10.04.2001<\/p>\n
Peki, hay\u00e2 ile iman aras\u0131ndaki bu i\u00e7i\u00e7eli\u011fin sebebi nedir? Hay\u00e2, yani utanma duygusu neden ‘imandan’d\u0131r ve neden ‘iman\u0131n bir \u015fubesi’dir?<\/p>\n
Bu sorulara cevap vermek i\u00e7in, herhalde \u015fu iki sorunun izini s\u00fcrmek gerekiyor: \u0130nsan nas\u0131l hay\u00e2 duyar? Yahut, hangi durumlarda daha hay\u00e2l\u0131 davran\u0131r?<\/p>\n
Kendi hayatlar\u0131m\u0131z dahilinde tecr\u00fcbe etti\u011fimiz \u00fczere, hay\u00e2y\u0131, yani utanma duygusunu en yo\u011fun bi\u00e7imde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z haller, ‘g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc’ ve ‘izlendi\u011fimizi’ bildi\u011fimiz hallerdir. Yaln\u0131z kald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yapabildi\u011fimiz \u00e7ok \u015feyi, birisi taraf\u0131ndan izlendi\u011fimizi biliyor isek, yapamay\u0131z. Ki bu hal, f\u0131traten kerih, insana sevdirilmemi\u015f olan baz\u0131 \u015feyleri uluorta yapmaktan bizi al\u0131koydu\u011fu gibi, g\u00fcnahtan da al\u0131koyar. Ki\u015fi, hay\u00e2s\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00fcnah i\u015flemekten sak\u0131n\u0131r ve hay\u00e2s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde aleni g\u00fcnah i\u015fler. ‘Bizi tan\u0131yan birinin bizi o halde g\u00f6rmesi’ endi\u015fesiyle gelen psikolojik utan\u00e7, \u00e7o\u011fu kez, nefsin g\u00fcnaha davetine ra\u011fmen, bizi g\u00fcnahtan al\u0131koyar. Ancak, yine bu y\u00fczden, tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ortamlarda utan\u0131las\u0131 fiillerden uzak duran insanlar tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 ortamlarda g\u00fcnaha daha rahat d\u00fc\u015febilirler. Ki, i\u015fte bundan dolay\u0131, yan\u0131nda bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 olmadan tek ba\u015f\u0131na yolculuktan insan\u0131 sak\u0131nd\u0131ran, b\u00f6yle bir durumda \u015feytan\u0131n insana yol arkada\u015f\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 bildiren hadisler vard\u0131r. Yine bu b\u00e2bdaki hadislere binaen, refakatinde bir ba\u015fka m\u00fc’minin oldu\u011fu halde yolculuk, s\u00fcnnet-i seniyyedendir.<\/p>\n
Hay\u00e2n\u0131n, g\u00fcnahtan sak\u0131nma noktas\u0131nda, ba\u015fka insanlar\u0131n oldu\u011fu durumlar ile yaln\u0131z ba\u015f\u0131na kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z durumlar aras\u0131nda nas\u0131l bir fark husule getirdi\u011fini, kendi hayat tecr\u00fcbemizle biliyoruz a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. Peki, insan, yaln\u0131z iken, yan\u0131nda ba\u015fka bir insan yokken ger\u00e7ekten yaln\u0131z m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Hay\u0131r. Yan\u0131nda bir insan yokken de yaln\u0131z de\u011fildir insan. O’nun Semi’, Bas\u00eer, Lat\u00eef, Hab\u00eer, Al\u00eem bir Rabbi vard\u0131r. O’nun Rabbi, Semi’, yani i\u015fitendir. Bas\u00eer, yani g\u00f6rendir. Lat\u00eef’tir, her yere n\u00fcfuz eder; Hab\u00eer’dir, her\u015feyden haberdard\u0131r; Al\u00eem’dir, her\u015feyi bilir. Sem’, basar ve kudret, yani g\u00f6rmek, bilmek ve i\u015fitmek, O’nun s\u0131fatlar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r. Hem, Sem\u00eeu’l-Bas\u00eer ve Al\u00eemu’l-Hab\u00eer olan Rabbimizin, her i\u015fe m\u00fcekkel melekleri oldu\u011fu gibi, insan\u0131n fillerini kaydeden mel\u00e2ikesi vard\u0131r.<\/p>\n
Yani, insan her an Rabbinin huzurundad\u0131r ve melekler her an yan\u0131ba\u015f\u0131ndad\u0131r. Allahu Te\u00e2l\u00e2 ve vazifeli melekleri insanla her an beraberdir.<\/p>\n
