30.07.2008<\/p>\n
GEZ\u0130M\u0130Z\u0130N SON dura\u011f\u0131na; ba\u015f e\u011fdirilememi\u015f, k\u00f6lele\u015ftirilememi\u015f, Allah\u2019\u0131n inayetinin indi\u011fi \u015fehre Sarajevo\u2019ya giriyoruz. Havaalan\u0131ndan \u015fehre do\u011fru uzanan yolda bir tramvay hatt\u0131 g\u00f6z\u00fcme ili\u015fiyor. Bu Avrupa\u2019n\u0131n en eski tramvay hatlar\u0131ndan biri. Yol bizi Sarajevo\u2019ya g\u00f6t\u00fcrmeden, yoldan ta\u015fraya do\u011fru sap\u0131yoruz. Burada g\u00f6rmemiz gereken bir yer var: \u201cT\u00fcnel.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Sarajevo ku\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu t\u00fcnel \u015fehrin hayat\u0131n\u0131 kurtarm\u0131\u015f. S\u0131rp kuvvetleri da\u011flar\u0131n \u00e7evreledi\u011fi bu kentin t\u00fcm yama\u00e7lar\u0131n\u0131 tutmu\u015flar. Sniper\u2019larla ate\u015f edip havaalan\u0131 b\u00f6lgesinden \u015fehre silah, yiyecek, sa\u011fl\u0131k malzemesi gelmesini engelliyorlarm\u0131\u015f. Bir t\u00fcnel fikri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, ve ya\u015fl\u0131 bir teyze askerlere bah\u00e7esinden t\u00fcnel kazma izni vermi\u015f. Elma, armut, b\u00f6\u011f\u00fcrtlen dolu bu bah\u00e7eye giriyoruz, teyze ile sohbet ediyoruz. Sava\u015f sonras\u0131 bir T\u00fcrk gelip teyzeye torununu okutmak i\u00e7in Ankara\u2019ya g\u00f6t\u00fcrmek istedi\u011fini s\u00f6ylemi\u015f, teyze kabul etmi\u015f, delikanl\u0131 okulunu bitirmi\u015f Sarajevo\u2019ya d\u00f6nm\u00fc\u015f. Teyze bizi sevgiyle kar\u015f\u0131l\u0131yor. K\u0131z\u0131m hayat\u0131nda ilk kez meyveli a\u011fa\u00e7lara bu kadar yak\u0131n. \u0130zin istiyoruz, elma topluyor, b\u00f6\u011f\u00fcrtlen kopar\u0131yor. \u201cBuras\u0131 cennet gibi\u201d diyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
T\u00fcnel 1.60 y\u00fcksekli\u011finde, ancak bir adam\u0131n ge\u00e7ebilece\u011fi geni\u015flikte, bir kilometre uzunlu\u011funda bir aral\u0131k. Demir rayla d\u00f6\u015fenmi\u015f. Sava\u015f zaman\u0131 yiyecek ve silah ta\u015f\u0131mak i\u00e7in kulan\u0131lm\u0131\u015f. S\u0131rplar bu t\u00fcneli bilmediklerinden Sarajevo halk\u0131n\u0131n a\u00e7l\u0131ktan neden \u00f6lmedi\u011fini hayret ve \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla merak ediyor, duruma anlam veremiyorlarm\u0131\u015f. T\u00fcnel isminde bir film izliyoruz . Merakl\u0131s\u0131n\u0131n bulabilece\u011fi bu film, t\u00fcnelin in\u015fas\u0131n\u0131 ve kullan\u0131m\u0131n\u0131 anlatan bir belgesel niteli\u011finde. \u0130ki taraftan kaz\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f t\u00fcnel; biri \u015fehir merkezinden, biri teyzenin bah\u00e7esinden olmak \u00fczere. \u201cYa iki ucu denk getiremezsek\u201d diye endi\u015fe edenlere, Merhum Aliya \u201cO zaman gidi\u015f-geli\u015f iki t\u00fcnelimiz olur\u201d diye yan\u0131t vermi\u015f. Allah tevafuk ettirmi\u015f de iki ucu birle\u015ftirebilmi\u015fler. \u201cBu t\u00fcnel olmasa \u015fehir d\u00fc\u015ferdi\u201d diyorlar.