28.12.2003<\/p>\n
HEP\u0130N\u0130ZDEN \u00d6Z\u00dcR D\u0130L\u0130YORUM. S\u00f6z vermi\u015ftim, yapamad\u0131m. \u0130\u00e7imdeki yang\u0131n\u0131 durduramad\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
Karar vermi\u015ftim; art\u0131k b\u00f6ylesi yaz\u0131lar yazmayacakt\u0131m. \u0130\u00e7 d\u00fcnyam\u0131 olanca yang\u0131n\u0131 ve olanca yal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde d\u0131\u015fa vurdu\u011fum bu yaz\u0131lar\u0131n bir dizi olumsuzlu\u011fu da bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131m. Bir kere, bu dile \u00f6ylesine a\u015fina olmu\u015ftum ki, d\u00fcnyama gelen her konu kolayca bu kal\u0131ba giriyordu. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, bu \u00fcsluba ziyadesiyle a\u015fina olmam, ba\u015fkaca \u00fcsluplarda gerileme sonucuna yol a\u00e7abilirdi. \u00dcstelik, kimi zaman kabr\u2013i kalbden hakikatler \u00e7\u0131plak \u00e7\u0131k\u0131yor, bu y\u00fczden ona buna sata\u015f\u0131yor gibi g\u00f6z\u00fckt\u00fc\u011f\u00fcm zamanlar oluyordu. Hem, y\u00fcre\u011fimin yang\u0131n\u0131yla yazd\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in, kimileri fazla k\u00f6t\u00fcmser, fazla sert ve ac\u0131mas\u0131z buluyordu beni.<\/p>\n
<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bunlar, art\u0131k son demek i\u00e7in yetip de artmaz m\u0131yd\u0131? <\/p>\n
<\/p>\n
Dahas\u0131, ciddi bir \u2018i\u015f kazas\u0131\u2019na u\u011fram\u0131\u015ft\u0131m. \u015eefkat hissimin ziyade galeyan\u0131yla do\u011fan b\u00f6ylesi bir dizi yaz\u0131y\u0131 Camide Dans Var v\u00e2veylas\u0131yla kitapla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131mda, beni yanl\u0131\u015f anlayanlar, \u2018\u015fefkatsiz\u2019 ilan edenler, hatta okumadan bu kitab\u0131mdan dolay\u0131 \u2018inanm\u0131\u015f \u015feytan\u2019 oldu\u011fuma h\u00fckmedenler vard\u0131. \u015eefkatsiz olsam bu yaz\u0131lar\u0131 yazmaz; herkese mavi boncuk da\u011f\u0131t\u0131p g\u00f6n\u00fcllerinin istedi\u011fi t\u00fcrden s\u00f6zlerle \u2018rating\u2019 edinmek varken netameli konulara asla girmezdim ger\u00e7i. Ama bunu b\u00f6yle bilmeyip beni \u2018\u015fefkatsiz\u2019 ilan edenler ger\u00e7ekten vard\u0131. Bunca g\u00f6n\u00fcl yorgunlu\u011fu aras\u0131nda, bir de b\u00f6ylesi \u2018i\u015f kazalar\u0131\u2019yla u\u011fra\u015fmaya hevesim yoktu.<\/p>\n
<\/p>\n
Ama yapamad\u0131m. \u0130\u00e7imdeki yang\u0131n\u0131 durduramad\u0131m. Bu \u00fcsluba perhizli olup ba\u015fkaca \u00fcsluplarla yaz\u0131lm\u0131\u015f ba\u015fkaca yaz\u0131larla ge\u00e7en zaman i\u00e7inde, derdimi olanca netli\u011fiyle ortaya d\u00f6kebildi\u011fim, duygular\u0131m\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi beraberce sunabildi\u011fim bu hasbi yaz\u0131lar\u0131 \u00f6zledim durdum. <\/p>\n
<\/p>\n
Tam da bu \u00fcslubun konusu dedi\u011fim bir dizi konu \u00e7oktand\u0131r not defterimde, kalbimde ve akl\u0131mda bekliyordu. Dert \u00e7ok, l\u00e2kin derdi bilen her insan\u0131n elinde kalem yoktu. Her konu, belki uzun uzad\u0131ya \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 gerektiriyor; ama \u2018te\u015frik-i mesai\u2019 denilen, \u2018i\u015ftirak-i \u00e2m\u00e2l-i uhrev\u00ee\u2019 denilen, \u2018mesailerin tanzimi ve teav\u00fcn d\u00fcsturunun teshili\u2019 denilen \u00f6l\u00e7\u00fclerin hakk\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc veremeyi\u015fimiz, bizi bundan al\u0131koyuyordu. \u00d6te yandan, her biri ayr\u0131 bir kitaba d\u00f6n\u00fc\u015fmeyi hak eden bu konular\u0131 bir kitap hacminde \u00e7al\u0131\u015fana dek, at\u0131 alanlar \u00dcsk\u00fcdar\u2019\u0131 ge\u00e7mekle kalmayacak; g\u00f6z\u00fcm\u00fcz a\u00e7\u0131k, akl\u0131m\u0131z uyu\u015fuk halde seyretti\u011fimiz kanallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla t\u00e2 i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131m\u0131za kadar ula\u015facaklard\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu duruma seyirci kalamazd\u0131m. \u201cNe haliniz varsa g\u00f6r\u00fcn!\u201d diyemezdim. \u201cRahat\u0131n\u0131za bak\u0131n\u201d da diyemezdim. Kimileri halinden memnun say\u0131l\u0131rd\u0131 ger\u00e7i. \u201cGer\u00e7ekten iyi haldeyiz\u201d diye diye neredeyse as\u0131rl\u0131k bir uykuya dalan g\u00f6n\u00fclleri p\u0131\u015fp\u0131\u015flay\u0131p \u00fcst\u00fcm\u00fcze bir gaflet yorgan\u0131 da ben \u00e7ekemezdim.<\/p>\n
