23.11.2018<\/p>\n
HUCKLEBERRY F\u0130NN\u2019IN maceralar\u0131, Tom Sawyer\u2019in maceralar\u0131 gibi hikaye kitaplar\u0131n\u0131n yazar\u0131 Mark Twain\u2019e atfedilen me\u015fhur bir s\u00f6z var: \u2018bu dahil b\u00fct\u00fcn genellemeler yanl\u0131\u015ft\u0131r\u2019. Mant\u0131ksal bir \u00e7eli\u015fkiyi de bar\u0131nd\u0131ran bu ifade, ayn\u0131 zamanda i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u00e7ok durumda hissiyat\u0131m\u0131za terc\u00fcme olma niteli\u011findedir. Genellemek kolayd\u0131r; al\u00e7ak nefis kolaya ka\u00e7ar, genellemeye sevk eder. Bununla birlikte, her insan \u00f6zeldir ki genellenmek istemez, ak\u0131ll\u0131 insan da genellemek istemez. Hakikatin \u00e7ok renkleri bar\u0131nd\u0131rabilmesi, esasen ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayatta istisnalar ile m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. B\u00f6ylece nispi hakikatler kendilerine v\u00fccud sahas\u0131 bulur. Siyah ve beyaz dikotomisinin k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndansa, grinin sonsuz derecelendirmeleri ile hakikatin resminin m\u00fckemmele yak\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fcklerde g\u00f6r\u00fcnmesine vesile olur. Yarat\u0131l\u0131\u015fta as\u0131l olan h\u00fcs\u00fcnd\u00fcr, g\u00fczelliktir ve hay\u0131rd\u0131r. Lakin hayatta \u00e7irkinlikler de vard\u0131r ki g\u00fczelliklerin dereceleri ortaya \u00e7\u0131ks\u0131n. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130\u00e7inde do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz hane halk\u0131, kom\u015fuluklar, \u00fclke ve d\u00fcnya i\u00e7erisinde \u00e7e\u015fitli ili\u015fkiler yuma\u011f\u0131 i\u00e7indeyiz. Bu ili\u015fkiler i\u00e7erisinde hem uyumlu hem de kendimizce kararlar almam\u0131z gerekmektedir. Bir\u00e7ok zaman uyumlu olabilmek ad\u0131na kendimizce makul kararlardan vazge\u00e7meye mecbur hissederiz. Mahalle bask\u0131lar\u0131 yan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zdad\u0131r. Di\u011fer taraftan, toplulu\u011fun hukukunu g\u00f6zetmeksizin bir bireysellik anlay\u0131\u015f\u0131 ise anar\u015fik bir karma\u015fay\u0131 beraberinde getirebilmektedir. O zaman bireysel ve toplu olarak g\u00f6rebilmek gerekiyor ki uyumlulu\u011fu bireysel tercihlere sayg\u0131 duyarak ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck, ku\u015fat\u0131c\u0131 bir akla ihtiya\u00e7 var. \u0130\u015farat\u2019\u00fcl \u0130caz tefsirinde ifade edildi\u011fi \u00fczere:<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u2018Fakat insandaki kuvve-i \u015feheviye, kuvve-i gazabiye, kuvve-i akliye; S\u00e2ni\u2019 taraf\u0131ndan tahdid edilmedi\u011finden ve insan\u0131n c\u00fcz-i ihtiyar\u00eesiyle terakkisini temin etmek i\u00e7in bu kuvvetler ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, muamelatta zul\u00fcm ve tecav\u00fczler vukua gelir. Bu tecav\u00fczleri \u00f6nlemek i\u00e7in cemaat-i insaniye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n semerelerini m\u00fcbadele etmekte adalete muhta\u00e7t\u0131r. L\u00e2kin her ferdin akl\u0131, adaleti idrakten \u00e2ciz oldu\u011fundan k\u00fcll\u00ee bir akla ihtiya\u00e7 vard\u0131r ki fertler, o k\u00fcll\u00ee ak\u0131ldan istifade etsinler. \u00d6yle k\u00fcll\u00ee bir ak\u0131l da ancak kanun \u015feklinde olur. \u00d6yle bir kanun ancak \u015feriatt\u0131r.