HAYAT APARTMANI, Aynalar Koridorunda A\u015fk, Ay Terapisi gibi psikolojiye farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131dan bakan kitaplar\u0131n yazar\u0131 psikiyatrist Dr. Mustafa Ulusoy\u2019la psikoterapilerin insan\u0131n manevi ihtiya\u00e7lar\u0131na ve geli\u015fimine yard\u0131mc\u0131 olup olamayaca\u011f\u0131 ba\u011flam\u0131nda derinlikli bir sohbet ger\u00e7ekle\u015ftirdik. S\u00f6yle\u015finin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde do\u011frudan ana konuya giri\u015f yapt\u0131k, yani psikoloji ve maneviyat, ir\u015fad ve rehberlik meselelerini konu\u015ftuk. Ard\u0131ndan Ulusoy\u2019un eserlerinde s\u0131k\u00e7a \u00fczerinde durdu\u011fu \u00f6l\u00fcm ve a\u015fk temalar\u0131n\u0131 irdeledik. Son b\u00f6l\u00fcmde ise kendisinin \u2018psikolojikle\u015ftirme\u2019 olarak tabir etti\u011fi temay\u00fcl \u00fczerinden biraz daha g\u00fcncel problemlere e\u011fildik.<\/i><\/p>\n
Bu konularda daha detayl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 edinmek isteyenlerin do\u011frudan Ulusoy\u2019un eserlerini okumalar\u0131n\u0131 tavsiye ederek sizleri bu tad\u0131ml\u0131k sohbetimizle ba\u015f ba\u015fa b\u0131rak\u0131yoruz.<\/i><\/p>\n
Ge\u00e7mi\u015ften ba\u015flayal\u0131m isterseniz. Eski zaman\u0131n \u015feyhleri, elbette ba\u015fkaca vazifelerinin yan\u0131 s\u0131ra, bug\u00fcn\u00fcn terapistlerinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015flevi g\u00f6r\u00fcyordu, diyebilir miyiz?<\/b><\/p>\n
\u00d6ncelikle netle\u015ftirmemiz gereken \u015fu var: Psikoterapi \u00e7ok ama \u00e7ok geni\u015f bir alan. D\u00fcnya kadar psikoterapi ekol\u00fc mevcut. Freudyen kurama g\u00f6re psikanalitik terapiden tutun, son zamanlar\u0131n g\u00f6zdesi kabul-kararl\u0131l\u0131k terapilerine kadar envai \u00e7e\u015fit terapi mevcut. Her bir psikoterapi ekol\u00fcn\u00fcn kendine has bir insan kuram\u0131, insan\u0131n sorunlar\u0131n\u0131 bir a\u00e7\u0131klama kuram\u0131 mevcut. Bunlar\u0131n insana, insan\u0131n sorunlar\u0131na bak\u0131\u015f\u0131nda ciddi farkl\u0131l\u0131klar var, hatta taban tabana z\u0131t y\u00f6nleri var.<\/p>\n
Mesela benim ilgilendi\u011fim varolu\u015f\u00e7u psikoterapi ve kabul-kararl\u0131l\u0131k terapileriyle (acceptance and commitment therapy) psikanalitik terapiler aras\u0131nda muazzam farkl\u0131l\u0131klar var. Varolu\u015f\u00e7u psikoterapide varolu\u015fun kendisi bizatihi bir muamma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Varolu\u015fun anlam\u0131, ontolojik yaln\u0131zl\u0131k, varl\u0131\u011f\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 fanilik, ge\u00e7icilik ve nihai olarak \u00f6l\u00fcmle sonlanmak varolu\u015fumuzun \u00fczerindeki a\u011f\u0131r m\u0131 a\u011f\u0131r y\u00fckt\u00fcr. Bu y\u00fckler, do\u011fdu\u011fumuz andan itibaren \u00fczerimizdedir ve di\u011fer zorluklar bunlar\u0131n yan\u0131nda ger\u00e7ekten ufak kal\u0131r. \u0130\u015f psikanalitik kurama gelince insan\u0131n sorunlar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 \u00e7ocuklu\u011fa hapsedilir. Sanki insan anlam arayan, \u00f6lmekten tir tir titreyen bir varl\u0131k de\u011fildir, varsa yoksa anne baba aras\u0131ndaki etkile\u015fimdir. \u0130yi \u00e7ocukluk ge\u00e7irenler mutlu, di\u011ferleri mutsuz bir hayat ya\u015famaya mahkumdur. Otuz iki y\u0131ll\u0131k meslek hayat\u0131msa bana \u00e7ok defa tersini de g\u00f6sterdi. Mutlu \u00e7ocukluk ge\u00e7irdi\u011fi halde mutlu olamayan \u00e7ok insan g\u00f6rd\u00fcm, mutsuz \u00e7ocukluk ge\u00e7irdi\u011fi halde buna tak\u0131l\u0131 kalmay\u0131p hayat\u0131n s\u0131rr\u0131na vak\u0131f olmu\u015f \u00e7ok insan da g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n
Tasavvuf kitaplar\u0131na bakarsak \u00e7ok yo\u011fun \u015fekilde varolu\u015fa ait temalarla dolu oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00c2lem nedir, insan nedir, insan\u0131n kainatta g\u00f6revi nedir, varolu\u015fun \u00f6z\u00fc nedir, insan\u0131n \u00f6z\u00fc nedir, insan-zaman ili\u015fkisi, ibn\u00fc\u2019l-vakt yani insan\u0131n \u015fimdiki \u00e2na odakl\u0131 ya\u015famas\u0131, insan-\u00e2lem ili\u015fkisi, insan-Yarat\u0131c\u0131 ili\u015fkisi, insan\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyen \u00e2lemle mesela meleklerle ili\u015fkisi, insan\u0131n kalbiyle, ruhuyla, nefs-i emm\u00e2resiyle sa\u011fl\u0131kl\u0131 ili\u015fkisi nas\u0131l olur gibi bug\u00fcn\u00fcn varolu\u015f\u00e7u terapistlerinin ak\u0131llar\u0131na bile gelmeyen kavramlarla me\u015fgul olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Ben tasavvufun hem insan\u0131n sorunlar\u0131n\u0131n men\u015fei hem de bu sorunlara getirdikleri \u00e7\u00f6z\u00fcmler noktas\u0131nda bug\u00fcn\u00fcn psikoterapi ekollerinin fersah fersah ilerisinde oldu\u011fu kanaatindeyim. Tasavvuftan b\u00eehaber t\u00fcm terapistleri toplay\u0131n ve onlara kalp, irade, nefis, ruh, vicdan, s\u0131r, latife, ak\u0131l, zihin, emir \u00e2lemi, melek\u00fbt \u00e2lemi nedir deyin, inan\u0131n bilebildikleri bir tek zihin olacakt\u0131r. Bug\u00fcn psikoloji zihne (mind) ve beynin biyolojisine indirgenmi\u015ftir.<\/p>\n
Tasavvufun \u00e7ok ama \u00e7ok daha ileride olma hakikatini bir kenarda tutarak yine de \u015fu s\u00f6ylenebilir. Tasavvuf ehlinin \u015f\u00f6yle \u00e7ok \u00f6nemli bir i\u015flevi de vard\u0131 ve -eskiye oranla gerileme olsa da- h\u00e2l\u00e2 var. Psikoterapinin bir aya\u011f\u0131n\u0131 da \u201cdan\u0131\u015fmanl\u0131k\u201d olu\u015fturuyor. \u0130nsan evlilik gibi, ili\u015fkiler gibi hayat\u0131n bir\u00e7ok alan\u0131nda bir bilenden dan\u0131\u015fmaya, isti\u015fareye ihtiya\u00e7 duyuyor. Bu \u00e7er\u00e7evede \u015feyhler, m\u00fcr\u015fidler, m\u00fcridlerine bu hizmeti de veriyorlard\u0131. Bu anlamda tasavvuf ve tarikatlar\u0131n sahip oldu\u011fu derin insan, hayat ve \u00f6l\u00fcm bilgeli\u011fi ile ciddi bir dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti verdi\u011fini hatta psikoterapilerden daha etkili bir dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti verdiklerini s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n
Neden daha etkili dedi\u011finizi biraz a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/b><\/p>\n
Tasavvufta m\u00fcr\u015fidin m\u00fcridleri \u00fczerinde hayatlar\u0131na dair tespit, tavsiyelerinde daha etkili olmas\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131n\u0131n \u201cme\u2019hazdeki kudsiyet\u201d oldu\u011fu kanaatindeyim. Kur\u2019\u00e2n ve hadislerden anlad\u0131\u011f\u0131 hakikatlere istinad ederek konu\u015fan bir m\u00fcr\u015fidin m\u00fcridi \u00fczerindeki tesiri \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r. M\u00fcr\u015fid, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n emirlerine arac\u0131l\u0131k edecek, onlar\u0131 tebli\u011f edecektir. Burada esas iyile\u015ftirici fakt\u00f6r Kur\u2019\u00e2n\u2019daki sonsuz hakikatlerdir, m\u00fcr\u015fidin kendisi de\u011fil. Terapist ise kudsi bir kaynaktan mahrumdur, elindeki tek kaynak ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu kuramd\u0131r. Hemen her kuram da d\u00fcnyevidir, sek\u00fclerdir, d\u00fcnyevili\u011fin y\u00fczeyselli\u011fi, kurulu\u011fu ve fakirli\u011fiyle maluld\u00fcr.<\/p>\n
