e2 ve H\u0131z\u0131r k\u0131ssas\u0131, (4) Z\u00fclkarneyn-Ye\u2019c\u00fcc ve Me\u2019c\u00fcc k\u0131ssas\u0131. \u00d6ncelikle bu 4 k\u0131ssada, yani asl\u0131nda s\u00fbrenin b\u00fct\u00fcn\u00fcne yay\u0131lm\u0131\u015f bir rahmet mesaj\u0131 var. \u00d6rne\u011fin Ashab-\u0131 Kehf \u015f\u00f6yle dua ediyor ve anl\u0131yoruz ki dualar\u0131na h\u00fcsn-i ic\u00e2bet ediyor Rabb-i Rahim: \u201cEy Rabbimiz! Bize kat\u0131ndan bir rahmet ver ve i\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u015fu durumda bize kurtulu\u015f ve do\u011frulu\u011fa ula\u015fmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u201d (Kehf 18\/10). H\u0131z\u0131r aleyhisselam serke\u015f \u00e7ocu\u011fu \u00f6ld\u00fcrmesinin hikmetini izah ederken \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cB\u00f6ylece, Rablerinin onlara, bu \u00e7ocu\u011fun yerine daha hay\u0131rl\u0131 ve daha merhametli bir \u00e7ocuk vermesini diledik\u201d (Kehf 18\/81). Duvar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeksizin tamir edi\u015fini ise \u015f\u00f6yle izah ediyor H\u0131z\u0131r aleyhisselam: \u201cRabbin, onlar\u0131n olgunluk \u00e7a\u011f\u0131na ula\u015fmalar\u0131n\u0131 ve Rabbinden bir rahmet olarak definelerini \u00e7\u0131karmalar\u0131n\u0131 istedi\u201d (Kehf 18\/82). Z\u00fclkarneyn ise in\u015fa etti\u011fi set i\u00e7in \u201cBu, Rabbimin bir rahmetidir\u201d (Kehf 18\/98) diyecekti. <\/p>\n
<\/p>\n
K\u0131ssalarda dikkati \u00e7eken di\u011fer bir tema ise adalet. Ashab-\u0131 Kehf, tevhide iman ettikleri i\u00e7in maddi ve manevi zulme ve bask\u0131ya maruz kal\u0131yorlar, adalet onlar \u00fczerinde rahmet suretinde tecelli ediyor. \u00dc\u00e7 y\u00fcz sene sonra uyand\u0131klar\u0131nda onlar\u0131n att\u0131\u011f\u0131 tevhid tohumlar\u0131n\u0131n o topraklarda filizlendi\u011fini g\u00f6r\u00fcyorlar ve \u00f6l\u00fcmlerinin ard\u0131ndan y\u00f6re halk\u0131 oraya onlar\u0131n hat\u0131ras\u0131n\u0131 ya\u015fatmak ve tek Allah\u2019a ibadet etmek i\u00e7in bir mescid in\u015fa ediyorlar. Adalet b\u00f6ylece tecelli ediyor. Hodb\u00een ve H\u00fcd\u00e2b\u00een ba\u011fc\u0131 k\u0131ssas\u0131nda mal\u0131na, evlad\u0131na ve n\u00fcfuzuna g\u00fcvenip b\u00f6b\u00fcrlenen, arkada\u015f\u0131na psikolojik bask\u0131yla zulmeden, onu ezmeye \u00e7al\u0131\u015fan hodb\u00een ba\u011fc\u0131n\u0131n t\u00fcm mal\u0131 m\u00fclk\u00fc elinden al\u0131narak hem y\u00fcz\u00fcn\u00fc yeniden Hakk\u2019a d\u00f6nd\u00fcrmesi sa\u011flan\u0131yor hem de arkada\u015f\u0131na etti\u011fi zulm\u00fcn bir nevi intikam\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f oluyor, dolay\u0131s\u0131yla iki y\u00f6n\u00fcyle de adalet ve rahmet tecelli ediyor. Daha sonra Musa aleyhisselam\u0131n k\u0131ssas\u0131nda H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n \u201ciki denizin bulu\u015ftu\u011fu\u201d alemde, yani gayb ve \u015fehadet alemlerinin aras\u0131nda bir berzahta, Allah\u2019\u0131n emriyle ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi i\u015fleri bu taraftaki denizin, yani \u015fehadet