04.01.2009<\/p>\n
K\u00d6T\u00dcL\u00dcK HER yerdedir, do\u011fada, insan\u0131n i\u00e7inde, ruhlar d\u00fcnyas\u0131nda, hatta ahirette, iyi ve k\u00f6t\u00fc daima vard\u0131r. Karanl\u0131k ve nur da \u00f6yle. Zira kainatta cari kanun cem\u2019-i ezdad\u2019d\u0131r. \u0130bn Arabi der ki: \u201cCem\u2019-i z\u0131ddeynde kemal vard\u0131r:\u201d yani iki z\u0131t \u015feyi makul bir \u00f6l\u00e7\u00fc ile cem ederseniz kemal bulursunuz. Ayd\u0131nl\u0131k g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn i\u00e7ine girerse, ve her yer saf \u0131\u015f\u0131kla kapl\u0131 olursa hi\u00e7bir \u015fey g\u00f6remezsiniz, yine zifiri karanl\u0131kta da e\u015fyay\u0131 se\u00e7emezsiniz. Varl\u0131k ancak \u0131\u015f\u0131k ve karanl\u0131\u011f\u0131n tenas\u00fcple cem\u2019inde kemal-i vuzuhla g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, \u00f6zellikleri se\u00e7ilir, s\u0131fatlar\u0131 bilinir, g\u00fczelli\u011fi ay\u0131rt edilir hale gelir.<\/p>\n
<\/p>\n
Yine ekler \u0130bn Arabi: \u0130nsan bir g\u00f6z\u00fc karanl\u0131\u011fa, bir g\u00f6z\u00fc nura bakan bir varl\u0131kt\u0131r. Te\u015fbihine \u015f\u00f6yle devam eder: Allah Nur\u2019dur. Bu y\u00fczden bilinmez. O ayn\u0131 zamanda Mutlak Varl\u0131k (Vacib\u00fc\u2019l-V\u00fccud)\u2019dur. Sair e\u015fya ise varl\u0131kt\u0131r ve haddizat\u0131nda karanl\u0131kt\u0131r. \u00dczerlerine vuran bir Nur olmadan se\u00e7ilemezler. \u0130nsan ise \u201cVAROLAN\u201dd\u0131r. Yani bir taraftan halifeli\u011fi ve Esma tecellilerini cem etmesi ile Mutlak Varl\u0131\u011fa bakar, bir taraftan aczi, fakr\u0131, zalim ve cahil olu\u015fu itibariyle de varl\u0131k alemine. \u0130nsan\u0131n varl\u0131k kategorilerindeki unsurlardan en altta bulunan topraktan yarat\u0131lmas\u0131 da bunun i\u00e7in anlaml\u0131d\u0131r. Karanl\u0131\u011f\u0131n en yo\u011fun ve kesif halini toprak temsil eder. Ve bu nedenledir ki kesafet artt\u0131k\u00e7a Esma tecellisi de artar. \u0130nsan ne Mutlak\u2019t\u0131r, ne de Varl\u0131k\u2019t\u0131r. O \u201cVAROLAN,\u201d varolu\u015funu nura ve zul\u00fcmata bakarak devam ettiren, ve nura yakla\u015ft\u0131k\u00e7a kemal bulan bir varl\u0131kt\u0131r. Yine Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n terminolojisiyle ifade edecek olursak, insan bir aynad\u0131r. Parlak cihetiyle Nur\u2019a: mat ve karanl\u0131k cihetiyle zul\u00fcmata bakar. Bu zorunludur, zira ayna mat k\u0131sm\u0131 olmadan cam olur, yans\u0131tmaz: parlak k\u0131sm\u0131 olmaks\u0131z\u0131n da kendinden ba\u015fkas\u0131n\u0131 g\u00f6stermeyen kirli bir metal par\u00e7as\u0131 olur. Bu y\u00fczden ancak insan Rabbini bilebilir ve anlayabilir. Ona hakiki bir muhatap olabilir. Sadece insan Rabbini g\u00f6rebilir. Bu ise kendi varl\u0131\u011f\u0131ndan vazge\u00e7erek Mutlak Varl\u0131kta fena bulmakla olur, buna da fenafillah denilmektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
Bunlar benim \u0130bn Arabi\u2019nin irfan\u0131ndan na\u00e7izane anlad\u0131klar\u0131md\u0131r. Zikrine sebepse, izledi\u011fim yeni bir film olan \u201cS\u00dcT\u201dt\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
