16.09.2000<\/p>\n
\u00d6YLE KEL\u0130MELER var ki, zamanla asl\u00ee anlamlar\u0131ndan kopuk, hatta z\u0131t bir bi\u00e7imde anla\u015f\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015f bulunuyor. Mesel\u00e2, her i\u015fin ancak Allah\u2019\u0131n izin ve r\u0131zas\u0131yla oldu\u011funu bildiren “in\u015faallah,” bug\u00fcn atlatma ifadesi olarak anla\u015f\u0131l\u0131yor. Nitekim, insan, “in\u015faallah” dedi\u011fi bir\u00e7ok durumda, “\u0130n\u015fallahla, ma\u015fallahla olmaz” gibi tehlikeli mukabelelerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor. \u00d6te yandan, \u2018yarat\u0131lm\u0131\u015f olan\u2019 anlam\u0131na gelen, bu itibarla Allah\u2019tan gayr\u0131 her\u015feyi ifade eden “mahluk” kelimesi, bug\u00fcn \u00e7oklar\u0131nca yaln\u0131z hayvanlara mahsus k\u0131l\u0131n\u0131yor; ve ona insan\u0131n mahluk oldu\u011fundan s\u00f6z edildi\u011finde, o bunu bir hakaret olarak alg\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
B\u00f6ylesi kritik anlam kaymalar\u0131ndan bir k\u0131sm\u0131na, hadis ve f\u0131k\u0131h \u0131st\u0131lah\u0131nda rastlamam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn. Mesel\u00e2, hadis \u2018rivayetleri\u2019nden s\u00f6z ediliyor; ama \u015fu toplumda \u00e7oklar\u0131 \u2018rivayet\u2019i \u2018do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcpheli s\u00f6ylenti\u2019 diye haf\u0131zas\u0131na kaydetmi\u015f bulunuyor. B\u00f6yle bir dima\u011f, hadis rivayetlerinden s\u00f6z edildi\u011finde, daha ba\u015ftan, kendi rivayet tarifinin esiri olarak, bu \u2018rivayet\u2019leri ciddiye almayarak i\u015fe ba\u015fl\u0131yor. Hele “Bu hadiste tevat\u00fcr var” deyin; onun bu yanl\u0131\u015f anlamas\u0131 katmerleniyor. Zira, tevat\u00fcr, hakikat-\u0131 halde bir hadisin ayr\u0131 ayr\u0131 bir\u00e7ok g\u00fcvenilir kanaldan geldi\u011fini; dolay\u0131s\u0131yla onun Resulullah\u2019a (a.s.m.) ait bir s\u00f6z oldu\u011funun kesin oldu\u011funu ifade etti\u011fi halde, bug\u00fcn\u00fcn bir\u00e7ok insan\u0131n\u0131n dilinde tevat\u00fcr \u2018ortada dola\u015fan s\u00f6ylenti\u2019 diye kodlanm\u0131\u015f bulunuyor. Benzer bir durum, \u2018sahih\u2019 hadis ile ilgili. Sahih hadis, tevat\u00fcrle, yani birden fazla g\u00fcvenilir kanalla rivayet edilen hadisi ifade etti\u011fi halde; sahih hadis ifadesi \u00f6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, bir hadis i\u00e7in sahih de\u011fil dendi\u011finde, zihinlerde hemencecik “Yani, uydurma” kayd\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcyor. Oysa, mesel\u00e2 tek bir g\u00fcvenilir kanaldan gelen bir hadis rivayeti, \u2018sahih\u2019 hadis s\u0131n\u0131f\u0131nda yer almad\u0131\u011f\u0131 gibi; kesinlikle \u2018mevzu\u2019 veya \u2018uydurma\u2019 hadisler s\u0131n\u0131f\u0131nda da bulunmuyor. Bilakis, tek bir g\u00fcvenilir kanaldan gelen hadisler, \u2018hasen\u2019 hadisler olarak m\u00fc\u2019minin hayat\u0131na y\u00f6n veren nebev\u00ee haberler olarak ciddi bir de\u011fer ta\u015f\u0131yorlar. Di\u011fer bir deyi\u015fle, \u2018sahih\u2019 terimi, hadis \u0131st\u0131lah\u0131nda, \u2018uydurma\u2019n\u0131n z\u0131dd\u0131 de\u011fil; dolay\u0131s\u0131yla, bir hadis i\u00e7in \u2018sahih de\u011fil\u2019 deniliyorsa, bunun anlam\u0131, \u2018o hadisin uydurma oldu\u011fu\u2019 de\u011fil. Ne var ki, zihinlerdeki bu yanl\u0131\u015f kodlamalar, birilerince kendi \u00e7izgileri lehinde olabildi\u011fince kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Kullan\u0131lan bir di\u011fer kavray\u0131\u015f problemi ise, \u2018nafile\u2019 ile ilgili. Nafile, f\u0131k\u0131hta, Resul-i Ekrem\u2019in s\u00fcnnetinin \u2018farz\u2019 ve \u2018vacip\u2019 olmayan k\u0131sm\u0131n\u0131 ifade ediyor. Ama, nafilenin bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye yerle\u015fmi\u015f kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131, ne yaz\u0131k ki, \u2018bo\u015f yere yap\u0131lan i\u015f,\u2019 \u2018faydas\u0131z i\u015f.\u2019 Durum bu olunca, nefislerin gemini koparan birileri bir s\u00fcnnet-i seniyye i\u00e7in “O farz de\u011fil, nafile” dedi\u011finde, bu kalblerde ve dima\u011flarda hemencecik ilgili s\u00fcnneti terk gibi bir niyet belirebiliyor. Zira, “Farz de\u011fil, nafile” demek; fark\u0131nda olunsun veya olunmas\u0131n, zihinlerde, “Onu yapmak gereksiz. Bo\u015funa yapm\u0131\u015f olursunuz” gibi bir anlam\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