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Teyzeye veda edip ayr\u0131l\u0131yoruz. \u015eehrin ilk ve en d\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc kom\u00fcnist d\u00f6nemden kalma lojman tipi binalarla dolu. \u0130\u00e7leri 40 metrekare olan bu binalar, kibrit kutusu gibi \u00fcst \u00fcste. Vizyon yok, estetik yok. Mezar odalar\u0131 gibi kat kat. Biraz daha yol al\u0131nca kar\u015f\u0131m\u0131za Avusturya d\u00f6nemi binalar\u0131 ile bir Avrupa kenti \u00e7\u0131k\u0131yor. Ma\u011fazalar, pop\u00fcler markalar buralarda \u00e7o\u011funlukla, park ve bah\u00e7eler var. Viyana sokaklar\u0131nda oldu\u011funu hissettiriyor insana \u015fehrin bu yakas\u0131. \u015eehrin ortas\u0131ndan bir nehir ge\u00e7iyor. Park ve bah\u00e7eler nehrin kar\u015f\u0131 yakas\u0131na s\u0131ralanm\u0131\u015f. Fatih Camii\u2019ni g\u00f6r\u00fcyoruz, nehrin rengi gibi yemye\u015fil arz-\u0131 endam ediyor. Fatih Camii bir noktay\u0131 i\u015faret ediyor ki, o da bize \u201cOsmanl\u0131 Saraybosna\u2019s\u0131 ba\u015flad\u0131\u201d dedirtiyor. Hemen caminin kar\u015f\u0131s\u0131nda Kahire\u2019deki El Ezher binas\u0131n\u0131n t\u0131pk\u0131s\u0131 bir K\u00fct\u00fcphane binas\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Hayret ediyorum. Arkada\u015flardan buralar\u0131 daha iyi bilenler bu tip binalar\u0131n daha sonraki d\u00f6nemde Osmanl\u0131 etkisini unutturmak maksad\u0131 ile Arap mimarisi tarz\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130\u00e7imden \u201cOlsun\u201d diyorum. \u201c\u015eehirde Avusturyal\u0131lar\u0131n bir izi var, \u00f6yleyse Araplar\u0131n niye olmas\u0131n? \u00dcstelik \u00e7ok da g\u00fczel bir bina ve k\u00fct\u00fcphane olmas\u0131 da ayr\u0131ca ho\u015f.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u015eehir merkezi Bursa\u2019y\u0131 and\u0131r\u0131yor. Binalar iki ya da \u00fc\u00e7 katl\u0131, eski T\u00fcrk evleri \u015feklinde yap\u0131lm\u0131\u015f. Her biri tertemiz, pembe, sar\u0131, mavi, beyaz boyal\u0131, cumbal\u0131 balkonlu. Sokaklarda her bo\u015f alana bir mezarl\u0131k kondurulmu\u015f. Bo\u015fnak mezarl\u0131klar\u0131 g\u00fcllerle dolu, beyaz mermer mezarta\u015flar\u0131 u\u00e7lar\u0131 sivriltilmi\u015f bi\u00e7imde y\u00fckselmi\u015f ve \u00fczerlerine El Fatiha ibaresi kaz\u0131nm\u0131\u015f. Aliya \u0130zzetbegovi\u00e7\u2019in mezar\u0131n\u0131 ziyaret ediyoruz. Ba\u015f\u0131nda g\u00f6n\u00fcll\u00fc n\u00f6bet\u00e7iler n\u00f6bet tutuyorlar Aliya\u2019n\u0131n. Mezar\u0131n sa\u011f\u0131nda ve solunda iki p\u0131nar a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru minik bir dere olu\u015fturup ak\u0131yorlar. Su sesi, g\u00fcl kokusu ve Aliya\u2019n\u0131n ruhu. G\u00f6zlerimiz doluyor. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ba\u015f\u00e7ar\u015f\u0131\u2019ya do\u011fru iniyoruz. En ba\u015fta bir ah\u015fap \u00e7e\u015fme kar\u015f\u0131l\u0131yor bizi ve ard\u0131ndan tarihi Ba\u015f\u00e7ar\u015f\u0131 Camii\u2019ne selam veriyoruz. Camiiin bah\u00e7esi g\u00fcllerle dolu ve insan\u0131 davet eden bir koku var. Ba\u015flar\u0131 \u00f6rt\u00fcl\u00fc Bo\u015fnak k\u0131zlar cami avlusunda y\u00fcksek\u00e7e bir yerde oturmu\u015f sohbet ediyorlar. Cami \u00f6yle namaz k\u0131l\u0131p \u00e7\u0131k\u0131lacak bir yer de\u011fil burada, insan\u0131n nefsine dahi burada biraz daha oyalanay\u0131m havas\u0131 veriyor Bo\u015fnak camileri. \u00c7ar\u015f\u0131n\u0131n ortas\u0131nda bir ba\u015fka cami ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Burada neredeyse her sokakta bir cami var. Sular \u015fad\u0131rvandan \u015fak\u0131r \u015fak\u0131r ak\u0131yor. \u201cMusluk yok mu?