10.04.2001<\/p>\n
R\u0130SALE-\u0130 NUR\u2019UN gere\u011fi gibi anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n, baz\u0131 engelleri a\u015fmay\u0131 gerektirdi\u011fini s\u00f6ylemek san\u0131r\u0131m m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kimi durumlarda, Risale-i Nur\u2019u anlama y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7abalar bu engellere tak\u0131l\u0131r. Bu ise, eksik ve hatta yanl\u0131\u015f anlamalara yol a\u00e7ar. Sonu\u00e7ta, hepsi Risale-i Nur\u2019a at\u0131fta bulunmakla birlikte, birbirinin z\u0131dd\u0131 olan anlay\u0131\u015flar dahi zuhur eder. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu problemi a\u015fabilmek i\u00e7in ise, en ba\u015fta s\u00f6zkonusu engelleri tesbit edebilmek, a\u015f\u0131lmalar\u0131 i\u00e7in dikkat ve gayret sarfetmek elzem ve zaruri bir g\u00f6rev olarak belirmektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
“Milliyet\u00e7ilik” konusunun, bu yo\u011fun dikkat ve gayreti gerektiren en kritik konulardan biri oldu\u011fu kanaatindeyim. Milliyet\u00e7ili\u011fi esas edinmi\u015f bir mill\u00ee-devletin mill\u00ee e\u011fitiminden ge\u00e7mi\u015f insanlar oldu\u011fumuz bir ger\u00e7ektir. Ve \u00f6zellikle son on y\u0131lda insanlar\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 iki ayr\u0131 milliyet\u00e7ilik ak\u0131m\u0131ndan birine veya \u00f6b\u00fcr\u00fcne meylettiren geli\u015fmeler ya\u015fanmaktad\u0131r. B\u00f6ylesi bir vasatta, Risale-i Nur\u2019un “milliyet” ve “milliyet\u00e7ilik” meselesine bak\u0131\u015f\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi bir \u00e7izgide durmak, Risale-i Nur \u00fczerinde temellenen yo\u011fun bir tefekk\u00fcr \u00e7abas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. En ba\u015fta s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz “engeller”i tesbit ederek a\u015fmak ise, bu \u00e7aban\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 h\u00fckm\u00fcndedir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Yolumuzdaki engeller<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu engellerden ilkinin, Eski Said-Yeni Said ayr\u0131m\u0131nda yatt\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyim. Bir asra yak\u0131n bir \u00f6m\u00fcr ya\u015fam\u0131\u015f olan Risale-i Nur m\u00fcellifi, bu uzun ve bereketli \u00f6mr\u00fc i\u00e7erisinde \u00e7ok farkl\u0131 hallere, \u00e7ok farkl\u0131 ortamlara, \u00e7ok ciddi “k\u0131r\u0131lma”lara ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere muhatap olmu\u015ftur. Bu farkl\u0131 ortamlarda, bela\u011fat\u0131n \u00f6zeti olarak belirtilen “mukteza-y\u0131 hale mutab\u0131k” bir davran\u0131\u015f sergilemi\u015ftir. Eski Said-Yeni Said ayr\u0131m\u0131 bir yanda Risale-i Nur m\u00fcellifinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir terakkiyi ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc g\u00f6sterirken, \u00f6te yanda onun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ortamdaki de\u011fi\u015fmeyi i\u015faretler. Risale-i Nur m\u00fcellifinin yazd\u0131klar\u0131n\u0131 gerek \u015fahs\u0131ndaki bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, gerek ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ortamda ger\u00e7ekle\u015fen \u00e7ok keskin de\u011fi\u015fimi ihmal ederek ele almak, \u00e7ok ciddi anlay\u0131\u015f problemleri do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130kinci bir problem, Yeni Said\u2019in okunmas\u0131yla ilgilidir. Yeni Said, “yaln\u0131z ve yaln\u0131z imana hizmet hususu”1 \u00fczerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f; “hayat-\u0131 i\u00e7timaiye-i siyasiye”den uzak durmu\u015ftur. \u0130zah\u0131 bu yaz\u0131n\u0131n hacmini a\u015fan bu hakl\u0131 ve hikmetli tavr\u0131na mukabil, Cumhuriyet idaresince bilmecburiye “hayat-\u0131 i\u00e7timaiye-i siyasiye”ye muhatap k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anlar olmu\u015ftur. Mesel\u00e2, mahkemelere \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, bir\u00e7ok tazyike u\u011fram\u0131\u015f, hakk\u0131nda bir\u00e7ok soru ve iftira ortaya at\u0131lm\u0131\u015f; t\u00fcm bunlara kar\u015f\u0131 iman hizmetini ve Kur\u2019an hakikatlerini m\u00fcdafaa i\u00e7in mukabelede bulunma durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu mahiyetteki mektup ve m\u00fcdafaalar\u0131nda do\u011frudan Risale-i Nur\u2019daki Kur\u2019an\u00ee derslerin ve iman\u00ee hakikatlerin muhatab\u0131 olan hakikat taliplerine y\u00f6nelik “s\u00f6ylem”den farkl\u0131 bir \u00fcslub kullanmaktad\u0131r. \u0130man\u00ee \u00f6l\u00e7\u00fclerden uzak, d\u00fcnyev\u00eeli\u011fi yol edinmi\u015f bu “ehl-i h\u00fck\u00fcm”e kar\u015f\u0131 konu\u015fmaya mecbur kald\u0131\u011f\u0131nda, deyim yerindeyse, onlar\u0131n anlayaca\u011f\u0131 dilden konu\u015fur Said Nurs\u00ee.2 Bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klarsak, bir talebesine, mesel\u00e2 Abdullah \u00c7avu\u015f\u2019a veya H\u00e2f\u0131z Ali\u2019ye konu\u015fmas\u0131 ile, bir mahkeme reisine, bir emniyet m\u00fcd\u00fcr\u00fcne veya \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 Hilmi Uran\u2019a konu\u015fmas\u0131 bir de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc muhatab\u0131 bir ve ayn\u0131 de\u011fildir. Bu fark, hikmeten olmas\u0131 gereken bir farkt\u0131r. \u0130kinci durumda, muhatab\u0131n\u0131n kabul etmedi\u011fi iman\u00ee \u00f6l\u00e7\u00fclere do\u011frudan at\u0131fta bulunmaktan ziyade, onun d\u00fcnyas\u0131n\u0131 dolduran “T\u00fcrkl\u00fck,” “devletin bekas\u0131,” “asayi\u015fi