\u0130nsan, bu ger\u00e7e\u011fi kavrad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, ‘yaln\u0131z’ iken de yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilir; ve, bu ger\u00e7ek akl\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e, insanlar\u0131n yan\u0131nda i\u015flemeye utand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnahtan yaln\u0131z iken de sak\u0131n\u0131r. Zira, bilir ki, etraf\u0131nda insanlar yoksa dahi, kendisi Sem\u00ee ve Bas\u00eer olan Rabbinin huzurundad\u0131r ve melekler yan\u0131ba\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
B\u00f6yle bakarsak, hay\u00e2 imandand\u0131r ve imandan bir \u015fubedir ger\u00e7ekten. Zira, hay\u00e2 duygusunun varl\u0131\u011f\u0131 ve inki\u015faf\u0131, Allah’\u0131 Bas\u00eer (her\u015feyi g\u00f6ren), Semi’ (her\u015feyi i\u015fiten), Al\u00eem (her\u015feyi bilen), Lat\u00eef (her\u015feye n\u00fcfuz eden), Hab\u00eer (her\u015feyden haberdar olan) gibi isimleriyle tan\u0131y\u0131p bilmeye, her an b\u00f6yle bir Rabbin huzurunda oldu\u011fundan gaflet etmemeye, yani iman-\u0131 Billaha ve iman-\u0131 Billah i\u00e7indeki marifetullaha; keza, mel\u00e2ikeye imana bakmaktad\u0131r.<\/p>\n
F\u0131trat\u0131m\u0131za konulmu\u015f hay\u00e2 duygusu Semi’ ve Bas\u00eer olan Allah’a ve meleklerine imandaki terakki sayesinde geli\u015fmekte; hay\u00e2 duygusunun geli\u015fmesiyle de insan takv\u00e2 z\u0131rh\u0131yla donan\u0131p pek \u00e7ok g\u00fcnahtan ve pek \u00e7ok \u00e7irkin halden sak\u0131n\u0131p korunarak, Rabbinin ho\u015fnut olup meleklerin takdir edece\u011fi salih ameller i\u015flemeye y\u00f6nelmektedir.<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131, hay\u00e2 sahibi olmak ve hele hay\u00e2da zirveye ula\u015fmak ne basit bir i\u015ftir, ne de kolay ve s\u0131radan bir i\u015f. Hay\u00e2, imandand\u0131r ve imandaki terakki sayesinde hay\u00e2 duygusunda bir geli\u015fme ya\u015fanmaktad\u0131r. Ve, mesel\u00e2 Hz. Osman, b\u00f6ylesi bir hay\u00e2 haline eri\u015fti\u011fi i\u00e7indir ki, ashab\u0131n Allah i\u00e7in giri\u015fti\u011fi sava\u015flarda iz b\u0131rakan b\u00fcy\u00fck bir kahramanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmese dahi, sahabilerin en \u00fcst\u00fcnleri aras\u0131nda yer alm\u0131\u015f, imandan bir \u015fube olan hay\u00e2s\u0131yla, sahabiler aras\u0131nda sivrilip Hz. Ebubekir ve \u00d6mer’den sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131raya y\u00fckselmi\u015ftir.<\/p>\n
Hz. Osman’\u0131n bir zirvesi oldu\u011fu hay\u00e2 hali, g\u00fcnaha \u00e7a\u011f\u0131ran binbir kap\u0131yla y\u00fczy\u00fcze gelen \u015fu zaman\u0131n biz m\u00fc’minleri i\u00e7in de bir kurtulu\u015f re\u00e7etesi sunuyor olsa gerek. Bizler de, Allah’\u0131 Bas\u00eer (Her\u015feyi G\u00f6ren), Semi’ (Her\u015feyi \u0130\u015fiten), Hab\u00eer (Her\u015feyden Haberdar Olan), Al\u00eem (Her\u015feyi Bilen) gibi isim ve s\u0131fatlar\u0131yla tan\u0131r ve de bu isimlerden gafil olmaz isek, ayr\u0131ca hayat\u0131m\u0131z\u0131n her an\u0131nda meleklerin bize yolda\u015f ve arkada\u015f oldu\u011funu unutmaz isek, nefis ve \u015feytan\u0131n bizi g\u00fcnaha sevketmesi ne kolay, hatta ne de m\u00fcmk\u00fcn olacaktr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
10.04.2001 Peki, hay\u00e2 ile iman aras\u0131ndaki bu i\u00e7i\u00e7eli\u011fin sebebi nedir? Hay\u00e2, yani utanma duygusu neden ‘imandan’d\u0131r ve neden ‘iman\u0131n bir \u015fubesi’dir? Bu sorulara cevap vermek i\u00e7in, herhalde \u015fu iki sorunun izini s\u00fcrmek gerekiyor: \u0130nsan nas\u0131l hay\u00e2 duyar? Yahut, hangi durumlarda daha hay\u00e2l\u0131 davran\u0131r? Kendi hayatlar\u0131m\u0131z dahilinde tecr\u00fcbe etti\u011fimiz \u00fczere, hay\u00e2y\u0131, yani utanma duygusunu en yo\u011fun […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[121],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83808","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-okumalar"],"yoast_head":"\n