Hikmet\u2019in indirilmesi k\u0131smen vahyin indirilmesine benzer, peygamberler eliyle insanl\u0131\u011fa ula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc hikmetin piri Hz. \u0130dris (as)\u2019d\u0131r.** Onun di\u011fer ad\u0131 Hermes\u2019dir. Sonra hikmet iki koldan t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. M\u0131s\u0131r \u00fczerinden Yunanistan\u2019a, \u0130ran \u00fczerinden Hind ve \u00c7in\u2019e. Yunanistan\u2019da ilahi, vahyi olandan kopar\u0131l\u0131r. Sofia efendisini, vahyi unutur. Bat\u0131 felsefecilerinin t\u00fcm\u00fcn\u00fc ba\u015ftan \u00e7\u0131karan bu dilber bug\u00fcnk\u00fc Bat\u0131 medeniyetini do\u011furur. Do\u011fuda ise hikmet Davud (as)\u2019\u0131n \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 olan Lokman taraf\u0131ndan temsil edilir. Yunanl\u0131lar ona \u201cHakim\u201d derler. \u0130lk Yunanl\u0131 \u201cHakim\u201d ise onun talebesi Empedokles\u2019tir. \u0130kinci hakim ise hikmeti Hz. S\u00fcleyman\u2019\u0131n takip\u00e7ilerinden alan Pisagor\u2019dur. Bu koldan devam eden hikmet vahye t\u00e2bidir. Tahrif edilen vahiy gibi, o da dejenere olmu\u015ftur, ancak Aristo\u2019ya kadar onun \u00fczerinde Yehova\u2019n\u0131n damgas\u0131, Tevrat\u2019\u0131n esintisi daima bulunmaktad\u0131r. Bundan sonra nesebi gayr-i sahih olarak devam etmi\u015ftir.<\/p>\n
Hikmet\u2019in elde edilmesinin ikinci yolu \u00e7abalamakt\u0131r. O adeta demirin indirilmesine benzer bir inzalle gelir yery\u00fcz\u00fcne ve topra\u011f\u0131n derinliklerinden kazarak, u\u011fruna ter d\u00f6kerek \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Kesbidir, vehbi de\u011fil. Bu tarz hikmete d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131nda rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.Yaln\u0131z eski d\u00fcnyaya m\u00fcnhas\u0131r de\u011fildir. B\u00fct\u00fcnc\u00fcl de\u011fil, par\u00e7al\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 topluluk i\u00e7inde bir meselede gayet isabetli olunurken, bir ba\u015fkas\u0131nda abesiyete, zulme varan uygulamalar g\u00f6r\u00fclebilir bu t\u00fcrl\u00fc hikmette. Afrika kabilelerinde, K\u0131z\u0131lderililerde, Aztek uygarl\u0131\u011f\u0131nda, Japonya\u2019da, \u0130skandinavya\u2019da , Avustralya yerlilerinde, selim f\u0131trat\u0131n kainata bakt\u0131\u011f\u0131, onu okumaya hakikatini anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 her vadide rastlar\u0131z Sofia\u2019ya. Hep ba\u015fka bir isimle isimlendirilir. Ama hep ayn\u0131 yakla\u015ft\u0131k\u00e7a uzakla\u015fan, hi\u00e7bir zaman tam manas\u0131yla sizin olmayan bir masal kahraman\u0131 gibidir. Onun niyeti sizi daima yolda tutmakt\u0131r. \u0130yi ki de \u00f6yledir. As\u0131l olan yolda olmakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc\u2026<\/p>\n
Arap l\u00fcgat\u00e7ilerinden \u0130bn D\u00fcreyd \u201cHikmet m\u00fc\u2019minin yiti\u011fidir\u201d hadisiyle alakal\u0131 olarak \u015f\u00f6yle der: \u201c\u0130nsan\u0131 uyaran, harekete ge\u00e7iren, soylu davran\u0131\u015fa \u00e7a\u011f\u0131ran ve k\u00f6t\u00fc olan her \u015feyden al\u0131koyan her s\u00f6z bir hikmettir, bir h\u00fck\u00fcmd\u00fcr. Baz\u0131 \u015fiirler hikmettir, baz\u0131 belagatli stilde olanlar ise sihirdir.\u201d Burada hikmetin insan\u0131n eylemlerini de\u011fi\u015ftiren, onu harekete ge\u00e7iren bir yap\u0131s\u0131 oldu\u011fundan s\u00f6z edilmi\u015ftir. Onun bu vasf\u0131 sihre benzetilmi\u015ftir. Sihir gibi insan\u0131 etkileyen, \u00f6nceleri yapmaya g\u00fc\u00e7 yetiremedi\u011fi, yahut yapmaya niyetli olmad\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri yapt\u0131ran, yapt\u0131klar\u0131ndan ise al\u0131koyan bir g\u00fc\u00e7. Aradaki fark sihrin nefsi, kuvve-i \u015feheviye ve gadabiyeyi; hikmetin ruhu ve kalbi harekete ge\u00e7irmesidir.<\/p>\n
Hz.Peygamber (as) \u015f\u00f6yle buyurur: \u201cKalpten y\u00fckselen ve dili yenen hikmet p\u0131narlar\u0131 olmadan hi\u00e7 kimse k\u0131rk g\u00fcn kendisini yaln\u0131zca ibadete adayamaz.\u201d<\/p>\n