muhafaza” gibi hususlar s\u00f6zkonusu edilerek konu\u015fulmaktad\u0131r. S\u00f6zgelimi, T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc meslek edinen bir ehl-i siyasete, T\u00fcrklere as\u0131l \u015ferefini kazand\u0131ran \u0130sl\u00e2miyeti ders veren eserlere ve m\u00fcellifine cephe alman\u0131n, mesle\u011fiyle ne derece uyu\u015ftu\u011fu sorulmaktad\u0131r. Devletin bekas\u0131n\u0131 meslek edinenlere, imans\u0131z bir gen\u00e7lik v\u00fccuda getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131p, iman\u0131n talimine y\u00f6nelik eserlere d\u00fc\u015fman olman\u0131n anar\u015fist, kural tan\u0131maz bir nesli netice verece\u011fi; e\u011fer d\u00e2v\u00e2lar\u0131nda samimi iseler Risale-i Nur\u2019a cephe almamalar\u0131 gerekti\u011fi s\u00f6ylenmektedir. Bu bak\u0131mdan, \u00f6zellikle l\u00e2hikalarda ve mahkeme m\u00fcdafaalar\u0131nda rastlanan bu “s\u00f6ylem,” Nur Talebeleri i\u00e7in, “ehl-i d\u00fcnya”ya, hususan “ehl-i siyaset”e nas\u0131l muhatap olunaca\u011f\u0131n\u0131n usul ve \u00fcslubunu sunar. Fakat, onlara y\u00f6nelik bu s\u00f6zleri, do\u011frudan Risale-i Nur\u2019un as\u0131l muhataplar\u0131 i\u00e7in s\u00f6ylenmi\u015f olarak okumak, mesel\u00e2 Risale-i Nur\u2019un telifini T\u00fcrkl\u00fck, devletin bekas\u0131 veya asayi\u015fi temin gibi sebeplerle a\u00e7\u0131klamak, kar\u015f\u0131m\u0131za ikinci anlama problemini \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu iki problemle irtibatl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir problem daha s\u00f6zkonusudur. Bu problem, Risale-i Nur\u2019a bir b\u00fct\u00fcn olarak muhatap olma yerine, Risale-i Nur\u2019dan “kendimize g\u00f6re” se\u00e7meler yapmam\u0131zd\u0131r. B\u00f6ylece, “kendimize uygun” d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zannetti\u011fimiz yerler al\u0131n\u0131p, di\u011ferleri devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. Bu ise, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc bir probleme zemin haz\u0131rlar: Risale-i Nur\u2019a Risale-i Nur\u2019un terimleri ile de\u011fil; kendi terimlerimizle muhatap olmak. A\u00e7\u0131k bir \u00f6rnek verecek olursak, Risale-i Nur\u2019un hi\u00e7bir yerinde \u015fu i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z “\u00e2lem-i \u015fehadet” i\u00e7in “tabiat” kelimesi kullan\u0131lmaz. K\u00e2inat, mevcudat, masnuat, mahlukat kelimeleri, n\u00fcanslar\u0131yla birlikte, \u015fu \u00e2lemi ifade i\u00e7in kullan\u0131lan ba\u015fl\u0131ca kelimelerdir. “Tabiat” ise Risale-i Nur\u2019da reddedilen, mevhum olarak g\u00f6r\u00fclen bir mefhumdur. K\u00e2inat\u0131 ifade etmez. Bilakis, k\u00e2inatta i\u015fg\u00f6ren “\u015feriat-\u0131 f\u0131triye-i il\u00e2hiye”ye yanl\u0131\u015f olarak tak\u0131lan bir isimdir. Yanl\u0131\u015ft\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc bir Hayy-\u0131 Kayy\u00fbmun daim\u00ee tasarrufunu cilvelendiren \u015fu mevcudat \u00e2lemini, mekanistik ve deterministik bir anlay\u0131\u015fla a\u00e7\u0131klayanlar\u0131n terimidir. Risale-i Nur\u2019da “tabiat” kelimesine y\u00fcklenen anlam bu iken, bug\u00fcn pek \u00e7ok insan “tabiat”\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fehrin beton duvarlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki her yer olarak g\u00f6r\u00fcr. Tabiat\u0131 b\u00f6yle tan\u0131mlay\u0131p hafta sonlar\u0131 “tabiat\u0131 dola\u015fmak”tan s\u00f6z eden biri, Risale-i Nur\u2019un k\u00e2inat ve tabiat ile ilgili bahislerini nas\u0131l anlayabilir? S\u00f6zgelimi, kendi “tabiat” kavram\u0131n\u0131 esas alarak okudu\u011funda, tabiat\u0131 “mevhum” olarak niteleyen Risale-i Nur\u2019u k\u00e2inat\u0131 madum ve yok kabul eden Vahdet-i V\u00fccut anlay\u0131\u015f\u0131yla ayn\u0131 \u00e7izgide g\u00f6r\u00fcrse, bu do\u011fru mu olur? Bu durumda, “O da bunu anlam\u0131\u015f” diyerek mazur g\u00f6r\u00fclmesi mi, yoksa “anlamad\u0131\u011f\u0131,” “yanl\u0131\u015f anlad\u0131\u011f\u0131” h\u00fckm\u00fcne ula\u015f\u0131lmas\u0131 m\u0131 gerekir?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Di\u011fer bir problem, “paradigma”larla ilgilidir. Bu terim, ki\u015finin d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnme tarz\u0131n\u0131 belirleyen unsurlar\u0131 ifade eder. S\u00f6zgelimi, bir Marksistin paradigmas\u0131 “s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131”d\u0131r, “ekonominin her\u015feyi belirledi\u011fi”dir, “eme\u011fin s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi”dir. Her\u015feye bu paradigma ile bakan bir Marksist, Hz. Peygamberin hayat\u0131n\u0131 dahi bir “s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131” olarak g\u00f6r\u00fcr ve “feodalizme kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadele” olarak alk\u0131\u015flar. Ele ald\u0131\u011f\u0131 konunun Fahr-\u0131 K\u00e2inat\u0131n (a.s.m.) hayat\u0131 olmas\u0131, o paradigmas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi s\u00fcrece, ona iman\u00ee hi\u00e7bir kemal\u00e2t kazand\u0131rmaz. Bilakis, Hz. Muhammed\u2019in (a.s.m.) her saniyesi ubudiyet \u015fuuruyla nurlanm\u0131\u015f nuran\u00ee hayat\u0131n\u0131 kendi k\u0131s\u0131r ve d\u00fcnyev\u00ee nazar\u0131yla kendisi i\u00e7in leked\u00e2r eder. Ayn\u0131 paradigma problemini ba\u015fka her\u015fey, bu arada Risale-i Nur noktas\u0131nda g\u00f6rmek de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Nitekim bir “radikal” onu devrimci gibi g\u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bir modernist modernist, bir devlet\u00e7i ise devlet\u00e7i diye g\u00f6rebiliyorsa, sebebi budur: yani, her birinin kendi paradigmas\u0131 ile Risale-i Nur\u2019a bakmas\u0131. Risale-i Nur\u2019un paradigmas\u0131n\u0131 de\u011fil, kendi kafas\u0131na yer etmi\u015f paradigmay\u0131 esas almas\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
