27.12.2003<\/p>\n
\u2018M\u0130LL\u00ce E\u011e\u0130T\u0130M\u2019 ADLI TEK-T\u0130P insanlar yeti\u015ftirme \u00e7ark\u0131ndan ge\u00e7erken, biraz tarih de okutulur. Ve bu dersin Osmanl\u0131lar ile ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kurulu\u015f, y\u00fckselme, gerileme devirleri derken, I. \u0130brahim diye birinden de bahsedilir. Bilinen \u00fcnvan\u0131yla Deli \u0130brahim\u2019den. Tarih dersinin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc bir hayli zevkli ge\u00e7er. \u00d6\u011fretmen tebess\u00fcm, \u00f6\u011frenciler kahkaha halindedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u2018tarih\u2019 kitab\u0131nda, I. \u0130brahim\u2019in nas\u0131l bir deli oldu\u011fu, \u2018\u00e7ok komik\u2019 \u00f6rneklerle anlat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Asl\u0131nda, \u2018karde\u015f katli\u2019ne cevaz verilen bir saltanat ortam\u0131nda tahta aday olan insanlar\u0131n ruhlar\u0131n\u0131 saran ve sarsan ne gibi olaylar ge\u00e7ti\u011fi, ayr\u0131ca dikkate de\u011fer. Fakat, anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Deli \u0130brahim\u2019in s\u00f6z\u00fcmona delili\u011fi, bamba\u015fka bir hadisedir. Onun delili\u011fi apa\u00e7\u0131k ortadad\u0131r. En me\u015fhur bir delili ise, deniz yahut havuz kenar\u0131ndan ge\u00e7erken bal\u0131klara para atmas\u0131d\u0131r. Neden? “A\u00e7, a\u00e7\u0131k kalmas\u0131nlar.”<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Biz bug\u00fcn insanlar\u0131 i\u00e7in, b\u00f6ylesi bir hareket ger\u00e7ekten bir delilik \u00f6rne\u011fi olarak beliriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc, en y\u00fcce de\u011ferin \u2018menfaat,\u2019 en iyi de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fcn ise \u2018para\u2019 oldu\u011fu bu \u00e7a\u011fda, insanlar b\u0131rak\u0131n bal\u0131klar\u0131, insanlara bile kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z be\u015f kuru\u015f vermiyorlar. Birbirine \u00e7ok yak\u0131n insanlar, hatta ana baba ve \u00e7ocuklar dahi, para y\u00fcz\u00fcnden birbirine d\u00fc\u015febiliyor. Bu durumdaki bizler i\u00e7in bal\u0131klar, kesinlikle alt\u0131n sikkelere de\u011fer g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Belki \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz, ama yine de \u2018\u015fefkat ve merhamet\u2019 s\u0131n\u0131f\u0131ndan bir tavr\u0131 onlara \u00e7ok g\u00f6r\u00fcyor; ama ba\u015fka bir tav\u0131rla onlar\u0131 \u2018ge\u00e7im derdi\u2019nden kurtar\u0131yoruz: ac\u0131kan bal\u0131\u011fa, ustaca gizlenmi\u015f bir oltan\u0131n ucuna tak\u0131l\u0131 c\u00fcz\u2019\u00ee bir yem sunarak… Bal\u0131\u011f\u0131 aldat\u0131p avlayarak…<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
I. \u0130brahim \u00f6yle yapmad\u0131. \u00dcstelik, ge\u00e7insinler diye, onlara para bile verdi. Ve \u2018deli\u2019 oldu. Ama merhametli, \u015fefkatli; “Bal\u0131k bilmese de, H\u00e2l\u0131k bilir” diyebilen bir deli!<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Peki, biz \u2018ak\u0131ll\u0131\u2019lar ne yap\u0131yoruz? Bizler paralar\u0131 bal\u0131\u011fa atmay\u0131p da ne ediyoruz? Birer r\u0131zk vesilesi olarak onlar\u0131 bize G\u00f6ndereni tan\u0131yor muyuz? Dolay\u0131s\u0131yla, kuru\u015fu kuru\u015funa, Vereni bilerek ve Veren ad\u0131na m\u0131 kullan\u0131yoruz? Yoksa…?