Bir noktay\u0131 daha eklemek isterim. Tasavvufun \u00f6nemli yararlar\u0131ndan birinin sosyalle\u015fme oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Gerek m\u00fcridler aras\u0131ndaki sosyal ili\u015fki a\u011f\u0131 gerek m\u00fcr\u015fid ile m\u00fcrid aras\u0131ndaki ili\u015fki bi\u00e7imi ki\u015fiyi g\u00fcvenli bir alan i\u00e7inde tutuyor. G\u00fcven duydu\u011fu insanlarla ili\u015fkide olmak da insan\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir ihtiyac\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k geliyor.<\/p>\n
M\u00fcr\u015fidlerin psikoterapistlerden neden daha etkili oldu\u011fu sorusuyla birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnerek, bug\u00fcn\u00fcn terapistleri m\u00fcr\u015fidsiz postmodern \u00e7a\u011f\u0131n m\u00fcr\u015fidleri olmaya aday olabilir mi diye sorsak?<\/b><\/p>\n
M\u00fcr\u015fidi bir rehber, yol g\u00f6sterici anlam\u0131nda kullan\u0131rsak, terapistler i\u00e7in bir ba\u011flamdan yoksun kalm\u0131\u015f, nas\u0131l hareket edece\u011fini bilemeyen, karma\u015f\u0131k sorunlarla \u00e2l\u00fbde sek\u00fcler toplum i\u00e7in \u201cd\u00fcnyevi\u201d bir m\u00fcr\u015fidlik g\u00f6revi yap\u0131yor denebilir. Her ne kadar terapi insana \u00f6\u011f\u00fct vermez, yol g\u00f6stermez, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemez dense de pratikte her terapist dan\u0131\u015fanlar\u0131na \u00f6\u011f\u00fct verir, yol g\u00f6stermeye \u00e7abalar, baz\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in onu te\u015fvik eder, itekler, d\u00fcrter. Tabi arada \u015f\u00f6yle bir fark var. M\u00fcr\u015fid bunu Allah r\u0131zas\u0131 i\u00e7in yapar, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z yapar, beklentisiz yapar. Bir kar\u015f\u0131l\u0131k olacaksa da Allah\u2019tan gelen bir kar\u015f\u0131l\u0131kt\u0131r bu. Ama terapist i\u00e7in bu bir i\u015ftir, bir saatine d\u00fcnyan\u0131n paras\u0131n\u0131 talep eder.<\/p>\n
Tasavvuf-psikoloji ili\u015fkisine dair neler s\u00f6ylemek istersiniz?<\/b><\/p>\n
Tasavvuf ile psikoloji aras\u0131nda derin bir farkl\u0131l\u0131k oldu\u011funa inan\u0131yorum. Psikoloji ba\u015ftan sona sek\u00fcler bir bilimdir. Gayesi insan\u0131 yarat\u0131c\u0131s\u0131z tan\u0131mak, insan\u0131n kendini \u2018iyi hissetmesi\u2019ni sa\u011flamakt\u0131r. Tasavvufun gayesi ise Allah\u2019\u0131 tan\u0131mak ve bilmek, iman hakikatlerinin inki\u015faf\u0131, iman\u0131n kuvvetlendirilmesidir.<\/p>\n
Psikolojide insan\u0131n kendini bilmesi tek ba\u015f\u0131na yeg\u00e2ne hedeftir. Tasavvufta ise insan\u0131n kendini bilmesi bizatihi tek gaye de\u011fil, insan\u0131 Rabbini bilmeye g\u00f6t\u00fcren bir ara\u00e7 veya yoldur, esas gaye Rabbin bilinip tan\u0131nmas\u0131d\u0131r. Tasavvuf bu hedefine kalp aya\u011f\u0131yla bir ruhani seyrus\u00fcl\u00fbke girerek ula\u015f\u0131r. Birisinin gayesi bu d\u00fcnya hayat\u0131 iken di\u011ferinin gayesi d\u00fcnyay\u0131 sadece kalben terk ederek uhrevi hayatt\u0131r. Biyoloji kaynakl\u0131 psikiyatrik t\u0131bbi hastal\u0131klar\u0131 bir kenara koyarsak psikoloji ve psikiyatri i\u00e7in temel mesele insan\u0131n iyi hissetmesini sa\u011flamakt\u0131r ki bu t\u00fcm\u00fcyle d\u00fcnyevidir. Tasavvufun temel problemi ise O\u2019nun bah\u015fetti\u011fi hayat\u0131 O\u2019nun ad\u0131na, O nas\u0131l istiyorsa o \u015fekilde ya\u015famakt\u0131r. L\u00fctuf da kah\u0131r da e\u015fit derecede Rabb-i Rahim\u2019i tan\u0131mak ve bilmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. S\u0131k\u0131nt\u0131ya, derde tasaya, hastal\u0131\u011fa da ho\u015f geldin, ba\u015f g\u00f6z \u00fcst\u00fcne demeyi ama\u00e7lar tasavvuf. \u0130yi hissetme, bir gaye de\u011fil O\u2019nun ad\u0131na ya\u015faman\u0131n bir neticesi, bir meyvesidir.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz psikiyatristleri s\u00fbf\u00eelerin \u00f6\u011fretilerinden nas\u0131l yararlanabilirler?<\/b><\/p>\n
\u0130nsan\u0131n anlam\u0131n\u0131, varolu\u015fsal konumunu, derin i\u00e7sel bo\u015fluk duygusunu, insan-kainat ili\u015fkisini, hatta insan\u0131n kendisiyle kurdu\u011fu ili\u015fkiyi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir hale koyman\u0131n yolunu yordam\u0131n\u0131 s\u00fbf\u00eelerden \u00f6\u011frenebiliriz. \u00d6zellikle insan\u0131n varolu\u015fsal sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde s\u00fbf\u00eelerden \u00f6\u011frenece\u011fimiz \u00e7ok \u015fey var. Mesela bir psikiyatrist, \u00e7ocu\u011fu \u00f6len bir insan kar\u015f\u0131s\u0131nda dilsiz kesilir. Sek\u00fcler d\u00fcnya i\u00e7inden verilecek tek bir teselli yoktur. Ama bir s\u00fbf\u00ee, bir tasavvuf ehli veya bir Kur\u2019\u00e2n ehli, \u201cvild\u00e2n\u00fcn muhalled\u00fbn\u201d(*1) s\u0131rr\u0131n\u0131 beyan eder; \u00f6len \u00e7ocuklar\u0131n cennetin \u00e7ocu\u011fu olaca\u011f\u0131n\u0131, \u00f6len \u00e7ocu\u011fun topra\u011f\u0131n alt\u0131nda kalmad\u0131\u011f\u0131 hakikatini anlat\u0131r ac\u0131 \u00e7eken anne-babaya ve o kalbe teselli verir. \u00d6zellikle \u00f6l\u00fcm, \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 hayata dair kayg\u0131lar, endi\u015feler konusunda psikoloji ve psikiyatri kadar k\u0131s\u0131r, \u00e7orak, suskun, cahil bir alan yoktur. Bizi ilgilendirmez der ge\u00e7erler insan\u0131n en \u00e7ok ilgilendi\u011fi konularla.<\/p>\n
Tasavvufla psikoloji aras\u0131nda derin bir farkl\u0131l\u0131k oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 s\u00f6ylediniz ama yine de \u015funu sormak istiyoruz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u201ctasavvuf psikolojisi\u201d t\u00e2birinin de s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lan bir t\u00e2bir oldu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurursak, \u00f6ncelikle b\u00f6yle bir t\u00e2bir kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 do\u011fru buluyor musunuz? \u0130kinci olarak da s\u00fbf\u00eelerin de\u011fil ama tasavvuf ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n psikoloji biliminden alabilece\u011fi \u015feyler oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir miyiz? Yani psikiyatristlerin s\u00fbf\u00eelerden \u00f6\u011frenecekleri hususlar oldu\u011fu gibi tasavvuf ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n da psikiyatristlerden \u00f6\u011frenecekleri hususlar vard\u0131r, diyebilir miyiz?<\/b><\/p>\n
Tasavvuf psikolojisi tabirinde rahats\u0131z edici bir y\u00f6n g\u00f6rm\u00fcyorum, yeter ki i\u00e7eri\u011fi tatmin edici \u015fekilde doldurulsun.<\/p>\n
