11.04.2002<\/p>\n
\u0130NSANI ADETA zindan gibi ku\u015fatan ve Yarat\u0131c\u0131yla aras\u0131na giren \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck engel bulunuyor: Sebepler, tabiat ve rastlant\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
G\u00f6rebildi\u011fim kadar\u0131yla, m\u00fc\u2019minlerin d\u00fcnyas\u0131nda sebepler ve tabiat engeli daha yo\u011fun irdeleniyor. Oysa di\u011fer bir \u015feytani tuzak, rastlant\u0131 ve tesad\u00fcf engelidir. Ve en az onlar kadar da \u00f6nemlidir. Allah ile aram\u0131za giren bu \u015feytan \u00fc\u00e7geninin, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sac aya\u011f\u0131 \u00fczerinde durmak istiyorum..<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130nsan her hangi bir \u015feyi rastgele sevemez. Keza, \u015fans eseri olarak nefret de etmez. Kendi varl\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan emin oldu\u011fumuz i\u00e7in duygular\u0131n dilinde rastlant\u0131ya yer yoktur. \u015eayet rastlant\u0131 diye bir \u015fey olsayd\u0131, duygularda da rastlant\u0131ya rastlamal\u0131yd\u0131k kesinlikle. En az\u0131ndan baz\u0131 duygular\u0131m\u0131z\u0131n rastlant\u0131sal olmas\u0131 gerekirdi. Oysa, hi\u00e7bir duygumuzun tesad\u00fcfen oldu\u011funa dair ufac\u0131k bir \u015f\u00fcphemiz yoktur. Her insan, duygular\u0131nda asla rastlant\u0131ya yer olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yakinen bilir. Mesela, nedensiz olarak a\u011flasak bile, a\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan yine de eminizdir.<\/p>\n
<\/p>\n
Rastlant\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi bir sanr\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ekte, rastlant\u0131ya yer olmayan bir evrende bulunmaktay\u0131z. Olaylar\u0131n arkas\u0131nda kast eden bir Yarat\u0131c\u0131\u2019ya olan inanc\u0131m\u0131z flula\u015ft\u0131k\u00e7a, inan\u00e7 sistemimizde bo\u015fluklar olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131k\u00e7a, duydu\u011fumuz ku\u015fkular bizi rastlant\u0131lar d\u00fcnyas\u0131na itiverir.<\/p>\n
<\/p>\n
Rastlant\u0131, akl\u0131n tek ba\u015f\u0131na kald\u0131\u011f\u0131 zaman yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6nermedir. Ak\u0131l, ba\u015f ba\u015fa kald\u0131\u011f\u0131 bir olguyu, elindeki b\u00fct\u00fcn bilgileri tamamen t\u00fcketti\u011fi halde hala \u00e7\u00f6zememi\u015fse, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu sebepsiz sonucu, biraz da mecbur kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in rastlant\u0131 olarak kurgular. Sebeplerle sonu\u00e7lar\u0131n aras\u0131ndaki ili\u015fkiler, akl\u0131n o andaki bilgi seviyesinde bir tutarl\u0131l\u0131k ve netlik arz etmiyorsa, ak\u0131l kavrayamad\u0131\u011f\u0131 bu ilgiyi \u2018ge\u00e7ici bir \u00f6n kabul k\u00f6pr\u00fcs\u00fc\u2019 olarak da niteleyebilece\u011fimiz rastlant\u0131 kavram\u0131yla kurmak ister. \u00c7\u00fcnk\u00fc; sebepsiz sonu\u00e7, akl\u0131n kabul edemeyece\u011fi bir durumdur.<\/p>\n
<\/p>\n
Ger\u00e7ekte; rastlant\u0131ya asla rastlanmad\u0131\u011f\u0131 halde, ak\u0131l nas\u0131l ve neden rastlant\u0131dan bahsediyor? Ve yine hakikatte, rastlant\u0131ya asla rastlanmad\u0131\u011f\u0131 h\u00fckm\u00fcne biz nas\u0131l var\u0131yoruz ?<\/p>\n
<\/p>\n
Verebilece\u011fimiz ilk cevap; ak\u0131l herhangi bir problemin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc a\u015famas\u0131nda tek ba\u015f\u0131na h\u00fckmetmeye ba\u015flay\u0131nca, yani kalbin sesine kulak vermedi\u011fi anda rastlant\u0131lar devreye girmeye ba\u015flar. Hakikat-i halden, sanal bir d\u00fcnyaya do\u011fru yolculuk da bu arada resmen ba\u015flam\u0131\u015f olur. Akl\u0131n \u00f6nermeleriyle olay\u0131n olu\u015f \u015fekli aras\u0131nda bir bo\u015fluk olu\u015fursa, ak\u0131l bu bo\u015flu\u011fu rastlant\u0131 gibi ge\u00e7ici veya \u00e7\u00f6zemedi\u011fi s\u00fcrece de kal\u0131c\u0131 bir sanal h\u00fckme dayar. Ne zaman ki, duygular\u0131m\u0131z olaya m\u00fcdahale eder ve ak\u0131l da o sezgilere kulak verirse, olay nitelenmeye ve netle\u015fmeye ba\u015flar. Bu bizim, hayat\u0131m\u0131z\u0131 rastlant\u0131lar\u0131n de\u011fil tevafuklar\u0131n \u00e7evreledi\u011fini fark etti\u011fimiz evredir.<\/p>\n
