30.06.2009<\/p>\n
B\u0130RKA\u00c7 G\u00dcND\u00dcR Afyon\u2019day\u0131z. Buraya e\u015fimin bir i\u015fi dolay\u0131s\u0131yla geldik. Bizi davet eden nazik insanlar \u015fehri de gezdirmeyi uygun g\u00f6rd\u00fcler. Ne kadar da iyi ettiler. \u00d6ncesinde \u201c160 bin n\u00fcfuslu, etraf\u0131n\u0131 \u00e7epe\u00e7evre 15 dakikada arabayla turlayabilece\u011finiz bu k\u00fc\u00e7\u00fck Anadolu \u015fehrinde g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer ne olabilir?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnmedim diyemem, ama \u015fehir bana bir b\u00fcy\u00fck esta\u011ffirullah dedirtti, tepedeki Karahisar Kalesine bakarak \u015fehrin ruhunu ta\u015f\u0131yan melekten \u00f6z\u00fcr diledim. \u00d6yle ya \u201cHarabat ehline s\u00f6vme, i\u00e7inde hazineler sakl\u0131 viraneler vard\u0131r\u201d demi\u015fler.<\/p>\n
<\/p>\n
Eski mahallelerdeyiz, da\u011flara s\u0131rt\u0131n\u0131 vermi\u015f darac\u0131k sokaklardan ge\u00e7iyoruz, evler e\u015fimin \u201cBuradan bir ev alal\u0131m, ne kadar ilham verici, insan burada neler yazar\u201d diyece\u011fi kadar g\u00fczeller. Sar\u0131, mavi, beyaz, pembe, cumbal\u0131, ah\u015fap balkonlu, oymal\u0131, i\u015flemeli, ferforjeli, birbirinin g\u00fcne\u015fini engellemekten \u00f6zenle sak\u0131nan bu evler Osmanl\u0131 zaman\u0131ndan bu yana \u015fehrin siluetini olu\u015fturuyorlar. O zaman\u0131n kibar beyefendileri, han\u0131mefendileri gibi hem omuz omuza vermi\u015f, hem de birbirlerine nezaketle yol veriyor bu binalar. Kimse bana bu evlerin canl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyemez. Eskimi\u015fler, y\u0131pranm\u0131\u015flar, bak\u0131ma muhta\u00e7lar, ama anlatacak uzun \u00f6yk\u00fcleri olan gezgin masalc\u0131lar\u0131, insan\u0131n hayata bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 d\u00fczeltecek, onu silkeleyecek s\u00f6zleri olan bilgeleri an\u0131msat\u0131yorlar. Acaba sahipleri ne kadar g\u00fczel yerlerde ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131n bilincinde mi, yoksa yeni \u015fehirdeki apartmanlara m\u0131 \u00f6zeniyorlar, bilemiyorum. Ama beni e\u015fime \u201cSen ciddiysen, neden olmas\u0131n\u201d dedirtecek kadar etkiliyorlar.<\/p>\n
<\/p>\n
\u015eu da bir hakikat ki, ilham denilen \u015feye yahut duru bir tefekk\u00fcre yak\u0131n olmak i\u00e7in Kemal Sayar\u2019\u0131n \u2018g\u00fczellik terapisi\u2019 deyimiyle i\u015faret etti\u011fi gibi, mekan ziyadesiyle \u00f6nem arz ediyor. Kibrit kutusu gibi \u00fcst \u00fcste dizili mekanlar insan\u0131n ruhunu daraltmakla iktifa etmiyor; fikrini, nazar\u0131n\u0131, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fcn\u00fc, merhametini de daralt\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