Tasavvuf ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 psikolojiden yararlanabilir, yararlanmal\u0131d\u0131r da. Bu alanlar sek\u00fclerizme teslim edilemez. Psikoloji ve psikiyatrinin baz\u0131 avantajlar\u0131 var. Bir tanesi, insana dair \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131n\u0131n belli bir sistemati\u011finin olmas\u0131 cezbedici ve ehl-i dikkatin yararlanmas\u0131na a\u00e7\u0131k.<\/p>\n
Yine bir avantaj\u0131 \u015fu, \u00f6zellikle terapilerin: Psikoterapide insanlarla birebir etkile\u015fim halindesiniz, insanlar\u0131n dertlerini, ac\u0131lar\u0131n\u0131, kederlerini birinci elden dinliyorsunuz. \u0130nsanlar\u0131n hangi dertleri oldu\u011funu, hangi ac\u0131lar i\u00e7inde bo\u011fulduklar\u0131n\u0131 anlamada, bu dertleri kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131p \u00e7are \u00fcretmede \u00e7ok m\u00fcnbit bir aland\u0131r psikiyatri ve klinik psikoloji. Mesela \u00f6l\u00fcm konusunu ele alal\u0131m. Buna m\u00fcmin bir\u00e7ok insan da dahil, \u00f6ld\u00fckten sonra topra\u011f\u0131n alt\u0131nda olmaktan b\u00fcy\u00fck keder duyuyorlar. \u2018Nas\u0131l nefes alaca\u011f\u0131m diye \u00e7ok endi\u015feleniyorum\u2019 laf\u0131n\u0131 \u00e7ok duymu\u015fumdur. \u015eimdi, topra\u011f\u0131n alt\u0131nda olmaktan deh\u015fet korkuyorum diyen bir insana cennette ebedi ya\u015fayacaks\u0131n demek bir \u015fifa olmayacakt\u0131r. Cennetten \u00f6nce kabrin, m\u00fcminler i\u00e7in cennet bah\u00e7elerinden bir bah\u00e7e oldu\u011fu, kabirde sadece bedenin oldu\u011fu, ruhun ruhlar aleminde di\u011fer ad\u0131yla berzah aleminde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hakikatini \u015fifa olarak sunmak gerekir. Bu konuda Said Nurs\u00ee\u2019yi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 buluyorum. \u0130nsanlar\u0131 \u00e7ok iyi dinlemi\u015f, \u00e7ok iyi kulak vermi\u015f. Onlar\u0131n dertlerini ince ince, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak idrak edip \u015fifa sunmu\u015f Kur\u2019\u00e2n\u2019dan. Risalelerinin bir\u00e7ok bahsine cennetten \u00f6nce kabrin cennet bah\u00e7elerinden bir bah\u00e7e oldu\u011funu dahil etmi\u015f.<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 sorunlar\u0131 form\u00fcle etmede psikiyatriden yararlanmaya di\u011fer bir \u00f6rnek \u201canda kalmak (mindfullness)\u201d kavram\u0131d\u0131r. Bir\u00e7ok kayg\u0131l\u0131 insan anda kalamaz, ge\u00e7mi\u015f ve gelece\u011fe tak\u0131l\u0131 kal\u0131r, vehim ve vesveseler i\u00e7inde bo\u011fulur. Bu bo\u011fulman\u0131n teknik altyap\u0131s\u0131n\u0131 mesela kabul-kararl\u0131l\u0131k terapileri \u00e7ok iyi tahlil ediyor ama \u00f6nerdikleri teknik hem sek\u00fcler hem de zay\u0131f kal\u0131yor. \u2018Anda kalmak\u2019 kavram\u0131n\u0131n tasavvuftaki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 da ibn\u00fc\u2019l-vakt kavram\u0131d\u0131r. \u0130bn\u00fc\u2019l-vakt tasavvufta \u00e7ok daha derin bir formda kavramla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. \u0130bn At\u00e2ullah el-\u0130skender\u00ee\u2019nin (\u00f6. 1309) deyi\u015fiyle, \u201cVakit, kendi h\u00fckm\u00fcyle gelir ve kendisini dayat\u0131r. Bu dayatma esas\u0131nda Allah\u2019tand\u0131r ve bunu kabulle kar\u015f\u0131lamak icap eder.\u201d Yine \u0130skender\u00ee, \u201cVakit, i\u00e7inde Allah\u2019\u0131n izhar etti\u011finden ba\u015fka bir \u015fey ortaya koymak isteyen kimsenin cehaletten hi\u00e7bir \u015fey terk etmedi\u011fini\u201d s\u00f6yler. Vaktin \u00e7ocu\u011fu olan, ge\u00e7mi\u015f ve gelece\u011fe bakmaz, \u015fimdiyi, \u015fu \u00e2n\u0131 \u00e2lem-i ebed\u00eeye nas\u0131l yollayaca\u011f\u0131na, yoklu\u011fun ve hi\u00e7li\u011fin elinden nas\u0131l kurtulaca\u011f\u0131na bakar.<\/p>\n
Bir tasavvuf ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131, anda kalmak kavram\u0131n\u0131n psikiyatrideki ele al\u0131n\u0131\u015f\u0131na, teknik altyap\u0131s\u0131na v\u00e2k\u0131f olabilirse, tasavvufun kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sadece kuramsal bir \u00e7er\u00e7evede kalmas\u0131 yerine bu teknik altyap\u0131y\u0131 kullanarak pratik kullan\u0131m\u0131n\u0131 insanlara sunma imkan\u0131 bulabilir.<\/p>\n
\u00d6l\u00fcm, A\u015fk ve \u0130nsan\u0131n Bilinme \u0130ste\u011fi<\/b><\/p>\n
Kitaplar\u0131n\u0131zda i\u015fledi\u011finiz ana temalar\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00f6l\u00fcm ya da insan\u0131n sonsuzluk arzusu geliyor. \u00d6l\u00fcm ya da \u00f6l\u00fcml\u00fcl\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcncesi psikolojik rahats\u0131zl\u0131klar i\u00e7in bir tedavi y\u00f6ntemi olabilir mi?<\/b><\/p>\n
\u0130nsan varolu\u015fsal bir \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor hayat\u0131n\u0131. \u0130nsan\u0131n dem ve damarlar\u0131na i\u015flemi\u015f sonsuzluk arzusu ile \u00f6l\u00fcm\u00fcn ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131, her daim ayr\u0131l\u0131\u011fa yani bir nevi \u00f6l\u00fcme maruz kal\u0131\u015f\u0131m\u0131z aras\u0131ndaki gerilim ve \u00e7at\u0131\u015fma bizim en b\u00fcy\u00fck \u00e7at\u0131\u015fmam\u0131zd\u0131r. Bu \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in ki\u015filer \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemler geli\u015ftirirler. Bunlardan biri \u00f6l\u00fcm\u00fc inkar ederek ya\u015famakt\u0131r. \u00d6l\u00fcm ki\u015finin kendine yaslanarak \u00fcstesinden gelinmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Bu ne demek? Ki\u015fi \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc, her t\u00fcrl\u00fc sorunun \u00fcstesinden gelebilen, k\u0131r\u0131lmayan, incinmeyen, hep kazanan, hep ilerleyen bir insan olmay\u0131 ama\u00e7lar, yani \u00e7areyi kendine yaslanmada, kendini g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131larak \u00e7areyi kendinde aramada bulmaya \u00e7abalar. Bu sahte bir \u201cb\u00fcy\u00fcklenmeci benlik\u201d olu\u015fumuna g\u00f6t\u00fcr\u00fcr insan\u0131. Di\u011fer u\u00e7ta ise kendine de\u011fil de insanlara dayanma yer al\u0131r, bu da insan\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131 ki\u015filik yapar. Bu iki u\u00e7 aras\u0131nda elbette ara formlar var.<\/p>\n
\u00d6l\u00fcm\u00fc inkar mekanizmas\u0131 bir \u00e7ok biyolojik olmayan psikiyatrik hastal\u0131kta mevcuttur. Mesela sevdiklerimizi kaybetme kayg\u0131s\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 biraz e\u015felersek \u00f6l\u00fcm \u00e7\u0131kar. Mesela kanserden niye korkar\u0131z? Az\u0131c\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek \u00f6l\u00fcm korkusu ba\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. \u00d6l\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fcn derin idrakine vararak ya\u015famak, \u00f6l\u00fcm\u00fc inkar edici mekanizmalara ba\u015fvurmadan ya\u015famak benli\u011fimizi b\u00fcy\u00fcklenmeci bir tutumdan vazge\u00e7mede, nefsimizin arzu ve isteklerini, heva-hevesi ilah edinmeyi engellemede, b\u00fct\u00fcn hatalar\u0131n ba\u015f\u0131 olan d\u00fcnya sevgisini terbiye etmede tasavvuf ehlinin ba\u015fvurdu\u011fu temel terbiye usul\u00fc olmu\u015ftur.<\/p>\n