<\/p>\n
\u00dczg\u00fcn\u00fcm. Yufka y\u00fcre\u011fim ona buna ili\u015fmeme elvermedi\u011fi halde; bu t\u00fcr yaz\u0131lar\u0131m y\u00fcz\u00fcnden ger\u00e7ekte hi\u00e7 de \u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131m halde asabi ve sert bir insan izlenimi b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131 biliyor oldu\u011fum halde, ba\u015fkaca \u00fcsluplar\u0131 ihmal etmeden, bu \u00fcsluba geri d\u00f6nd\u00fcm. \u015ei\u015feyi ta\u015fa \u00e7alm\u0131\u015ft\u0131m bir kere; \u2018k\u00f6t\u00fc ve \u015fefkatsiz sert adam\u2019 da deseler, art\u0131k farketmezdi. Bana \u2018\u015fefkatsiz\u2019 diyecekler diye hastal\u0131\u011f\u0131 gizlemek tam bir \u015fefkatsizlikti. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
* * *<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcm bu \u00fcslupla yaz\u0131lm\u0131\u015f yeni sat\u0131rlar hen\u00fcz ortada yokken, bizim cephede yeni bir\u015fey olmam\u0131\u015ft\u0131 asl\u0131nda. Birka\u00e7 kere iktidarlar de\u011fi\u015fti, ama \u2018peynir gemisi\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fma tarz\u0131 de\u011fi\u015fmedi. Ne ki, ayak seslerini \u00e7ok \u00f6nceden duyuran bir s\u00fcre\u00e7 g\u00fc\u00e7 kazand\u0131 ve milliyet\u00e7ili\u011fin y\u00fckseli\u015fi denilebilecek bir v\u00e2k\u0131a ya\u015fand\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu y\u00fckseli\u015f, pek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmamal\u0131yd\u0131 esas\u0131nda. Bu toplumun \u00e7o\u011fu ferdi, \u2018d\u00fcnyan\u0131n \u0130sl\u00e2m\u2019a muhta\u00e7\u2019 olup olmad\u0131\u011f\u0131nda ku\u015fkulu da olsa, \u2018\u0130sl\u00e2m \u00e2leminin T\u00fcrkiye\u2019ye muhta\u00e7\u2019 oldu\u011fundan sittin senedir emindi. Asla g\u00fcvenilir olmayan \u2018asabiyet-i milliye\u2019 adl\u0131 kaynaktan al\u0131nan haberlere g\u00f6re, b\u00fct\u00fcn \u0130sl\u00e2m \u00e2lemi \u2018T\u00fcrkiye\u2019nin lider olmas\u0131n\u0131 bekliyor\u2019du. Bu i\u015f i\u00e7in muhta\u00e7 olunan kudret , bile\u015fimi t\u00fcm insanlar\u0131n kanlar\u0131yla ayn\u0131 olan bizim \u2018asil kan\u2019da mevcuttu. Her fani gibi, \u015fu ihtiyar d\u00fcnya da zeval bulacak; ama i\u00e7indeki bir b\u00f6lge her nas\u0131lsa payidar kalacakt\u0131. Hem, \u2018devlet-i ebed-m\u00fcddet\u2019 adl\u0131 bir miras\u0131m\u0131z, \u015fanl\u0131 bir mazimiz, \u00fc\u00e7 k\u0131tada at ko\u015fturmu\u015f ecdad\u0131m\u0131z vard\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Bilmem ka\u00e7 k\u00fcsur y\u0131ld\u0131r bunlar\u0131 anlatarak kendimizi co\u015fturarak \u2018peynir gemisi\u2019ni y\u00fcr\u00fct\u00fcrken asl\u0131nda az gidiyor, uz gidiyor, bir arpa boyu yol gidiyorduk. Ama sorumlusu biz de\u011fildik bunun. \u2018D\u00f6rt taraf\u0131m\u0131z d\u00fc\u015fmanla sar\u0131lm\u0131\u015f\u2019t\u0131. Her g\u00fcn \u201cBir f\u00e2s\u0131k size bir haber getirirse, durup ara\u015ft\u0131r\u0131n\u201d il\u00e2h\u00ee ferman\u0131na ra\u011fmen saatler boyu a\u011fz\u0131 a\u00e7\u0131k okuyup dinledi\u011fimiz f\u00e2s\u0131k haberleri, etraf\u0131m\u0131zdaki herkesin, \u00f6zellikle kom\u015fu M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkelerin b\u00f6yle oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu. T\u00fcrk herkese dosttu ama, \u2018T\u00fcrk\u2019\u00fcn T\u00fcrk\u2019ten ba\u015fka dostu yok\u2019tu. Hatta, T\u00fcrk\u2019\u00fcn bile T\u00fcrk\u2019e dost oldu\u011funu s\u00f6ylemek zordu. Bir gazetenin man\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc psikolojiye bak\u0131l\u0131rsa \u2018d\u0131\u015f d\u00fc\u015fman ihtiyac\u0131\u2019n\u0131 ge\u00e7ersiz k\u0131lacak say\u0131da \u2018i\u00e7 d\u00fc\u015fman\u2019\u0131m\u0131z vard\u0131. Oysa biz, \u2018Adriyatik\u2019ten \u00c7in seddine\u2019 dost\u00e7a uzanmak istiyorduk. Ve, \u2018bug\u00fcn hak etti\u011fimiz yerde olmasak da,\u2019 hayal d\u00fcnyam\u0131z\u0131n biricik kahraman\u0131 bizdik. \u00d6yle ki, \u2018bizden iyi M\u00fcsl\u00fcman da yok\u2019tu.<\/p>\n
<\/p>\n