Anadolu\u2019da her \u015fehirde bir Ulu Cami var m\u0131d\u0131r? Burada bir tane var, Sel\u00e7uklu d\u00f6neminden kalma bir yap\u0131. \u0130\u00e7ine giriyoruz. Tamam\u0131yla ah\u015fap in\u015fa edilmi\u015f. S\u00fctunlar dahi ah\u015fap. \u0130\u00e7erisi camiin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 hizmet ve himmetleri ile temin etmi\u015f k\u0131rk hay\u0131rseveri anlatmak i\u00e7in k\u0131rk s\u00fctunlu bina edilmi\u015f. \u00dcstelik her bir s\u00fctunu da ayr\u0131 bir ah\u015fap ustas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, bu y\u00fczden her bir s\u00fctun \u00f6zel, biricik, bir di\u011ferine benzemiyor. \u0130nsanlar gibi. F\u00fctuhat-\u0131 Mekkiye\u2019de okudu\u011fum bir ibareyi hat\u0131rl\u0131yorum caminin i\u00e7ini ad\u0131mlarken. \u201cEvlad\u0131m sen camileri s\u00fctunlar ayakta tutar san\u0131yorsun, ama ben onlar\u0131 ayakta tutan\u0131 insanlar g\u00f6r\u00fcyorum, ya sen k\u00f6rs\u00fcn ya ben, muhakkak ki sen k\u00f6rs\u00fcn, zira ben orada kesinlikle adamlar g\u00f6r\u00fcyorum\u201d diyor bir zat. \u0130bn Arabi bu zat-\u0131 muhteremi \u201cbehl\u00fcller,\u201d yani Allah yolunda giderken, ald\u0131klar\u0131 y\u00fcksek bir tecelliye dayanamay\u0131p, akl\u0131n\u0131 yitirenler saf\u0131nda an\u0131yor. Buras\u0131 bence de muhakkak ki, adamca\u011f\u0131z deli de olsa bizden daha fazla hakikate muttali olmu\u015f. Her ne kadar g\u00f6remesem de sezebiliyorum, bu kudsi binalar onlar\u0131n \u015fahs-\u0131 manevisini temsil eden insanlar taraf\u0131ndan ayakta tutuluyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Buradan sonra yolumuzun bir di\u011fer menzili bir Mevlevi tekkesi. Buras\u0131 tekke ve zaviyeler kapat\u0131lmadan \u00f6nceki d\u00f6nemlerde bir Mevlevi Asitanesi olarak bina edilmi\u015f, Sultan Abd\u00fclhamid de yeniden tamir ve tadil ettirmi\u015f. \u015eimdi yeniden restore edilmi\u015f, m\u00fcze gibi ziyarete a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f. \u0130\u00e7eri girer girmez, mor ve beyaz menek\u015felerle kar\u015f\u0131lan\u0131yoruz, s\u00fckunet ve ta\u015flar\u0131n serinli\u011fi, su sesi, duvarlardan sanki halen zikrullah yank\u0131lanmakta, hemen az \u00f6tede ararsan\u0131z sanki neyzeni buluverece\u011fiz hissi ile i\u00e7eri giriyoruz. Mevlana Hazretlerinin torunlar\u0131 burada medfun. Denildi\u011fine g\u00f6re buras\u0131 Anadolu\u2019da Konya\u2019dan sonra ikinci b\u00fcy\u00fck Mevlevi Dergah\u0131 imi\u015f. Ben Konya\u2019y\u0131 hi\u00e7 g\u00f6rmedim, fakat buran\u0131n sessiz sakin havas\u0131 ile Konya\u2019n\u0131n turistik mekana d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f havas\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamaz gibi hissediyorum. \u0130ki han\u0131m g\u00f6z\u00fcme \u00e7arp\u0131yor G\u00fcne\u015f Hatun ve Destina Hatun \u00c7elebiler, burada hizmet etmi\u015f, han\u0131m dervi\u015fler yeti\u015ftirmi\u015f ve burada vefat edip defnedilmi\u015fler. Bir \u00f6mr\u00fc bir dergaha adamak nas\u0131l bir his Allah\u0131m, o han\u0131mlar\u0131 tan\u0131may\u0131 ne \u00e7ok isterdim, belki ahirette kimbilir, in\u015fallah diyorum.<\/p>\n
<\/p>\n
