22.12.2002<\/p>\n
G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
\u0130hl\u00e2s, rab ile kul aras\u0131ndaki intisab\u0131n bir gere\u011fi olarak, kulun Rabbine kat\u0131ks\u0131z, saf ve do\u011frudan bir muhatabiyetini ifade eder. Bir ba\u015fka tarifle, kulun rabbinden emin olu\u015funun bir ifadesi, bir ismi olan kalpteki ‘iman’\u0131n ya\u015famsal bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Yaln\u0131zca O’na y\u00f6nelmi\u015f bir ya\u015fant\u0131n\u0131n gere\u011fi olan ‘ihl\u00e2s’\u0131 zedeleyen, hatta tamamen iptal ederek, bu kainat\u0131n Rabbine y\u00f6nelmesi gereken takdir, te\u015fekk\u00fcr, hamd gibi duygular\u0131 ve dua gibi yakar\u0131\u015flar\u0131 tamamen ba\u015fka y\u00f6nlere \u00e7eviren, esbaba da\u011f\u0131tarak yoklu\u011fa g\u00f6men baz\u0131 arazlar mevcuttur. Bunlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 ‘..izm’ler diye \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130\u015fte bu ‘..izm’lerden \u0130hl\u00e2s Suresinin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda –g\u00fcne\u015fin do\u011fmas\u0131yla karanl\u0131\u011f\u0131n yok olmas\u0131 gibi– yok olanlar, bu yaz\u0131n\u0131n konusu olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
I. Determinizm:<\/p>\n
Esbabperestlik. Sebeplere tesir vererek, sonu\u00e7lar\u0131 sebeplerin yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden g\u00f6r\u00fc\u015f..<\/p>\n
Bu zehirin panzehiri ‘besmele’dir.<\/p>\n
Evrende dura\u011fanl\u0131k yoktur. Her \u015fey, her an hareket halindedir. Bu kompleks harekette, sebep ile sonu\u00e7 ayn\u0131 anda vard\u0131rlar. Sebep ile sonucun birlikteli\u011fi s\u00f6z konusudur. Sebeplerin yoklu\u011funda sonu\u00e7 olu\u015fmaz, bu do\u011frudur. Fakat sebebin yoklu\u011funda sonucun olu\u015fmamas\u0131, sebeplerin sonu\u00e7lar\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131na dair bize hi\u00e7bir ipucu veremez. Sebep-sonu\u00e7 ili\u015fkisinde, sebepten sonuca do\u011fru bir ak\u0131\u015f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemliyoruz, bu da do\u011frudur. Zamanla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir evrende, sebeplerin s\u0131rf sonu\u00e7tan \u00f6nce g\u00f6zleniyor olu\u015fu, sebeplerin sonu\u00e7lara tesirinin oldu\u011funa dair bir iddia hakk\u0131 da vermez. Aksine, her an hareket halinde olan evren, olu\u015fan sonu\u00e7lar\u0131, hemen akabinde sebep haline getirece\u011fi i\u00e7in bu bir \u00e7eli\u015fkidir. S\u0131rt\u0131n\u0131 sebeplere dayad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir yarat\u0131lma hali, bir an \u00f6nce hakim olan bir unsuru, bir an sonra mahkum haline getirir ki; hem her \u015feye mahkum bir sonu\u00e7, hem de hi\u00e7bir \u015feye ihtiyac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in harekete ge\u00e7meye mecbur da olmayan bir sebep kanununu, h\u00e2kim bir kudret gibi kabul etmeye bizi zorlar.<\/p>\n
Her an hareket halinde olan evrenimize, harekete ge\u00e7mesine ihtiyac\u0131 olmayan sebeplerin y\u00f6n verebilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Her an hareketin oldu\u011fu bir evrende, her an yarat\u0131lma hali de vard\u0131r ve sebeplerden \u00e7ok \u00f6te, –yatay de\u011fil dikey bir ili\u015fkinin– hareket noktas\u0131na ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. Bildi\u011fimiz veya bilmedi\u011fimiz b\u00fct\u00fcn mahlukat t\u00fcrlerinin d\u0131\u015f\u0131nda, dikey bir ba\u011flant\u0131 noktas\u0131 olmadan, sebeplerin sonu\u00e7lara do\u011fru birlikte ak\u0131\u015f\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Zamanla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir evrende, \u00f6nce ve sonra kavramlar\u0131 mutlak olamaz. Zaman dedi\u011fimiz boyut, hareket neticesinde olu\u015fur. Hareketin de\u011fi\u015fmesi zaman\u0131 da de\u011fi\u015ftirir. Mesela, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 gibi bir harekette, \u00f6nce ve sonra kavramlar\u0131 yer de\u011fi\u015ftirir. Sonu\u00e7 \u00f6nce, sebep sonra g\u00f6zlenmeye ba\u015flar. Zaman bize g\u00f6re tersine i\u015fler. Karadeli\u011fe d\u00fc\u015feli milyonlarca y\u0131l olmu\u015f bir y\u0131ld\u0131z\u0131, onun i\u00e7in biz h\u00e2l\u00e2 var g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Y\u0131ld\u0131z bize g\u00f6z k\u0131rpar durur, ama asl\u0131nda yerinde yeller esiyordur !.<\/p>\n