Benim bu \u00fcslubu terketti\u011fim d\u00f6nemde, nice dil bu s\u00f6zleri terketmemi\u015fti. Kendimi bildim bileli duydu\u011fum bu s\u00f6zlerin ard\u0131 arkas\u0131 kesilmek ne kelime, bu s\u00f6yleme yeni unsurlar eklenmi\u015fti. \u00d6n\u00fcm arkam, sa\u011f\u0131m solum bu s\u00f6zlerle sobelenmi\u015fti. G\u00f6z\u00fcm\u00fc her a\u00e7\u0131\u015f\u0131mda, m\u00fclahazat hanemi bu s\u00f6zler sobeliyordu. Meclis k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnden vaaz k\u00fcrs\u00fcs\u00fcne, TV ekran\u0131ndan kahve k\u00f6\u015felerine, e\u015f-dost ziyaretlerinden i\u015fyeri sohbetlerine.. her yerde yine bu s\u00f6zler telaffuz olunuyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
Oysa, sokaklar, caddeler ve meydanlar b\u00f6yle s\u00f6ylemiyordu. Sokaklar, caddeler ve meydanlar, tam aksine, bu \u00fclkenin art\u0131k bir \u2018a\u00e7\u0131khava t\u0131marhanesi\u2019ne d\u00f6n\u00fc\u015fme riskiyle y\u00fczy\u00fcze oldu\u011funu haber veriyordu. Neredeyse y\u00fcz ya\u015f\u0131na basm\u0131\u015f basmakal\u0131p ve de bayat cevaplar h\u00e2l\u00e2 tedav\u00fcldeydi. Haz\u0131r cevaplar \u00e7oktu ama, bu haz\u0131r cevaplara sorular soran fazlaca yoktu. Ama haz\u0131r cevaplar\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcp, israf\u0131n, d\u00fcnyev\u00eeli\u011fin, a\u00e7\u0131k-sa\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n \u0130sl\u00e2m \u00e2lemindeki zirvesi olan diyarda garip bir \u2018en iyi M\u00fcsl\u00fcman\u2019l\u0131k iddias\u0131 tutturan milyonlar vard\u0131. \u201cKar\u015f\u0131mda m\u00fcthi\u015f bir yang\u0131n var\u201d diyen b\u00fcy\u00fck insan \u00e7oktan bu fani d\u00fcnyaya elveda demi\u015f; l\u00e2kin yang\u0131n art\u0131k g\u00f6\u011fs\u00fcm\u00fcn tam ortas\u0131na yerle\u015fmi\u015fti. Alevleri nice g\u00f6n\u00fclleri cehennem yolcusu eden bir yang\u0131n\u0131n i\u00e7inde ya\u015f\u0131yordum. Yetkililer denizden su alan u\u00e7aklar\u0131n yang\u0131nlar i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu ama, ben i\u00e7in i\u00e7in yan\u0131yordum. \u00c7ocuklar, gen\u00e7ler, b\u00fcy\u00fckler, ya\u015fl\u0131lar.. hep beraber yan\u0131yorduk. Ye\u015fili karaya, g\u00fcnd\u00fcz\u00fc geceye d\u00f6nd\u00fcren bir s\u00fcrecin \u00e7ekim alan\u0131 i\u00e7indeydi herkes.<\/p>\n
<\/p>\n
Durum buyken, i\u00e7 d\u00fcnyama kapanamad\u0131m. G\u00f6z g\u00f6re g\u00f6re, \u2018\u00fc\u00e7 maymunlar\u2019\u0131 oynayamad\u0131m. Koca bir toplumu muhatap alan, ama o toplumun y\u00fczde birinin bile anlamas\u0131 imk\u00e2ns\u0131z olan, anla\u015f\u0131lmazl\u0131k harikas\u0131 kimi entellekt\u00fcel analizlerle de avunamad\u0131m. \u201cBiota analizlerim g\u00f6steriyor ki, bal\u0131\u011f\u0131n mortalite oran\u0131 y\u00fczde y\u00fcze ula\u015fm\u0131\u015f\u201d gibi l\u00e2flar\u0131 oldum olas\u0131 sevememi\u015ftim zaten. A\u00e7\u0131k konu\u015fmak en iyisiydi: \u201cBal\u0131k \u00f6lm\u00fc\u015f.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130\u015fte o y\u00fczden, \u2018olgusal ger\u00e7eklerin kavramsal analizi\u2019ne girecek de\u011fildim. \u2018Epistemik b\u00f6l\u00fcnmenin arkaplan\u0131ndaki ontolojik k\u0131r\u0131lma\u2019larla da i\u015fim yoktu. Gere\u011finde, erbab\u0131 i\u00e7in bu da yaz\u0131l\u0131rd\u0131; y\u00fczde bir ancak bu dilden anl\u0131yorsa, y\u00fczde bir i\u00e7in o dil de kullan\u0131l\u0131rd\u0131. Ama \u00f6zellikle ve \u00f6ncelikle, herkesin anlad\u0131\u011f\u0131 dilden konu\u015fmak gerekiyordu. A\u00e7\u0131k konu\u015fmak gerekiyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
B\u00f6yle diyerek girecektim konuya. Anlama niyeti varsa, bakkal Hasan amca da anlayacakt\u0131 beni. A\u00e7\u0131k konu\u015facakt\u0131m; yaral\u0131 bir y\u00fcre\u011fin t\u00fcm s\u0131z\u0131lar\u0131n\u0131 da ta\u015f\u0131yarak konu\u015facakt\u0131m. Belki sert, belki ifratk\u00e2r, belki densiz ve ac\u0131mas\u0131z denilecekti. Ama, mesel\u00e2 \u2018mill\u00ee i\u00e7ecek\u2019 olarak ayranlar\u0131n iyice kabard\u0131\u011f\u0131 bir ortamda halimizi Kur\u2019\u00e2n mihengine vurman\u0131n getirdi\u011fi h\u00fcz\u00fcn ve teess\u00fcf haliyle k\u0131ld\u0131\u011f\u0131m bir yats\u0131 namaz\u0131nda, tam da \u2018na\u2019b\u00fcd\u00fc\u2019y\u00fc o g\u00fcn otuz k\u00fcsuruncu kez okurken d\u00fcnyama gelen o ifadeyi yaln\u0131z kendime saklamaya yeltenmeyecektim. Otuz y\u0131ld\u0131r \u00e7ekti\u011fim umum\u00ee foto\u011fraf\u0131n ad\u0131 a\u00e7\u0131k \u015fekilde belirirken, y\u00fcre\u011fimi yaralayan bir b\u00fcy\u00fck manzaran\u0131n resimalt\u0131 belli olmu\u015ftu bile: <\/p>\n