T\u00fcm bunlardan sonra, \u015fu s\u00f6ylenebilir. Herkesin kendi paradigmas\u0131yla, kendi tutturdu\u011fu yoldan Risale-i Nur\u2019a bakmas\u0131na kar\u015f\u0131 belki s\u00f6ylenecek bir s\u00f6z yoktur. Sonu\u00e7ta, b\u00f6yle biri, kendi bildi\u011fini okuyacakt\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Fakat, kendimizi Risale-i Nur talebesi tarifi i\u00e7inde g\u00f6rmeyi arzuluyorsak, “kendi bildi\u011fimizi” de\u011fil, “Risale-i Nur\u2019un bildirdi\u011fini” okumam\u0131z icab etmektedir. Bu bak\u0131mdan, Risale-i Nur\u2019a bir sosyolog, bir modernist, bir radikal, bir milliyet\u00e7i.. olarak muhatap olanlar hanesinde yer almay\u0131p, onu bir Risale-i Nur talebesi olarak okumay\u0131 ve ona g\u00f6re ya\u015famay\u0131 isteyen; niyeti ve \u00f6zlemi bu olan herkesin, bu engelleri a\u015fmas\u0131 gerekmektedir. Yani, en ba\u015fta, (1) ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z asr\u0131n, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumun ve ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z e\u011fitimin\u00f3bu arada, bilhassa nefsin\u00f3d\u00fcnyam\u0131za a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 paradigmalar\u0131 a\u015fmam\u0131z; (2) Risale-i Nur\u2019a Risale-i Nur\u2019un terminolojisi i\u00e7inde muhatap olmam\u0131z; (3) Eski Said ile Yeni Said aras\u0131ndaki, i\u00e7inde bulunulan ortam ile de kesinlikle ilgili fark\u0131 farketmemiz; (4) Risale-i Nur\u2019un hakaik-i imaniye taliplerine y\u00f6nelik hitap tarz\u0131yla, “ehl-i h\u00fck\u00fbmet,” “ehl-i siyaset,” ve “ehl-i d\u00fcnya”ya hitap tarz\u0131 aras\u0131ndaki fark\u0131 anlamam\u0131z gerekir. Bu hususlar ger\u00e7ekle\u015fmeyince, iyiniyetli olunsa bile, Risale-i Nur\u2019un tutarl\u0131 ve insicaml\u0131 tavr\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tav\u0131rlar geli\u015febilmektedir. Daha da \u00fcz\u00fcc\u00fc olan\u0131 ise, bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131 geli\u015ftirenlerin yaln\u0131zca kendi tav\u0131rlar\u0131n\u0131 isbat etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri bahisleri serdetmeleri, muhalif yakla\u015f\u0131m sahiplerinin de sadece onlar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcp kendilerini hakl\u0131 \u00e7\u0131karan bahisleri almalar\u0131; her iki halde de bir b\u00fct\u00fcn olarak Risale-i Nur\u2019un rehber al\u0131nmamas\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7ta, iki farkl\u0131 yakla\u015f\u0131m kendini isbata \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, ortaya Risale-i Nur birbiriyle \u00e7eli\u015fik s\u00f6zler ve tav\u0131rlar i\u00e7eriyormu\u015f gibi bir duruma yol a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Nitekim, bug\u00fcn ayn\u0131 eserleri okuyup ayn\u0131 eserlere at\u0131fta bulunarak bir K\u00fcrt milliyet\u00e7ili\u011fi geli\u015ftirenlerin de, bir T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi geli\u015ftirenlerin de mevcut olmas\u0131; ayn\u0131 eserlere at\u0131fla devlet\u00e7ili\u011fin de, devrimcili\u011fin de savunulmas\u0131 ciddi bir bak\u0131\u015f ve anlay\u0131\u015f probleminin habercisidir. Zann\u0131mca, Risale-i Nur ne orada, ne buradad\u0131r. B\u00f6ylesi z\u0131t anlay\u0131\u015flar\u0131n sebebi Risale-i Nur\u2019un kendisi de\u011fil; ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcn olan Risale-i Nur\u2019un k\u0131smen okunmas\u0131, k\u0131smen \u00fcstad ve m\u00fcr\u015fid se\u00e7ilmesidir. Ki bu durumda, Risale-i Nur \u00fcstad ve m\u00fcr\u015fid konumundan ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak d\u00fc\u015fmekte; yaln\u0131zca kendi g\u00f6r\u00fc\u015flerimizi ard\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak savundu\u011fumuz bir payanda konumuna d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Dipnotlar<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
1. Tarih\u00e7e-i Hayat, s. 604.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
2. Yeni Said\u2019in ehl-i d\u00fcnya ile muhatap olmas\u0131 gereken durumlarda, Eski Said\u2019i vekil tutup onu konu\u015fturmas\u0131, \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken manidar bir husus olsa gerektir. \u00d6rnek olarak, bkz. “Yirmiikinci Lem\u2019a,” Lem\u2019alar, s. 159; “Yirmialt\u0131nc\u0131 Mektup, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Mebhas,” Mektubat, s. 297.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Risale-i Nur\u2019un Milliyete Bak\u0131\u015f\u0131<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu uzun giri\u015ften sonra, s\u00f6zkonusu engelleri ak\u0131lda tutarak “milliyet” meselesini de\u011ferlendirmemiz gerekti\u011fini belirtme durumunday\u0131m. Risale-i Nur\u2019u okurken \u015fu veya bu milliyet\u00e7ili\u011fin, \u015fu veya bu milliyetin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n izini \u00fczerimizde hissediyorsak, bunun pek\u00e2l\u00e2 yan\u0131lt\u0131c\u0131 ve ak\u0131l kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131n \u015fuurunda olmam\u0131z gerekir. Hele hele mill\u00ee devletler \u00e7a\u011f\u0131nda milliyet\u00e7ili\u011fi anayasan\u0131n de\u011fi\u015fmez ilkesi olarak benimsemi\u015f bir mill\u00ee devletin mill\u00ee e\u011fitim \u00e7ark\u0131ndan ge\u00e7mi\u015f