Neticede, sebep ile sonu\u00e7 aras\u0131nda g\u00f6zledi\u011fimiz birbirine yap\u0131\u015f\u0131km\u0131\u015f gibi olma hali, sebeplere hi\u00e7bir zaman sonu\u00e7lar\u0131 yaratma kudretini vermemektedir. T\u0131pk\u0131, uzaktan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda biti\u015fikmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen ufuk \u00e7izgisinin, asl\u0131nda yer ve g\u00f6k aras\u0131ndaki mesafe kadar uzak olu\u015fu gibi. \u0130\u015fte bu doldurulamayan mesafeyi ise, ne sebep ne de sonu\u00e7tan tamamen farkl\u0131 bir kudretin kaplamas\u0131 gerekir ki, sebebin eli sonuca uzanabilsin. Yani o sebebinin gerektirdi\u011fi sonu\u00e7 v\u00fccuda gelebilsin.<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131, evrende bir sebepler \u00e7izgisi vard\u0131r. Belli sebepler belli sonu\u00e7lardan \u00f6nce gelir. Sonu\u00e7lar da belli sebepleri takip eder. Sebep-sonu\u00e7 ba\u011flant\u0131lar\u0131, sebep ve sonu\u00e7tan tamamen farkl\u0131 ve a\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan bu yatay ili\u015fkinin d\u0131\u015f\u0131nda, dikey bir ba\u011flant\u0131 ile bir araya getirilmektedir. Sebep ve sonu\u00e7, bir ‘birlikte yarat\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k’ halidir. Bir yarat\u0131c\u0131 ile, sebeplerle sonu\u00e7lar\u0131n aras\u0131na b\u00f6yle bir dikey ba\u011flant\u0131y\u0131 sa\u011flayacak destek noktas\u0131n\u0131 koymaz isek, evrenin ve evrendeki varl\u0131klar\u0131n hareketini a\u00e7\u0131klama imkan\u0131m\u0131z da kalmayacakt\u0131r. Oysa her an, her \u015fey hareket etmektedir. \u00d6yleyse, sebep ve sonuca ayn\u0131 anda h\u00fckmeden, \u00e7izgisel de\u011fil dikey bir irade olmak zorundad\u0131r. Bize bu dikey iradeden haber veren, her t\u00fcrl\u00fc eylemin ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015fifresi ‘besmele’dir. Evrenin her taraf\u0131na dal budak salm\u0131\u015f olan ‘hareketlenme kanunu’ besmele ile, potansiyelden kineti\u011fe d\u00f6nmektedir.<\/p>\n
\u0130\u015fte bu panzehir, sebeplerin sonu\u00e7lar\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 vehmini k\u00f6k\u00fcnden keser, atar. Sebep ile sonu\u00e7 aras\u0131ndaki sonsuz yatay mesafe ancak ‘besmele’ yani Allah’\u0131n ad\u0131yla a\u015f\u0131l\u0131r. Deterministlerin zannetti\u011fi gibi, mekanistik bir \u00f6ncelik-sonral\u0131k ili\u015fkisiyle de\u011fil! Sebepler ile sonu\u00e7lar aras\u0131na konmu\u015f olan ili\u015fkiler, s\u0131rf insan i\u00e7in dizayn edilmi\u015f, ak\u0131ll\u0131 bir mahluk olan insan\u0131n Yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 ve O’nun maksatlar\u0131n\u0131 gere\u011fince kavrayabilmesi i\u00e7in konmu\u015f dileyi\u015f tarzlar\u0131d\u0131r. Yani sebepler vard\u0131r, ancak bir tesirleri yoktur.<\/p>\n
Yarat\u0131c\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 yaratmak i\u00e7in sebeplere veya ba\u015fka bir \u015feye ihtiyac\u0131 yoktur. Fakat, Yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 tan\u0131makla ancak manas\u0131n\u0131 bulan ve \u00f6te alemlerde kendisine sonsuzluk iksirini sunacak a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131 bu sayede kazanacak olan insan\u0131n, sebeplerle sonu\u00e7lar\u0131n aras\u0131ndaki ili\u015fkilere ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na dair emareler, Allah’\u0131n kanunlar\u0131 merak edilerek delillendirilir. Her \u015feyin sonlu oldu\u011fu bir evrende, sonsuz olan Yarat\u0131c\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 bu sayede bilinebilmektedir.<\/p>\n
En k\u00fc\u00e7\u00fck bir zerreden en b\u00fcy\u00fck galaksilere kadar her \u015fey, o \u0130lah\u00ee \u015fifrenin eman vermesiyle necat bulabilmektedir, harekete ge\u00e7mektedir. Varl\u0131k sahas\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f her ne varsa m\u00e2nen \/ h\u00e2l diliyle ‘bismillah’ demektedir. Yarat\u0131c\u0131s\u0131z olmaz ilan\u0131n\u0131 etmektedir.<\/p>\n