S\u00fct bir Semih KAPLANO\u011eLU filmi. Bir \u00fc\u00e7lemenin ikincisi olan S\u00fct\u2019\u00fcn ilk filmi Yumurta\u2019y\u0131 daha evvel Karakalem\u2019de de\u011ferlendirmi\u015ftim. Ancak \u015fu an ilk de\u011ferlendirmeleri okuyunca, filmin ikincisini seyretmenin getirdi\u011fi ayr\u0131 bir okuma ile eksik okumalar yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 idrak ediyorum. Ve yine serinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc olan \u201cBal\u201d \u00e7ekilip \u00f6n\u00fcm\u00fcze geldi\u011finde okumadaki aczimi bir kere daha ifade etmek durumunda kalaca\u011f\u0131ma \u015f\u00fcphem yok. Zira y\u00f6netmenin bize peyderpey sundu\u011fu imgelem d\u00fcnyas\u0131, \u2018puzzle\u2019 tamamlanmadan b\u00fct\u00fcnsel olarak anla\u015f\u0131lam\u0131yor. Her meselede oldu\u011fu gibi tevhid has\u0131l olmay\u0131nca eksik ve nak\u0131s bir anlam d\u00fcnyas\u0131 kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Hatta kimi zaman anlam b\u00fct\u00fcn\u00fcyle buharla\u015f\u0131p u\u00e7uyor. Yine insan\u0131n tekam\u00fcl s\u00fcreci de peyderpey oluyor. Dolay\u0131s\u0131yla eksik yahut yanl\u0131\u015f anlamak m\u00fcmk\u00fcn olsa da, her dem anlama \u00e7abas\u0131ndan vazge\u00e7mek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n
<\/p>\n
\u00d6ncelikle yeni vizyona giren bu filmi g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer buldu\u011fumu s\u00f6yleyerek ba\u015flamal\u0131y\u0131m. \u0130lk filmi de be\u011fenmi\u015ftim. Ama Semih Kaplano\u011flu\u2019nun sinema dili daha ziyade izleyiciden \u00e7aba bekleyen, uzun sessizlikleri ile tefekk\u00fcre meydan veren, sembollerle ve soyutlamalarla serbest \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131ma alabildi\u011fine izin veren bir dil. Dolay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcr bir \u00e7abaya giri\u015fmek istemeyenler i\u00e7in hi\u00e7bir \u015fey vaat etmeyebilir. \u0130lk paragrafta anlatt\u0131\u011f\u0131m \u0131\u015f\u0131k-karanl\u0131k metaforlar\u0131 da Kaplano\u011flu\u2019nun son sahnede kulland\u0131\u011f\u0131 bir imgenin zihnimde \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131d\u0131r. Y\u00f6netmen bunu benim d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm sebeple mi kulland\u0131, bilemiyorum.<\/p>\n
<\/p>\n
Film ilk filmde anlat\u0131lan olaylar\u0131n mazisine uzanm\u0131\u015f bir senaryo i\u00e7eriyor. Yusuf\u2019un gen\u00e7li\u011fini, ilk filmde vefat etmi\u015f olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z annesinin gen\u00e7 bir kad\u0131n olarak tek ba\u015f\u0131na bir erkek \u00e7ocuk b\u00fcy\u00fctme \u00e7abas\u0131n\u0131, imkans\u0131zl\u0131klar\u0131yla dolu bir Ege kasabas\u0131 olan Tire\u2019yi, onun pazar\u0131n\u0131, tarlalar\u0131n\u0131, bah\u00e7elerini, nar\u0131n\u0131, karpuzunu, cevizini, fasulyesini g\u00f6r\u00fcyoruz. Kasaban\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki yoksul tek katl\u0131 evi, s\u00fcrekli tekleyen motoru, \u00fcniversiteyi kazanamam\u0131\u015f, bir k\u0131z arkada\u015f edinmeyi becerememi\u015f, annesine yard\u0131m eden, \u015fiir yazan ve annesinin tabiriyle, \u201cb\u00fct\u00fcn g\u00fcn \u00e7i\u00e7eklere, tarlalara, b\u00f6ceklere bakan\u201d bir gen\u00e7le kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Bu arada en saf ve temiz g\u00f6r\u00fcnen \u015feylerde bir kir, en kirli g\u00f6r\u00fcnen \u015feylerde de bir safiyet bulabilece\u011fimizi titreyerek hissediyoruz. \u0130nsan bu ikili yap\u0131dan asla \u00e7\u0131kamayan bir varl\u0131k.<\/p>\n
<\/p>\n