A\u015fk\u0131 \u00e7ok\u00e7a ele al\u0131yorsunuz eserlerinizde. \u00c7o\u011funlukla da ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131yorsunuz. A\u015fk ger\u00e7ekten bu kadar k\u00f6t\u00fc m\u00fc? Kadim gelene\u011fimizde a\u015fktan bu kadar olumlu bahsedilmesini, \u00f6rne\u011fin Fuzuli\u2019nin \u201cA\u015fk imi\u015f her ne var \u00e2lemde\u2026\u201d m\u0131sra\u0131n\u0131 hat\u0131rlarsak, a\u015fka biraz fazla vurmu\u015f olmuyor muyuz?<\/b><\/p>\n
A\u015fk elbette k\u00f6t\u00fc de\u011fil. Yarat\u0131c\u0131\u2019n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 en g\u00fczel duygulardan biri a\u015fk. Lakin a\u015fkla ilgili en b\u00fcy\u00fck yan\u0131lg\u0131 \u015furadan geliyor: A\u015fk \u00e7ok yo\u011fun bir sevgi hali. Bu \u00e7ok yo\u011fun sevginin kuvvetli bir ba\u011fl\u0131l\u0131k ifade etti\u011fi san\u0131l\u0131yor. Benim a\u015fka itiraz\u0131m buradan kaynaklan\u0131yor. A\u015fk \u00e7ok kuvvetli bir duygudur, \u00e7ok kuvvetli bir sevgidir ancak iki varl\u0131k aras\u0131nda kuvvetli bir ba\u011f, rab\u0131ta anlam\u0131na gelmez. \u0130ki varl\u0131k aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 ile duygunun yo\u011funlu\u011fu aras\u0131nda do\u011fru orant\u0131 yoktur. Mesela annelerimiz bize a\u015f\u0131k de\u011fildir, a\u015fktaki gibi yo\u011fun duygular beslemezler ama bize olan ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131yla kimse boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015femez. Bize olan ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n temelinde \u015fefkat vard\u0131r. A\u015fk\u0131 zay\u0131f bir ba\u011flant\u0131 sebebi yapan, kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeyen a\u015fk\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle halis bir muhabbet denilemez a\u015fka. Yeniden s\u00f6yl\u00fcyorum bu, a\u015fk\u0131 k\u00f6t\u00fc yapmaz; \u015fefkat, merhamet gibi kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeyen duygular kar\u015f\u0131s\u0131nda daha zay\u0131f bir ba\u011flanma sebebi yapar.<\/p>\n
\u0130nsan\u0131n en temel sorular\u0131ndan birinin \u201cBen bu d\u00fcnyada ne i\u015fe yarar\u0131m\u201d sorusu oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ve insan\u0131n \u201c\u00f6nemli biri olma\u201d arzusuna vurgu yap\u0131yorsunuz. D\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli i\u015finin de \u201cAllah\u2019\u0131n isimlerine ayna olmak\u201d oldu\u011funu belirtiyorsunuz. Bunu \u00e7e\u015fitli yaz\u0131lar\u0131n\u0131zda \u00f6rneklendiriyorsunuz. Bunu idr\u00e2k edebilmek ve hayata ge\u00e7irebilmek i\u00e7in psikoloji\/psikiyatri ilminin imk\u00e2nlar\u0131ndan da faydalanarak neler tavsiye edersiniz? \u0130nsan \u201chususi isimlerini\u201d nas\u0131l ke\u015ffedebilir?<\/b><\/p>\n
Hayat Apartman\u0131 kitab\u0131ndan sonra bu soru bana \u00e7ok soruldu. \u015e\u00f6yle basit bir cevab\u0131m var. G\u00fcnl\u00fck hayatta en \u00e7ok hangi i\u015fi yap\u0131yorsan\u0131z o sizin hususi isminiz olabilir. Ben mesela hastalar\u0131mla u\u011fra\u015f\u0131yorum benim hususi ismim \u015e\u00e2f\u00ee ismi. A\u015f\u00e7\u0131 ak\u015fama kadar yemek yap\u0131yor, hususi ismi Rezz\u00e2k olabilir. Belediyede \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7\u00f6p\u00e7\u00fcn\u00fcn hususi ismi T\u00e2hir, Mutahhir\u2019dir. Bir i\u00e7 mimar i\u00e7in hususi isim Munazz\u0131m olabilir.<\/p>\n
\u0130nsan\u0131n ve \u00e2lemin hakikatine dair fikirlerinizi Bedi\u00fczzaman\u2019dan beslenerek olu\u015fturdu\u011funuzu s\u00f6yl\u00fcyorsunuz. Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n da asl\u0131nda tasavvufun kavramlar\u0131ndan, \u00f6zellikle de \u0130bn\u00fc\u2019l-Arab\u00ee\u2019nin (\u00f6. 1240) kavramlar\u0131ndan ya da bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkilendi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130bn\u00fc\u2019l-Arab\u00ee, Bedi\u00fczzaman ve Mustafa Ulusoy aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc kurabilir miyiz? \u0130nsana, \u00e2leme, Yarat\u0131c\u0131\u2019ya dair tasavvuf\u00ee hakikatleri, psikiyatri biliminin imk\u00e2nlar\u0131ndan da istifadeyle yeni bir dille g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131na aktard\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 s\u00f6yleyebilir miyiz?<\/b><\/p>\n
\u0130bn\u00fc\u2019l-Arab\u00ee konusunda kendimi cahil addederim. Hayata, \u00f6l\u00fcme, varolu\u015fa bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na dair k\u0131s\u0131tl\u0131 bir malumat\u0131m var. Benim yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u015fu: \u0130nsan\u0131n varolu\u015fsal sorunlar\u0131 \u00f6zel \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131m. Psikiyatrik bir\u00e7ok durumun temel varolu\u015fsal sorunlar olan \u00f6l\u00fcm, \u00f6l\u00fcml\u00fcl\u00fck, de\u011ferli olma iste\u011fi, anlam, varolu\u015fsal yaln\u0131zl\u0131k ile ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Bu sorunlar\u0131 iman dairesinde \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek m\u00fcmk\u00fcn ve bunlar\u0131 iman\u00ee \u00e7er\u00e7evede \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek isteyen hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r say\u0131da insan var. \u0130nsan\u0131n varolu\u015fsal sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc Kur\u2019\u00e2n\u2019da. Bu as\u0131rda bu \u00e7\u00f6z\u00fcmleri bizim gibi sek\u00fcler e\u011fitimden ge\u00e7mi\u015f asr\u0131n insanlar\u0131na k\u0131sa ama derin bir yol a\u00e7arak anlatan Risale-i N\u00fbr\u2019dur. Risale-i N\u00fbr\u2019daki varolu\u015fsal \u00e7\u00f6z\u00fcme y\u00f6nelik iman\u00ee ve Kur\u2019\u00e2n\u00ee hakikatlerin psikiyatrik kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131na temas ederek psikiyatri ile bir ba\u011f kurma niyeti ta\u015f\u0131yorum. Kitaplar\u0131m\u0131 yazarken hep b\u00f6yle bir niyetle yazmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.<\/p>\n
Vurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir di\u011fer husus insan\u0131n bilinme iste\u011fi. \u0130nsan\u0131n halife olu\u015fuyla bilinme iste\u011fi aras\u0131nda bir ili\u015fki var m\u0131d\u0131r? \u0130bn\u00fc\u2019l-Arab\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki \u201cAllah\u2019\u0131n k\u00e2inat\u0131 bilinmek i\u00e7in yaratt\u0131\u011f\u0131\u201d ve \u201cinsan\u0131n Allah\u2019\u0131n sureti \u00fczere yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u201d kabul\u00fcnden hareketle insan da Allah\u2019\u0131n sureti \u00fczere yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi kendisinde bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bilinme iste\u011fi var? Bu bilinme iste\u011fi ahl\u00e2k\u00ee bir \u015fekilde nas\u0131l kar\u015f\u0131lanabilir? Nas\u0131l y\u00f6nlendirilmeli?<\/b><\/p>\n