Peki, bu nas\u0131l bir Yarat\u0131c\u0131d\u0131r?!..<\/p>\n
II. Ateizm:<\/p>\n
Dinsizlik. M\u00fcte\u00e2l bir yarat\u0131c\u0131y\u0131 her ko\u015fulda alenen reddetmek.<\/p>\n
Bunun panzehiri, ‘de ki’ anlam\u0131na gelen, \u0130hl\u00e2s Suresinin birinci kelimesidir. Yani, ‘kul’ kelimesidir.<\/p>\n
Diyebilen Birinin varl\u0131\u011f\u0131 ve kendisini bildirmesi, ateizme son noktay\u0131 koymak demektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ‘Kelam’ yani konu\u015fmak, en geli\u015fmi\u015f varl\u0131k yetene\u011fidir. Konu\u015fmak; g\u00f6r\u00fclmese bile ancak var olan birinin i\u015fi olabilir. \u00d6yleyse, \u015fu \u00e2lemde g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fi halde konu\u015fan ancak vacib-ul v\u00fcc\u00fbd oland\u0131r. Ayn\u0131 zamanda canl\u0131 ve diri olmay\u0131 yani hayy-\u0131 kayy\u00fbm olmay\u0131 gerektirir. Ayr\u0131ca ilim sahibi olmay\u0131, kudreti, iradeyi, i\u015fitmeyi ve g\u00f6rmeyi… Ne kadar \u00fcst\u00fcn vas\u0131flar varsa hepsini \u00fczerinde toplamay\u0131 gerektirir.<\/p>\n
Madem ki her \u015fey, dikey bir yarat\u0131c\u0131 ba\u011flant\u0131s\u0131 olmaks\u0131z\u0131n mutlak manada \u00e2cizdir ve fakirdir. Ve manen ‘bismillah’ diyerek varl\u0131k sahnesinde ancak boy g\u00f6stermeye ba\u015flayabilmektedir, her \u015feyin kabiliyetine g\u00f6re ihtiyac\u0131na cevap verilmesi g\u00f6steriyor ki; ihtiya\u00e7lar, her bir \u015feyle, her an, hi\u00e7bir i\u015f di\u011fer bir i\u015fe mani olmaks\u0131z\u0131n tabir caiz ise, kuds\u00ee bir tekell\u00fcm yani konu\u015fma dahilinde kar\u015f\u0131lan\u0131yor, veriliyor.<\/p>\n
Demek ki, her \u015fey bir tek \u015fey gibi nazar\u0131 alt\u0131nda olan Biri taraf\u0131ndan, her bir mahlukla onlar\u0131n kabiliyetlerine g\u00f6re ayr\u0131 ayr\u0131 ve tek tek kelam ediliyor, onlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na bizzat cevap veriliyor..<\/p>\n
Peki, konu\u015fan bu Yarat\u0131c\u0131’n\u0131n konu\u015fmas\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi nedir?!..<\/p>\n
III. Politeizm ve Panteizm:<\/p>\n
Birincisi, Putperestlik.. \u00c7ok tanr\u0131c\u0131l\u0131k.<\/p>\n
\u0130kincisi, Evrenle tanr\u0131y\u0131 ayn\u0131 \u015fey kabul eden ak\u0131m.<\/p>\n
Bunlar\u0131n panzehiri, ikinci kel\u00e2m olan ‘Allah’\u0131n Ehadiyeti’dir.<\/p>\n
Varl\u0131k sahnesinde boy g\u00f6steren her ne varsa e\u015fsiz dir, ‘tek’tir. Yine madem ki her \u015fey hareket halindedir, \u00f6yleyse her bir \u015fey her an yarat\u0131l\u0131yor demektir. \u00d6yle ise her bir \u015fey ve her bir i\u015f; her bir \u015feyin her haline her an, m\u00fctemadiyen nazar edebilen Birinin i\u015fi olabilir. Bu ise her bir \u015feydeki ehadiyyetin ifadesidir. Bu ifadeler varl\u0131klardaki ‘Ehadiyet m\u00fchr\u00fc’n\u00fcn t\u00e2 kendisidir.<\/p>\n
G\u00f6z\u00fcm\u00fczle g\u00f6r\u00fcyoruz ki; mahlukat\u0131n t\u00fcrleri farkl\u0131 farkl\u0131 oldu\u011fu gibi, her bir ferdin dahi kendisini di\u011ferlerinden ay\u0131ran bir al\u00e2meti bulunmaktad\u0131r. Simalar\u0131m\u0131z\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131, karakterlerimizin \u00e7e\u015fitlili\u011fi, parmak izlerimizin sonsuzda bire uzayan e\u015fsizli\u011fi… hep bu ‘Ehadiyyet’ cilvesinin m\u00fch\u00fcrleridir. \u00d6yleyse, ister zerre olsun ister k\u00fcrre olsun, isterse semek(bal\u0131k) olsun ya da melek olsun, her \u015fey hilkat a\u011fac\u0131n\u0131n farkl\u0131 birer meyvesi konumundad\u0131r. Haliyle e\u015fsiz dir, varl\u0131\u011f\u0131yla tek tir.<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131, her bir mahluk ‘Bismillah’ diyerek ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 hayat ser\u00fcveninde, g\u00f6sterdi\u011fi her bir poz i\u00e7in manen ‘H\u00fcvallah\u00fc ehad’ demektedir. Bizim evrende g\u00f6zledi\u011fimiz e\u015fsizlik ve m\u00fckemmelli\u011fin h\u00e2l dilindeki terc\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etmektedir.<\/p>\n