Hemen biti\u015fikte mutfak var, intisap edenler ilk ad\u0131mda mutfa\u011fa al\u0131n\u0131rlarm\u0131\u015f. Denilir ki, \u201cMevlevi Mutfa\u011f\u0131nda yemek pi\u015firilmez, adam pi\u015firilir.\u201d Tesiri \u015fedit bir di\u011fer \u015fey g\u00f6z\u00fcme \u00e7arp\u0131yor, sofrada bir ibare bu, yeme\u011fe \u201clokma\u201d deniliyormu\u015f, ne ho\u015f, ne \u00e7ok \u015fey anlat\u0131yor; \u201caz yemek, az uyumak, az konu\u015fmak\u201d terbiyesinin yemekle ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fc tek kelime ile ancak b\u00f6yle anlat\u0131labilir. \u201cLokma;\u201d yenilen \u015fey bu kadarc\u0131k. Hattatlar, semazenler, mesnevihanlar, kud\u00fcmzenler, y\u00fcnlerden ke\u00e7e k\u00fclah ve aba yapanlar, postni\u015fin efendi, kazanc\u0131 dede; buras\u0131 ba\u015fka bir alem, insan\u0131n tayy-\u0131 zaman edip buraya \u00f6yle gelememesi, yahut buray\u0131 ihya edemeyip mazi ile avunmas\u0131 ne k\u00f6t\u00fc\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Burada her sokakta bir t\u00fcrbe var. Yerin alt\u0131nda ne kadar m\u00fcbarek insan yat\u0131yor, d\u00fc\u015f\u00fcnmemek elde mi? Bu bir bayrak yar\u0131\u015f\u0131 ve biz bug\u00fcn\u00fcn insanlar\u0131 onlar\u0131n emanetini nas\u0131l ta\u015f\u0131yoruz, bu hassasiyetimiz baki mi? Bir m\u00fcbarek zattan i\u015fitmi\u015ftim, \u0130stanbul i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyordu, \u0130stanbul\u2019un fethinden itibaren devam eden bir adet varm\u0131\u015f, g\u00fcnde bir b\u00fcy\u00fck miktar kelime-i tevhid \u00e7ekilmekle \u0130stanbul\u2019un M\u00fcsl\u00fcman kalaca\u011f\u0131, fethin devam edece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. \u201cO kadar kelime-i tevhid her g\u00fcn nas\u0131l \u00e7ekilir?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken o zat yan\u0131tlay\u0131verdi: \u201cMerak etmeyiniz, halen \u00e7ekiliyor.\u201d Bu nas\u0131l bir anlay\u0131\u015ft\u0131! Ne bildik sebep-sonu\u00e7 ili\u015fkilerine, ne de kuru mant\u0131k analizlerine pabu\u00e7 b\u0131rak\u0131yordu. M\u00fcsl\u00fcman \u015fehirler M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n elinde ancak belli adet kelime-i tevhid \u00e7ekilirse kalabiliyordu. Afyon\u2019da bu Mevlevi Dergah\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015f zamanda yapt\u0131\u011f\u0131 faaliyet bug\u00fcn s\u00fcr\u00fcyor muydu, bir ba\u015fka formda dahi olsa Allah\u2019\u0131n g\u00fczel isimleri burada zikrediliyor muydu, bilemiyorum. \u00d6yle olmas\u0131n\u0131 umuyorum.<\/p>\n
<\/p>\n
Ziyaret edecek bir camimiz daha var. \u00c7ini kapl\u0131 minaresi ile yine b\u00fcy\u00fcleyici bir yap\u0131ya giriyoruz. Burada itikaf i\u00e7in hususi b\u00f6l\u00fcmler yap\u0131lm\u0131\u015f, yine ah\u015fap hakim, hemen yan tarafta bir b\u00fcy\u00fck medrese binas\u0131 var, ama kap\u0131s\u0131nda da koca bir kilit duruyor. Mihmandar\u0131m\u0131z esefle s\u00f6yl\u00fcyor bunu, b\u00f6yle g\u00fczel bir mekan\u0131n insan\u0131n hizmetinde faydal\u0131 bir i\u015f i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131yor ve \u00e2t\u0131l b\u0131rak\u0131l\u0131yor olu\u015fu da bizim ayr\u0131 bir ay\u0131b\u0131m\u0131z olsa gerek. Bir tek bizim tarihi eserlerimiz konusunda b\u00f6yle bir hamakatimiz var. Sanat eseri hatlara boya diye kire\u00e7 vurmak, paha bi\u00e7ilemez ah\u015fap oyma kap\u0131lara ah\u015fab\u0131n katili demir kilitler takmak, hi\u00e7 tahrip edemiyorsak bombo\u015f b\u0131rak\u0131p cinlerin hizmetine a\u00e7mak bize mahsus