Mevcudat\u0131n varolu\u015f gayelerini a\u00e7\u0131klarken Nurs\u00ee, bir \u00e2n-\u0131 seyy\u00e2le, bir anl\u0131k bile olsa Mutlak Varl\u0131k\u2019\u0131n nazar-\u0131 \u015fuh\u00fbduna g\u00f6r\u00fcnmesinin yarat\u0131lmak, var olmak i\u00e7in tatmin edici bir gerek\u00e7e olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. O\u2019nun nazar-\u0131 \u015fuh\u00fbduna g\u00f6r\u00fcnmek t\u00fcyler \u00fcrpertici bir hakikat… D\u00fc\u015f\u00fcnsenize mutlak olan bir Varl\u0131k\u2019\u0131n sizin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131za \u015fahitlik eden nazar\u0131nda resm-i ge\u00e7it yap\u0131yorsunuz, yani bilinip tan\u0131n\u0131yorsunuz. Hem de eksiksiz bir bilinme ve tan\u0131nma\u2026 \u0130\u015fte insan\u0131n bu \u015fekilde tan\u0131nma aray\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu zannediyorum.<\/p>\n
Bunu biraz daha a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/b><\/p>\n
Bir hadis-i kuds\u00eede Rabbimiz, \u201cben gizli bir hazineydim bilinmek istedim\u201d diyor. Kainatta Yarat\u0131c\u0131\u2019y\u0131 en m\u00fckemmel \u015fekilde bilecek, tan\u0131yacak, marifetullahta en kamil noktaya gelecek \u015fekilde yarat\u0131lan varl\u0131k, insan. Yarat\u0131c\u0131s\u0131, insan\u0131 kendisini \u201cbilme\u201dsi i\u00e7in yaratm\u0131\u015f. Yarat\u0131c\u0131n\u0131n \u201cbilinme\u201d iradesi de bir \u201c\u015fu\u00fbn\u00e2t\u201d olarak insanda tecelli ediyor. \u0130nsan da Yarat\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan bilinmek istiyor. Nefs\u00fclemirde, zaten Yarat\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan biliniyor insan. \u0130\u015fte insan, Yarat\u0131c\u0131n\u0131n kendisini bildi\u011fi hakikatine ula\u015fma ihtiyac\u0131yla dolu, hem de sonsuz bir ihtiya\u00e7 bu, olmazsa olmaz bir ihtiya\u00e7. Hayat boyu bunu aray\u0131p duruyoruz. Allah\u2019\u0131 bizi sonsuz bildi\u011fini tam tam\u0131na, en yak\u0131n bilme derecesiyle bilmek istiyoruz. Allah\u2019\u0131 bilmenin yolu bir a\u00e7\u0131dan O\u2019nun taraf\u0131ndan bilindi\u011fimizi ne kadar bilebildi\u011fimizle orant\u0131l\u0131 gibi gelmi\u015ftir bana. Herkes iman\u0131 derecesinde O\u2019nun taraf\u0131ndan bilindi\u011fini hissedip tad\u0131yor.<\/p>\n
Psikolojikle\u015ftirme Hastal\u0131\u011f\u0131: \u00c2leme nas\u0131l bakmal\u0131y\u0131z?<\/b><\/p>\n
Psikolojiye \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ra\u011fbet oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz son zamanlarda. Meslek sahibi pek \u00e7ok insan\u0131n da ikinci \u00fcniversite olarak psikoloji okudu\u011funa \u015fahit oluyoruz. Psikolojiye olan bu ra\u011fbetin sebepleri nelerdir? Dindar insanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek psikolojiyi \u201cnefsini bilmenin\u201d ve oradan hareketle de \u201cRabbini bilmenin\u201d bir yolu olarak g\u00f6r\u00fcyor olabilirler mi? \u00d6te yandan psikoloji ilmini \u00f6\u011frenmek insan\u0131 tan\u0131man\u0131n ve bunu olumlu veya olumsuz y\u00f6nde kullanman\u0131n (bazen manip\u00fcle etmenin) bir yolu olarak m\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor? D\u00een\u00ee bir ya\u015fant\u0131 benimsememi\u015f olanlar i\u00e7in de psikolojinin dinin yerini ald\u0131\u011f\u0131, dinin doldurmas\u0131 gereken bo\u015flu\u011fu doldurmas\u0131n\u0131n beklendi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir tespit yap\u0131labilir mi?<\/b><\/p>\n
Anlams\u0131zl\u0131kla ve kayg\u0131yla bo\u011fu\u015fan \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n narsist insan\u0131 kendi varolu\u015funun ger\u00e7ekli\u011finden bile ku\u015fku duyar. Kainat i\u00e7inde di\u011fer varl\u0131k karde\u015fleriyle ya\u015fayan misafir bir varl\u0131k konumundan \u00e7\u0131k\u0131p kendi \u00fczerine yo\u011funla\u015fan ve elindeki tek i\u015fe yarar \u015fey bireysel olarak hayatta kalmaya indirgenen bir hayat alg\u0131s\u0131yla maluld\u00fcr g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn tipik insan\u0131. S\u0131n\u0131r tan\u0131mayan nefsani arzular\u0131n\u0131 tatmin konusunda a\u00e7g\u00f6zl\u00fc, kanaatsiz olan narsist, do\u011frudan tatmin talep eder, huzursuz, s\u00fcrekli doyurulmam\u0131\u015f bir arzu durumunda ya\u015far. Ki\u015finin kendiyle t\u00fcm u\u011fra\u015f\u0131s\u0131, kendini iyi hissetmeye \u00e7\u0131kar. Yenilen yemekte, y\u00fcr\u00fcmede, gezip tozmada, kitap okumada bile, kendini geli\u015ftirmeye matuf g\u00f6r\u00fcnen eylemlerde bile temel motivasyon kendini iyi hissetme, haz ve lezzet almad\u0131r. Anl\u0131k ya\u015famak, dikkatini t\u00fcm\u00fcyle kendi ki\u015fisel icras\u0131 \u00fczerine toplamak bu asr\u0131n bir hususiyetidir.<\/p>\n
Ama bir t\u00fcrl\u00fc i\u00e7sel bo\u015fluk duygusu kaybolmaz, h\u00fccrelere kadar yap\u0131\u015f\u0131kt\u0131r bu duygu. Tam da burada psikoloji devreye al\u0131n\u0131r. Varolu\u015fsal bir sorun oldu\u011fu, hayat\u0131n kendisinin bir muamma oldu\u011fu, insan\u0131n hayat\u0131n\u0131n anlam\u0131n\u0131 bulmak zorunda oldu\u011fu bu anlam\u0131n Yarat\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan sa\u011fland\u0131\u011f\u0131, O\u2019na m\u00fcracaat etmeden varolu\u015fsal meselelerin \u00e7\u00f6z\u00fclemeyece\u011fi ger\u00e7e\u011fi gizlenmek isteniyorsa psikolojiden daha iyi bir se\u00e7enek yoktur. Art\u0131k her keder, her sonsuzluk \u00f6zlemi, insan\u0131n \u00f6l\u00fcmden f\u0131tr\u00ee korkusu, vicdan azab\u0131, kalbinin huzur aray\u0131\u015f\u0131, Mutlak\u2019a duyulan sonsuz ihtiya\u00e7, insan\u0131n sonsuz muhta\u00e7, sonsuz fakir, sonsuz aciz oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi \u2018psikolojikle\u015ftirilerek\u2019 psikolojik bir a\u00e7\u0131klama kal\u0131b\u0131na tabi tutulacakt\u0131r. Mesela bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu \u00e7ocukluk ya\u015fant\u0131lar\u0131, ki\u015filik \u00f6zellikleri ya da d\u0131\u015fsal ya\u015fant\u0131lar, aile, anne-baba ile etkile\u015fim modelleri aras\u0131nda un ufak edilerek, varolu\u015fsal bir ger\u00e7eklikten psikolojik durumlara hasredilerek insan\u0131 Yarat\u0131c\u0131\u2019ya g\u00f6t\u00fcren vesileler olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
Psikolojikle\u015ftirmeyi biraz daha a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/b><\/p>\n