Ehadiyyetin varl\u0131k alemindeki yans\u0131mas\u0131 bile b\u00f6yle e\u015fsizli\u011fi ve tekli\u011fi netice vermi\u015fken, Yarat\u0131c\u0131y\u0131 birden \u00e7ok farzetmek veya evrenle tanr\u0131y\u0131 ayn\u0131 \u015fey kabul etmek, g\u00f6zledi\u011fimiz evrende yeri olmayan hezeyanlard\u0131r. Maddeye o derece k\u0131ymet verip, her \u015feyi maddede g\u00f6rmek ve hatta uluhiyeti dahi onda meczetmek, insanda var olan ibadet etme e\u011filiminin adresini \u015fa\u015f\u0131rmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u0130nsanlarda ibadet, f\u0131tri bir kanundur, bundan kurtulamazlar. Fakat ger\u00e7ek ma’budu, ibadet edilecek olan ger\u00e7ek Yarat\u0131c\u0131y\u0131 g\u00f6remeyince, g\u00f6zlerinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, ellerinin eri\u015fti\u011fi her \u015feyden mecburen kuvvet dileneceklerdir. Hi\u00e7 olmazsa bir \u00f6k\u00fcz veya \u00f6k\u00fcz\u00fcn alt\u0131nda buza\u011f\u0131 arayacaklard\u0131r. \u0130\u015fte politeizm’in ve panteizm’in zavall\u0131 d\u00fcsturlar\u0131 bu yan\u0131lg\u0131dan kayna\u011f\u0131n\u0131 almaktad\u0131r!<\/p>\n
IV. Materyalizm:<\/p>\n
Maddeperestlik. Her \u015feyi maddeyle a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fan ve maddi varl\u0131klar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir varl\u0131\u011f\u0131 kabul etmeyen d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi.<\/p>\n
Bu zehirin panzehiri, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kelam olan ‘Allah’\u0131n Samediyeti’dir.<\/p>\n
Her bir mahluk, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirebilmek i\u00e7in, sonsuza uzayan bir ihtiya\u00e7 silsilesine muhta\u00e7t\u0131r. V\u00fccut sahas\u0131nda kalabilmek i\u00e7in gerekli olan ihtiya\u00e7 listesini alt alta yazmaya kalksayd\u0131k, ne kalem yeterdi ona, ne de k\u00fct\u00fcphaneler dolusu defter! \u00d6mr\u00fcm\u00fcz t\u00fckenirdi de o listenin sonunu yine getiremezdik.<\/p>\n
Mahlukat\u0131n varl\u0131k sahnesinde yapt\u0131klar\u0131 tesbihatlar, o sonu gelmeyen listeyi terenn\u00fcmleri de\u011fil de nedir? Demek hi\u00e7bir maddi silsile ezeli de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ‘imkan’ b\u0131rakmaz. \u0130mkan bulamayan, yani kendi ba\u015f\u0131na olu\u015flara giremeyen bir \u015feyse, varl\u0131k aleminde boy g\u00f6steremez. Madem ki, hi\u00e7 bir \u015fey kendi ba\u015f\u0131na var olamad\u0131\u011f\u0131 halde bu kainat varl\u0131klarla ve var olu\u015flarla doludur. \u00d6yleyse her bir \u015fey ‘hudus’ tur, yani sonradan olmad\u0131r.<\/p>\n
Madde dedi\u011fimiz \u015feyse; hareket ederken veya \u015fekil de\u011fi\u015ftirirken, olay\u0131n i\u00e7inde yer al\u0131r, kendisini ondan soyutlayamaz. Demek, ‘hudus’u muhakkakt\u0131r. Hal b\u00f6yleyken, nas\u0131l olur da maddenin bu \u00e2lemdeki her t\u00fcr\u00fcn farkl\u0131 farkl\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc ve \u00f6zelliklerini meydana getirdi\u011fi iddia edilebilir? Maddenin ezel\u00ee oldu\u011funu iddia etmek, maddenin \u00f6zelliklerini bilmemektir. Her bir karesi hikmet dolu ve m\u00fckemmellik f\u0131\u015fk\u0131ran \u015fu evreni, \u015fuursuz kanunlara ve k\u00f6r tesad\u00fcfe havale etmektir. Oysa dikkatli bakan bir g\u00f6z, en k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feyde bile rastlant\u0131ya rastlayamamaktad\u0131r.<\/p>\n
Samed olan Allah, maddenin sonsuzlu\u011funu reddeden ‘imkan’ ve t\u00fcrlerin birbirini do\u011furmas\u0131 vehmini bertaraf eden ‘hudus’ hakikatini, her \u015feyin cephesinde damgalam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte bu, ‘Samediyet m\u00fchr\u00fc’d\u00fcr. \u00d6yleyse her bir mevcut, haliyle ‘H\u00fcvallah\u00fc ehad’ derken, endam\u0131yla da ‘Allh\u00fcssamed’ ger\u00e7e\u011fini ilan etmektedir. Madem ki ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z sonsuzdur, elbette onlar\u0131 her an kar\u015f\u0131layan Birisi vard\u0131r. O ise ancak, bitmek t\u00fckenmek bilmez hazinelerin sahibi ‘Allah\u00fcssamed’tir. Almadan vermek ancak O’nun i\u015fi olabilir.<\/p>\n
Demek, evrenin her taraf\u0131na da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olan ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z, birden ve kolayl\u0131kla hayat dairemize b\u00f6ylece yeti\u015ftirilmektedir. De\u011filse d\u00fcnyalar\u0131 versek, mesela sadece bir elmay\u0131 elde etmemiz m\u00fcmk\u00fcn olamayacakt\u0131r. Nerde kald\u0131 ki, kendi bek\u00e2m\u0131z\u0131 sa\u011flayabilmek bizim ellerimizin i\u015fi olabilecektir!..<\/p>\n