aleminin, \u015feriat\u0131n ve adaletin terazisiyle de\u011ferlendiren Hz. Musa H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n t\u00fcm yapt\u0131klar\u0131na itiraz ediyor. Bunu yaparken g\u00f6zetti\u011fi ilke adalet ve merhamet. H\u0131z\u0131r ise bunlar\u0131 kendili\u011finden yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, merhametlilerin en merhametlisi, adaletlilerin en adaletlisi olan rabbinin emriyle yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor, zira o, denizin \u00f6teki taraf\u0131nda, yani berzahta oldu\u011fu i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 \u015feriat nazar\u0131yla de\u011ferlendirilemiyor. Fakat nihayetinde Hz. Musa bir kul peygamber olarak kudret yurdundan hikmet yurduna geri d\u00f6n\u00fcyor, onunla kalmak i\u00e7in \u0131srar etmiyor. Zira d\u00fcnya hayat\u0131nda mesul oldu\u011fu n\u00fcb\u00fcvvet ve risalet vazifesinin gere\u011fi olan merhamet, onu yeniden teklif s\u0131rr\u0131n\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fu aleme d\u00f6nd\u00fcr\u00fcyor, ayn\u0131 Efendimiz aleyhissalatuvesselam\u2019\u0131n Mi\u2018r\u00e2c\u2019da dahi \u201c\u00fcmmetim, \u00fcmmetim\u201d dedi\u011fi ve nihayet o kadar ola\u011fan\u00fcst\u00fc m\u00fc\u015fahedeler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 halde bu fani d\u00fcnyaya, zahiren adaletsizlik ve merhametsizliklerin oldu\u011fu d\u00fcnyaya geri d\u00f6nmesi gibi. Daha sonra Z\u00fclkarneyn k\u0131ssas\u0131 ise adalet temas\u0131n\u0131n en yo\u011fun oldu\u011fu k\u0131ssa olarak g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. Z\u00fclkarneyn Ye\u2019c\u00fcc ve Me\u2019c\u00fcc\u2019\u00fcn gadrine u\u011frayan kavmi korumak, zulme mani olmak ve adaleti tesis etmek i\u00e7in aralar\u0131na a\u015f\u0131lmaz bir set \u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Tevhid, adalet, rahmet \u2013 kemal, celal, cemal
\n<\/b><\/p>\n
<\/p>\n
Ashab-\u0131 Kehf k\u0131ssas\u0131ndan itibaren d\u00f6rt k\u0131ssada yer alan tevhid mesaj\u0131n\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde akla \u015fu geliyor: tevhidin belki de en b\u00fcy\u00fck iki bile\u015feni adalet ve rahmet olsa gerek. Bunlara mazhar olunmadan, bu s\u0131fatlar tecelli etmeden, ger\u00e7ek tevhide eri\u015filmi\u015f olunmuyor, diyebiliriz belki. Nitekim k\u0131ssalarda ge\u00e7en \u00e7ift tarafl\u0131l\u0131k temas\u0131 da belki bu ba\u011flamda yorumlanabilir. Hz. Musa iki denizin bulu\u015ftu\u011fu yere gidiyor ki buras\u0131 belki de adalet ve rahmetin bulu\u015fmas\u0131yla, celal ve cemalin ittifakiyle ortaya \u00e7\u0131kan kemale, yani tevhide i\u015faret ediyor. Z\u00fclkarneyn\u2019in ise ismi dahi bu \u00e7ift boyutlulu\u011fu ders veriyor, zira z\u00fclkarneyn l\u00fcgatte \u201c\u00e7ift boynuzlu\u201d anlam\u0131na geliyor. Burada Do\u011fu-Bat\u0131, zahir-b\u00e2t\u0131n, \u015feriat-hakikat gibi ikilikler de akla gelebilir. Son tahlilde bu ikili\u011fin celal ve cemale, bunlar\u0131n bir arada bulunmas\u0131yla ise kemale i\u015faret etti\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
<\/p>\n