Psikolojikle\u015ftirmeden kast\u0131m \u015fu: Mesela sosyal medyada s\u0131k s\u0131k, \u2018\u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k psikolojik hastal\u0131kt\u0131r\u2019 \u015feklinde iletiler g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu tipik bir psikolojikle\u015ftirmedir. Irk\u00e7\u0131l\u0131k psikolojik bir hastal\u0131k de\u011fildir, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck sorunudur, \u015feytani bir meseledir, ahlaki bir meseledir. \u0130nsana dair k\u00f6t\u00fc, ahlaki olan meselelerin bile psikolojik bir mesele olarak g\u00f6r\u00fclmesidir psikolojikle\u015ftirme.<\/p>\n
Tam bu noktada, her \u015feyin psikolojikle\u015ftirilmesinden bahsetmi\u015fken, psikoloji dizileri diye adland\u0131r\u0131lan dizilerin bu kadar ra\u011fbet g\u00f6rmesinin sebepleri neler olabilir? \u0130nsanlar, baz\u0131 ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap bulduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in mi bu t\u00fcr dizilere y\u00f6neliyorlar? \u00d6yleyse hangi ihtiya\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k buluyor olabilirler? Bu t\u00fcr dizilerin olumlu ve olumsuz etkilerinden bahsedebilir misiniz?<\/b><\/p>\n
Psikoloji dizilerinin tutmas\u0131n\u0131n tam da biraz \u00f6nce konu\u015ftu\u011fumuz, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131n\u0131n \u201cpsikolojik insan\u201d yani her \u015feyi psikolojikle\u015ftirme saikiyle ba\u011flant\u0131s\u0131 var kan\u0131mca. Bu diziler dikkat ederseniz, varolu\u015f temalar\u0131na hi\u00e7 temas etmez. \u00d6l\u00fcm kayg\u0131s\u0131n\u0131 bile \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131 travmalar\u0131yla a\u00e7\u0131klar. Adeta her duygu, her davran\u0131\u015f\u0131n f\u0131tr\u00ee bir taraf\u0131 yoktur; psikolojik bir kuramla, psikolojik bir ger\u00e7eklikle ba\u011flant\u0131s\u0131 varm\u0131\u015f gibi anlat\u0131l\u0131r. Bu, insan\u0131 insandan uzakla\u015ft\u0131rma \u00e7abas\u0131d\u0131r. Kendi varolu\u015fsal sorunlar\u0131ndan, varolu\u015fsal ger\u00e7ekli\u011finden uzakla\u015fmak isteyen insanlar i\u00e7in \u2018babas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, annesi y\u00fcz\u00fcnden, \u00e7ocuklu\u011fu y\u00fcz\u00fcnden, ba\u015f\u0131na gelen \u015fu olay y\u00fcz\u00fcnden b\u00f6yle oldu\u2019 \u015feklindeki a\u00e7\u0131klamalara kuvvet ve destek vermektedir bu diziler ve bu a\u00e7\u0131klamalardan medet uman insanlar i\u00e7in de olduk\u00e7a cazip gelmektedir.<\/p>\n
\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ve \u00e2lemin gidi\u015fat\u0131n\u0131 nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz? Karamsarl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in neler tavsiye edersiniz?<\/b><\/p>\n
Bu as\u0131r Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n ifadesiyle \u201cdeh\u015fetli as\u0131r\u201dd\u0131r. Zor bir zaman\u0131n insanlar\u0131y\u0131z. \u0130man\u0131 elde etmenin ve muhafaza etmenin son derece m\u00fc\u015fkil oldu\u011fu bir as\u0131rday\u0131z. Ama Rabbimiz sonsuz rahmet sahibi oldu\u011fundan bu deh\u015fetli as\u0131rda bize yard\u0131m\u0131n\u0131 esirgememi\u015f. Ba\u015fta elimizde Kur\u2019\u00e2n var. Efendimiz aleyhissalatuvesselam\u0131n yol g\u00f6stericili\u011fi var. Zihni sek\u00fcler e\u011fitimle \u015fekillenmi\u015f, Arap\u00e7a bilmeyen, kel\u00e2m ilmi nedir bilmeyen, tasavvuf nedir bilmeyen, medresede okutulan ilimlerin hi\u00e7birine v\u00e2k\u0131f olmayan bizleri, en k\u0131sa yoldan Kur\u2019\u00e2n\u2019daki hakikatlere ula\u015ft\u0131racak, nefsimizi terbiyeye, kalb ve ruhumuzun yaralar\u0131n\u0131 tedaviye vesile Risale-i N\u00fbr bah\u015fetmi\u015f. Elimizde sonsuz hakikatlere, sonsuz \u015fifaya sahip Kur\u2019\u00e2n oldu\u011funu unutmaman\u0131n, karamsarl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in en \u00e7\u0131kar yol oldu\u011funu zannediyorum.<\/p>\n
Bir ba\u015fka nokta, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n dalaleti, k\u00fcfr\u00fc ile me\u015fgul olmadan kendi iman\u0131m\u0131z\u0131 inki\u015faf ettirmek, elimizden geldi\u011fince ba\u015fkalar\u0131na aktarmak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermek de karamsarl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in elzem. K\u00f6t\u00fcl\u00fckle ve k\u00f6t\u00fclerle zihinsel me\u015fguliyet insanda ger\u00e7ekten b\u0131kk\u0131nl\u0131k uyand\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
Karamsarl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmemenin \u00f6nemli bir yolu da ahireti s\u00fcrekli g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak hayatta olan bitene bakmak. Mesela Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda on binlerce insan\u0131m\u0131z \u00f6ld\u00fc ve sava\u015ftan yenik \u00e7\u0131kt\u0131k diyenlere verdi\u011fi cevap bana hep i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 gelmi\u015ftir. On binlerce insan\u0131 \u00f6l\u00fcp gitmi\u015f telef olmu\u015f insan olarak de\u011fil ahiret nokta-i nazar\u0131ndan bak\u0131l\u0131nca on binlerce evliya makam\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f insan olarak g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n
Yine Bedi\u00fczzaman zulme u\u011framan\u0131n, hastal\u0131kla bo\u011fu\u015farak d\u00fcnya y\u00fcz\u00fc g\u00f6rmeden \u00f6lmenin hep ahiretteki meyvelerini nazara verir. Umutsuzluktan kurtulman\u0131n \u00f6nemli bir ba\u015fka yolu d\u00fcnyevi musibetlerin uhrevi meyvelerini hat\u0131rda tutmakt\u0131r. Bir di\u011fer nokta \u015ferlerin i\u00e7indeki hay\u0131rlar\u0131 g\u00f6rebilmektir. Zul\u00fcm\u00e2t\u0131n i\u00e7indeki nuru g\u00f6rebilmek m\u00fcminin vazifesidir. \u015eer, tebe\u00eedir. Kainatta \u015fer tebe\u00eedir, esas de\u011fildir. Bu da umutsuzlu\u011fa d\u00fc\u015fmemek konusunda elzem bir meseledir.<\/p>\n
\u2018Gelecek \u015f\u00f6yle g\u00fczel, b\u00f6yle g\u00fczel olacak\u2019 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 benimseyemiyorum. \u015eimdinin i\u00e7indeki hayr\u0131, g\u00fczelli\u011fi, iyili\u011fi g\u00f6rmeyi \u00f6nemli buluyorum. Bunu g\u00f6rebilmek i\u00e7in Kur\u2019\u00e2n\u2019daki hakikatler bize yol g\u00f6sterecektir. Mesela bunun g\u00fczel bir \u00f6rne\u011fini On \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ric\u00e2\u2019da,(*2) Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 yanm\u0131\u015f y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f Van\u2019a gelince kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 elem ve kederden Hadid Suresi birinci ve ikinci ayetleriyle \u015fifa bulu\u015funda g\u00f6r\u00fcyoruz:<\/p>\n
\n\u201cG\u00f6klerde ve yery\u00fcz\u00fcnde olanlar\u0131n t\u00fcm\u00fc Allah\u2019\u0131 tesbih eder. O\u2019nun kudreti her \u015feye galiptir ve hikmeti her \u015feyi ku\u015fat\u0131r. G\u00f6klerin ve yerin m\u00fclk\u00fc O\u2019na aittir. Hayat\u0131 da \u00f6l\u00fcm\u00fc de O verir. O\u2019nun kudreti her \u015feye yeter.\u201d (Had\u00eed, 57\/1-2)<\/p>\n<\/blockquote>\n
