25.11.2013<\/p>\n
KUR\u2019AN\u2019DA YER yer kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bir ifadedir emr\u2019i bil ma\u2019ruf, nehy-i anil m\u00fcnker yani iyili\u011fi emretmek ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rmak. Bu ifadenin ge\u00e7ti\u011fi baz\u0131 \u00f6rnek ayetler \u015funlard\u0131r: <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u201cSizden, hayra \u00e7a\u011f\u0131ran, iyili\u011fi emreden ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten men eden bir topluluk bulunsun. \u0130\u015fte kurtulu\u015fa erenler onlard\u0131r.\u201d (3:104)<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u201cM\u00fc\u2019min erkekler ve m\u00fc\u2019min kad\u0131nlar birbirlerinin dostlar\u0131d\u0131r. \u0130yili\u011fi emreder, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten al\u0131koyarlar.\u201d (9:71) <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ayetlerle sabit bu ilkenin tan\u0131m\u0131na bakacak olursak, ma\u2019ruf kelimesi C\u00fcrc\u00e2n\u00ee taraf\u0131ndan \u201cAllah\u2019a itaat konusunda bilinen her t\u00fcrl\u00fc davran\u0131\u015f, s\u00f6z ve fiil olarak akl\u0131n, dinin g\u00fczel sayd\u0131\u011f\u0131 her \u015fey\u201d \u015feklinde tarif edilir. M\u00fcnker ise bunun z\u0131dd\u0131na delalet eder. Bu ilkenin vacip mi, farz-\u0131 kifaye mi oldu\u011funa dair tart\u0131\u015fmalara girmeden benim as\u0131l odaklanmak istedi\u011fim k\u0131sma yani onun ne i\u00e7in, kim taraf\u0131ndan ve ne \u015fekilde uygulanmas\u0131 gerekti\u011fi hususuna ge\u00e7iyorum.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ne i\u00e7in, kim taraf\u0131ndan ve ne \u015fekilde?
\n<\/b><\/p>\n
<\/p>\n
Malumunuz \u00fczere insanlar ve onlar\u0131n ak\u0131llar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, hissiyatlar\u0131 farkl\u0131 farkl\u0131d\u0131r ki bu da her birinin do\u011fru, g\u00fczel sayd\u0131\u011f\u0131 \u015feylerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi anlam\u0131na gelir. Zaten ilahi bir referans da bu y\u00fczden gereklidir. O halde, ilk ad\u0131m olarak denebilir ki yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en ilkenin tatbiki i\u00e7in \u2018ilahi referans\u2019a at\u0131fl\u0131 bir iyilik ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck durumu s\u00f6z konusu olmal\u0131d\u0131r. Bu ad\u0131mda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lacak en \u00f6nemli sorun, ki\u015filerin kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, heva ve heveslerini ilahi referansa atfetme gayretleridir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Konuya dair yaz\u0131lan bir y\u00fcksek lisans tezinde ise \u015fu hususlar\u0131n \u00f6nemine dikkat \u00e7ekilmektedir: Fiilin m\u00fcnker oldu\u011funun kesine yak\u0131n bir \u015fekilde bilinmesi, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn h\u00e2lihaz\u0131rda mevcut olmas\u0131 ve a\u00e7\u0131ktan i\u015flenmesi, eylemin m\u00fcnker olup olmad\u0131\u011f\u0131yla ilgili i\u00e7tihat farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n olmamas\u0131 ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yasaklaman\u0131n daha b\u00fcy\u00fck bir zarara yol a\u00e7mamas\u0131. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bahsi ge\u00e7en bu hususlar, ilkeyi uygulamaya yetkin ki\u015finin de \u00f6zellikleri hakk\u0131nda ipucu sunmaktad\u0131r. Evvela, bu ki\u015fi kendinden s\u0131yr\u0131l\u0131p iyiye ve k\u00f6t\u00fcye dair ilahi referansa ba\u015fvurma cesaretini g\u00f6sterendir. Ard\u0131ndan ise konuyu inceleyip hakk\u0131nda kesine yak\u0131n bilgi edinen ve k\u00f6t\u00fc bir eylemden nehyetmenin olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 hakk\u0131nda oturup hesap-kitap yapabilendir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Peki, diyelim ki b\u00f6yle bir ki\u015fi bulundu. \u0130\u015f burada bitiyor mu? Tabi ki hay\u0131r. Bir de bu ki\u015finin s\u00f6z konusu ilkeyi nas\u0131l uygulad\u0131\u011f\u0131 var. \u00c7\u00fcnk\u00fc muhatab\u0131n durumu da \u00f6nemlidir. Bir \u015fey herkese ayn\u0131 \u015fekilde aktar\u0131lamaz. Pedagojinin belki de en temel ilkesidir bu. \u0130laveten, ki\u015finin \u00fcslubu da ayr\u0131 bir \u00f6nem arz eder. \u0130yili\u011fi ve g\u00fczelli\u011fi \u00e7irkin bir \u00fcslupla anlatmak hem ironik hem y\u0131k\u0131c\u0131d\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Sebeb-i bahis
\n<\/b><\/p>\n
<\/p>\n
Yukar\u0131da, iyili\u011fi emretmek ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rmak ilkesine dair hukuki arkaplan da d\u00e2hil olmak \u00fczere genel bilgi payla\u015f\u0131m\u0131nda bulundum. Fakat yaz\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n as\u0131l sebebi, bu genel bilgi \u00e7er\u00e7evesinde bir yaraya parmak basmak. Zira, ki\u015filerin neyi, ne kadar bildiklerini ve bildiklerinin ne kadar\u0131n\u0131n ilahi referansa at\u0131fla var oldu\u011funu sorgulamadan, muhataplar\u0131n\u0131n konumunu ve ilkenin tatbikinden do\u011facak sonu\u00e7lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden yerli-yersiz ve \u00f6zellikle asabi, \u00e7irkin bir \u00fcslupla uygulad\u0131klar\u0131 bu ilke neticesi kim bilir ne olumsuzluklar h\u00e2s\u0131l oldu ve olmakta. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bendeniz, \u00f6zellikle T\u00fcrk toplumunda, as\u0131l sorunun s\u00f6z konusu ilkenin tatbik edilmemesi de\u011fil, bilakis bir \u00f6nceki c\u00fcmlede a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere m\u00fcnasip olmayan bir \u015fekilde tatbik edilmesi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyim. O halde \u015fu dua ile bitireyim: \u0130yili\u011fi emir ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rman\u0131n lay\u0131k\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 vakitler g\u00f6r\u00fcr\u00fcz in\u015fallah.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
25.11.2013 KUR\u2019AN\u2019DA YER yer kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bir ifadedir emr\u2019i bil ma\u2019ruf, nehy-i anil m\u00fcnker yani iyili\u011fi emretmek ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nd\u0131rmak. Bu ifadenin ge\u00e7ti\u011fi baz\u0131 \u00f6rnek ayetler \u015funlard\u0131r: \u201cSizden, hayra \u00e7a\u011f\u0131ran, iyili\u011fi emreden ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten men eden bir topluluk bulunsun. \u0130\u015fte kurtulu\u015fa erenler onlard\u0131r.\u201d (3:104) \u201cM\u00fc\u2019min erkekler ve m\u00fc\u2019min kad\u0131nlar birbirlerinin dostlar\u0131d\u0131r. \u0130yili\u011fi emreder, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten al\u0131koyarlar.\u201d […]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[148],"class_list":["post-88161","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n