V. Naturalizm:<\/p>\n
Tabiatperestlik. Her olay\u0131 tabiat kanunlar\u0131na indirgeyerek a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fan ak\u0131m.<\/p>\n
Bu zehirin panzehiri, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kelam olan ‘do\u011fmam\u0131\u015f ve do\u011furulmam\u0131\u015ft\u0131r’ anlam\u0131ndaki tevhid-i \u0130l\u00e2h\u00ee’dir.<\/p>\n
Bir \u015fey hem yaratan hem yarat\u0131lan, hem h\u00e2kim hem mahkum olamaz. Bu a\u00e7\u0131k bir \u00e7eli\u015fkidir. Do\u011fan ve do\u011furan bir \u015feyin \u00f6ncesi ve sonras\u0131 vard\u0131r. Sebepler de, sebeplerin materyali olan madde de ezeli de\u011fildir.<\/p>\n
Madem ki maddenin cephesinde, sonsuz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eden ‘imkan’ ve ‘hudus’ hakikatlerinden olu\u015fan bir ‘samediyyet m\u00fchr\u00fc’ damgalanm\u0131\u015ft\u0131r. Ve hi\u00e7bir kanun da kendi kendine ortaya \u00e7\u0131kamaz. \u00d6yleyse varl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fkas\u0131na ba\u011fl\u0131, yaln\u0131z ilm\u00ee bir v\u00fccudu olan \u015fu tabiat kanunlar\u0131na yarat\u0131c\u0131l\u0131k isnat etmek, kanunsuzluktan m\u00fckemmellik beklemektir. Akl\u0131n kabul edemeyece\u011fi bir imkans\u0131zl\u0131\u011fa bel ba\u011flamakt\u0131r. Kusursuzlu\u011fa ve d\u00fczene apa\u00e7\u0131k bir delil olan varl\u0131k zincirine en b\u00fcy\u00fck hakarettir, iftirad\u0131r..<\/p>\n
Nat\u00fcralistlerin ‘tabiat’ dedikleri \u015fey, olsa olsa bir sanatt\u0131r, sanatk\u00e2r olamaz. Ancak bir nak\u0131\u015ft\u0131r, nakk\u00e2\u015f olamaz. Ahkamd\u0131r, h\u00e2kim olamaz. F\u0131tr\u00ee bir k\u00e2nundur, k\u00e2nun koyucu olamaz. \u00c7ok y\u00f6nl\u00fc hikmetler i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f bir perdedir, kendisi yarat\u0131c\u0131 olamaz. Bir kudret eseridir, kad\u00eer olamaz. H\u00fcl\u00e2sa, tabiat g\u00f6kku\u015fa\u011f\u0131 gibidir, ad\u0131 var da kendi yoktur. Yani, tabiat kanunlar\u0131 \u00eetibaridir. Hari\u00e7te bir v\u00fccutlar\u0131 yoktur. Varl\u0131klar\u0131, maddenin varl\u0131\u011f\u0131yla ve hareketiyle devam eder.<\/p>\n
Her \u015fey ve her bir mahluk e\u011fer tek bir yarat\u0131c\u0131ya nispet edilmezse; o takdirde tabiat, icat i\u00e7in her \u015feyde g\u00f6r\u00fcnmez makine ve matbaalar\u0131 bulundurmak zorundad\u0131r. Veyahut her \u015fey, evreni yarat\u0131p idare edecek bir kudret ve hikmeti i\u00e7inde, z\u00e2t\u0131nda bar\u0131nd\u0131rmak zorundad\u0131r. Bu durumda her bir varl\u0131kta s\u0131n\u0131rs\u0131z bir kudret ve irade, sonsuz bir ilim ve hikmet olmas\u0131 gerekir ki, b\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnce bir imkans\u0131zl\u0131k halidir. Zira, sonsuz kudret ve hikmet sahibi olan ve dolay\u0131s\u0131 ile her \u015feyi idare edebilme yetisine ve h\u00fcrriyetine sahip olan o \u015fey, bir ba\u015fka \u015feyin h\u00fckm\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnde e\u011filmesi geriklidir ki, birlitelik sa\u011flanarak v\u00fccutlar olu\u015futurulabilsin. Bu ise il\u00e2hlar\u0131n ayn\u0131 zamanda k\u00f6le olmas\u0131n\u0131 gerektirir ki, a\u015fikar bir \u00e7eli\u015fki halidir. Ayn\u0131 zamanda bir il\u00e2ha ba\u011flanmaya bedel sonsuz say\u0131daki il\u00e2hlara k\u00f6le olmay\u0131 netice veren bir sa\u00e7mal\u0131\u011fa onay vermektir!<\/p>\n
\u00d6yleyse, \u015fu varl\u0131k \u00e2lemi, do\u011fmam\u0131\u015f ve do\u011furulmam\u0131\u015f \u00f6zelliklere sahip bir Yarat\u0131c\u0131’n\u0131n icraat\u0131d\u0131r, sanat\u0131d\u0131r.<\/p>\n
VI. Ampirizm:<\/p>\n
Deneycilik. Bilginin tek kayna\u011f\u0131n\u0131n, g\u00f6rmeye dayal\u0131 deneyler oldu\u011funu savunan g\u00f6r\u00fc\u015f.<\/p>\n
Bu zehirin panzehiri ise, ‘iman-\u0131 tahkiki’dir. Yani, ‘hi\u00e7 bir \u015fey O’nun dengi olamaz’ anlam\u0131ndaki alt\u0131nc\u0131 kelamd\u0131r. \u0130\u015fte bu denkli\u011fin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n zihinlerimizde sa\u011flanmas\u0131, ciddi determinasyonlara ve belirsizliklerle al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu as\u0131rda ancak iman-\u0131 tahkiki ile olabilmektedir.<\/p>\n