\u0130\u015fte bu ayete istinaden yanm\u0131\u015f y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f Van\u2019dan nazar\u0131n\u0131 meyvedar a\u011fa\u00e7lara \u00e7evirir ve a\u011fa\u00e7lar\u0131n ba\u015flar\u0131ndaki meyveleri tebess\u00fcm eder bir tarzda ona bak\u0131p \u015f\u00f6yle diyordur: \u201cBize de dikkat et, yaln\u0131z har\u00e2bez\u00e2ra bak\u0131p durma.\u201d<\/p>\n
\u015eu yazd\u0131klar\u0131 bana enfes bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu gibi gelir karamsarl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in:<\/p>\n
\u201cVan sahr\u00e2s\u0131n\u0131n sayfas\u0131nda misafir olan insanlar\u0131n eliyle yaz\u0131lan ve \u015fehir suretini alan sun\u2019\u00ee bir mektubun, Rus istil\u00e2s\u0131 denilen deh\u015fetli bir sel bel\u00e2s\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcp silinmesi neden seni bu kadar m\u00fcteessir ediyor? As\u0131l M\u00e2lik-i Hakik\u00ee ve her \u015feyin Sahibi ve Rabbi olan Nakk\u00e2\u015f-\u0131 Ezel\u00ee\u2019ye bak ki, bu Van sayfas\u0131nda, mekt\u00fbb\u00e2t\u0131 kem\u00e2l-i \u015f\u00e2\u015faa ile, eski zamanda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn vaziyeti yine devam edip yaz\u0131l\u0131yorlar. O yerler bo\u015f, harap, h\u00e2l\u00ee kalm\u0131\u015f diye a\u011flamalar\u0131n, M\u00e2lik-i Hakik\u00ee\u2019sinden gaflet ve insanlar\u0131 misafir tasavvur etmemekten ve m\u00e2lik tevehh\u00fcm etmek yanl\u0131\u015f\u0131ndan ileri geliyor.\u201d(*3)<\/p><\/blockquote>\n
Bu \u00e2lem ge\u00e7ici. \u0130man ehli bu d\u00fcnyada kazansa da kaybetse de her daim kazan\u00e7l\u0131d\u0131r. Bizim varolu\u015fumuzun gayesi bu d\u00fcnyay\u0131 kazanmak de\u011fildir, m\u00fcmin bu d\u00fcnyada ahireti kazanmay\u0131 hedefleyendir. Ger\u00e7ek muvaffakiyet budur.<\/p>\n
\n
- Bir \u00e2yet-i kerimeden (V\u00e2k\u0131a, 56\/17) al\u0131nan ve \u201cebed\u00ee (gen\u00e7 kalacak) \u00e7ocuklar\u201d m\u00e2n\u00e2s\u0131na gelen bu ibarenin bu ba\u011flamda bir izah\u0131 i\u00e7in bk. Said Nurs\u00ee, \u201cOn Yedinci Mektup: \u00c7ocuk T\u00e2ziyen\u00e2mesi\u201d, Mekt\u00fbb\u00e2t,\u00a0http:\/\/www.erisale.com\/#content.tr.2.114<\/a>\u00a0(eri\u015fim: 10.10.2021).<\/li>\n
- Bk. Said Nurs\u00ee, \u201cOn \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ric\u00e2\u201d, Lem\u2019alar,\u00a0http:\/\/www.erisale.com\/#content.tr.3.389<\/a>\u00a0(eri\u015fim: 11.10.2021).<\/li>\n
- Nurs\u00ee, \u201cOn \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ric\u00e2\u201d,\u00a0http:\/\/www.erisale.com\/#content.tr.3.392<\/a>\u00a0(eri\u015fim: 11.10.2021)<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
HAYAT APARTMANI, Aynalar Koridorunda A\u015fk, Ay Terapisi gibi psikolojiye farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131dan bakan kitaplar\u0131n yazar\u0131 psikiyatrist Dr. Mustafa Ulusoy\u2019la psikoterapilerin insan\u0131n manevi ihtiya\u00e7lar\u0131na ve geli\u015fimine yard\u0131mc\u0131 olup olamayaca\u011f\u0131 ba\u011flam\u0131nda derinlikli bir sohbet ger\u00e7ekle\u015ftirdik. S\u00f6yle\u015finin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde do\u011frudan ana konuya giri\u015f yapt\u0131k, yani psikoloji ve maneviyat, ir\u015fad ve rehberlik meselelerini konu\u015ftuk. Ard\u0131ndan Ulusoy\u2019un eserlerinde s\u0131k\u00e7a \u00fczerinde […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":84721,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"ppma_author":[130],"class_list":["post-84720","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-soylesiler"],"yoast_head":"\n
Psikos\u00fcl\u00fbk: Psikoterapi bir seyrus\u00fcl\u00fbk i\u015flevi g\u00f6rebilir mi? - Karakalem<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Psikos\u00fcl\u00fbk: Psikoterapi bir seyrus\u00fcl\u00fbk i\u015flevi g\u00f6rebilir mi? - Karakalem\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"HAYAT APARTMANI, Aynalar Koridorunda A\u015fk, Ay Terapisi gibi psikolojiye farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131dan bakan kitaplar\u0131n yazar\u0131 psikiyatrist Dr. Mustafa Ulusoy\u2019la psikoterapilerin insan\u0131n manevi ihtiya\u00e7lar\u0131na ve geli\u015fimine yard\u0131mc\u0131 olup olamayaca\u011f\u0131 ba\u011flam\u0131nda derinlikli bir sohbet ger\u00e7ekle\u015ftirdik. S\u00f6yle\u015finin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde do\u011frudan ana konuya giri\u015f yapt\u0131k, yani psikoloji ve maneviyat, ir\u015fad ve rehberlik meselelerini konu\u015ftuk. Ard\u0131ndan Ulusoy\u2019un eserlerinde s\u0131k\u00e7a \u00fczerinde […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Karakalem\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-02-25T18:20:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mu-mu.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Karakalem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Karakalem\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Karakalem\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/9c58585ff993177b6a0fa7c4f7fdac68\"},\"headline\":\"Psikos\u00fcl\u00fbk: Psikoterapi bir seyrus\u00fcl\u00fbk i\u015flevi g\u00f6rebilir mi?\",\"datePublished\":\"2025-02-25T18:20:26+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/\"},\"wordCount\":5166,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mu-mu.jpg\",\"articleSection\":[\"S\u00f6yle\u015filer\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/\",\"name\":\"Psikos\u00fcl\u00fbk: Psikoterapi bir seyrus\u00fcl\u00fbk i\u015flevi g\u00f6rebilir mi? - Karakalem\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mu-mu.jpg\",\"datePublished\":\"2025-02-25T18:20:26+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mu-mu.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mu-mu.jpg\",\"width\":1280,\"height\":640},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Psikos\u00fcl\u00fbk: Psikoterapi bir seyrus\u00fcl\u00fbk i\u015flevi g\u00f6rebilir mi?