Filmde de\u011ferlendirmeye de\u011fer \u00e7ok sembol var. Bunlardan birisi y\u0131lan ku\u015fkusuz. Film bir k\u0131z\u0131n i\u00e7ine bah\u00e7ede uyurken girmi\u015f bir y\u0131lan\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile ba\u015flar. K\u0131z\u0131 aya\u011f\u0131ndan a\u011faca asarlar, ba\u015f a\u015fa\u011f\u0131 salland\u0131r\u0131rlar, alt\u0131nda s\u00fct kaynamaktad\u0131r, y\u0131lan usulca \u00e7\u0131kar, s\u00fct kokusuna gelir. S\u00fct \u00f6yle bir temizlik \u00f6yle bir safiyet sembol\u00fcd\u00fcr ki, y\u0131lan bile kokusuna cezb olur ve gelir. T\u0131pk\u0131 iyilik gibi, tatl\u0131 s\u00f6z gibi, hikmet gibi, saf g\u00fczellik gibi, iman gibi, insan-\u0131 kamil gibidir s\u00fct. Kokusu nereye saklanm\u0131\u015f olursa olsun y\u0131lan\u0131 yerinden \u00e7\u0131kar\u0131r. Bu bize k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in verilen nefis bir metottur. Yine k\u0131zca\u011f\u0131z \u00f6yle saf ve temiz bir k\u00f6yl\u00fc k\u0131z\u0131d\u0131r ki, onu ba\u015f\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131 salland\u0131rd\u0131klar\u0131nda deh\u015fete d\u00fc\u015fer ve ne yap\u0131yorlar bu zavall\u0131c\u0131\u011fa dersiniz. Ne onun i\u00e7inden bir y\u0131lan \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 tahayy\u00fcl edebilirsiniz, ne de onu salland\u0131ran adamlar\u0131n iyilik yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131. Bu d\u00fcped\u00fcz bir t\u00f6re cinayetini, bir cezaland\u0131rmay\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r bir sahnedir zahire bak\u0131lacak olursa. Ancak hayatta hi\u00e7bir \u015fey sadece zahire bak\u0131larak anla\u015f\u0131lamaz. Ceviz kabu\u011fun i\u00e7inde sakl\u0131d\u0131r ve zahire bak\u0131lacak olursa o bir kahverengi ta\u015ft\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Y\u0131lan sembol\u00fc Tevrat\u2019ta Tekvin b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde cennete sokulan ve Havva\u2019y\u0131 kand\u0131ran \u015feytan\u0131 hat\u0131rlat\u0131r. Her ne kadar \u0130slami anlat\u0131mda bu b\u00f6yle de\u011filse de, yine y\u0131lan ile tasavvufta da nefsin bir \u00e7e\u015fidi anlat\u0131lmaktad\u0131r. \u0130lk filmde k\u00f6pek sembol\u00fc bunun i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Burada da y\u0131lan ayn\u0131 i\u015flevi g\u00f6rmektedir. Fakat k\u00f6pek insandaki hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na kendini b\u0131rakm\u0131\u015f, yeme i\u00e7me, bar\u0131nma, d\u0131\u015f\u0131nda bir\u015feye ihtiya\u00e7 duymayan, temiz kalmayan, kalmay\u0131 da \u00f6nemsemeyen, hayata havlayarak kavgayla kar\u015f\u0131l\u0131k veren bir adam\u0131 temsil ederken, y\u0131lan daha ziyade kad\u0131nlarla alakal\u0131 zikredilmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Zira ilk sahnede de, sonraki sahnelerde de y\u0131lan bir cinsel k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131k, bir yoldan \u00e7\u0131karma, bir sinsice ayartma, sad\u0131k ve me\u015fru olanla aray\u0131 so\u011futurken, \u015f\u00fcpheli ve gayrime\u015fru olana i\u015ftiyak duyurma gibi halleri \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Ve filmde bu, kad\u0131nlar \u00fczerinden anlat\u0131l\u0131yor. Y\u0131lan kad\u0131n\u0131 kand\u0131r\u0131yor. Ya da benim muhayyilem bunlar\u0131 b\u00f6yle anlamland\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
Ba\u015fka bir\u00e7ok sembol daha kullan\u0131lm\u0131\u015f S\u00fct\u2019te. Mesela bir sahnede Yusuf\u2019u insan\u0131n a\u011fz\u0131n\u0131 suland\u0131racak bir i\u015ftahla nar yerken g\u00f6stermi\u015f, nar bana Rahman suresini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131, yasak meyve yemeyi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131, ama film i\u00e7inde Yusuf karakterini herhangi bir\u015feye i\u015ftah duyar halde g\u00f6rmedi\u011fimizden bu sembol\u00fcn ne i\u00e7in se\u00e7ildi\u011fini anlayabilmi\u015f de\u011filim. E\u015fimin anlat\u0131m\u0131yla nar Musevilikte de \u00f6nemli bir sembolm\u00fc\u015f, ama dedi\u011fim gibi buras\u0131 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye de\u011fer mu\u011flak bir nokta, belki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc filmde a\u00e7\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Zira k\u00f6pek imgesi ilk filmde tam anla\u015f\u0131lmamakla birlikte, bu filmdeki y\u0131lanla beraber okununca yerli yerine oturuyor. Yine ilk filmde bah\u00e7ede ye\u015fil elmalar g\u00f6r\u00fcyorduk ve k\u0131z ye\u015fil elmalardan topluyordu uzun uzun. Bu nar ile beraber okunabilir mi, yine bir soru i\u015fareti uyand\u0131r\u0131yor. Anlayabildiklerim kadar, anlayamad\u0131klar\u0131m\u0131n da oldu\u011funu itiraf etmeliyim. Belki kimi Avrupal\u0131 y\u00f6netmenlerin filmleri gibi yahut \u0130ran sinemas\u0131n\u0131n yap\u0131tlar\u0131 gibi, tekrar tekrar izleme ile a\u00e7\u0131lacak manalar bunlar. Kanaatimce zaman ay\u0131rmaya de\u011fer.<\/p>\n
<\/p>\n
Filmin bize y\u00f6neltti\u011fi sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 bulal\u0131m ya da bulmayal\u0131m, yine de verdi\u011fimiz her cevap bizim anlam d\u00fcnyam\u0131z\u0131 geni\u015fletmesine kar\u015f\u0131n, y\u00f6netmenin anlam d\u00fcnyas\u0131na dair bir isabet kaydedip edemedi\u011fimizi bilemiyoruz. Ayr\u0131ca bunun bir \u00f6nemi de yok. Bulamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ama kafa yordu\u011fumuz her imge ise hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz soyutlama ve alg\u0131lama yetene\u011fimizi biraz daha geli\u015ftiriyor. Film de insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnen bir varl\u0131k oldu\u011funu bizzat hissetmek, hayat\u0131m\u0131zda bir konuda derinlikli d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ne kadar zaman ve \u00e7aba harcad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 yakinen g\u00f6rmek, basit g\u00f6r\u00fcnen \u015feylerin alt\u0131nda sonsuz bir anlam definesi oldu\u011funu idrak etmek i\u00e7in bi\u00e7ilmi\u015f kaftan. Yan\u0131ndan ge\u00e7ip gitti\u011fimiz bir ta\u015f \u00f6ylesine yiyiverdi\u011fimiz bir meyve, kutusunu kafam\u0131za dikip rengine bile pek bakmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fct, \u00f6yle hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden yan\u0131ndan ge\u00e7erek ne kadar da a\u015fa\u011f\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyler… Kaplano\u011flu bana bunlar\u0131 fark ettiriyor. Bir de zikir gibi tekrar tekrar e\u015fime \u201cBir g\u00fcn mutlaka beni Tire\u2019ye g\u00f6t\u00fcr\u201d dedirtiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Kimbilir, belki Tire\u2019ye gitmek t\u00fcm imgeleri \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in gereklidir. Neden Tire sorusu da bu hususta d\u00fc\u015f\u00fcnmeye de\u011fer bir sual.<\/p>\n
<\/p>\n
Y\u00f6netmenin ellerine sa\u011fl\u0131k, sineman\u0131n da insan\u0131n varl\u0131k d\u00fcnyas\u0131na hizmet sunan bir dil olabilece\u011fini bize ispat ediyor.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
04.01.2009 K\u00d6T\u00dcL\u00dcK HER yerdedir, do\u011fada, insan\u0131n i\u00e7inde, ruhlar d\u00fcnyas\u0131nda, hatta ahirette, iyi ve k\u00f6t\u00fc daima vard\u0131r. Karanl\u0131k ve nur da \u00f6yle. Zira kainatta cari kanun cem\u2019-i ezdad\u2019d\u0131r. \u0130bn Arabi der ki: \u201cCem\u2019-i z\u0131ddeynde kemal vard\u0131r:\u201d yani iki z\u0131t \u015feyi makul bir \u00f6l\u00e7\u00fc ile cem ederseniz kemal bulursunuz. Ayd\u0131nl\u0131k g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn i\u00e7ine girerse, ve her yer saf […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[140],"class_list":["post-86488","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n