<\/p>\n
\u2018\u0130sl\u00e2m\u2019a kar\u015f\u0131 T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m.\u2019<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
* * *<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Maalesef, durum buydu.<\/p>\n
<\/p>\n
Vaktiyle \u2018Din Yok, Milliyet Var\u2019 diye at\u0131lan ok, o haliyle hi\u00e7bir imanl\u0131 g\u00f6\u011fs\u00fc yarmam\u0131\u015f; ama Rabbimin gani gani rahmete eri\u015ftirmesini diledi\u011fim Babanzade Ahmed Naim\u2019in seksen k\u00fcsur y\u0131ll\u0131k uyar\u0131s\u0131na ra\u011fmen, bizi \u2018din nam\u0131na avlamak i\u00e7in\u2019 kullan\u0131lan \u2018milliyet oltas\u0131\u2019 garip bir sentezle d\u00fcnyam\u0131zda hazin bir tireleme yapm\u0131\u015ft\u0131: T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m ve elbette M\u00fcsl\u00fcman-T\u00fcrk. Daha iki g\u00fcn \u00f6nce, ciddi bir kaza ge\u00e7iren, ama burnu dahi kanamayan birinin arabadan \u201cBir\u015feyim yok\u201d diye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, ama gece yar\u0131s\u0131 \u2018beyin kanamas\u0131\u2019yla ebed yolculu\u011funa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015ftim. \u0130\u00e7 kanamalar belki \u2018zevahiri kurtar\u0131yor\u2019du, ama \u00f6l\u00fcm\u00fcn ta kendisiydi bu. A\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yaralar a\u00e7\u0131k se\u00e7ik ortada olan \u2018Din Yok, Milliyet Var\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131 belki maddi eziyetler \u00e7ektirmi\u015f, ama imanl\u0131 sinelere pek zarar vermemi\u015fti. Oysa nice zamand\u0131r \u2018T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m\u2019 terkibiyle \u00f6zetlenen i\u00e7 kanama, manev\u00ee \u00f6l\u00fcmler getiriyordu. Niyetleri ifsad, amelleri iptal ediyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu duruma seyirci kalamazd\u0131m. \u0130\u00e7 kanamay\u0131 g\u00f6re g\u00f6re susup, bu manev\u00ee \u00f6l\u00fcmlere ortak olamazd\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
* * *<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Zaten, yeterince ortak vard\u0131. Neredeyse herkes ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6yl\u00fcyor, ayn\u0131 \u015feyi duya duya insan \u2018do\u011fru\u2019 \u015f\u0131kk\u0131n bu oldu\u011fu vehmine d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcyor; zihinler ve kalbler ba\u015fka bir \u015f\u0131kka kar\u015f\u0131 \u00e2deta kilitleniyordu. Tekrar tekrar konu\u015farak kendimizi \u015fartland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir husus s\u00f6zkonusuydu.<\/p>\n
<\/p>\n
Mesel\u00e2 \u2018T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130sl\u00e2m \u00e2leminin lideri oldu\u011fu\u2019 s\u00f6yleniyordu. Yaln\u0131zca T\u00fcrklerin de\u011fil, b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00f6yle s\u00f6yledi\u011fi rivayet ediliyordu. Hep ayn\u0131 \u015fey s\u00f6ylendi\u011fi i\u00e7in de, meseleyi tahkik etme l\u00fczumu dahi hissedilmiyordu. <\/p>\n
<\/p>\n
Keza, \u2018en iyi M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n bizde oldu\u011fu\u2019 s\u00f6yleniyordu. \u0130nsanlar birbirine buna dair kaynaks\u0131z rivayetler iletiyor; ve b\u00f6ylece, sanal da olsa, pohpohlanmak, nefse haz veriyordu. Bu rivayetlerin sahiplerine \u201cMihengin ne, kayna\u011f\u0131n kim?\u201d diyen yoktu. \u2018B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131 tahkik ederek mi bu sonuca ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u2019 asla sorulmuyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
Hem, \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fik b\u00f6l\u00fcmlerinde ya\u015fanan ac\u0131lar, her keresinde \u2018vaktiyle T\u00fcrklerin k\u0131ymetini bilmeyi\u015f\u2019e ba\u011flan\u0131yordu. Ama \u201cT\u00fcrklerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131lar ve sanc\u0131lar neyin k\u0131ymetini bilemeyi\u015fin sonucu?\u201d diye sormak hem akla, hem de nefsin i\u015fine gelmiyordu. <\/p>\n
<\/p>\n
Keza, s\u0131k s\u0131k \u2018T\u00fcrklerin \u0130sl\u00e2m\u2019a hizmetleri\u2019nden s\u00f6z ediliyordu. Hep bunlar anlat\u0131l\u0131yordu. Ama Araplar\u0131n, \u0130ranl\u0131lar\u0131n, Hintlilerin, K\u00fcrtlerin, Malaylar\u0131n, Zencilerin, Kafkas \u0131rklar\u0131n\u0131n, Berberilerin.. \u0130sl\u00e2m\u2019a hizmeti nedense atlan\u0131yordu.<\/p>\n