isek, bu hususta daha bir dikkatli olmam\u0131z gerekti\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Risale-i Nur\u2019un milliyet veya milliyet\u00e7ilik meselesine bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 anlamam\u0131z i\u00e7in gerekli at\u0131f noktas\u0131, ne ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z e\u011fitimdir, ne ait oldu\u011fumuz \u0131rk. Bilakis, Risale-i Nur\u2019un kendisidir. Ki, kendine Kur\u2019an\u2019\u0131 rehber edinen Risale-i Nur\u2019un en temel esas\u0131 imand\u0131r, ubudiyettir. O milliyet meselesine de bu temel \u00fczere bakmaktad\u0131r. Bizim onun milliyet meselesine bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z da, ayn\u0131 temele oturtulmal\u0131d\u0131r. Bu konunun Kur\u2019an-felsefe ayr\u0131m\u0131n\u0131n ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 Onikinci S\u00f6z, Otuzuncu S\u00f6z, Yirmid\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u00f6z, Otuzikinci S\u00f6z gibi iman\u00ee bir tefekk\u00fcr\u00fcn temellerinin at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bahislerde bu \u00e7er\u00e7eveye oturtulmas\u0131, dikkat edilmesi gereken \u00e7ok \u00f6nemli bir husustur.3<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
“Milliyet”ten kasd\u0131m\u0131z nedir?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130kinci \u00f6nemli husus ise, “milliyet” ve “millet” terimleriyle ilgilidir. Bu terimler Risale-i Nur\u2019da ne anlamda kullan\u0131l\u0131r? Nerede hangi anlam\u0131 ta\u015f\u0131r? Hususan Eski Said\u2019in eserlerinde yo\u011fun bir \u015fekilde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan “millet” ve “milliyet” ifadesine y\u00fcklenen anlamlar nedir? Yeni Said, “milliyet” ve “millet”ten hep Eski Said\u2019in kasdetti\u011fi \u015fekilde mi s\u00f6z etmektedir?<\/p>\n
<\/p>\n
Bu sorulara cevap bulmak, \u00f6ncelikle Eski Said\u2019in i\u00e7inde bulundu\u011fu ortam\u0131 anlamay\u0131 gerektirmektedir. Eski Said, tan\u0131m itibar\u0131yla \u015feriata dayanan, “farz-\u0131 kifaye-i cihad\u0131 deruhde eden” bir “devlet-i \u0130sl\u00e2miye” i\u00e7indedir. Ve bu devletin, devlet olman\u0131n \u00f6tesinde ve \u00fcst\u00fcnde bir konumu da vard\u0131r: hil\u00e2fet. Dolay\u0131s\u0131yla, Eski Said\u2019in i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafya b\u00fct\u00fcn\u00fcyle d\u00e2r\u00fc\u2019l-\u0130sl\u00e2md\u0131r. S\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 devlet, b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 temsil eden ve hangi \u0131rktan, hangi kavimden olursa olsun b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u2019minlerin ayn\u0131 milletten say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir devlettir. K\u0131sacas\u0131, hepsi de \u0130sl\u00e2m milliyetinin mensubudur. Eski Said\u2019in yo\u011fun “milliyet” tan\u0131m\u0131 ile kasd\u0131 budur. Nitekim, s\u0131k s\u0131k “Milliyetimiz de yaln\u0131z \u0130sl\u00e2miyettir” diyerek bunu netle\u015ftirmektedir.4<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu bak\u0131mdan, Eski Said\u2019in milliyet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131, T\u00fcrkiye adl\u0131 bir mill\u00ee-devletin (di\u011fer bir deyi\u015fle, ulus-devletin) temelini olu\u015fturan \u0131rka, kavme dayal\u0131 milliyet anlay\u0131\u015f\u0131yla iltibas etmek, \u00e7ok net bir yanl\u0131\u015fl\u0131kt\u0131r; ve hususan Eski Said\u2019in mesaj\u0131n\u0131 bulan\u0131kla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bir kez daha vurgularsak, Eski Said din \u00fczerinde temellenen, esas\u0131n\u0131 inan\u00e7 birli\u011finin olu\u015fturdu\u011fu bir devletin \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan “kuds\u00ee \u0130sl\u00e2miyet milliyeti”ne atfen konu\u015fmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ise, dinin yerine T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ikame olundu\u011fu, “milliyet” ile de T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn kasdolundu\u011fu bir yap\u0131d\u0131r. Bu yap\u0131n\u0131n “mill\u00ee”li\u011fi “kuds\u00ee \u0130sl\u00e2miyet milliyeti”ni ifade etmemekte; bilakis \u0130sl\u00e2m milleti yerine \u0131rka dayal\u0131 bir milliyet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ikame \u00e7abas\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, b\u00f6ylesi bir yap\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 “milliyet” tan\u0131m\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde aynen al\u0131n\u0131p Eski Said\u2019in tefekk\u00fcr\u00fcne uyarlanamaz. Mesel\u00e2, Eski Said\u2019in “Ya\u015fas\u0131n ittihad-\u0131 mill\u00ee! Ya\u015fas\u0131n muhabbet-i mill\u00ee”5 s\u00f6z\u00fc, bir kavme hasredilerek okunamaz. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, bu s\u00f6z\u00fc “Ya\u015fas\u0131n T\u00fcrklerin mill\u00ee birli\u011fi! Ya\u015fas\u0131n T\u00fcrkl\u00fck sevgisi!” diye okumak imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. “Ya\u015fas\u0131n K\u00fcrtlerin mill\u00ee birli\u011fi! Ya\u015fas\u0131n K\u00fcrtl\u00fck sevgisi!” diye okumak da imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Bu s\u00f6z “Ya\u015fas\u0131n Araplar\u0131n mill\u00ee birli\u011fi! Ya\u015fas\u0131n Arapl\u0131k sevgisi” diye de okunamaz. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ayn\u0131 \u015fekilde, Eski Said\u2019in “Kimin himmeti milleti ise…”6 diye ba\u015flayan me\u015fhur s\u00f6z\u00fc, “himmetini T\u00fcrk veya K\u00fcrt kavmine hasretme” \u015feklinde anla\u015f\u0131lamaz. Zira bu s\u00f6z\u00fcn hemen alt\u0131ndaki paragrafta, milleti “kuds\u00ee \u0130sl\u00e2miyet milliyeti” olarak a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Bu s\u00f6z\u00fc “Bedi\u00fczzaman… terakki hadisesinde milliyet\u00e7ili\u011fin yerini vurgulam\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Ona g\u00f6re milliyet\u00e7ilik, \u0130sl\u00e2m ve iman\u0131n bir gere\u011fidir ve her M\u00fcsl\u00fcman\u0131n tabi\u00ee mal\u0131d\u0131r”7 diye yorumlaman\u0131n da imk\u00e2n\u0131 yoktur. Zira, Said Nurs\u00ee “m\u00fcsbet milliyet”ten bahsetmekle birlikte, “milliyet\u00e7ilik”ten hi\u00e7bir yerde m\u00fcsbet bir \u015fekilde bahsetmemektedir. O kadar ki, “Milliyet\u00e7iler milliyeti mabud ittihaz ediyorlar”8 demektedir. Bir insan\u0131n “milliyetin mabud ittihaz edildi\u011fini” s\u00f6yledi\u011fi milliyet\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131, \u00f6te tarafta “\u0130sl\u00e2m ve iman\u0131n gere\u011fi” g\u00f6rmesi kesinlikle imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r.B\u00f6yle bir yorumlama, farkl\u0131 bir anlay\u0131\u015f\u0131n ifadesi olmaktan \u00f6te, bir yanl\u0131\u015f anlay\u0131\u015f\u0131n ifadesidir. Ve bu yanl\u0131\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclmesinin en \u00f6nemli sebeplerinden biri Eski Said\u2019in milliyet tan\u0131m\u0131n\u0131n, bug\u00fcn genellikle kullan\u0131lan \u0131rka dayal\u0131 “milliyet” tan\u0131m\u0131 ile ve dolay\u0131s\u0131yla “milliyet\u00e7ilik”le kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bir kez daha vurgulayal\u0131m: Eski Said\u2019in milliyet derken kasd\u0131, “kuds\u00ee \u0130sl\u00e2miyet milliyeti”dir. Millet derken kasd\u0131, Kur\u2019an\u2019da hususan “millet-i \u0130brahim” \u015feklinde ifadesini bulan\u00f3hangi kavimden olursa olsun\u00f3m\u00fc\u2019minler cemaatidir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Said Nurs\u00ee\u2019nin kendi ifadesiyle “Eski Said ile Yeni Said\u2019in beraber yazd\u0131\u011f\u0131,” ve “Risale-i Nur\u2019un fidanl\u0131\u011f\u0131” h\u00fckm\u00fcndeki Mesnev\u00ee-i Nuriye\u2019de ise, Risale-i Nur\u2019daki bir\u00e7ok meselenin ger\u00e7ekten k\u0131sa c\u00fcmleler ve paragraflar i\u00e7erisinde ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Milliyet meselesi de, ayn\u0131 eserde, Yeni Said\u2019de geli\u015fip serpilecek yeni bir tan\u0131mlamaya kavu\u015fur. Yeni Said\u2019in d\u00fcnyas\u0131nda, iki ayr\u0131 “milliyet” tan\u0131m\u0131 vard\u0131r: (1) Eski Said\u2019in “milliyet” tan\u0131m\u0131n\u0131n aynen devam\u0131 h\u00fckm\u00fcndeki “m\u00fcsbet ve mukaddes \u0130sl\u00e2miyet milliyeti,” (2) Cumhuriyeti kuran kadronun benimsedi\u011fi ve e\u011fitim yoluyla h\u00fck\u00fcmferma k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 “unsuriyet”e, yani belli bir \u0131rka, belli bir kavme dayal\u0131 “menf\u00ee milliyet.” Bu yeni “milliyet” kavram\u0131d\u0131r ki; daha Mesnev\u00ee-i Nuriye\u2019de, “Asabiyet-i cahiliye gaflet, dal\u00e2let, riya ve zulmetten m\u00fcrekkeb bir macundur. Onun i\u00e7in milliyet\u00e7iler milliyeti mabud ittihaz ediyorlar”9 dedirtecektir. Ayn\u0131 eserde, milliyet\u00e7ilik n\u00fcb\u00fcvvete r\u00e2m olmay\u0131p emanete ihanet eden “ene”nin bir uzant\u0131s\u0131 olarak anlat\u0131l\u0131r. \u0130sl\u00e2miyet milliyetine dayal\u0131 d\u00e2r\u00fc\u2019l-\u0130sl\u00e2m\u2019da “milliyet”i \u0131rk esas\u0131na dayand\u0131rma \u00e7abas\u0131n\u0131n ac\u0131 meyvelerinin dev\u015firildi\u011fi bir d\u00f6nemde yaz\u0131lan Mesnev\u00ee-i Nuriye, “ene”yle birlikte, “milletin enaniyeti” kavram\u0131n\u0131 da getirir.10 Bu kavram\u0131n, “ene” kavram\u0131yla birlikte Risale-i Nur\u2019da a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131; her t\u00fcrl\u00fc “asabiyet”in “ene”nin menf\u00ee kullan\u0131m\u0131 paralelinde zikredildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. “Otuzuncu S\u00f6z”de yarat\u0131l\u0131\u015f hikmetini unutan, f\u0131tr\u00ee vazifesini terkeden, kendine m\u00e2n\u00e2-y\u0131 ism\u00ee ile bakan, kendini malik itikad eden, ve b\u00f6ylece emanete h\u0131yanet eden enenin, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak “asabiyet-i nev\u2019iye ve milliye”yi de getirdi\u011fi s\u00f6ylenir. Bu asabiyet “o enaniyete kuvvet verip, o ene, o enaniyet-i nev\u2019iyeye istinad ederek, \u015feytan gibi, S\u00e2ni-i Z\u00fclcel\u00e2l\u2019in ev\u00e2mirine kar\u015f\u0131 m\u00fcbareze eder.” Burada, Mesnev\u00ee-i N\u00fbriye\u2019nin asabiyet ile milliyet\u00e7ili\u011fi \u00f6zde\u015fle\u015ftiren; ve “gaflet, dal\u00e2let, riya ve zulmet” kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 olarak sunan anlat\u0131m\u0131yla tam bir paralellik vard\u0131r. Ve mahiyetini unutup vazifesini terkeden bu ene “Otuzuncu S\u00f6z”de felsefe \u00e7izgisi ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirilir. Felsefe ise, Risale-i Nur\u2019da esasen Kur\u2019an\u2019la kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya sunulur. Risale-i Nur\u2019da s\u0131k s\u0131k vurgulanan felsefe-Kur\u2019an ikilemesi i\u00e7inde, “menf\u00ee milliyet”in ve “unsuriyet”in daima felsefenin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak vurguland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. N\u00fcb\u00fcvvet yolunda, Kur\u2019an\u2019\u0131n hikmetinde asabiyet yoktur. Bilakis, Risale-i Nur\u2019un ilk talebesi olan Hulusi\u2019nin yorumuyla, “menfi milliyet\u00e7ilik hissi yerine… peygamberlere iman\u0131”11 ikame etmektedir\u00f3dikkat edelim, “m\u00fcsbet