27.12.2003<\/p>\n
MUSA ALEYH\u0130SSELAM KUD\u00dcS \u015eEHR\u0130 \u0130\u00c7\u0130N ancak e\u011filerek ge\u00e7ilebilen dar ve al\u00e7ak bir kap\u0131 yapt\u0131r\u0131r. B\u00f6ylece, Ben\u00ee \u0130srail cebbarlar\u0131 i\u00e7eri girerken ister istemez e\u011filecekler; kendi acizliklerini, zilletlerini hat\u0131rlayacaklard\u0131r. Bakara s\u00fbresinde, bu hadiseden, “Kap\u0131dan e\u011filerek giriniz” mealindeki \u00e2yetle s\u00f6zedilir. Asl\u0131 “vedhul\u00fc\u2019l-b\u00e2be s\u00fccceden” \u015feklinde okunan bu \u00e2yetin, “Kap\u0131dan ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 e\u011ferek giriniz” veya “Kap\u0131dan secde ederek giriniz” \u015feklinde meallendirilmesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ben, bu me\u00e2li, bir \u00f6nceki yaz\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim \u2018Yahudi olmamak \u00fczerine\u2019 ser\u00fcvenimin bir dura\u011f\u0131 yapmak istiyorum. Bunun i\u00e7in, iki Mesnev\u00ee\u2019den, yani, Mesnev\u00ee-i \u015eerif ve Mesnev\u00ee-i Nuriye\u2019den ald\u0131\u011f\u0131m dersle, bu \u00e2yette ge\u00e7en anahtar kavramlar\u0131 a\u00e7maya, kendi d\u00fcnyamda kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 bulmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u00c2yet \u00fc\u00e7 kelimeden olu\u015fmaktad\u0131r: \u015fehir, kap\u0131 ve secde. \u015eehiri, ula\u015f\u0131lmak istenen bir nimetin, arzulanan bir ikram\u0131n ifadesi olarak de\u011ferlendiriyorum. Ya da, \u015fehir, Risalelerde netle\u015fti\u011fi bi\u00e7imiyle, bir m\u00fcsebbebdir, sonu\u00e7tur. Esbab ve m\u00fcsebbeb aras\u0131 \u2018nihayetsiz uzak\u2019 oldu\u011funa g\u00f6re, her sebebe tevess\u00fcl\u00fcm\u00fczde vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z sonu\u00e7, kendi kudretimizle varamayaca\u011f\u0131m\u0131z bir \u015fehirdir asl\u0131nda. S\u00f6zgelimi, elektrik d\u00fc\u011fmesine basarak, \u0131\u015f\u0131k \u015fehrine ula\u015f\u0131r\u0131z. Bir \u015fehre girmek, nimete ya da ikrama mazhar olmak, m\u00fcsebbebe eri\u015fmektir. Ancak, bu \u015fehre bir kap\u0131dan, bir dar kap\u0131dan e\u011filerek\/secde edilerek girilir. Sebepler dairesinde, her nimetin bir k\u00fclfeti vard\u0131r, her ikram bir dua ile gelir, m\u00fcsebbebata esbaba tevess\u00fcl ederek var\u0131l\u0131r. Di\u011fer bir ifadeyle, nimet \u015fehrine k\u00fclfet kap\u0131s\u0131ndan girilir; sonu\u00e7lar \u00fclkesine sebeplerin kap\u0131s\u0131 \u00e7al\u0131narak dahil olunur. B\u00f6ylece, \u00e2yetteki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc unsurun, \u2018secde\u2019nin anlam\u0131 biraz a\u00e7\u0131l\u0131r. Secde etmek\/e\u011filmek, Kad\u00eer-i Ezel\u00ee\u2019nin sebepleri halkederek k\u00e2inata koydu\u011fu kevn\u00ee kanunlara riayet etmek demektir. S\u00f6zgelimi, bir meyve i\u00e7in a\u011fac\u0131 dikip topra\u011f\u0131 sulayan ve meyve mevsiminin gelmesini bekleyen kimse, a\u011fac\u0131n yeti\u015ftirilmesine g\u00f6sterdi\u011fi \u00f6zenle ve o bekleyi\u015fiyle, t\u0131pk\u0131 Ben\u00ee \u0130srail gibi, ger\u00e7ekte bir dar kap\u0131dan e\u011filerek ge\u00e7iyordur. Meyve \u015fehrine ancak o kap\u0131dan ge\u00e7erek girebilir \u00e7\u00fcnk\u00fc. Meyve k\u0131l\u0131f\u0131na d\u00fcr\u00fcl\u00fc nimet \u015fehrine dahil olabilmesi i\u00e7in a\u011fa\u00e7, toprak, su, \u0131\u015f\u0131k, hava gibi dar kap\u0131lardan e\u011filerek ge\u00e7mesi gerekmektedir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u015e\u00f6yle ki, Kad\u00eer-i Ezel\u00ee padi\u015fahlar\u0131 etten kemikten dar bir kap\u0131 gibi halketti.<\/p>\n
<\/p>\n
Ehl-i d\u00fcnya Z\u00e2t-\u0131 Kibriy\u00e2\u2019ya secde etmedikleri i\u00e7in onlara secdeye devam etti. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Mesnev\u00ee\u2019nin bu ifadelerinde, \u2018padi\u015fahlar\u2019 yerine \u2018sebepler\u2019 konulursa, s\u00f6zkonusu meselin halimize ne kadar yak\u0131n oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, nas\u0131l bu d\u00fcnyada her \u015fehrin veya \u00fclkenin kap\u0131s\u0131n\u0131 bir padi\u015fah bekliyorsa, sebepler dairesinde de her nimetin, her m\u00fcsebbebin ba\u015f\u0131n\u0131 bekleyen gerek etten kemikten gerek ta\u015ftan topraktan gerekse a\u011fa\u00e7tan ottan sebepler vard\u0131r. Neticede, k\u00e2fir olsun m\u00fc\u2019min olsun, herkes bu sebepler kap\u0131s\u0131ndan e\u011filerek nimete mazhar oluyor, neticeye var\u0131yor. Ancak, m\u00fc\u2019mini ve k\u00e2firi ay\u0131rt eden sebepler kap\u0131s\u0131nda ne ad\u0131na e\u011fildikleri, kime secde ettikleridir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Nitekim, Mesnev\u00ee-i Nuriye\u2019de de, “Be\u015finci Nota”da, felsefe \u015fakirdi ile Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Hak\u00eem\u2019in \u015fakirdi sebepler kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tav\u0131rlar\u0131 ile birbirinden ayr\u0131l\u0131r. Felsefe \u015f\u00e2kirdi, “Her\u015fey kendi nefsine m\u00e2liktir” diye ba\u015flayarak, her bir \u015feyin her\u015feyin H\u00e2lik\u2019\u0131 ve Rabbi ile ba\u011f\u0131n\u0131 kopar\u0131p, b\u00f6ylece onu mevhum bir tabiata isnad eder, \u00e2s\u00e2r\u0131 esbaba verir. Y\u00e2ni, k\u00e2inatta g\u00f6r\u00fcnen eserleri, i\u015fleri, fiilleri, onlar\u0131n zuhur etti\u011fi sebeplere hamleder. Nimeti sebeplere verir, m\u00fcsebbebi esbabdan bilir. Sebeblerin H\u00e2l\u0131k\u0131 olan M\u00fcsebbib\u00fc\u2019l-Esbab\u0131 tan\u0131maz, sadece sebepleri bilir. Sebeplere kendileri ad\u0131na riayet eder. Rabbini tan\u0131mayarak firavunluk iddia ederken, bir taraftan da, topraktan ta\u015ftan sebepler \u00f6n\u00fcnde e\u011filerek, menfaat g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her\u015feyi [kendisini bir \u015fehre g\u00f6t\u00fcren her kap\u0131y\u0131] kendisine rab tel\u00e2kki ederek, asl\u0131nda zilletini g\u00f6sterir. Sonu\u00e7: Felsefe \u015fakirdi bir fir\u2019avun-u zel\u00eeldir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Fare huylulara h\u00fckmeden kedidir.<\/p>\n