bir keyfiyet, aramakla bulunmaz, ecdad\u0131n kulaklar\u0131 \u00e7\u0131nlas\u0131n\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Neyse ki k\u00f6t\u00fc \u015feyler yan\u0131nda g\u00fczel \u015feyler de oluyor \u015fu hayatta, yoksa nas\u0131l ya\u015far insan? Belediyenin eme\u011fi ile yap\u0131lm\u0131\u015f bir Afyon evine gidiyoruz. D\u0131\u015f\u0131ndan gezdi\u011fimiz evlerin i\u00e7ini g\u00f6rmekle m\u00fc\u015ferref olaca\u011f\u0131z. Yol boyu vi\u015fne bah\u00e7elerini ge\u00e7erek ard\u0131ndan bir tepeye t\u0131rman\u0131yoruz, etraf yemye\u015fil koruluk, ya\u011fmur ba\u015fl\u0131yor, araban\u0131n pencerelerini a\u00e7\u0131yoruz, mis gibi toprak kokuyor. E\u015fim m\u0131r\u0131ldanarak s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cBir \u015fehirde toprak kokusu duyulmuyorsa, o \u015fehirden intikam alman\u0131n zaman\u0131 gelmi\u015f demektir.\u201d Eve d\u00f6nmeden ci\u011ferlerimizi toprakla doldurmal\u0131y\u0131z, kokusu da yetmez, \u00f6yle g\u00fczel kokuyor ki topra\u011f\u0131n kendisini i\u00e7imize doldurmal\u0131y\u0131z. Bize ait, bizim unuttu\u011fumuz bir par\u00e7am\u0131z toprak, \u015fimdi burada hele de a\u015fa\u011f\u0131daki mezarl\u0131\u011fa bakarken \u00f6lmek hi\u00e7 de sevimsiz gelmiyor insana, \u00f6lmek toprakla koyun koyuna olmak\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Afyon evine geldik, i\u00e7i de d\u0131\u015f\u0131 gibi muhte\u015fem, eski gelenekleri yans\u0131tan bir gelin odas\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015flar, dantellere, yemenilere, oyalara vuruluyorum, gelin boh\u00e7as\u0131 duvara as\u0131lm\u0131\u015f, nas\u0131l bir i\u015fleme bu, \u00e7in i\u011fnesi bir tablo yan\u0131nda duruyor. Bir k\u0131z evlat b\u00fcy\u00fcrken y\u0131llar y\u0131l\u0131 i\u015flenen \u00e7eyizler elbette o han\u0131m vefat edinceye yahut ondan dahi torunlar\u0131na kal\u0131ncaya dek kullan\u0131l\u0131yor. E\u015fyaya ve el eme\u011fine, dahas\u0131 insana h\u00fcrmetin \u015fahikas\u0131 olmal\u0131 bu. Bir cam b\u00f6lmede y\u00fcz y\u0131l \u00f6telerin bir gelinli\u011fini buluyoruz, muhafaza alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, hemen yan\u0131nda bir kahve de\u011firmeni, insan\u0131n e\u015fi i\u00e7in kahveyi kendi elleriyle \u00f6\u011f\u00fctmesi de ayr\u0131 bir keyif olmal\u0131, kahve mi sunuyorsunuz g\u00f6n\u00fcl m\u00fc, belli de\u011fil. Salon olarak dekore edilmi\u015f b\u00f6l\u00fcmde bir eski ah\u015fap oymal\u0131 mobilya tak\u0131m\u0131, bir de pirin\u00e7 oyma mobilya tak\u0131m\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz, Allah\u0131m, ne \u00e7ok \u015fey yitirmi\u015fiz; g\u00fczellik, incelik, sanat, letafet, tasvir, emek, ruhumuzu kaybetmi\u015fiz. Evine b\u00f6yle el eme\u011fi g\u00f6z nuru bir mobilya koyan insan ona nas\u0131l \u00fc\u00e7-be\u015f y\u0131l sonra \u201cs\u0131k\u0131ld\u0131m senden\u201d diyebilir? Demek vefa emekle i\u00e7i\u00e7e bir\u015fey ki, bir e\u015fyaya yahut bir insana ne kadar emek verirseniz o kadar sad\u0131k ve vefakar oluyorsunuz. \u015eimdi ne vefa var ne sadakat, \u00e7\u00fcnk\u00fc her \u015fey