<\/p>\n
Ve b\u00f6yle b\u00f6yle beslenen bir milliyet\u00e7ilik duygusuyla, Kel\u00e2m-\u0131 Ezel\u00ee\u2019nin \u2018ancak karde\u015ftirler\u2019 diye ferman buyurdu\u011fu inananlar, \u00f6z karde\u015f-\u00fcvey karde\u015f ayr\u0131m\u0131na konu ediliyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
Ve b\u00f6yle b\u00f6yle beslenen bir milliyet\u00e7ilik duygusuyla, Res\u00fbl-i Ekrem\u2019in (a.s.m.) \u201c\u0130sl\u00e2m olma a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Habe\u015fli bir k\u00f6le ile Kurey\u015fli bir efendi aras\u0131nda fark yoktur\u201d \u015feklindeki ferman\u0131na ra\u011fmen, T\u00fcrkler ile di\u011fer M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda a\u00e7\u0131k bir ayr\u0131ma giri\u015filiyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
* * *<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Sak\u0131z gibi dilimize yap\u0131\u015fm\u0131\u015f bir \u2018mill\u00ee \u015fuur ve gurur\u2019 l\u00e2f\u0131 vard\u0131. Bu s\u00f6z\u00fc Alman cumhurba\u015fkan\u0131 bile sorgulayabiliyordu da, biz bu sorgulaman\u0131n uza\u011f\u0131ndayd\u0131k. Oysa biz Kur\u2019\u00e2n\u2019a Alman cumhurba\u015fkan\u0131ndan daha yak\u0131n de\u011fil miydik? Ve bu s\u00f6z Kur\u2019\u00e2n\u2019da tekrar tekrar zemmedilen bir hal de\u011fil miydi? Ubudiyetin en k\u00fcll\u00ee, en y\u00fcksek, en umum\u00ee cilvesi h\u00fckm\u00fcndeki hacc\u0131 bile kendine \u00e2let edip lekelemesi, bu s\u00f6z\u00fcn bu Kur\u2019\u00e2n\u00ee zemm, itab ve tahkire ne kadar da liyakat kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u015fik\u00e2r delili de\u011fil miydi?<\/p>\n
<\/p>\n
Bir \u2018k\u00fcll\u00ee ve azam\u00ee ubudiyet\u2019 idi hac. \u2018Gaib\u00e2ne bir ubudiyet\u2019ten \u2018h\u00e2z\u0131r\u00e2ne bir ubudiyet\u2019e ge\u00e7i\u015fin talimiydi. Her an Rabbimizin huzurunda oldu\u011fumuzun idrakiyle ya\u015famam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak bir dizi men\u00e2siki vard\u0131. Bizi t\u00fcm d\u00fcnyev\u00ee libaslardan s\u0131yr\u0131lmaya, Hesap G\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u015fuuruyla ya\u015famaya sevketmesi gereken o ibadet, \u2018g\u00f6\u011fs\u00fcndeki ay-y\u0131ld\u0131zl\u0131 bayra\u011f\u0131n gururuyla\u2019 yap\u0131l\u0131yordu. Hac hat\u0131ralar\u0131, \u00e7o\u011fu kez, vecd ve tefekk\u00fcr tablolar\u0131yla s\u00fcslenmek yerine, milliyet\u00e7i analizlerle kirletiliyordu. Orada, ayr\u0131 \u0131rk, dil ve renklerin ay\u0131ramad\u0131\u011f\u0131; ayn\u0131 \u2018iman dili\u2019ni konu\u015fan insanlar olarak kalam\u0131yorduk. Burada bunca zamand\u0131r zihnimize zerkedilen ayr\u0131mlar, orada daha bir \u015fahlan\u0131yordu: \u0130ranl\u0131lar huysuz ve riyak\u00e2r, Araplar pis ve ma\u011frur, Afrikal\u0131lar vah\u015fi, Hintliler uyu\u015fuktu. Ya T\u00fcrkler? M\u00fckemmel! \u201cEn iyi M\u00fcsl\u00fcman biziz.\u201d Daha hacdan d\u00f6ner d\u00f6nmez g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, Paris\u2019i bile utand\u0131racak sokak manzaralar\u0131n\u0131 hat\u0131rlayan birazc\u0131k insafl\u0131 insanlar bile, en sonunda yine \u015fu c\u00fcmleyi sarfediyorlard\u0131: \u201cGene de bizden iyisi yok.\u201d <\/p>\n
<\/p>\n
Elbette, t\u00fcm bunlara dair delillerimiz de vard\u0131. \u201cMesel\u00e2, adam gidip musluklardan abdest alm\u0131yor. Yan\u0131nda bir ma\u015fraba var. Elini ona dald\u0131r\u0131p al\u0131yor abdestini. Halbuki, bir kere el girdikten sonra o su necis olur, onunla abdest al\u0131nmaz. Herif, pis suyla abdest ald\u0131m san\u0131yor.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
Oysa, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ki\u015fi, Hanbel\u00ee mezhebinin ictihad\u0131na g\u00f6re hareket eden bir m\u00fc\u2019mindi belki. Bizim \u2018Hanef\u00ee\u2019 ilmihalinden ba\u015fka bir\u015fey bilmeyen, onu da yar\u0131m-yamalak bilen; ama hacc gibi a\u011f\u0131r bir ibadetin zahmetini g\u00f6ze alm\u0131\u015f m\u00fc\u2019minleri tenbellikle su\u00e7lamay\u0131 \u00e7ok iyi bilen biri oldu\u011fumuzu nereden bilsindi?<\/p>\n
<\/p>\n