Oysa, bir kuds\u00ee hadis, s\u00fcnnetin \u2018nafile\u2019 k\u0131sm\u0131n\u0131 ya k\u00f6t\u00fc niyetle, ya kavram\u0131 yanl\u0131\u015f ve eksik anlama sonucu \u2018gereksiz\u2019 g\u00f6renler i\u00e7in, yeterli uyar\u0131lar ta\u015f\u0131yor. Buhar\u00ee, Rikak 38\u2019de kay\u0131tl\u0131 bu hadis-i kuds\u00eede, “Kulum, \u00fczerine farz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131m \u015feylerden daha iyi bir yolla Bana yakla\u015famaz” buyuruyor Rabb-\u0131 Rah\u00eem. Ard\u0131ndan, s\u0131ra \u2018nafile\u2019ye geliyor. \u00d6yle ki, nafile, kulun Allah\u2019\u0131 hakk\u0131yla sevdi\u011finin ve dolay\u0131s\u0131yla Allah\u2019\u0131n sevgisini kazanmas\u0131n\u0131n bir l\u00e2z\u0131m\u0131 olarak tezah\u00fcr ediyor: “Kulum nafilelerle de Bana yakla\u015fmaya devam eder; nihayet, Ben onu severim. Onu sevince de i\u015fiten kula\u011f\u0131, g\u00f6ren g\u00f6z\u00fc, tutan eli ve y\u00fcr\u00fcyen aya\u011f\u0131 olurum. Benden bir\u015fey isterse veririm, Bana s\u0131\u011f\u0131n\u0131rsa onu korurum…”<\/p>\n
(\u015eunu hemen belirtelim.\u2018Nafile\u2019 terimi, hadisin asl\u0131nda olmay\u0131p, terc\u00fcmede verilen bir kar\u015f\u0131l\u0131k de\u011fil. Bilakis, bizatih\u00ee hadis metninde “ve m\u00e2 yez\u00e2l\u00fc abd\u00ee yetekarrebu ileyye bi\u2019nn\u00e2fili…” ifadesi yer al\u0131yor.)<\/p>\n
Nafile terimi, her nas\u0131lsa zaman i\u00e7inde u\u011frad\u0131\u011f\u0131 anlam bozuklu\u011fundan kurtar\u0131l\u0131p bu kuds\u00ee hadiste net bir \u015fekilde ifadesini bulan asl\u00ee yerine oturtulsa, bug\u00fcn en az\u0131ndan sel\u00eem kalblilerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir dizi kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. S\u00fcnnetin farz olmayan nafile k\u0131sm\u0131n\u0131n, \u2018Allah\u2019a yakla\u015fma\u2019n\u0131n ve \u2018O\u2019nun sevgisine ula\u015fma\u2019n\u0131n bir l\u00e2z\u0131m\u0131 olmas\u0131; Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n Resule itaati, Resuli \u2018en g\u00fczel \u00f6rnek\u2019 bilmeyi, Resul\u00fcn \u00f6n\u00fcne ge\u00e7memeyi, Resule t\u00e2bi olmay\u0131 emreden bir dizi \u00e2yetiyle de tam bir mutabakat arzediyor.<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131, s\u00fcnnet-i seniyyenin nafile k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fneyerek O\u2019nun muhabbet ve r\u0131zas\u0131na kavu\u015fmam\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Rabbinin, Kendisinin \u2018i\u015fiten kula\u011f\u0131, g\u00f6ren g\u00f6z\u00fc, tutan eli ve y\u00fcr\u00fcyen aya\u011f\u0131\u2019 olmas\u0131n\u0131 isteyenin, kesinlikle s\u00fcnnet-i seniyyeyi O\u2019nun derg\u00e2h\u0131nda bir \u015fefaat\u00e7i k\u0131lmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n
Ve b\u00f6yle olunca, nefsinin ve iltifat g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7evrelerin yap\u0131p ettikleri, yani \u2018s\u00fcnnet\u2019leri u\u011fruna, Resul-i Ekrem\u2019in s\u00fcnnet-i seniyyesini nazarlarda de\u011fersizle\u015ftirmek isteyenlerin kelimenin T\u00fcrk\u00e7e anlam\u0131yla ne kadar \u2018nafile\u2019 bir i\u015fle i\u015ftigal etti\u011fi ayan-beyan ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
16.09.2000 \u00d6YLE KEL\u0130MELER var ki, zamanla asl\u00ee anlamlar\u0131ndan kopuk, hatta z\u0131t bir bi\u00e7imde anla\u015f\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015f bulunuyor. Mesel\u00e2, her i\u015fin ancak Allah\u2019\u0131n izin ve r\u0131zas\u0131yla oldu\u011funu bildiren “in\u015faallah,” bug\u00fcn atlatma ifadesi olarak anla\u015f\u0131l\u0131yor. Nitekim, insan, “in\u015faallah” dedi\u011fi bir\u00e7ok durumda, “\u0130n\u015fallahla, ma\u015fallahla olmaz” gibi tehlikeli mukabelelerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor. \u00d6te yandan, \u2018yarat\u0131lm\u0131\u015f olan\u2019 anlam\u0131na gelen, bu itibarla Allah\u2019tan gayr\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[121],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83836","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-okumalar"],"yoast_head":"\n