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu kabil sorularla bak\u0131nca, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bir numaral\u0131 y\u00fckselen de\u011feri \u2018t\u00fcketim,\u2019 olanca a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131yor. Belki I. \u0130brahim gibi hazine dolusu alt\u0131nlar\u0131m\u0131z yok, ama ka\u011f\u0131t paralar\u0131m\u0131z, bozukluk mang\u0131rlar\u0131m\u0131z var. Ve onlar\u0131, \u00e7o\u011fu kez, ihtiya\u00e7 \u00f6tesi yerlerde, ihtiya\u00e7 olmayan \u015feylere harc\u0131yoruz. \u0130htiya\u00e7 olan bir\u015feyi al\u0131rken dahi, as\u0131l paray\u0131 ihtiya\u00e7 olmayan k\u0131sm\u0131na veriyoruz. S\u00f6zgelimi bir ayakkab\u0131 al\u0131rken, ayakkab\u0131n\u0131n kendisine bir, markas\u0131na on \u00f6d\u00fcyoruz. S\u0131rt\u0131nda X markas\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00f6mlek yahut kazak i\u00e7in on kat fazla para veriyoruz. Mutfaklar\u0131m\u0131z ihtiyac\u0131m\u0131z olan \u015feylerden \u00e7ok, g\u00f6renek yahut tiryakilik belas\u0131na \u2018ihtiya\u00e7 haline getirilen\u2019 \u0131v\u0131r-z\u0131v\u0131rla dolu. Birin yetece\u011fi yerde, be\u015f al\u0131yoruz.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ve de hep kendimize al\u0131yoruz. Gere\u011finde ba\u015fkalar\u0131na ra\u011fmen, gere\u011finde ba\u015fkalar\u0131n\u0131 imrendirmek, k\u0131skand\u0131rmak, a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n suyunu ak\u0131tmak pahas\u0131na kendimize al\u0131yoruz. Sonu\u00e7ta, bitmeyen, bir t\u00fcrl\u00fc son bulmayan s\u00f6zde \u2018ihtiya\u00e7\u2019lar i\u00e7in b\u00fct\u00fcn bir \u00f6mr\u00fc harc\u0131yoruz.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu a\u00e7\u0131dan, san\u0131r\u0131m, Deli \u0130brahim ile aram\u0131zda fazlaca bir fark g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Deli \u0130brahim\u2019in onca paray\u0131 \u00e7ar-\u00e7ur etti\u011fi deniz, bildi\u011fimiz deniz idi. Para verdi\u011fi bal\u0131klar da, bildi\u011fimiz bal\u0131klar. Bizim de denizimiz var; g\u00f6rene\u011fi, g\u00f6steri\u015fi, h\u0131rs\u0131, rekabeti, reklam\u0131, \u00f6zentisi ile \u015fi\u015firilen ve kabart\u0131lan \u2018t\u00fcketim ekonomisi.\u2019 Bu denizde, Deli \u0130brahim\u2019in bal\u0131klar\u0131na bedel, bir t\u00fcrl\u00fc doymak bilmeyen d\u00fckkanlar\u0131, vitrinleri, markalar\u0131, ma\u011fazalar\u0131 besliyoruz. Her mevsim, her ay, belki de her g\u00fcn, \u2018a\u00e7, a\u00e7\u0131k kalmas\u0131nlar\u2019 diye, onlara para d\u00f6k\u00fcyoruz.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Deli \u0130brahim, muhtemelen, ger\u00e7ekten deliydi. Bal\u0131klara para at\u0131yordu. Peki, bu halimizle biz ne kadar ak\u0131ll\u0131y\u0131z?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\/kitap.asp?book=5<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
27.12.2003 \u2018M\u0130LL\u00ce E\u011e\u0130T\u0130M\u2019 ADLI TEK-T\u0130P insanlar yeti\u015ftirme \u00e7ark\u0131ndan ge\u00e7erken, biraz tarih de okutulur. Ve bu dersin Osmanl\u0131lar ile ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kurulu\u015f, y\u00fckselme, gerileme devirleri derken, I. \u0130brahim diye birinden de bahsedilir. Bilinen \u00fcnvan\u0131yla Deli \u0130brahim\u2019den. Tarih dersinin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc bir hayli zevkli ge\u00e7er. \u00d6\u011fretmen tebess\u00fcm, \u00f6\u011frenciler kahkaha halindedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u2018tarih\u2019 kitab\u0131nda, I. \u0130brahim\u2019in nas\u0131l bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83708","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n