Yine, konu\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorduk. \u201cMesel\u00e2, adam uyuyor, baya\u011f\u0131 horultusu bile geliyor. Sonra kalk\u0131yor, do\u011fru namaza duruyor. Abdest almak filan yok.\u201d <\/p>\n
<\/p>\n
Oysa, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ki\u015fi, Malik\u00ee mezhebinin ictihad\u0131na g\u00f6re hareket eden bir m\u00fc\u2019mindi belki de. Bu mezhebe g\u00f6re, sa\u011f yan\u0131na uzan\u0131p yine o vaziyette uyanan biri i\u00e7in abdestinin s\u0131hhatine h\u00fckmedildi\u011fini bilmedi\u011fimizi nereden bilsindi? <\/p>\n
<\/p>\n
Ama \u2018mill\u00ee \u015fuur ve gurur\u2019 sayesinde \u00e7ok iyi bildi\u011fimiz ba\u015fka bir\u015fey vard\u0131: Bir m\u00fc\u2019min i\u00e7in hacc\u0131 farz k\u0131lan \u015fartlardan biri zenginlikti ve i\u015fte bu \u2018zenginlik\u2019 \u015fart\u0131n\u0131 \u0130mam Malik geni\u015f anlamda yorumluyordu. Hen\u00fcz nisap miktar\u0131 paras\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde o paray\u0131 kazanabilecek bir s\u0131hhat ve \u00e2fiyete sahip olan i\u00e7in de hacc\u0131n efdaliyetine h\u00fckmediyordu. O y\u00fczden, niceleri, Afrika \u00e7\u00f6llerinden kalk\u0131yor; ubudiyet \u015fuuruyla, gere\u011finde yaya y\u00fcr\u00fcmeyi, gere\u011finde klimal\u0131 otellerde de\u011fil de sokaklarda uyumay\u0131 g\u00f6ze alarak, yollara d\u00fc\u015f\u00fcyordu. Bizim d\u00fc\u015f\u00fcnmeye bile cesaret edemedi\u011fimiz bu me\u015fakkati g\u00f6ze alanlar\u0131 ne kadar da kolayl\u0131kla \u2018tenbellik\u2019 ve \u2018gev\u015feklik\u2019le su\u00e7luyorduk!<\/p>\n
<\/p>\n
\u00dcstelik, su\u00e7lamay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorduk. \u201cAdamlar\u0131n Kur\u2019\u00e2n\u2019a hi\u00e7 sayg\u0131s\u0131 yok. Kimi aya\u011f\u0131n\u0131 uzatm\u0131\u015f, \u00f6yle okuyor. Kimi yan yatm\u0131\u015f, \u00f6yle okuyor.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
O m\u00fc\u2019minin kusuru, Kur\u2019\u00e2n\u2019a h\u00fcrmetsizlik de\u011fildi. Kur\u2019\u00e2n\u2019a olan h\u00fcrmetini, T\u00fcrkler gibi, \u2018onu hi\u00e7 yan\u0131nda ta\u015f\u0131mama\u2019 suretinde g\u00f6stermeyi\u015fi idi. Kur\u2019\u00e2n\u2019a olan h\u00fcrmetini, T\u00fcrkler gibi, o Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n \u201cSizden bir topluluk di\u011ferini ay\u0131plamas\u0131n\u201d emrini \u00e7i\u011fneyerek g\u00f6stermeye de kalk\u0131\u015fm\u0131yordu. Bilakis, yine Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n \u201cOnlar ayakta, otururken ve yan uzan\u0131yorken Allah\u2019\u0131 anarlar\u201d ferman\u0131ndan hareketle \u00f6yle yap\u0131yordu. Ayakta durmak bir yana, oturamayacak kadar yorulmu\u015f olmas\u0131n\u0131, Kur\u2019\u00e2n\u2019dan ayr\u0131 kalman\u0131n mazereti k\u0131lm\u0131yordu. <\/p>\n
<\/p>\n
Ne ki, \u2018i\u00e7inde Kur\u2019\u00e2n olan odada uyuyamayan Osman Gazi\u2019 menk\u0131beleriyle b\u00fcy\u00fcyen bizler, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve okunur yerde durmad\u0131\u011f\u0131, sar\u0131p sarmalanarak ula\u015f\u0131lamayacak kadar y\u00fckseklerde sakland\u0131\u011f\u0131 odalarda rahat ediyorduk. Osman Gazi\u2019nin Kur\u2019\u00e2n\u2019s\u0131z bir odada nas\u0131l rahat edip uyudu\u011funa hayret edenimiz yoktu. Ashab\u0131n en se\u00e7kin yedi kurras\u0131ndan biri olan Abdullah ibn Mes\u2019ud\u2019un \u201cKur\u2019\u00e2n hep g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde bulunsun ki, b\u00fcy\u00fckler onu okuyup ders als\u0131n, k\u00fc\u00e7\u00fckler de \u00f6\u011frensin\u201d \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcnden de haberimiz yoktu.<\/p>\n
<\/p>\n
\u201c\u015eecaat arzederken, merd-i K\u0131pt\u00ee sirkatin s\u00f6yler\u201d demi\u015fti Ziya Pa\u015fa. Hac ziyaretleri ise, \u2018dindarl\u0131k arzederken merd-i T\u00fcrk\u2019\u00fcn cehaletini s\u00f6yledi\u011fi\u2019 b\u00f6ylesi hat\u0131ralarla sonlan\u0131yordu. Hacc\u0131n as\u0131l m\u00e2n\u00e2s\u0131 m\u0131? Tavaf\u0131n insana ne hissettirdi\u011fi mi? \u201cLebbeyk, Allah\u00fcmme lebbeyk! Lebbeyk, l\u00e2 \u015ferike leke lebbeyk!