<\/p>\n
Farenin haddine mi d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f aslandan korkmak? <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Felsefe \u015fakirdi, Mesnev\u00ee-i \u015eer\u00eef\u2019e gelince, \u2018fare huylu\u2019 oluverir. Yani, sa\u011f\u0131r ve k\u00f6r esbabdan [kediden] korkar, onlardan meded ister, onlardan derdine derman bekler. Aslandan, yani M\u00fcsebbib\u00fc\u2019l-Esbab\u2019dan medet istemeye, O\u2019na dua etmeye lay\u0131k de\u011fildir. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Aslandan korkanlar ancak misk ceylanlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Misk ceylan\u0131n\u0131n Mesnev\u00ee-i Nuriye\u2019deki ad\u0131 ise, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Hak\u00eem \u015fakirdidir. O, “bir abddir, fakat \u00e2zam-\u0131 mahl\u00fbkata kar\u015f\u0131 da ubudiyete tenezz\u00fcl etmez… bir abd-i az\u00eezdir.” O, sebepleri hazine-i Rahmet\u2019in kap\u0131s\u0131 bilerek o kap\u0131y\u0131 \u00e7alar. Sebeplere riayet ederken, asl\u0131nda sebeplerin H\u00e2l\u0131k\u0131\u2019na dua etti\u011fini, onun \u00f6n\u00fcnde secde etti\u011fini bilir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130mdi, felsefe \u015f\u00e2kirdini de, Kur\u2019an \u015fakirdini de bu d\u00fcnyada ayn\u0131 kap\u0131dan e\u011filerek ge\u00e7erken g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Yani, sebepler d\u00fcnyas\u0131nda herkes esbaba tevess\u00fcl eder, o kap\u0131dan ge\u00e7erken e\u011filir. Vel\u00e2kin, mesele kimin \u00f6n\u00fcnde e\u011fildikleridir? Esbab\u0131n m\u0131, M\u00fcsebbib\u00fc\u2019l-Esbab\u0131n m\u0131? Evet, herkes secdededir ve nihayet bu d\u00fcnya herkese mesciddir. Ama kiminin mescidi n\u00e2r, kimininki cin\u00e2nd\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130ki mescid halketti de Hak<\/p>\n
<\/p>\n
Onlara n\u00e2r verdi, bunlara cin\u00e2n.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130\u015fte, dar kap\u0131dan ge\u00e7iyoruz. Ba\u015f\u0131m\u0131za dikkat!<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
27.12.2003 MUSA ALEYH\u0130SSELAM KUD\u00dcS \u015eEHR\u0130 \u0130\u00c7\u0130N ancak e\u011filerek ge\u00e7ilebilen dar ve al\u00e7ak bir kap\u0131 yapt\u0131r\u0131r. B\u00f6ylece, Ben\u00ee \u0130srail cebbarlar\u0131 i\u00e7eri girerken ister istemez e\u011filecekler; kendi acizliklerini, zilletlerini hat\u0131rlayacaklard\u0131r. Bakara s\u00fbresinde, bu hadiseden, “Kap\u0131dan e\u011filerek giriniz” mealindeki \u00e2yetle s\u00f6zedilir. Asl\u0131 “vedhul\u00fc\u2019l-b\u00e2be s\u00fccceden” \u015feklinde okunan bu \u00e2yetin, “Kap\u0131dan ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 e\u011ferek giriniz” veya “Kap\u0131dan secde ederek giriniz” \u015feklinde […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[144],"class_list":["post-87951","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n