kolayca \u2018mass production\u2019 \u00fcretiliyor, kullan-at mendiller gibi seri bir bi\u00e7imde t\u00fcketiliyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\u015eehir turunu bir yerde yemek yiyerek noktalamak istiyoruz, zira \u00e7ok ac\u0131kt\u0131k. Burada Anadolu\u2019nun pek \u00e7ok yerinde oldu\u011fu gibi enfes k\u0131r pidesi yap\u0131l\u0131yor. Ancak ben daha ziyade \u201cke\u015fkek\u201d dedikleri yeme\u011fi be\u011feniyorum. Maliyeti ucuz ama lezzeti gani bir yemek bu, Anadolu kad\u0131n\u0131n\u0131n harikulade \u00fcretken zihninin eseri, bu\u011fday ve biraz et ile kemik suyundan yap\u0131lm\u0131\u015f, nas\u0131l tarif edilir bilmiyorum, ama en iddial\u0131 tabirle ke\u015fkek yemeden \u00f6lmemek laz\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
Bizi kar\u015f\u0131layan, a\u011f\u0131rlayan, g\u00fclery\u00fczl\u00fc ve s\u0131cac\u0131k insanlar\u0131 zikretmezsem haks\u0131zl\u0131k etmi\u015f olurum. Ben bu \u015fehre tekrar tekrar gelmekten \u00e7ok memnun olurum, hatta e\u015fim ciddi ise buraya yerle\u015fmekten, hemen dergah\u0131n yak\u0131nlar\u0131nda bir yerde \u00f6mr\u00fcm\u00fc ge\u00e7irebilirim. Zira her soka\u011f\u0131n\u0131 bir zikir gibi \u201c\u00e7ok g\u00fczel\u201d diyerek ge\u00e7ti\u011fim bu sessiz ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fehirde hala mazinin kelime-i tevhidleri ney sadas\u0131na kar\u0131\u015f\u0131yor, duymak i\u00e7in \u201cbi\u015fnev\u201d diyene kulak vermek kafi.<\/p>\n
<\/p>\n
Afyon\u2019dan sucuklar\u0131, kayma\u011f\u0131, kapl\u0131calar\u0131, lokumlar\u0131 ile s\u00f6z edildi\u011fini biliyorum. Ancak burada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ince k\u00fclt\u00fcr ve manevi hava hepsinin g\u00f6lgede kalmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Bu \u015fehre gelip sadece kapl\u0131calar\u0131n\u0131 bilen, \u201cG\u00f6recek ne var ki?\u201d diyen arkada\u015flar\u0131m i\u00e7in \u00fcz\u00fclerek bana bir g\u00fczellik terapisi uygulayan ve ruhumun y\u00fcklerinden, nefsimin zincirlerinden beni bir s\u00fcre de olsa azad eden, kalbime bu d\u00fcnyada ukban\u0131n ya\u015fanabilece\u011fi s\u0131rr\u0131n\u0131 f\u0131s\u0131ldayan dergaha bir kez daha selam veriyorum.<\/p>\n
<\/p>\n
Ke\u015fke bu dergahlara bir nefes hu da biz ekleyebilsek\u2026<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
30.06.2009 B\u0130RKA\u00c7 G\u00dcND\u00dcR Afyon\u2019day\u0131z. Buraya e\u015fimin bir i\u015fi dolay\u0131s\u0131yla geldik. Bizi davet eden nazik insanlar \u015fehri de gezdirmeyi uygun g\u00f6rd\u00fcler. Ne kadar da iyi ettiler. \u00d6ncesinde \u201c160 bin n\u00fcfuslu, etraf\u0131n\u0131 \u00e7epe\u00e7evre 15 dakikada arabayla turlayabilece\u011finiz bu k\u00fc\u00e7\u00fck Anadolu \u015fehrinde g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer ne olabilir?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnmedim diyemem, ama \u015fehir bana bir b\u00fcy\u00fck esta\u011ffirullah dedirtti, tepedeki Karahisar […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[140],"class_list":["post-86442","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n