30.09.2010<\/p>\n
G\u00dcL\u00dcMSEMEY\u0130 UNUTMU\u015e gibiler. H\u0131r\u00e7\u0131nlar. Dertlerini, meramlar\u0131n\u0131 kavga ederek, ba\u011f\u0131rarak anlat\u0131yorlar. Tav\u0131rlar\u0131nda ve hallerinde davas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcmsemi\u015f, onu her hal ve \u015fartta anlatabilecek g\u00fcvene malik kimselerin rahatl\u0131k, dinginlik ve s\u00fck\u00fbneti yok. Milleti sevdiklerini iddia ediyorlar, ama milletin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topraklar\u0131n \u00fc\u00e7te birine gitmekten ve davalar\u0131n\u0131 anlatmaktan acizler. <\/p>\n
<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc davalar\u0131 f\u0131tri ve ebedi (perennial) bir hakikatten beslenmiyor. Zira sahip \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 ulus-devlet, insanl\u0131\u011f\u0131n, tahminlere g\u00f6re on bin senelik hayat\u0131n\u0131n ancak son iki y\u00fcz y\u0131l\u0131n\u0131n ar\u0131zi bir \u201cger\u00e7e\u011fi\u201d. Hakikati demiyorum, dikkat edilsin, ger\u00e7e\u011fi. (Yolsuzluk ve r\u00fc\u015fvet T\u00fcrkiye\u2019nin ger\u00e7e\u011fidir, ama bu i\u015f hakikat de\u011fildir, mesela.)<\/p>\n
<\/p>\n
\u00d6rnek mi; i\u015fte Anadolu diyemeyece\u011fim, kabul edilmez zira. Mozaik dedik olmad\u0131, konglomera dedik olmad\u0131. \u0130\u015fte Kafkaslar, i\u015fte Balkanlar, i\u015fte on d\u00f6rt farkl\u0131 leh\u00e7eyi bar\u0131nd\u0131ran Apenin Yar\u0131madas\u0131, i\u015fte bug\u00fcn \u0130svi\u00e7re ad\u0131yla bilinen istikrar adas\u0131. Ka\u00e7 dil ve inan\u00e7 grubu ayn\u0131 topraklar \u00fczerinde y\u00fczy\u0131llarca ya\u015fayabilmi\u015ftir. <\/p>\n
<\/p>\n
Bu kar\u0131\u015fma gayet de normaldir. \u00c7\u00fcnk\u00fc devrin \u015fartlar\u0131na g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fclen ekonomik faaliyet ne ise insanlar o faaliyetin en iyi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlere gelip yerle\u015feceklerdi. Sanayi devri sonunda, bug\u00fcn Londra\u2019da, Paris\u2019te ve Berlin\u2019de ka\u00e7 dilden insan\u0131n ya\u015fay\u0131p ayn\u0131 odalarda b\u00fcro i\u015fi yap\u0131yorlarsa, tar\u0131m\u0131n reva\u00e7ta oldu\u011fu d\u00f6nemlerde de, ziraata uygun bir y\u00f6reye S\u0131rp da yerle\u015fir, Bo\u015fnak da yerle\u015fir, H\u0131rvat da yerle\u015fir, Arap da K\u00fcrt de Acem de\u2026 <\/p>\n
<\/p>\n
Onlar\u0131 birer mitin, efsanenin \u00e7evresinde bir bayrak alt\u0131nda toplanmaya zorlayan ulus-devletin icad\u0131ndan \u00f6nce bu birliktelik, ufak tefek ar\u0131zlar ge\u00e7irmi\u015f, ama bozulmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
Ulus-devletin zorlamas\u0131 ile her biri birer zul\u00fcm destan\u0131 olan, arkalar\u0131nda g\u00f6z\u00fc ya\u015fl\u0131, a\u00e7 sefil milyonlar b\u0131rakan g\u00f6\u00e7ler bu d\u00f6nemde ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131lda tarihin en vah\u015filerine bile parmak \u0131s\u0131rtacak siyasi g\u00f6\u00e7ler\u2026 <\/p>\n
<\/p>\n
Bir hakikate dayanmayan, ama i\u00e7inde menhus bir zevki bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, on be\u015f ila k\u0131rk ya\u015f aras\u0131ndaki baz\u0131 muhakemesiz gafilleri \u00e7ekmeye muvaffak olabilmi\u015f bir hareketin lideri dil bayram\u0131 m\u00fcnasebetiyle \u015funlar\u0131 demi\u015f: <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Pes dedirtecek bir anlay\u0131\u015f. Laik\u00e7ilerin \u201ckamusal alan\u201d\u0131n\u0131 birka\u00e7 y\u0131ldan beri biliyorduk, ama onun besledi\u011fi ulus\u00e7ulu\u011fun kamusal alan\u0131n\u0131 bu vesileyle duymu\u015f olduk. Nas\u0131l ki, laik\u00e7ilere g\u00f6re kad\u0131nlar\u0131m\u0131zdan biri evinin d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc takarsa kamusal alan\u0131 ihlal etmi\u015f oluyor\u2026 \u00d6yle de, ana dili T\u00fcrk\u00e7e olmayan bir vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n evinin balkonunda ya da dam\u0131nda kendi dilinden bir ezgi m\u0131r\u0131ldanmas\u0131 \u00fclkenin birlik ve beraberli\u011fini bozuyor (!) Bu durumda olan vatanda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, ezgiyi i\u00e7lerinden m\u0131r\u0131ldan\u0131p onun \u00fczerine an\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e bir g\u00fcfte mi d\u00f6\u015femeleri gerekecektir? <\/p>\n