milliyet\u00e7ili\u011fi” de\u011fil! Bu b\u00e2bda, Resul-i Ekrem\u2019in “\u0130sl\u00e2miyet cahiliyet asabiyetini keser atar” hadisi, Risale-i Nur\u2019un bir\u00e7ok yerinde zikredilir. “Onbe\u015finci Mektup”ta ise, hadisin devam\u0131 olarak, Hz. Peygamber\u2019in “Habe\u015fli bir k\u00f6lenin bir Kurey\u015fli efendi ile \u0130sl\u00e2miyet nokta-i nazar\u0131nda fark\u0131 yoktur” mealindeki s\u00f6z\u00fc de beyan edilir. Ki devamla gelen bu s\u00f6z, iman\u00ee \u0131st\u0131lah i\u00e7inde “asabiyet” ile kasdolunan hususlar i\u00e7erisinde T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck, Arap\u00e7\u0131l\u0131k gibi kavim ve kabileye dayal\u0131 asabiyetlerin ba\u015f\u0131 \u00e7ekti\u011finin delilidir. S\u00f6zkonusu risalede “Unsuriyet ve milliyet esaslar\u0131, adaleti ve hakk\u0131 takip etmedi\u011finden zulmeder. Adalet \u00fczerine gidemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc, unsuriyetperver bir hakim milletda\u015f\u0131n\u0131 tercih eder, adalet edemez…” der Said Nurs\u00ee. Devamla, yukar\u0131da zikrolunan hadisi kaydeder ve bu hadisin “kat\u2019\u00ee ferman\u0131”n\u0131n \u015fu oldu\u011funu bildirir: “Rab\u0131ta-i diniye yerine, rab\u0131ta-i milliye ikame edilmez; edilse, adalet edilmez, hakkaniyet gider.”<\/p>\n
<\/p>\n
Yine ayn\u0131 risalede, net bir tan\u0131m ortaya konulmaktad\u0131r: “din ile milliyet muharebesi.” Ne var ki, bu a\u00e7\u0131k ayr\u0131m\u0131 g\u00f6rmeyip, “dini milliyetle takviye etmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar” vard\u0131r. Ayr\u0131ca, “millet nam\u0131na, milliyet hesab\u0131na, unsuriyete kuvvet vermek fikrine binaen, \u2018Milleti \u0130sl\u00e2miyetle a\u015f\u0131lamak istiyoruz\u2019 diye konu\u015fanlar da vard\u0131r.12 Dillere umumen hakim olan “M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk”l\u00fck kimli\u011fi ve “T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m” anlay\u0131\u015f\u0131 ile sonu\u00e7lanan bu te\u015febb\u00fcs\u00fcn sahiplerini, Said Nurs\u00ee “tahribat\u00e7\u0131 ehl-i bid\u2019a” olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Tahribat\u00e7\u0131d\u0131rlar; \u00e7\u00fcnk\u00fc, kuds\u00ee \u0130sl\u00e2miyet milliyetini “mevhum, muvakkat, c\u00fcz\u2019\u00ee, husus\u00ee, menfi.. belki esass\u0131z, garazk\u00e2r, zul\u00fcmk\u00e2r, zulman\u00ee unsuriyet topra\u011f\u0131na dikme” \u00e7abas\u0131, onu kudsiyetinden koparmak anlam\u0131na gelmektedir. Bu te\u015febb\u00fcs “ahmak\u00e2ne ve tahribk\u00e2rane, bid\u2019ak\u00e2rane bir te\u015febb\u00fcs”t\u00fcr. Ayn\u0131 \u015fekilde, “Millet[fikrin]i \u0130sl\u00e2miyetle a\u015f\u0131lama” te\u015febb\u00fcs\u00fc, “ebed\u00ee ve daim\u00ee olan \u0130sl\u00e2miyet milliyetini, muvakkat, da\u011fda\u011fal\u0131 unsuriyetle ba\u011flama” \u00e7abas\u0131d\u0131r. Bu \u00e7aban\u0131n mensuplar\u0131 tahribat\u00e7\u0131d\u0131rlar; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu te\u015febb\u00fcs de kuds\u00ee ve ebed\u00ee \u0130sl\u00e2miyet milliyetini kudsiyetinden koparmakta, “\u0130sl\u00e2m milletini ifsad” etmektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu tan\u0131m ve tahlillerden, Risale-i Nur\u2019da, bir yanda Eski Said\u2019in “kuds\u00ee \u0130sl\u00e2m milliyeti” tarifinin muhafaza edildi\u011fi; \u00f6te yanda, yeni rejimin sundu\u011fu “milliyet” tan\u0131m\u0131na a\u00e7\u0131k\u00e7a cephe al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. “Milliyet”in m\u00fcsbet anlamda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn bahisler, “kuds\u00ee \u0130sl\u00e2m milliyeti” tan\u0131m\u0131n\u0131n esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yerlerdir. Cumhuriyet rejiminin sundu\u011fu ve bug\u00fcn t\u00fcm zihinlere hakim olan \u0131rk veya kavim temeline dayal\u0131 “genetik” bir milliyet anlay\u0131\u015f\u0131na ise, menfi bir anlam y\u00fcklenmektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Dipnotlar<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
3. Milliyet\u00e7ili\u011fin “ene”den nas\u0131l \u00e7\u0131k\u0131p nas\u0131l beslendi\u011finin Risale-i Nur ekseninde bir tahlili i\u00e7in, Kertenkele \u00c7ukuru adl\u0131 kitab\u0131m\u0131z\u0131n 13-51. sayfalar\u0131na bak\u0131labilir.<\/p>\n
<\/p>\n
4. Hutbe-i \u015e\u00e2miye, s. 83. Eski Said\u2019in Yeni Said\u2019in tashihiyle ne\u015frolunan t\u00fcm eserlerine kabaca bir g\u00f6z gezdirmek dahi, bu vurguyu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir. Mesel\u00e2 Hutbe-i \u015e\u00e2miye\u2019ye bkz. “\u0130sl\u00e2miyet milliyeti,” s. 49, “kuds\u00ee milliyet” s. 49, “kuds\u00ee \u0130sl\u00e2miyet milliyeti” s. 51, “\u0130sl\u00e2miyet milliyeti” s. 57 vd.<\/p>\n
<\/p>\n
5. Divan-\u0131 Harb-i \u00d6rf\u00ee (yeni bask\u0131), s. 89.<\/p>\n
<\/p>\n
6. Hutbe-i \u015e\u00e2miye, s. 51.<\/p>\n
<\/p>\n
7. Prof. Dr. \u0130brahim Canan, Bedi\u00fczzaman\u2019dan \u00c7\u00f6z\u00fcmler, \u0130stanbul, Yeni Asya Yay\u0131nlar\u0131, 1993, s. 121. Bu tarz bir anlay\u0131\u015fta Say\u0131n Canan\u2019\u0131n yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle belirtmek gerekiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
8. Mesnev\u00ee-i Nuriye, s. 103.<\/p>\n
<\/p>\n
9. a.g.e., s. 103.<\/p>\n
<\/p>\n
10. a.g.e., s. 182.<\/p>\n
<\/p>\n
11. Barla L\u00e2hikas\u0131, s. 84. Ayr\u0131ca, bu mektuba konu olan, “Yirmidokuzuncu Mektup, Alt\u0131nc\u0131 K\u0131s\u0131m”a bkz. Mektubat, s. 386 vd.<\/p>\n
<\/p>\n