S\u00fbrenin genel mesaj\u0131na dair bunlar\u0131 s\u00f6yledikten sonra detaylarda dikkatimizi \u00e7eken baz\u0131 noktalar\u0131 payla\u015fal\u0131m. \u0130ki ba\u011fc\u0131 k\u0131ssas\u0131nda, kibirli ba\u011fc\u0131 asl\u0131nda Allah\u2019a inan\u0131yor, \u201crabbim\u201d diyor Allah i\u00e7in. Fakat ayet-i kerimelerde onun \u015firke d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ifade buyuruluyor. Halbuki bu ba\u011fc\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131ktan puta tapt\u0131\u011f\u0131 ya da benzeri bir bilgiye veya ipucuna rastlam\u0131yoruz. Burada i\u015faret edilen \u015firk muhtemelen esbab \u015firki olsa gerek diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Allah\u2019\u0131n rububiyetine, g\u00f6r\u00fcp g\u00f6zeticili\u011fine ortak ko\u015ftuklar\u0131 ise ba\u015fta kendi nefsi olmak \u00fczere kendisinde g\u00fc\u00e7 vehmetti\u011fi t\u00fcm d\u00fcnyevi metalar. Ayn\u0131 K\u00e2run gibi manen \u201cben bunu kendi ilmimle elde ettim\u201d demesi nefsine bir nevi rububiyet verdi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n
<\/p>\n
H\u0131z\u0131r aleyhisselam k\u0131ssas\u0131yla ise \u015f\u00f6yle bir ders verildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. H\u0131z\u0131r i\u00e7in Cenab-\u0131 Hak \u201cDerken kullar\u0131m\u0131zdan bir kul buldular ki, biz ona kat\u0131m\u0131zdan bir rahmet vermi\u015f, kendisine taraf\u0131m\u0131zdan bir ilim \u00f6\u011fretmi\u015ftik\u201d (Kehf 18\/65) buyuruyor. Yani asl\u0131nda H\u0131z\u0131r kendisine burada zikredilen \u015fekliyle -led\u00fcnn\u00ee- ilim verilen tek kul de\u011fil, onun gibi Allah\u2019\u0131n daha nice kullar\u0131 var. Dolay\u0131s\u0131yla H\u0131z\u0131r\u2019\u0131 burada onlar\u0131n bir temsilcisi olarak g\u00f6rebiliriz. H\u0131z\u0131r\u2019la bize verilen ders ise, g\u00fcnl\u00fck hayatta ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve zahiren bize adaletsiz ve merhametsiz g\u00f6r\u00fcnen tablolar\u0131n ard\u0131nda H\u0131z\u0131r gibi, Cenab-\u0131 Hakk\u2019\u0131n m\u00fcekkel mel\u00e2ike ve r\u00fbh\u00e2n\u00eelerden g\u00f6revlilerinin oldu\u011fu, \u0130lahi Z\u00e2t\u2019\u0131n\u0131n adalet, rahmet ve inayet ilkelerini bu kullar\u0131\u0131n eliyle bu d\u00fcnyada tecelli ettirdi\u011fi, takip etti\u011fidir. Di\u011fer taraftan Hz. Musa ile bize verilen ders ise, e\u011fer ortada bir adaletsizlik var ise buna il\u00e2hi ilke gere\u011fi kar\u015f\u0131 olmak gerekti\u011fidir. Dolay\u0131s\u0131yla asl\u0131nda H\u0131z\u0131r ve Hz. Musa birbirine muhalif noktalarda duruyor gibilerken ikisi de ayn\u0131 ilkelerin arzda tecellisi i\u00e7in, tahakkuku i\u00e7in gayret sarf eden fakat iki ayr\u0131 alemde olan Hakk\u2019\u0131n iki kulu mesabesindedirler.<\/p>\n
<\/p>\n
N\u00fcb\u00fcvvet-velayet ili\u015fkisi
\n<\/b><\/p>\n
<\/p>\n