\u201d diyorum. \u201cHay\u0131r\u201d diyorlar. Bu \u00fclkede her yer su, dolay\u0131s\u0131yla \u00e7e\u015fmelere musluk yapm\u0131yorlar. Su ak\u0131yor ve ruhu iyi gelen bir su sesi s\u00fckunetle ku\u015fat\u0131yor bizi.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Caminin tam kar\u015f\u0131s\u0131nda bir \u00e7ay oca\u011f\u0131 var. Seviniyoruz. Zira Bosna\u2019da \u00e7ay bulmak \u00e7ok zor. Bizim gibi siyah \u00e7ay i\u00e7miyorlar. \u00c7ay isteyene de meyve \u00e7ay\u0131 getiriyorlar. Onlar kahve i\u00e7iyorlar. Bizi de kahveye ihanet etmekle su\u00e7luyorlar. \u201cBiz kahveyi sizden \u00f6\u011frendik, ama siz kahveyi terkettiniz\u201d diyorlar. Kahve sanki insan ve terkedilebiliyor. Kahveyi terketmekle onu incitmi\u015f oluyoruz ve k\u0131nan\u0131yoruz. \u00c7aylar\u0131m\u0131z\u0131 yudumlarken bir Bo\u015fnak dede yerinden kalk\u0131p taburemi g\u00f6lgeleyen \u015femsiyeyi d\u00fczeltiyor. Y\u00fcz\u00fcme g\u00fcne\u015f gelmesin diye yard\u0131mc\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Y\u00fcz\u00fcnde kocaman bir g\u00fcl\u00fcmseme. Sorun de\u011fil diyorum, ald\u0131rm\u0131yor. \u201cEvine misafir gitsek neler yapar kimbilir?\u201d diyorum. Sokakta bile bir T\u00fcrk\u2019\u00fc rahat ettirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bo\u015fnaklar kahveyi bak\u0131r tepsilerde getiriyorlar. Fincanlar\u0131 kulpsuz ve alt\u0131nda porselenin oturdu\u011fu bak\u0131r bir altl\u0131k var. Yan\u0131nda da bir bak\u0131r cezve geliyor. Burada bak\u0131r \u00e7ok kullan\u0131l\u0131yor. \u0130\u015flemeli, motifli, s\u00fcsl\u00fc, k\u0131rm\u0131z\u0131 bu metal \u00e7ok ho\u015fuma gidiyor, eve de bir tane almak istiyorum. Her bir cezveden iki fincan kahve i\u00e7ebiliyorsunuz ve yan\u0131nda lokum veya \u015feker ayr\u0131ca geliyor, isteyen istedi\u011fi kadar \u015fekeri kahvesine kendi ekliyor. Fincanlar\u0131 kulpsuz yapma sebeplerini izah ediyor arkada\u015flar\u0131m\u0131zdan biri. S\u0131rplar \u00fc\u00e7 parmaklar\u0131n\u0131 \u201c\u00c7etnik\u201d i\u015fareti i\u00e7in kullan\u0131yorlar. Bo\u015fnaklar da onlara muhalefeten barda\u011f\u0131 t\u00fcm parmaklar\u0131n\u0131 kullanarak alttan tutmay\u0131 tercih etmi\u015fler. Burada muhalefet k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00e7ok geli\u015fmi\u015f. Bir arkada\u015f\u0131m\u0131z semaver soruyor ve sat\u0131c\u0131n\u0131n \u00f6fkesiyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor. \u201cSen nas\u0131l T\u00fcrk\u2019s\u00fcn, semaveri Ruslar ve S\u0131rplar kullan\u0131r. Biz semaver satmay\u0131z\u201d diyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Yemekleri daha \u00e7ok et a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131. Bu kadar ye\u015fil bir memlekette ya\u015fay\u0131p sebze yemediklerine \u015fa\u015f\u0131yoruz. Hersek b\u00f6lgesinde bile bir zeytinya\u011fl\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc yok. Belki de H\u0131rvatlara muhalefeten Akdeniz mutfa\u011f\u0131na iltifat etmiyorlar diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00c7evap dedikleri, bizim Tekirda\u011f k\u00f6ftesine benzer bir k\u00f6fteleri var. Bir de b\u00f6rekleri me\u015fhur. Burek nam\u0131 ile an\u0131yorlar, olduk\u00e7a ya\u011fl\u0131 ve al\u0131\u015fmayan\u0131n midesini rahats\u0131z edebiliyor. Yan\u0131nda bir de yo\u011furt kayma\u011f\u0131na benzeyen bir\u015fey sunuyorlar. Bize ev yemekleri ikram edilen S\u00fcmeyye Vakf\u0131\u2019nda da dolmalar\u0131n\u0131 tad\u0131yoruz. Biber ve lahana dolmas\u0131 yiyorlar. Sal\u00e7as\u0131z ve ac\u0131s\u0131z oluyor. Zaten salata istedi\u011finiz zaman size getirdikleri enfes bir lahana salatalar\u0131 var. Anla\u015f\u0131l\u0131yor ki lahana \u00e7ok yeniyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