12. Mektubat, s. 410-411.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Milliyet\u00e7ilik, \u0130man Zaaf\u0131n\u0131n Tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bunlara mukabil, Yeni Said\u2019in mahkeme m\u00fcdafaalar\u0131nda, resm\u00ee zevatla muhatap oldu\u011funda veya ehl-i d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131, “menf\u00ee milliyet”in \u00e7ok zararlar\u0131ndan s\u00f6z etmekle birlikte, “Milliyet\u00e7ili\u011fi terkedin” demedi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu tavr\u0131n\u0131n sebebi, Yirmialt\u0131nc\u0131 Mektubun \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Mebhas\u0131nda net bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r:<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
“Fikr-i miliyette bir zevk-i nefs\u00e2n\u00ee var; gafletk\u00e2r\u00e2ne bir lezzet var; \u015feametli bir kuvvet var. Onun i\u00e7in \u015fu zamanda hayat-\u0131 i\u00e7timaiye ile me\u015fgul olanlara, \u2018Fikr-i milliyeti b\u0131rak\u0131n\u0131z\u2019 denilmez.”13[\u0130talikler bana ait].<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Buradaki tav\u0131r a\u00e7\u0131kt\u0131r. Kesinlikle “Milliyet fikri iyidir, ho\u015ftur, g\u00fczeldir; dolay\u0131s\u0131yla kimseye \u2018Fikr-i milliyeti b\u0131rak\u0131n\u2019 demeyin” \u015feklinde bir anlay\u0131\u015fa ula\u015fman\u0131n imk\u00e2n\u0131 yoktur. Bilakis, kullan\u0131lan ifadeler, Risale-i Nur\u2019un genelinde \u00e7izilen tablonun \u00f6zeti mahiyetindedir: Milliyet fikrinde var olan nedir? Nefsan\u00ee bir zevk. Gaflet y\u00fckl\u00fc bir lezzet. U\u011fursuz bir kuvvet. Bu tariflerin hi\u00e7birinde “m\u00fcsbet” bir boyut yoktur. Fakat, yine de, i\u00e7tima\u00ee hayatla me\u015fgul olanlara fikr-i milliyeti b\u0131rak\u0131n\u0131z denilmemelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, milliyet\u00e7ilik bir ba\u015flang\u0131\u00e7 de\u011fil, bir sonu\u00e7tur. Enenin emanete h\u0131yanetinin, n\u00fcb\u00fcvvet \u00e7izgisinden sapman\u0131n, felsefe \u00e7izgisine saplanman\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonucudur. Temeldeki bir zaaf\u0131n tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Temeldeki hastal\u0131klardan dolay\u0131 milliyet fikrine saplanm\u0131\u015f bir insana milliyet\u00e7ili\u011fi b\u0131rak demek, v\u00fccudunu saran kanser illetinden dolay\u0131 ba\u015f\u0131 a\u011fr\u0131yan bir hastay\u0131, ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131 ilac\u0131yla tedaviye kalk\u0131\u015fmak gibidir. Veya temeli sars\u0131lm\u0131\u015f bir binay\u0131 pencere \u00e7er\u00e7evelerini de\u011fi\u015ftirerek tamire kalk\u0131\u015fmak gibidir. Milliyet\u00e7ilik derinlerdeki bir yaralanman\u0131n sonucu ve belirtisidir; tedavisi, derinlerde bir \u00e7abay\u0131, iman\u00ee bir \u015fuurlanmay\u0131, enenin emaneti bihakk\u0131n eda eder hale gelmesini, felsefe bata\u011f\u0131ndan kurtulup n\u00fcb\u00fcvvet \u00e7izgisine r\u00e2m olmay\u0131 gerektirir. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, milliyet fikri imandaki zaaf\u0131n sonucudur; tedavisi ise, iman\u0131n talimi ve takviyesi ile olur. Yani, insan, milliyet\u00e7ilikten kurtulabilece\u011fi \u00e2let ve ila\u00e7lar\u0131 ancak iman dersleriyle bulabilir. Mesel\u00e2, kendisiyle ayn\u0131 soydan olan birinin ba\u015far\u0131s\u0131yla \u00f6v\u00fcnmek bir yanda milliyet\u00e7ili\u011fin bir ifadesi olmakla birlikte, \u00f6te yandaKur\u2019an\u2019\u0131n ders verdi\u011fi “Size her ne g\u00fczellik isabet ederse Allah\u2019tand\u0131r” iman\u00ee s\u0131rr\u0131ndan gafletin de ifadesidir. Kul kendi \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcnen g\u00fczelli\u011fi, hayr\u0131 Allah\u2019tan bilir ve b\u00f6ylece O\u2019na tevecc\u00fch eder, O\u2019nun bu ihsan\u0131na kar\u015f\u0131 ubudiyet ve \u015f\u00fck\u00fcrle mukabele eder. Kendi \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcnen, kendisine verilmi\u015f olan\u0131 sahiplenmemekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olan insan\u0131n, kendisiyle yetinmeyip ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcneni dahi sahiplenmesi iman noktas\u0131nda \u00e7ok ciddi bir hastal\u0131kt\u0131r. Tedavisi, ancak “biyedihi\u2019l-hayr\/Her hayr O\u2019nun elindedir” kuds\u00ee ilac\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Keza, kendi kavminden olan biri ile ba\u015fka kavimden biri aras\u0131ndaki bir kavgada kavminin taraf\u0131n\u0131 tutmak; dahas\u0131 birinin hatas\u0131yla onun kavmini de mahkum etmek milliyet\u00e7ili\u011fin bir ifadesidir. Oysa Kur\u2019an adaleti emretmektedir. Adaletin i\u00e7 d\u00fcnyam\u0131za ger\u00e7ekten yer etmesi ise, gerek k\u00e2inat\u0131n, gerek Kur\u2019an\u2019\u0131n ders verdi\u011fi \u00fczere, her fiili ve her emri adalet \u00fczere olan bir dil-i Hak\u00eem\u2019e ba\u011flanmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