\u2019[1]<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130nsan\u0131n f\u0131trat\u0131ndaki \u00fc\u00e7 ana ak\u0131m duygu olan \u015fehvet, gazap(\u00f6fke), ak\u0131l s\u0131n\u0131r alt\u0131na al\u0131nmam\u0131\u015f. \u0130nsan kendisine verilen c\u00fczi ihtiyari ile bu duygular\u0131n\u0131n k\u0131vam\u0131n\u0131, vasat\u0131n\u0131 tutturabildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde terakki edebiliyor. Bu duygulardaki ta\u015fk\u0131nlar ise pratik hayatta zul\u00fcmlere ve tecav\u00fczlere sebep oluyor. Toplum hayat\u0131nda bu ta\u015fk\u0131nl\u0131klarla gelen tecav\u00fczleri \u00f6nlemek i\u00e7in insanlar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n neticelerini m\u00fcbadelede adalete muhta\u00e7t\u0131r. Bireysel ak\u0131l ise adaleti anlamaktan aciz oldu\u011fundan kanun \u015fekline girmi\u015f bir akla ihtiya\u00e7 vard\u0131r. \u00d6yle bir kanun da yarat\u0131c\u0131n\u0131n vaz etti\u011fidir ki \u015feriatt\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bakara Suresi\u2019nin 21 ve 22. Ayetlerinin bir tefsiri olan ilgili bahisteki \u2018ibadet edin\u2019 emri ile zihinde olu\u015fan \u2018ne i\u00e7in ibadet edelim?\u2019 gibi bir soruya kar\u015f\u0131l\u0131k yaratan\u0131n vuc\u00fcd ve vahdetinin kainattaki nizam, intizam\u0131n \u015fahitli\u011fiyle ile bize bah\u015fedilen ikram, inayet delilleri, her bir ferde ve toplulu\u011fa hususi bir varl\u0131k verdi\u011fini g\u00f6stererek yaratma delilleri, v\u00fccuda geli\u015fin m\u00fcmk\u00fcn olan \u00e7e\u015fitlili\u011finden hususi bir se\u00e7imin kasten, hikmeten se\u00e7ilmi\u015f olmas\u0131 ile imkan delilleri, afaki ve enf\u00fcsi delilleri a\u00e7\u0131klan\u0131yor. \u0130\u015fte deliller ile yapan bilir, bilen bildirir, konu\u015fur.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Topluluklara, kabilelere ayr\u0131lmam\u0131zdaki hikmetin bir tan\u0131\u015fma yard\u0131mla\u015fma oldu\u011fu, bu yard\u0131mla\u015fma ve tan\u0131\u015fman\u0131n da Rabbimize tekil ve topyekun olarak acizli\u011fimizi, kullu\u011fumuzu sunabilme vasat\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rebiliriz. Hal b\u00f6yle iken, ili\u015fki kurma bi\u00e7imleri de ba\u011flam\u0131ndan koparak menfaatleri \u00f6nceleyen, menfaatine ters d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde ise dini, siyasi, milli k\u0131l\u0131flar i\u00e7inde \u00f6tekile\u015ftiren bir keyfiyete b\u00fcr\u00fcn\u00fcr. Milliyet\u00e7ili\u011fin farkl\u0131 renk ve tonlar\u0131 ile m\u00fccadele i\u00e7inde buluruz kendimizi (\u2018milliyet\u00e7iler, milliyeti mabud ittihaz ediyorlar\u2019[2]). Bu m\u00fccadelenin k\u0131ymetini, \u00e7etinli\u011fini de genellemeler tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcp d\u00fc\u015fmeme belirlemektedir. \u0130htilalci cerbeze, ak\u0131l oyunlar\u0131yla tek bir zamanda tek bir fiil ile bir ki\u015fiden \u00e7\u0131kan bir hali o ki\u015finin b\u00fct\u00fcn bir hayat\u0131na fatura edebilmektedir mesela. Yaln\u0131zca Allah\u2019a ibadet etme, Allah haricindeki b\u00fct\u00fcn maddi manevi sahte ilahlardan \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirdi\u011fi gibi bireysel ve toplum ahlak\u0131n\u0131n tesisinde \u2018herkes i\u00e7in adalet\u2019 bayra\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn zaman ve konumlar\u0131n \u00fczerinde dalgaland\u0131r\u0131yor. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Allah\u2019\u0131n kelam s\u0131fat\u0131ndan gelen Kur\u2019an ve onun kudret s\u0131fat\u0131ndan gelen kainat kitab\u0131n\u0131n en d\u00fcr\u00fcst ve se\u00e7kin okuyucusu olan \u2018y\u00fcr\u00fcyen Kur\u2019an\u2019 Peygamberimiz(sav) en g\u00fczel \u00f6rnekli\u011fi ile birey ve toplum olarak ya\u015fant\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve ahenk i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrmemiz m\u00fcmk\u00fcn. Bu nazar ile bireysel ve toplumsal kimliklerimizi sorgulayacak olur isek, i\u00e7-d\u0131\u015f, suret-siret, zahir-bat\u0131n, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f-olu\u015f, isim-m\u00fcsemma aralar\u0131ndaki u\u00e7urumlar\u0131 fark edebiliriz. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u2018Elinden dilinden emin olunan\u2019 M\u00fcsl\u00fcman bir tarafta, gayr-i M\u00fcslim (M\u00fcsl\u00fcmanca ya\u015famayan) m\u00fcminler di\u011fer tarafta; \u2018aldatan bizden de\u011fildir\u2019deki aldatan bir tarafta biz di\u011fer tarafta; \u2018ki\u015fi sevdi\u011fi ile beraberdir\u2019deki ki\u015finin sevdikleri bir tarafta, sevmedikleri di\u011fer tarafta; Hz. Nuh(as)\u2019\u0131n ailesi bir tarafta, o\u011flu di\u011fer tarafta[3]; bir bireyin m\u00fcminane vas\u0131flar\u0131 bir tarafta, kafirane vas\u0131flar\u0131 di\u011fer tarafta; s\u00f6z ve eylemleri ile d\u00fcr\u00fcst olanlar, adaletle h\u00fckmedenler, \u00f6l\u00e7\u00fclerini do\u011frultup do\u011fru tartanlar, vefa g\u00f6sterenler, iyili\u011fi tavsiye edip, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten al\u0131koymaya \u00e7al\u0131\u015fanlar, g\u00fczel bir \u015fekilde sabredip \u015f\u00fckredenler, hakk\u0131 ve sabr\u0131 tavsiye edenler, cahillerden y\u00fcz \u00e7evirenler, zan, tecess\u00fcs, g\u0131ybetten sak\u0131nanlar, bilmediklerinin ard\u0131na d\u00fc\u015fmeyenler,…ve di\u011ferleri. \u00c7ok katmanl\u0131 benler ve bizler. Benliklerini ve bizliklerini bihakk\u0131n Kur\u2019an ve s\u00fcnnet \u00f6l\u00e7\u00fcleri ile tartabilip d\u00fcr\u00fcstl\u00fckte, hakta ve adalette bulu\u015fabilenlerden olabilmek \u00fcmidiyle\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\u00a9\u00a02021 karakalem.net, Harun Pirim<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
23.11.2018 HUCKLEBERRY F\u0130NN\u2019IN maceralar\u0131, Tom Sawyer\u2019in maceralar\u0131 gibi hikaye kitaplar\u0131n\u0131n yazar\u0131 Mark Twain\u2019e atfedilen me\u015fhur bir s\u00f6z var: \u2018bu dahil b\u00fct\u00fcn genellemeler yanl\u0131\u015ft\u0131r\u2019. Mant\u0131ksal bir \u00e7eli\u015fkiyi de bar\u0131nd\u0131ran bu ifade, ayn\u0131 zamanda i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u00e7ok durumda hissiyat\u0131m\u0131za terc\u00fcme olma niteli\u011findedir. Genellemek kolayd\u0131r; al\u00e7ak nefis kolaya ka\u00e7ar, genellemeye sevk eder. Bununla birlikte, her insan \u00f6zeldir ki […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[152],"class_list":["post-88312","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n