\u0130nsan f\u0131trat\u0131, Allah’\u0131n sonsuz isim ve s\u0131fatlar\u0131na m\u00fckemmel bir ayna olabilecek dizaynda programlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu entegrasyonu sa\u011flayacak yetenekler b\u00fcnyesine dercedilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130man ise, a\u00e7\u0131k se\u00e7ik g\u00f6r\u00fclene, perdesiz olana inanmak de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu bir meziyet de\u011fildir. Aksine iman insana verilmi\u015f bin bir t\u00fcrl\u00fc kabiliyet ve yetenekleri kullanarak, g\u00f6rmedi\u011finden emin olabilme halidir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, olmayan bir \u015feye inanmak(!) de\u011fil, a\u015fik\u00e2r hale gelmemi\u015f bir hakikate indirekt eri\u015fme kabiliyetidir. \u0130\u015fte, bu bir mertebedir, meziyettir.<\/p>\n
\u0130nsan ak\u0131l edebilir olmas\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak “ben bunun b\u00f6yle oldu\u011funu biliyorum ama inanm\u0131yorum” diyemez. Fakat, “ben bunun b\u00f6yle oldu\u011fundan emin de\u011filim, ama inan\u0131yorum” diyebilir. \u0130nanmak bir \u00f6n kabuld\u00fcr. Delilin yoklu\u011funda ortaya \u00e7\u0131kan bir inan\u00e7 halinin ifadesidir.<\/p>\n
\u015eu topraklarda ya\u015fayan insanlara ” Allah’a inan\u0131yor musunuz” diye sorulsa, \u00e7o\u011funun cevab\u0131 “evet” olacakt\u0131r. Ancak soru, “Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan emin misiniz” \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilse, insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu bu soruya ayn\u0131 oranda ve berrakl\u0131kta “evet” diyemeyecektir. Bunun sebebi, inanmakla emin olman\u0131n neticede ayn\u0131 \u015fey olmamas\u0131nda gizlidir.<\/p>\n
“Ahirete inan\u0131yor musunuz” sorusuna verdi\u011finiz cevapla “ahiretin varl\u0131\u011f\u0131ndan emin misiniz” sorusunun cevab\u0131 ayn\u0131 netlikte ise, bir eminlik hali, yani m\u00fc’min olma s\u00f6z konusudur. M\u00fcmin, tan\u0131m\u0131 gere\u011fi emin oland\u0131r. \u015e\u00fcphelerle y\u00fczle\u015fmeyen biri i\u00e7in bu hal inan\u00e7 basama\u011f\u0131nda elbette ki sa\u011flanabilir. Ama \u015f\u00fcphelerin kol gezdi\u011fi, \u0130sl\u00e2m\u0131n en temel prensiplerinin tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir ortamda, ancak delili olan emin olabilir. B\u00f6yle bir vasatta e\u011fer etkilenme ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ise, delilsiz eminlik hali olu\u015famaz. Kabuller s\u00f6z konusu olmaya ba\u015flar. Ki\u015fi bu durumda bir inan\u00e7 halini ya\u015far. Ama emin de\u011fildir. \u015eu durum, tam bir iman hali olmad\u0131\u011f\u0131 gibi kesinlikle bir k\u00fcf\u00fcr hali de de\u011fildir. Bir ara d\u00f6nemdir. Taklid\u00ee bir iman evresidir. \u0130manda kas\u0131t ve irade arand\u0131\u011f\u0131 gibi k\u00fcf\u00fcrde de kas\u0131t ve irade \u015fartt\u0131r. K\u00fcf\u00fcr hali i\u00e7in, kabullerin de yok olmas\u0131 veya yoklu\u011fun kabul\u00fc gereklidir.<\/p>\n
\u0130man-\u0131 taklid\u00ee sahibi kimseler; k\u00e2mil bir m\u00fc’min olmaya ciddi aday, tahkik ehlinin inceden inceye tetkik edilmi\u015f delile dayal\u0131 s\u00f6zlerine \u00e7ok\u00e7a muhta\u00e7t\u0131r. B\u00f6yle biri, sebepler-tabiat-rastlant\u0131 \u015feytan \u00fc\u00e7geninin anaforlar\u0131na kap\u0131lmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. K\u00fcf\u00fcr gibi dipsiz bir kara deli\u011fe d\u00fc\u015fmemekle birlikte, \u0130blis’in gayb\u00ee haberlere dair h\u0131rs\u0131zlamalar\u0131na, yani vahy\u00ee ger\u00e7ekle kar\u015f\u0131 g\u00f6zlerinin k\u00f6reltilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7aresiz kalm\u0131\u015ft\u0131r. ‘\u0130man-\u0131 taklidi’ tan\u0131m\u0131 i\u015fte durumlardan bir an \u00f6nce \u00e7\u0131kmas\u0131 gereken insanlar i\u00e7in s\u00f6ylenmi\u015f, \u015fefkat kokan ve dua y\u00fckl\u00fc bir deyim olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Tahk\u00eeki bir iman\u0131n meyvesi olan iman hakikatleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 zaman, en ciddi m\u00e2nada muhatap olanlar, yine bu grubun fertleridir. \u00c7o\u011funluk i\u015fte bu alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131nda yollar\u0131na devam etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. \u00dcstelik de, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlukla fark\u0131nda olmayarak…<\/p>\n