“M\u00fcsbet milliyet” vard\u0131r<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Kuds\u00ee \u0130sl\u00e2miyet milliyeti yerine, T\u00fcrkl\u00fck, K\u00fcrtl\u00fck gibi \u0131rk esas\u0131na dayal\u0131 milliyet tan\u0131mlar\u0131n\u0131n Risale-i Nur\u2019da genelde b\u00f6ylesi bir menfi anlamla y\u00fckl\u00fc olmas\u0131yla birlikte, “m\u00fcsbet milliyet” tan\u0131m\u0131n\u0131n da kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu sat\u0131rlar\u0131n yazar\u0131, “m\u00fcsbet milliyet”ten as\u0131l kasd\u0131n “\u0130sl\u00e2m milleti” oldu\u011fu kanaatindedir. Nitekim, ayn\u0131 risalede “m\u00fcsbet ve kuds\u00ee \u0130sl\u00e2miyet milliyeti”nden14 s\u00f6z edilmektedir. Bu s\u00f6z\u00fcn velev ki \u0131rka dayal\u0131 milliyet anlay\u0131\u015f\u0131nda da “m\u00fcsbet” cihetler bulundu\u011fu \u015feklinde anla\u015f\u0131labilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcls\u00fcn, ortada \u00e7ok ciddi uyar\u0131lar ve \u00e7ok kesin kay\u0131tlar s\u00f6zkonusudur: “\u015eu m\u00fcsbet fikr-i milliyet, \u0130sl\u00e2miyete hadim olmal\u0131, kal\u2019a olmal\u0131, z\u0131rh\u0131 olmal\u0131.. yerine ge\u00e7memeli… Yoksa onu onun yerine ikame etmek, ayn\u0131 kal\u2019an\u0131n ta\u015flar\u0131n\u0131, kal\u2019an\u0131n i\u00e7indeki elmas hazinesinin yerine koyup, o elmaslar\u0131 d\u0131\u015far\u0131 atmak nev\u2019inden ahmak\u00e2ne bir cinayettir.”15 (Bu noktada, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 milliyetle a\u015f\u0131lama veya g\u00fcya milliyetle g\u00fc\u00e7lendirme gibi te\u015febb\u00fcslerin Risale-i Nur\u2019da “bid\u2019a,” “tahrip,” “ifsad” olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bir kez daha belirtelim.)<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
“M\u00fcsbet milliyet\u00e7ilik” olur mu?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Risale-i Nur\u2019un bir\u00e7ok yerinde “milliyet” meselesi ele al\u0131nmakla birlikte, “milliyet\u00e7ilik” kelimesinin ancak birka\u00e7 yerde ge\u00e7ti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu bahislerin birinde “menfi milliyet\u00e7ilik,”16 di\u011ferinde “menfi milliyet\u00e7iler”17 denilmektedir. Sadece “milliyet\u00e7iler” kelimesinin ge\u00e7ti\u011fi iki bahisten birinde “milliyet\u00e7iler” “tahribat\u00e7\u0131 ehl-i bid\u2019a” tan\u0131m\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmekte;18 di\u011ferinde ise \u015f\u00f6yle denilmektedir:<\/p>\n
<\/p>\n
“Asabiyet-i cahiliye, gaflet, dalalet, riya ve zulmetten m\u00fcrekkeb bir macundur. Onun i\u00e7in milliyet\u00e7iler milliyeti mabud ittihaz ediyorlar.”19<\/p>\n
<\/p>\n
Bu ifadelerin hi\u00e7birinde “milliyet\u00e7i”lik i\u00e7in m\u00fcsbet bir kullan\u0131m s\u00f6zkonusu de\u011fildir. Bununla birlikte, her nas\u0131lsa, Risale-i Nur\u2019un milliyet\u00e7ili\u011fi ikiye ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131, menfi milliyet\u00e7ili\u011fe kar\u015f\u0131 olup m\u00fcsbet milliyet\u00e7ili\u011fi tasvip etti\u011fi \u015feklinde genel bir h\u00fck\u00fcm \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Oysa, Risale-i Nur\u2019un hi\u00e7bir yerinde “m\u00fcsbet milliyet\u00e7ilik”ten s\u00f6z edilmemektedir. S\u00f6zkonusu olan, “m\u00fcsbet milliyet”tir ve bununla da hususan “kuds\u00ee \u0130sl\u00e2miyet milliyeti” kasdolunmaktad\u0131r. Ki, Risale-i Nur, “\u0130sl\u00e2m milliyet\u00e7ili\u011fi” dahi \u00f6nermemektedir. Maharet\u00e7e geri bir M\u00fcsl\u00fcman saat\u00e7i yerine, mahir bir Rum veya Ermeni saat\u00e7iyi tercih gibi, “Emaneti ehline tevdi edin” il\u00e2h\u00ee emrine dayanan hakkaniyetli bir tavr\u0131 sunan Risale-i Nur\u2019un “M\u00fcsl\u00fcmanc\u0131l\u0131k” dahi yapmazken, “m\u00fcsbet milliyet\u00e7ili\u011fi” s\u00f6zkonusu etmesi elbette d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu makalenin yazar\u0131, en ba\u015fta belirtilen hususlara dikkat \u00e7ekmekte; ve Risale-i Nur\u2019un tedavisine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir hali \u00e2deta mazur ve me\u015fru duruma getiren “m\u00fcsbet milliyet\u00e7ilik” ifadesini a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken ciddi bir yan\u0131lg\u0131 olarak g\u00f6rmektedir. Risale-i Nur\u2019da “m\u00fcsbet milliyet” vard\u0131r, “m\u00fcsbet ve kuds\u00ee \u0130sl\u00e2miyet milliyeti” vard\u0131r; ama “m\u00fcsbet milliyet\u00e7ilik” yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Risale-i Nur, her nevi asabiyetin tedavisine \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Zira, Resul-i Ekrem (a.s.m.) \u015fu hadisiyle, iman hakikatlerinin kalblerde tam bir ma\u2019kes bulmas\u0131n\u0131n asabiyetin a\u015f\u0131lmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131n\u0131 ders vermektedir: “\u0130sl\u00e2miyet cahiliye asabiyetini kesip atar.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Dipnotlar<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
13. a.g.e., s. 297.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
14. a.g.e., s. 297.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
15. a.g.e., s. 298.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
16. Barla L\u00e2hikas\u0131, s. 84.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
17. Mektubat, s. 302.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
18. a.g.e., s. 411.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
19. Mesnev\u00ee-i Nuriye, s. 103.<\/p>\n
<\/p>\n
\/kitap.asp?book=52<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
10.04.2001 R\u0130SALE-\u0130 NUR\u2019UN gere\u011fi gibi anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n, baz\u0131 engelleri a\u015fmay\u0131 gerektirdi\u011fini s\u00f6ylemek san\u0131r\u0131m m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kimi durumlarda, Risale-i Nur\u2019u anlama y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7abalar bu engellere tak\u0131l\u0131r. Bu ise, eksik ve hatta yanl\u0131\u015f anlamalara yol a\u00e7ar. Sonu\u00e7ta, hepsi Risale-i Nur\u2019a at\u0131fta bulunmakla birlikte, birbirinin z\u0131dd\u0131 olan anlay\u0131\u015flar dahi zuhur eder. Bu problemi a\u015fabilmek i\u00e7in ise, en ba\u015fta s\u00f6zkonusu engelleri […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83807","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n