\u0130bn\u00fc\u2019l-Arab\u00ee Fus\u00fbsu\u2019l-Hikem\u2019inde Musa fass\u0131nda n\u00fcb\u00fcvvetin velayetten a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade ederek, asl\u0131nda bu yolculukta H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n Hz. Musa\u2019n\u0131n emrine tabi oldu\u011funu s\u00f6yler. Aynen Rasulullah aleyhissalatuvesselam\u2019\u0131n hurma a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n budanmas\u0131 meselesinde ashab\u0131na \u201csiz d\u00fcnya i\u015flerini benden daha iyi bilirsiniz\u201d dedi\u011fi gibi, bir neb\u00eenin her \u015feyi bilmesi gerekmedi\u011fini, Hz. Musa\u2019n\u0131n farkl\u0131 bir boyutta cereyan eden H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n fiillerinin hikmetini bilmemesinin normal oldu\u011funu belirtir. Di\u011fer taraftan H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n yerine getirdi\u011fi \u00fc\u00e7 g\u00f6revde asl\u0131nda Hz. Musa\u2019n\u0131n hayat\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 olay\u0131 ona hat\u0131rlatma amac\u0131 oldu\u011funu da s\u00f6zlerine ekler. \u00c7ocu\u011fu \u00f6ld\u00fcrmesi, Hz. Musa\u2019n\u0131n bir k\u0131pt\u00eeyi \u00f6ld\u00fcrmesini; gemiyi tahrip ederek denizde tehlikeli bir yolculu\u011fa s\u00fcr\u00fcklemesi Hz. Musa\u2019n\u0131n hen\u00fcz bebekken bir sandala konulup nehre b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gibi tehlikeli yolculu\u011funu, duvar\u0131 \u00fccret beklemeden tamir etmesi ise onun Hz. \u015euayb\u2019\u0131n k\u0131zlar\u0131n\u0131n hayvanlar\u0131 i\u00e7in kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeksizin su ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131 hat\u0131ra getirir. Dolay\u0131s\u0131yla burada \u015f\u00f6yle bir mesaj da vard\u0131r, Hz. Musa\u2019ya bu hadiseleri ya\u015fatanla H\u0131z\u0131r\u2019a bu talimatlar\u0131 veren Z\u00e2t Bir\u2019dir. Hadiseler onun me\u015fietiyle takdir edilmi\u015ftir. Bu noktada s\u00fbrenin son ayetini, Efendimiz aleyhissalatuvesselam\u2019\u0131n lisan\u0131ndan aktar\u0131lan c\u00fcmleyi hat\u0131rlayal\u0131m: \u201cBen de ancak sizin gibi bir insan\u0131m, (Ne var ki) bana, \u2018Sizin il\u00e2h\u0131n\u0131z ancak bir tek il\u00e2ht\u0131r\u2019 diye vahyolunuyor\u201d (Kehf 18\/110).<\/p>\n
<\/p>\n
\u00d6zetle, s\u00fbrenin ba\u015f\u0131nda ve sonunda vurgulanan tevhid mesaj\u0131, yani kemal-i iman, ancak i\u00e7inde d\u00f6rt ayr\u0131 temsille bize anlat\u0131lmak istenen adalet ve rahmetle, yani celal ve cemal tecellilerinin tahakkuk etmesiyle yerini buluyor.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
09.05.2020 ADALET ve rahmetten tevhide giden yol 110 AYETTEN M\u00dcTE\u015eEKK\u0130L BU MEKK\u00ce S\u00dbRE ad\u0131n\u0131 i\u00e7inde k\u0131ssas\u0131 anlat\u0131lan Ashab-\u0131 Kehf, yani ma\u011fara ashab\u0131ndan al\u0131r. S\u00fbrede 3 ayr\u0131 k\u0131ssa daha anlat\u0131lsa da en me\u015fhur olan\u0131 budur. Bahsi ge\u00e7en k\u0131ssalar\u0131 s\u0131ras\u0131yla \u015f\u00f6yle ifade edebiliriz: (1) Ashab-\u0131 Kehf k\u0131ssas\u0131, (2) Biri hodbin, di\u011feri H\u00fcd\u00e2b\u00een iki ba\u011fc\u0131n\u0131n k\u0131ssas\u0131, (3) Hz. […]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[156],"class_list":["post-88475","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n