Arap dilinde h-k-m fiili, gemlemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bir canl\u0131y\u0131 engellemek, kontrol etmek veya hakimiyeti alt\u0131na al\u0131p y\u00f6nlendirmek anlam\u0131nda kullan\u0131lan bu fiil insanlar i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yanl\u0131\u015f eylemlerden men etmek, hakimiyet alt\u0131na almak \u015feklinde anla\u015f\u0131l\u0131r. Nefsin bir binici olan ruh taraf\u0131ndan kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, biniciyi tehlikeye sokacak her t\u00fcrl\u00fc a\u015f\u0131r\u0131l\u0131ktan men edilmesi ve yola sevk edilmesi, hikmete ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130nsan bilebilir ama yapamayabilir. Burada onu yapabilir k\u0131lan \u015fey Sofia\u2019n\u0131n hayaletinden ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir. Ancak onun pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcrse. Hikmet kovalan\u0131rsa, insan muktedir olabilir.Yolu tamamlayabilir. Bu anlamda hikmete eri\u015fme yolunun hi\u00e7 bitmemesi rahmettir, eziyet verici bir \u015faka de\u011fil\u2026<\/p>\n
\u0130lim ruhsa, hikmet bedendir. \u0130lim insan\u0131n \u00e7\u0131plak bedeniyse, hikmet onun elbisesidir. \u0130lim imansa, hikmet salih ameldir. \u0130lim bilgi ise, hikmet isabettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hikmet bildi\u011fini uygulama ve maksada ula\u015fma halidir. \u0130limden marifete hikmetle ge\u00e7ilir. Onun i\u00e7in ibadet ve ahlak hikmetin c\u00fczleridir. \u0130nsan\u0131n varl\u0131k aleminin s\u0131rr\u0131na vak\u0131f olmas\u0131 , ancak kendi nefsine dair bir cehalet i\u00e7inde bulunmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Ayet-i kerimede der ki: \u201cO\u2019nun hak oldu\u011fu meydana \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n belgelerini onlara hem d\u0131\u015f d\u00fcnyada ve hem de kendi i\u00e7lerinde g\u00f6sterece\u011fiz. Rabbinin her \u015feye \u015fahit olmas\u0131 yetmez mi?\u201d (Fussilet 41\/53)<\/p>\n
\u00d6yleyse hikmet alemde g\u00f6zlemledi\u011fi bilgiyi nefsinde uygulamakt\u0131r. Cari olan \u015feriat-\u0131 f\u0131triyeye uygun davranmakt\u0131r. Tasavvufta bu varl\u0131\u011f\u0131n hakikatini anlamak ve bundan has\u0131l olan deruni bir sezgi, \u015fevk ve a\u015fkla Rabbe muhatap olmak olarak alg\u0131lan\u0131r.<\/p>\n
Birbirleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 kavramlar\u0131n anlam \u00f6rg\u00fcs\u00fcn\u00fc kavramak, d\u00fc\u011f\u00fcmleri \u00e7\u00f6zmek, her ad\u0131m\u0131 yerli yerinde atmak, ge\u00e7mi\u015fi, hali ve istikbali g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurabilmekle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Evrende her \u015fey birbiriyle alakadard\u0131r. Bir \u015feyi \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in, her \u015feyin bilgisine muhtac\u0131z. \u0130htiyac\u0131m\u0131z olan marifet\u00fc\u2019l-e\u015fya, marifet\u00fc\u2019n-nefs, marifetullah ancak Zikr-i Hakime hakk\u0131yla muhatap olunarak ba\u015far\u0131labilecek bir hedeftir. Yoksa elimizde olan sadece Sofia\u2019n\u0131n bir tutam sa\u00e7\u0131 olur. Vahiy olmadan hikmete b\u00fct\u00fcn\u00fcyle sahip olunamaz. Ancak kokusunu duyar, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilir, onu arar, ama bulamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Derler ki O aramakla bulunmaz, ama O\u2019nu ancak arayanlar bulur. Bu bir \u00f6m\u00fcr pe\u015finde ko\u015fmaya de\u011fer bir sevdad\u0131r. Hikmet sevdas\u0131, philo-sofia.<\/p>\n
Bu, u\u011frunda yollara d\u00fc\u015fmeye, ter d\u00f6kmeye, uykusuz kalmaya, m\u00fccadele etmeye de\u011fer bir hedeftir. Sofia\u2019ya kavu\u015fmak zordur. Ona ancak yolun sonuna kadar nefesi yetenler, ci\u011ferleri sa\u011flam olanlar kavu\u015fur\u2026<\/p>\n
![](\"https:\/\/www.karakalem.net\/imgs\/red.gif\")
<\/p>\n
*\u0130bn- i \u015ei\u2019r, Tefsir-ut Tahrir, 3,63-64.<\/p>\n
**Corbin Henry, Felsefe Tarihi, 178.<\/p>\n
\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
08.08.2008 Hikmet, nam-\u0131 di\u011fer Sofia, varl\u0131\u011f\u0131n olu\u015f nedenidir. Bu anlamda marifetle \u00e7ok yak\u0131ndan ili\u015fkili olan bu kavram, di\u015fil olmas\u0131 ile dikkat \u00e7eker. Yunancas\u0131yla Sofia, Arap\u00e7as\u0131yla Hikmet di\u015fidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc o herkesin arad\u0131\u011f\u0131, kovalad\u0131\u011f\u0131 bir u\u00e7ar\u0131 peridir. Her d\u00f6nemde sevdal\u0131lar\u0131 olmu\u015ftur Sofia\u2019n\u0131n. \u0130nsanlar onun i\u00e7in da\u011flar\u0131 delmi\u015f, uzak yollar kat etmi\u015f, minicik atom alt\u0131 alemlerde bile onu […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[140],"class_list":["post-86524","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n