S\u00fcmeyye Vakf\u0131 bir kad\u0131n derne\u011fi. Ba\u015fkan\u0131 Suada Han\u0131m orta ya\u015fl\u0131 tesett\u00fcrl\u00fc bir han\u0131mefendi. Bize Bosna\u2019da dul ve yetimler i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 anlat\u0131yor. Yetimler i\u00e7in Kur\u2019an ve Arap\u00e7a kurslar\u0131, han\u0131mlar i\u00e7in diki\u015f-nak\u0131\u015f ve dil kurslar\u0131 d\u00fczenliyorlar. \u0130ftarlar veriyor, yetimlere burs da\u011f\u0131t\u0131yorlar. Bulunduklar\u0131 binay\u0131 onlara Malezya Konsoloslu\u011fu hediye etmi\u015f. \u201cT\u00fcrk kurulu\u015flar\u0131ndan da bizim bulundu\u011fumuz kad\u0131n ve \u00e7ocuk hizmeti alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan bir tek \u0130HH var\u201d diyor Suada Han\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Sarajevo \u00e7ok huzurlu bir kent. Temiz, d\u00fczenli, trafik s\u0131k\u0131\u015fm\u0131yor. Herkes kibar, kimse bir yere acele etmiyor. Esnaf birbirine sayg\u0131l\u0131, haks\u0131z rekabet yapm\u0131yorlar. Fiyatlar\u0131n belli indirim marjlar\u0131na riayet ediliyor. Bir \u00fcr\u00fcn\u00fc bir yerde ne fiyata sorduysan\u0131z, ba\u015fka bir yerde de o fiyata buluyorsunuz. Denildi\u011fine g\u00f6re, buras\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n pahal\u0131 \u015fehirlerinden biri. \u00c7ok fazla turist gelmiyor. Ve \u00e7ok kazanam\u0131yorlar. Ama herkes halinden memnun g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Vars\u0131n harcad\u0131\u011f\u0131m Bo\u015fnaklara fayda etsin diyor ve al\u0131\u015fveri\u015f yap\u0131yorum. D\u00fcnyan\u0131n bir ba\u015fka kentinde ya\u015famak durumunda kal\u0131rsam rahatl\u0131kla Sarajevo\u2019da ya\u015fayabilece\u011fimi, kendimi evimde hissedece\u011fimi hayretle farkediyorum. Bu farkedi\u015fle birlikte, her\u015feyin fani oldu\u011fu bu d\u00fcnyada \u00e7ok sevdi\u011fim bu \u015fehre de bir g\u00fcn yine bulu\u015furuz \u00fcmidiyle veda etmek zorunda kal\u0131yorum.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
30.07.2008 GEZ\u0130M\u0130Z\u0130N SON dura\u011f\u0131na; ba\u015f e\u011fdirilememi\u015f, k\u00f6lele\u015ftirilememi\u015f, Allah\u2019\u0131n inayetinin indi\u011fi \u015fehre Sarajevo\u2019ya giriyoruz. Havaalan\u0131ndan \u015fehre do\u011fru uzanan yolda bir tramvay hatt\u0131 g\u00f6z\u00fcme ili\u015fiyor. Bu Avrupa\u2019n\u0131n en eski tramvay hatlar\u0131ndan biri. Yol bizi Sarajevo\u2019ya g\u00f6t\u00fcrmeden, yoldan ta\u015fraya do\u011fru sap\u0131yoruz. Burada g\u00f6rmemiz gereken bir yer var: \u201cT\u00fcnel.\u201d Sarajevo ku\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu t\u00fcnel \u015fehrin hayat\u0131n\u0131 kurtarm\u0131\u015f. S\u0131rp kuvvetleri da\u011flar\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[140],"class_list":["post-86527","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n