\u201d derken, Rabbine \u2018Sen\u2019 diye hitap etmenin, yani gaib\u00e2ne bir ubudiyetten haz\u0131r\u00e2ne bir ubudiyete ge\u00e7i\u015fin co\u015fkusu ve sevinci mi? Dosdo\u011fru Rabbine y\u00f6nelip \u201c\u0130\u015fte geldim. Emrindeyim. Senin orta\u011f\u0131n yoktur\u201d diyerek, her an O\u2019nun huzurunda oldu\u011fumuzu t\u00fcm duygular\u0131m\u0131zla hissetmi\u015f olman\u0131n vecdi mi? Ortada sabit vaziyette duran K\u00e2be etraf\u0131nda herkesin her an hareket halinde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyle, her biri fena ve zevale ko\u015fan t\u00fcm mahlukat\u0131n O\u2019ndan geldi\u011fini, O\u2019nunla kaim oldu\u011funu ve O\u2019na d\u00f6n\u00fcc\u00fc oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek mi? Yine o tavaf esnas\u0131nda, \u015fartlar de\u011fi\u015fse de, Rabbimizin isimlerinin hep baki kald\u0131\u011f\u0131n\u0131; her hal ve \u015fartta O\u2019na o g\u00fczel isimleriyle dua ve niyaz halinde olma gere\u011fini hat\u0131rlamak m\u0131?<\/p>\n
<\/p>\n
Ne yaz\u0131k ki, hay\u0131r. \u2018Allahuekber\u2019ler, \u2018Lebbeyk\u2019ler ile m\u00fccehhez o kuds\u00ee ibadet dahi, kimilerince, \u2018mill\u00ee gurur ve \u015fuur\u2019a alet ediliyordu. Tek bir sa\u00e7 telini koparman\u0131n, k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir otun minnac\u0131k yapra\u011f\u0131n\u0131 kesip atman\u0131n, ufac\u0131k bir kar\u0131ncay\u0131 dahi \u00f6ld\u00fcrmenin yasak oldu\u011fu o ibadet esnas\u0131nda, k\u00e2inat\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck-b\u00fcy\u00fck, alt-\u00fcst ayr\u0131mlar\u0131yla b\u00f6l\u00fcp baz\u0131 \u015feyleri hakir g\u00f6rmeme dersini almam\u0131z gerekirdi; ama ne yaz\u0131k ki alam\u0131yorduk. Her\u015feyin, kendisi k\u00fc\u00e7\u00fck ve \u00f6nemsiz g\u00f6z\u00fckse bile, Rabbin eseri ve sanat\u0131 olma itibar\u0131yla sonsuz derecede b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli oldu\u011funu derketmiyorduk. Bir sa\u00e7 telini ve bir kar\u0131ncay\u0131 \u00f6nemsiz g\u00f6rmeme emrini veren o Rabbin huzurunda, O\u2019na ibadet \u015fuuruyla K\u00e2be\u2019ye gelmi\u015f milyonlar\u0131 bir \u00e7\u0131rp\u0131da a\u015fa\u011f\u0131l\u0131yor, \u2018ikinci s\u0131n\u0131f M\u00fcsl\u00fcman\u2019 yap\u0131yor, hatta defterden silip at\u0131yorduk. <\/p>\n
<\/p>\n
Tek ba\u015f\u0131na \u2018\u0130sl\u00e2m\u2019la yetinmeyip \u2018T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m\u2019 kal\u0131b\u0131na girmek akl\u0131m\u0131z\u0131 ve kalbimizi b\u00f6ylesine bozuyor, hac gibi azam bir ubudiyeti bile lekeliyordu. \u2018Keff\u00e2reti\u2019z-z\u00fcnub\u2019 olarak g\u00fcnahlar\u0131m\u0131z\u0131n aff\u0131na vesile k\u0131lmam\u0131z gereken bir ibadet, \u2018mill\u00ee gurur ve \u015fuur\u2019la \u2018kessaret\u00fc\u2019z-z\u00fcnub\u2019 oluyor, g\u00fcnah\u0131m\u0131z\u0131 kat kat \u00e7o\u011faltman\u0131n vesilesi k\u0131l\u0131n\u0131yordu.<\/p>\n
<\/p>\n
Hele bir de, \u2018hac ziyareti\u2019ne kadar gelmi\u015fken Mekke ve Medine\u2019deki Osmanl\u0131 eserlerini \u2018ziyaret\u2019 ettiysek, i\u015fler iyice kar\u0131\u015f\u0131yordu: \u201cEn g\u00fczel eserler de, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n yapt\u0131klar\u0131…\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
* * *<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Hac gibi k\u00fcll\u00ee bir ibadetin ba\u015f\u0131na bu gelirken, sair \u015feylerin ba\u015f\u0131na neler neler geliyordu. Mesel\u00e2, ibadet i\u00e7in yap\u0131lan camiler \u2018T\u00fcrk mimarisinin ihti\u015fam\u0131n\u0131 sergileme\u2019siyle an\u0131l\u0131yordu. Oysa, yak\u0131nlarda, \u00fcnl\u00fc bir \u015fairin \u00fcnl\u00fc bir \u015fiirini de\u011ferlendiren bir yaz\u0131 okumu\u015ftum. \u015eairin Bursa\u2019daki camilere \u2018namaz\u2019 ve \u2018ibadet\u2019 m\u00e2n\u00e2s\u0131ndan ziyade maddi boyutuyla yakla\u015fmas\u0131nda; \u2018materyal\u2019i \u2018m\u00e2n\u00e2\u2019n\u0131n \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131karmas\u0131nda \u2018gizli bir materyalistik unsur\u2019 buluyordu yazar. Genelde g\u00f6sterdi\u011fimiz tav\u0131r, ne yaz\u0131k ki ayn\u0131 \u2018materyal\u2019 vurgusunu ta\u015f\u0131yordu. Camiler, b\u00fct\u00fcn k\u00e2inat\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f s\u0131rr\u0131n\u0131 kendinde cem\u2019eden namaz\u0131n mek\u00e2n\u0131 olman\u0131n \u00f6tesinde, T\u00fcrk mimarisinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, bilmem hangi M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmdar\u0131n\u0131n hat\u0131ras\u0131, \u00e7inisindeki T\u00fcrk ustal\u0131\u011f\u0131, vitraylar\u0131ndaki