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/\",\"name\":\"Karakalem\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization\",\"name\":\"Karakalem\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/kk-logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/kk-logo.png\",\"width\":214,\"height\":62,\"caption\":\"Karakalem\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/9c58585ff993177b6a0fa7c4f7fdac68\",\"name\":\"Karakalem\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/image\/42ab42cec9fd60c80caaff138e0c6594\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png\",\"caption\":\"Karakalem\"},\"description\":\"Karakalem.net, Metin Karaba\u015fo\u011flu'nun edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde Salih \u00d6zayt\u00fcrk, \u0130smail Velio\u011flu, Abd\u00fclkadir \u00d6zsoy ve Cemal Karabel taraf\u0131ndan tasarlanm\u0131\u015f ve ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f bir te\u015febb\u00fcst\u00fcr. Sitenin web tasar\u0131m\u0131, Murat Tuno\u011flu ve Abd\u00fclkadir \u00d6zsoy taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu te\u015febb\u00fcs\u00fcn internet ortam\u0131na aktar\u0131lmas\u0131 esnas\u0131nda yaz\u0131 vererek katk\u0131da bulunmakta olan arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n isimleri ise, s\u00f6zkonusu yaz\u0131larda belirtilmektedir. Hepsine te\u015fekk\u00fcr ediyoruz\",\"sameAs\":[\"http:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\"],\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/profile\/karakalem\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Psikos\u00fcl\u00fbk: Psikoterapi bir seyrus\u00fcl\u00fbk i\u015flevi g\u00f6rebilir mi? - Karakalem","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Psikos\u00fcl\u00fbk: Psikoterapi bir seyrus\u00fcl\u00fbk i\u015flevi g\u00f6rebilir mi? - Karakalem","og_description":"HAYAT APARTMANI, Aynalar Koridorunda A\u015fk, Ay Terapisi gibi psikolojiye farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131dan bakan kitaplar\u0131n yazar\u0131 psikiyatrist Dr. Mustafa Ulusoy\u2019la psikoterapilerin insan\u0131n manevi ihtiya\u00e7lar\u0131na ve geli\u015fimine yard\u0131mc\u0131 olup olamayaca\u011f\u0131 ba\u011flam\u0131nda derinlikli bir sohbet ger\u00e7ekle\u015ftirdik. S\u00f6yle\u015finin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde do\u011frudan ana konuya giri\u015f yapt\u0131k, yani psikoloji ve maneviyat, ir\u015fad ve rehberlik meselelerini konu\u015ftuk. Ard\u0131ndan Ulusoy\u2019un eserlerinde s\u0131k\u00e7a \u00fczerinde […]","og_url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/","og_site_name":"Karakalem","article_published_time":"2025-02-25T18:20:26+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":640,"url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mu-mu.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Karakalem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Karakalem","Tahmini okuma s\u00fcresi":"21 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/"},"author":{"name":"Karakalem","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/9c58585ff993177b6a0fa7c4f7fdac68"},"headline":"Psikos\u00fcl\u00fbk: Psikoterapi bir seyrus\u00fcl\u00fbk i\u015flevi g\u00f6rebilir mi?","datePublished":"2025-02-25T18:20:26+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/"},"wordCount":5166,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mu-mu.jpg","articleSection":["S\u00f6yle\u015filer"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/","name":"Psikos\u00fcl\u00fbk: Psikoterapi bir seyrus\u00fcl\u00fbk i\u015flevi g\u00f6rebilir mi? - Karakalem","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mu-mu.jpg","datePublished":"2025-02-25T18:20:26+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mu-mu.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/mu-mu.jpg","width":1280,"height":640},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/psikosuluk-psikoterapi-bir-seyrusuluk-islevi-gorebilir-mi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Psikos\u00fcl\u00fbk: Psikoterapi bir seyrus\u00fcl\u00fbk i\u015flevi g\u00f6rebilir mi?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#website","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/","name":"Karakalem","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization","name":"Karakalem","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/kk-logo.png","contentUrl":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/kk-logo.png","width":214,"height":62,"caption":"Karakalem"},"image":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/9c58585ff993177b6a0fa7c4f7fdac68","name":"Karakalem","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/image\/42ab42cec9fd60c80caaff138e0c6594","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png","contentUrl":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png","caption":"Karakalem"},"description":"Karakalem.net, Metin Karaba\u015fo\u011flu'nun edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde Salih \u00d6zayt\u00fcrk, \u0130smail Velio\u011flu, Abd\u00fclkadir \u00d6zsoy ve Cemal Karabel taraf\u0131ndan tasarlanm\u0131\u015f ve ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f bir te\u015febb\u00fcst\u00fcr. Sitenin web tasar\u0131m\u0131, Murat Tuno\u011flu ve Abd\u00fclkadir \u00d6zsoy taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu te\u015febb\u00fcs\u00fcn internet ortam\u0131na aktar\u0131lmas\u0131 esnas\u0131nda yaz\u0131 vererek katk\u0131da bulunmakta olan arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n isimleri ise, s\u00f6zkonusu yaz\u0131larda belirtilmektedir. Hepsine te\u015fekk\u00fcr ediyoruz","sameAs":["http:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem"],"url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/profile\/karakalem\/"}]}},"lang":"tr","translations":{"tr":84720},"authors":[{"term_id":130,"user_id":1,"is_guest":0,"slug":"karakalem","display_name":"Karakalem","avatar_url":{"url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png","url2x":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png"},"author_category":"","first_name":"Kara","last_name":"Kalem","user_url":"http:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem","job_title":"","description":"Karakalem.net, Metin Karaba\u015fo\u011flu'nun edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde Salih \u00d6zayt\u00fcrk, \u0130smail Velio\u011flu, Abd\u00fclkadir \u00d6zsoy ve Cemal Karabel taraf\u0131ndan tasarlanm\u0131\u015f ve ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f bir te\u015febb\u00fcst\u00fcr. Sitenin web tasar\u0131m\u0131, Murat Tuno\u011flu ve Abd\u00fclkadir \u00d6zsoy taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu te\u015febb\u00fcs\u00fcn internet ortam\u0131na aktar\u0131lmas\u0131 esnas\u0131nda yaz\u0131 vererek katk\u0131da bulunmakta olan arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n isimleri ise, s\u00f6zkonusu yaz\u0131larda belirtilmektedir. Hepsine te\u015fekk\u00fcr ediyoruz"}],"pll_sync_post":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84720","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=84720"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84720\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":84722,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84720\/revisions\/84722"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/media\/84721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=84720"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=84720"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=84720"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=84720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}