<\/p>\n
Akl\u0131n, bir olay\u0131n rastlant\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na h\u00fckmetmesi i\u00e7in zamana ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Olaydaki sebep sonu\u00e7 ili\u015fkileri, akl\u0131n nazar\u0131nda kavran\u0131r olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ve b\u00fct\u00fcn\u00fcn i\u00e7indeki yeri ve rol\u00fc anla\u015f\u0131ld\u0131k\u00e7a, olay da art\u0131k rastlant\u0131 olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f olur.<\/p>\n
<\/p>\n
Zamanla\u015fmam\u0131\u015f bir olgunun i\u00e7inde, bizim ona rastlant\u0131 ad\u0131n\u0131 takabilece\u011fimiz bir kavrama yer yoktur. Kalbin ve ondan f\u0131\u015fk\u0131ran duygular\u0131n, kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan olaylara rastlant\u0131 ad\u0131n\u0131 vermemesinin ard\u0131nda yatan neden de budur. Olaylara duygular\u0131m\u0131z\u0131n verdi\u011fi cevap ans\u0131z\u0131nd\u0131r.T\u00fcmden gelerek, olay\u0131n arkas\u0131ndaki kas\u0131t halini, kalbimiz zamana ihtiya\u00e7 duymadan sezdi\u011fi i\u00e7in, rastlant\u0131sal bir duyguyu hi\u00e7bir zaman g\u00f6zlemeyiz. <\/p>\n
<\/p>\n
Kalbe, bu metanet ve eminlik halini veren, onun iki sad\u0131k yard\u0131mc\u0131s\u0131d\u0131r: f\u0131trat ve vicdan. F\u0131trat asla yalan s\u00f6ylemez. Vicdan da o konuda k\u00fcl yutmaz. Hi\u00e7bir insan, f\u0131trat ve vicdan\u0131n\u0131 yalana ve yanl\u0131\u015fa raz\u0131 edemez. \u0130\u015fte, bu \u015fa\u015fmaz yard\u0131mc\u0131lar\u0131n e\u015fli\u011finde, kalbimizden f\u0131\u015fk\u0131ran duygular\u0131n aras\u0131nda rastlant\u0131sal bir olgu ye\u015feremez. Zamana ihtiya\u00e7 b\u0131rakmaks\u0131z\u0131n olaylar\u0131n arkas\u0131ndaki kas\u0131t ve iradeyi hemen sezerler. Evet, ak\u0131l g\u00f6rmezse de f\u0131trat g\u00f6r\u00fcr. Vicdan seyircidir, kalp de onun penceresidir.<\/p>\n
<\/p>\n
Sebebini bilemedi\u011fimiz halde rastlant\u0131 olarak nitelemedi\u011fimiz her olguda, kalp muhakkak devrede demektir. Kalbi devreden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z anda ise, \u00e7\u00f6z\u00fcmlenemeyen bu bo\u015flu\u011fu; rastlant\u0131 dedi\u011fimiz sanal ger\u00e7eklik doldurmaya ba\u015flar. Ki, bu \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn arkas\u0131nda, akl\u0131n kapasitesinin yetersizli\u011fi ve \u015feytan \u00fc\u00e7geninin di\u011fer iki sac aya\u011f\u0131 olan sebepler ve tabiat saplant\u0131s\u0131 da vard\u0131r. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z olay; akl\u0131n \u00f6n g\u00f6rebilece\u011fi bir sebep-sonu\u00e7 ili\u015fkisini biz daha \u00e7\u00f6zemeden ba\u015f\u0131m\u0131za gelirse, ak\u0131l burada tesad\u00fcf ve rastlant\u0131 kavram\u0131n\u0131 devreye sokar. Mesela; yolda y\u00fcr\u00fcrken d\u00fc\u015f\u00fcp de aya\u011f\u0131m\u0131z\u0131 k\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir anda, o s\u0131rada oraya bir ambulans\u0131n gelmekte oldu\u011funu g\u00f6ren bir ak\u0131l, bunu b\u00fcy\u00fck bir \u015fans ve tesad\u00fcf olarak de\u011ferlendirir.<\/p>\n
<\/p>\n
Peki, ak\u0131l neden duygu ile olay aras\u0131nda bir rastlant\u0131 aram\u0131yorken, o olayla akl\u0131n \u00f6nermesi aras\u0131nda bir tutars\u0131zl\u0131k olu\u015ftu\u011funda, bu bo\u015flu\u011fu rastlant\u0131 ile dolduruyor?<\/p>\n
<\/p>\n