<\/p>\n
Haydi, bunu anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131layal\u0131m. \u201cDi\u011fer\u201de duyulan endi\u015feden beslenen bir cereyan\u0131n liderinin, b\u00f6yle korkular\u0131 dillendirmesini \u201canla\u015f\u0131l\u0131r\u201d bulal\u0131m. <\/p>\n
<\/p>\n
Ancak, T\u00fcrk\u00e7eden ba\u015fka dilin kamusal alanda kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n bin y\u0131ll\u0131k birlik ve beraberli\u011fini bozaca\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek, fark\u0131na var\u0131ls\u0131n ya da var\u0131lmas\u0131n, tam anlam\u0131yla bir \u00e7arp\u0131tmad\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
Tarih\u00e7ilere sorun bakal\u0131m; do\u011fu ve g\u00fcneydo\u011fu illerinde 1925\u2019e kadar faaliyet g\u00f6steren medreselerde, tekke ve zaviyelerde talebeye hangi dilde ders veriliyor, b\u00f6lgenin \u015fair ve edipleri eselerini hangi dilde kaleme al\u0131yorlard\u0131? <\/p>\n
<\/p>\n
Ve buradaki vatanda\u015f ve dinda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, hilafetin kald\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131 takip eden y\u0131llara kadar, bu \u00fclkenin di\u011fer yerlerindeki insanlar\u0131m\u0131z ile dil farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanan ciddi bir husumetleri olmu\u015f muydu? <\/p>\n
<\/p>\n
Ancak, milliyet\u00e7i lider bir y\u00f6n\u00fcyle hakl\u0131d\u0131r. Bin y\u0131ll\u0131k ortak bir dil vard\u0131: Ama bu dil bizim anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z manadaki dil de\u011fildi. \u015eefkati ve muhabbeti; kom\u015fuya, yak\u0131na, hatta gayr-i m\u00fcslime iyili\u011fi emreden, insanlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 \u00fcmmet addeden; kimini kutlu davete icabet eden kimseler olarak karde\u015f g\u00f6ren, bu daveti hen\u00fcz kabullenmemi\u015f olanlara da m\u00fcl\u00e2yemetle hakk\u0131 tavsiye eden bir \u00fcst-dildi. Yani \u0130slam\u2019\u0131n hakikatleri idi. <\/p>\n
<\/p>\n
\u0130\u015fte ayn\u0131 dilin eserleri olan yazmalar\u0131 ihtiva eden k\u00fct\u00fcphaneler, camiler, hanlar, imaretler, a\u015fevleri, \u015fifahaneler. Onlar Konya\u2019da, Bursa\u2019da \u0130stanbul\u2019da K\u00fctahya\u2019da oldu\u011fu gibi Diyarbekir ve Urfa\u2019da da ayn\u0131 dili, anlayana, hal dilleri ile ders vermeye devam ediyorlar. <\/p>\n
<\/p>\n
Ba\u015fta ortak dil aramaya ne hacet\u2026 Bu \u00fcst-dili anlay\u0131p anlatt\u0131ktan sonra hangi lisan\u0131 konu\u015ftu\u011fumuzun ne \u00f6nemi var? <\/p>\n
<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131 korkular yersiz, endi\u015feler bo\u015f\u2026 <\/p>\n
<\/p>\n
\u201cOrtak dil\u201di korkusuzca konu\u015fabilsek, \u00f6yle g\u00fczel anla\u015faca\u011f\u0131z ki\u2026<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
30.09.2010 G\u00dcL\u00dcMSEMEY\u0130 UNUTMU\u015e gibiler. H\u0131r\u00e7\u0131nlar. Dertlerini, meramlar\u0131n\u0131 kavga ederek, ba\u011f\u0131rarak anlat\u0131yorlar. Tav\u0131rlar\u0131nda ve hallerinde davas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcmsemi\u015f, onu her hal ve \u015fartta anlatabilecek g\u00fcvene malik kimselerin rahatl\u0131k, dinginlik ve s\u00fck\u00fbneti yok. Milleti sevdiklerini iddia ediyorlar, ama milletin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topraklar\u0131n \u00fc\u00e7te birine gitmekten ve davalar\u0131n\u0131 anlatmaktan acizler. \u00c7\u00fcnk\u00fc davalar\u0131 f\u0131tri ve ebedi (perennial) bir hakikatten beslenmiyor. Zira […]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[154],"class_list":["post-88397","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n