\u0130man-\u0131 taklidi, imanla k\u00fcf\u00fcr aras\u0131ndaki, fakat kesinlikle bir k\u00fcf\u00fcr halinde olmayan alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n ad\u0131d\u0131r. \u015eu ahirzaman \u015fartlar\u0131 i\u00e7erisindeki hemen her insan, ama \u015f\u00f6yle ama b\u00f6yle bu d\u00f6nemi ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Kimisi i\u00e7in bu ara d\u00f6nem yerini birka\u00e7 dakikada iman nuruna b\u0131rak\u0131rken, kimisi i\u00e7in de \u00f6m\u00fcr boyu \u00e7\u0131kamad\u0131\u011f\u0131 bir berzah olarak kal\u0131r. Ebu S\u00fcfyan gibi \u00f6mr\u00fcn\u00fc sahabe olarak noktalam\u0131\u015f insanlar i\u00e7in iman-\u0131 taklidi evresi y\u0131llarca s\u00fcrerken, Hz.\u00d6mer gibi zatlar i\u00e7in bu ara d\u00f6nem birka\u00e7 dakika alm\u0131\u015ft\u0131r. Hz.Hatice gibileri i\u00e7inse birka\u00e7 saniyede noktalanm\u0131\u015ft\u0131r. Maalesef \u0130blis’in oyunlar\u0131 ile kabullerin \u00e7at\u0131rdad\u0131\u011f\u0131 ve delillendirilemedi\u011fi i\u00e7in \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc bu zamanda, bu alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131ndan bazen gerisin geri k\u00fcfre dahi d\u00f6n\u00fclebildi\u011fi g\u00f6zlemlenebilmektedir. Kavl-i leyyin ile, yumu\u015fak ve tesir edici s\u00f6zlerle ula\u015famad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, iman hakikatlerine muhatap edemedi\u011fimiz her taklid-i iman sahibinin ya\u015fayabilece\u011fi en ciddi tehdit budur ve i\u015fte tam bu noktada hepimizi sorumlu tutacak bir mesuliyet gizlidir.<\/p>\n
Emin bile olsak ama bu eminlik halini yans\u0131tam\u0131yorsak, muhatab\u0131m\u0131za ula\u015famayaca\u011f\u0131z demektir. K\u0131saca, “Allah ve ahiret var” deme mesle\u011fi olarak da tan\u0131mlayabilece\u011fimiz Risalet-i Ahmediye(a.s.m.)’yi, onun en limitteki yans\u0131mas\u0131 olan iman hakikatlerini ba\u015fkalar\u0131na da ula\u015ft\u0131rma hizmetini ifa edecek ehl-i feragata ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Art\u0131k, \u00e7o\u011funlu\u011fun anlayabilece\u011fi ve kabul edebilece\u011fi bir dil ile sunma gayretinin olmazsa olmaz\u0131m\u0131z haline gelmesi \u015fartt\u0131r. Zira, taklidi imanlar\u0131n \u00e7at\u0131rdayarak \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc \u015fu ahir zamanda, en ciddi destek ve fayda d\u00fc\u015f\u00fcnen bir ak\u0131l ve ger\u00e7e\u011fi tasdik eden bir kalp ile iman hakikatlerine muhatap olmaktan ge\u00e7iyor.<\/p>\n
\u00d6yleyse, tahkiki bir nazarla, inceden inceye tetkik ederek, insan\u00ee yetenek ve meziyetlerimizi kullanarak \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131m\u0131z sonu\u00e7larla, gaybi olana yani bizce me\u00e7hul bulunan hakikatlere peygamberler ve getirdikleri kitaplar yard\u0131m\u0131yla, vahyin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda eri\u015fmemiz m\u00fcmk\u00fcn demektir ki, buna \u0130sl\u00e2m terminolojisinde ‘marifetullah’ denmektedir. Yani marifetullah, Allah’\u0131 sanki g\u00f6r\u00fcyormu\u015f gibi bilme yetisi veya eserden m\u00fcessire, eser sahibine ula\u015fabilme melekesidir.<\/p>\n
Esasen, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz bilgi \u00e7a\u011f\u0131nda insan g\u00f6rd\u00fcklerinin kat kat \u00fczerinde g\u00f6rmedi\u011fi \u015feylere inanabilir bir donan\u0131ma eri\u015fmi\u015f durumdad\u0131r. Hangimiz atomlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rerek tasdikliyor, radyo dalgalar\u0131n\u0131n mevcudiyetine g\u00f6zleyerek h\u00fck\u00fcm veriyor? Varl\u0131\u011f\u0131 bizce me\u00e7hul olan nice kavram var ki, onlar\u0131n var oldu\u011funa en ufak bir \u015f\u00fcphe duymuyoruz.<\/p>\n