Ak\u0131l, olaylar\u0131 zamanla\u015ft\u0131r\u0131yor ve bir \u2018daire\u2019 gibi \u015fekillendiriyor. \u00d6n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc sebep-sonu\u00e7 ili\u015fkisine de, o dairenin \u2018 \u00e7ap\u0131\u2019 diyor ve \u00f6ylece \u00e7iziyor. G\u00f6zlenen olgu, akl\u0131n \u00e7izdi\u011fi dairenin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131yorsa, akl\u0131n nazar\u0131nda h\u00fck\u00fcm belirsizle\u015fiyor ve rastlant\u0131sal ku\u015fkular bu bo\u015flu\u011fa dolu\u015fuyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Akl\u0131n \u00f6n g\u00f6remedi\u011fi bir olguyu, dikey bir ba\u011flant\u0131yla Yarat\u0131c\u0131\u2019ya isnad etti\u011fimiz anda ise, rastlant\u0131 yerini \u2018tevafuk\u2019a b\u0131rak\u0131yor. Olaylar\u0131 dikey olarak Yarat\u0131c\u0131\u2019ya ba\u011flama i\u015fini ise, mahall-i iman olan kalpten f\u0131\u015fk\u0131ran duygular tamaml\u0131yor. \u0130nsan, duygular\u0131n d\u00fcrb\u00fcn\u00fcyle bakan bir akla ve akleden bir kalbe sahip oldu\u011funda, hakikatleri b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla m\u00fc\u015fahede etmeye ba\u015fl\u0131yor. Demek ki, baz\u0131 meseleler ak\u0131ldan ziyade kalbe bak\u0131yor. Her olay\u0131 ak\u0131lla \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fmak ise, ak\u0131ll\u0131ca bir davran\u0131\u015f olmuyor. <\/p>\n
<\/p>\n
Akl\u0131m\u0131z s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, rastlant\u0131, kendine bu atmosferde bir paye \u00e7\u0131karabilirken, duygular\u0131m\u0131z ise, s\u0131n\u0131rs\u0131za, sonsuza sevdal\u0131 ve muhatap olan kalbimizden f\u0131\u015fk\u0131rarak, rastlant\u0131n\u0131n burada makes bulmas\u0131na imkan b\u0131rakm\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
Ak\u0131l, ge\u00e7mi\u015f ve gelece\u011fe do\u011fru y\u00f6nelerek yatay bir d\u00fczlemde \u00e7\u0131kar\u0131mlar yaparken, kalpte ise ayr\u0131ca dikey bir boyut devreye giriyor. Kas\u0131t hali, dikey boyutu ilgilendiren ve olaylar\u0131 y\u00f6nlendiren bir kavram oldu\u011fu i\u00e7in; ak\u0131l da, bu dikey boyutu her zaman g\u00f6remedi\u011finden, sebep-sonu\u00e7 ili\u015fkisini kuramad\u0131\u011f\u0131 olgulara \u2018rastlant\u0131\u2019 ad\u0131n\u0131 tak\u0131yor. Ne zaman ki ak\u0131l, sebep-sonu\u00e7 aras\u0131ndaki yatay ili\u015fkinin, asl\u0131nda her an yarat\u0131lma ile, her bir olgunun, devaml\u0131 dikey bir kas\u0131t hali ile \u015fekillenerek olu\u015ftu\u011funu kavrad\u0131\u011f\u0131 anda, olaylar\u0131n aras\u0131ndaki rastlant\u0131sall\u0131k mahkumiyetine de otomatikman son veriyor. Evrende tesad\u00fcf\u00fcn de\u011fil,tasarrufun h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anl\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131, rastlant\u0131y\u0131 yumurtlayan ak\u0131ld\u0131r. Rastlant\u0131, tamamen akl\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. De\u011filse evrende rastlant\u0131ya rastlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130nsan ise kendi varl\u0131\u011f\u0131ndan emindir. Keza, duygular\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan da. Eminlik halinin bulundu\u011fu bir vasatta rastlant\u0131ya asla yer yoktur.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
11.04.2002 \u0130NSANI ADETA zindan gibi ku\u015fatan ve Yarat\u0131c\u0131yla aras\u0131na giren \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck engel bulunuyor: Sebepler, tabiat ve rastlant\u0131. G\u00f6rebildi\u011fim kadar\u0131yla, m\u00fc\u2019minlerin d\u00fcnyas\u0131nda sebepler ve tabiat engeli daha yo\u011fun irdeleniyor. Oysa di\u011fer bir \u015feytani tuzak, rastlant\u0131 ve tesad\u00fcf engelidir. Ve en az onlar kadar da \u00f6nemlidir. Allah ile aram\u0131za giren bu \u015feytan \u00fc\u00e7geninin, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sac aya\u011f\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[136],"class_list":["post-87559","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n