Ger\u00e7i, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz bilim adamlar\u0131n\u0131n halen derdi; akl\u0131 kullanmak de\u011fil, akl\u0131 vahye kar\u015f\u0131 kullanmakt\u0131r. Bu noktada bilimin tarafs\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131, zan alt\u0131nda h\u00fck\u00fcmler verdi\u011fi ger\u00e7e\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Belki gelecekte tahk\u00eeke dayanan, inceden inceye tetkik ederek delillendirilmi\u015f bir iman\u00ee bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f y\u00f6ntemiyle, insan\u0131 marifetullah denen mertebelere \u00e7\u0131karacak a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131 yakalayarak bilim hakiki mecras\u0131na \u00e7ekilebilecektir.<\/p>\n
\u00d6zellikle ampirizm, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz m\u00fcminlerine \u00e7ok de\u011ferli bir kavram\u0131 istemeden hediye(!) etmi\u015ftir: Olaylara tahk\u00eeki bir nazarla bakmak gere\u011fini. Delile dayal\u0131 bir iman\u00ee donan\u0131ma eri\u015fmek zaruretini. \u015eu durumda,tahkiki bir iman, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131n\u0131n en vazge\u00e7ilmez bak\u0131\u015f tarz\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Emareleri de hali haz\u0131rda g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece ampirizm, kendi kazd\u0131\u011f\u0131 \u00e7ukurda bo\u011fulmu\u015ftur!<\/p>\n
Son s\u00f6z,<\/p>\n
\u00d6zetleyecek olursak;<\/p>\n
Taklidi bir iman der ki: \u0130nan\u0131yorum.. Ama emin de\u011filim. Tahkiki bir iman da der ki: Eminim.. \u0130\u015fte delilim!<\/p>\n
G\u00f6rmedi\u011fine iman etmenin arma\u011fan\u0131,emin oldu\u011funu g\u00f6rmektir. \u0130hlas suresinin nazar\u0131m\u0131za ili\u015ftirdi\u011fi, k\u00fcf\u00fcrden iman\u00ee donan\u0131m metodlar\u0131na do\u011fru olan bu serencam, ilk \u00e7a\u011flardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin k\u00fcfr\u00fcn izledi\u011fi kronolojik seyri de \u00f6zetlemektedir. Bu cendereden \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunun ise, fert fert b\u00fct\u00fcn m\u00fc’minlerin iman\u00ee bilgi donan\u0131m\u0131na eri\u015fmeleriyle a\u00e7\u0131la\u00e7a\u011f\u0131 ikaz edilmektedir.<\/p>\n
\u015eu an, bilgi-uzay \u00e7a\u011f\u0131nda bulunmaktay\u0131z ve \u0130slam tarlas\u0131nda biten felsefeden ithal edilmi\u015f ayr\u0131k otlar\u0131n\u0131 temizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00d6yleyse, iman ta’limi ve hizmeti, ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerin aksine sadece ilahiyat\u00e7\u0131lar\u0131n de\u011fil herkesin g\u00f6revi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Madem ki \u0130hlas suresi bir hadisin bildirdi\u011fine ve akl\u0131m\u0131z\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re, Kur’an-\u0131 Kerim’in \u00f6z\u00fc ve \u00f6zetidir. \u00d6yleyse t\u00fcm bu ‘..izm’ lerden y\u00fcz \u00e7evirerek, sebepler-tabiat-rastlant\u0131 zindanlar\u0131ndan \u0130hlas Suresi ile Kur’an\u0131n nuruna \u00e7\u0131kmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
De\u011filse,’..izm’lerin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yerde o nurlar gizlenir ve karanl\u0131klar i\u00e7inde kal\u0131verirsiniz.<\/p>\n
\u0130hlas Suresi’nin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fcnen o ki, O Allah hepimizin rabbidir. G\u00f6rerek tasdik etsek de, g\u00f6zlerimizi kapatarak ink\u00e2ra yeltensek de…<\/p>\n
\u00a9\u00a02021 karakalem.net, Aykut Tanr\u0131kulu<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
22.12.2002 G\u0130R\u0130\u015e \u0130hl\u00e2s, rab ile kul aras\u0131ndaki intisab\u0131n bir gere\u011fi olarak, kulun Rabbine kat\u0131ks\u0131z, saf ve do\u011frudan bir muhatabiyetini ifade eder. Bir ba\u015fka tarifle, kulun rabbinden emin olu\u015funun bir ifadesi, bir ismi olan kalpteki ‘iman’\u0131n ya\u015famsal bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Yaln\u0131zca O’na y\u00f6nelmi\u015f bir ya\u015fant\u0131n\u0131n gere\u011fi olan ‘ihl\u00e2s’\u0131 zedeleyen, hatta tamamen iptal ederek, bu kainat\u0131n Rabbine y\u00f6nelmesi […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[121],"tags":[],"ppma_author":[136],"class_list":["post-87552","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-okumalar"],"yoast_head":"\n