renk c\u00fcmb\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn T\u00fcrk inceli\u011fine nas\u0131l da i\u015faret etti\u011fi.. ile an\u0131l\u0131yordu \u00e7o\u011fu kez. Bu arada, Kur\u2019\u00e2n\u00ee \u00f6l\u00e7\u00fclere hi\u00e7 mi hi\u00e7 uymayan \u0131rk\u00e7\u0131 bir mant\u0131kla \u2018kan\u0131 bozuk\u2019 ilan etti\u011fimiz Ermeniler aras\u0131ndan eski ad\u0131 Yozef olan Mimar Sinan gibi bir m\u00fc\u2019min mimar \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 a\u011f\u0131r\u0131m\u0131za gidiyordu. Ama kolay\u0131 vard\u0131: \u2018b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk mimar\u0131 Mimar Sinan.\u2019 <\/p>\n
<\/p>\n
\u00d6te yandan, iman-k\u00fcf\u00fcr denklemi i\u00e7inde ya\u015fay\u0131p, bir \u2018mill\u00ee sava\u015f\u2019a de\u011fil, Allah yolunda cihada giri\u015fen Cel\u00e2leddin Harezm\u015fah, Alpaslan, K\u0131l\u0131\u00e7aslan gibi nice m\u00fccahidler \u2018M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmdar\u0131\u2019na d\u00f6n\u00fc\u015fmekteydi. \u0130mam Buhar\u00ee Arap\u00e7a, Mevl\u00e2n\u00e2 ise Fars\u00e7a yazm\u0131\u015ft\u0131. \u0130kisi de T\u00fcrk soyundan geliyordu. Mevl\u00e2n\u00e2, o g\u00fczelim m\u0131sralar\u0131n\u0131 Fars\u00e7a gibi bir dilin ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u015fiirsel g\u00fczelli\u011fi i\u00e7inde terenn\u00fcm etmi\u015fti; T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00f6zel bir d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, T\u00fcrk\u00e7e olmayan dillere, hele \u015fiiri i\u00e7in en uygun k\u0131vam\u0131 ta\u015f\u0131yan Fars\u00e7a\u2019ya d\u00f6n\u00fck bir d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 da yoktu; dil \u0131rk\u00e7\u0131s\u0131 de\u011fildi yani. \u00d6te yandan, \u0130mam Buhar\u00ee, konusu gere\u011fi, zaten T\u00fcrk\u00e7e yazamazd\u0131. Onun da dil \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 pe\u015finde olmad\u0131\u011f\u0131, se\u00e7ti\u011fi alandan belliydi. Onlar i\u00e7in \u00f6nemli olan, \u2018\u0130sl\u00e2m\u2019d\u0131. \u0130sl\u00e2m \u00fczere olmak, e\u015fi benzeri olmayan bir l\u00fctuf ve \u015feref idi onlar i\u00e7in. \u0130laveye ihtiya\u00e7 yoktu. Ama ikisi de art\u0131k ya \u2018M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk\u2019 veya \u2018T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m\u2019 kal\u0131b\u0131 i\u00e7inde anlat\u0131lmaktayd\u0131. Tasavvuf deyince de, bir Ahmed Yesev\u00ee\u2019dir tutturmu\u015ftuk. Evet, o da bir tasavvuf b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcyd\u00fc. Ama o silsilede, Maruf-u Kerh\u00ee\u2019den C\u00fcneyd-i Ba\u011fdad\u00ee\u2019ye, Bi\u015fr-i Haf\u00ee\u2019den \u0130bn Arab\u00ee\u2019ye, Ebulhasen-i \u015e\u00e2zel\u00ee\u2019den Abd\u00fclk\u00e2dir-i Geyl\u00e2n\u00ee\u2019ye.. daha nice nuran\u00ee sima s\u00f6zkonusuydu. Onlar bir yana, Ahmed Yesev\u00ee bir yana idi bizim i\u00e7in. T\u00fcrkt\u00fc ne de olsa.<\/p>\n
<\/p>\n
Hem, M\u00e2tur\u00eed\u00ee gibi bir T\u00fcrk \u00e2lim varken, \u0130mam E\u015f\u2019ar\u00ee kim oluyordu? Kimilerine g\u00f6re Faris\u00ee, bize g\u00f6re ise T\u00fcrk olan Ebu Hanife varken, Kurey\u015f soyundan gelen \u0130mam \u015eafi\u00ee\u2019nin, Ens\u00e2r\u0131n neslinden gelen \u0130mam Malik\u2019in, yine Arap kan\u0131 ta\u015f\u0131yan \u0130mam Ahmed b. Hanbel\u2019in l\u00e2f\u0131 m\u0131 olurdu? Kimilerinin \u00fc\u015fenmeyip yazd\u0131klar\u0131 kitaplara bak\u0131l\u0131rsa, varsa yoksa Maturid\u00ee-Hanef\u00ee \u00e7izgisiyle geline \u2018T\u00fcrk M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131\u2019 idi; ondan gerisi, bo\u015f bir hik\u00e2yeden ibaretti!<\/p>\n
<\/p>\n
Bir komutana, bir sufiye, bir \u00e2lime \u0130sl\u00e2m \u00fczere olu\u015fuyla ve \u0130sl\u00e2m\u2019a olan hizmetiyle de\u011fil de \u2018T\u00fcrk\u2019l\u00fc\u011f\u00fcyle de\u011fer bi\u00e7en bu yakla\u015f\u0131m\u0131n ucu, sair m\u00fc\u2019minlere \u201cBak\u0131n, bizim soyumuzdan b\u00f6yleleri \u00e7\u0131km\u0131\u015f. O halde \u00f6nderlik bizim hakk\u0131m\u0131z\u201d demeye \u00e7\u0131k\u0131yordu elbette. Vars\u0131n \u015fu an \u0130stanbul, Ankara, \u0130zmir, hele hele Antalya, Bodrum sokaklar\u0131 gayriiman\u00eeli\u011fin en fahi\u015f tablolar\u0131yla dolup ta\u015fs\u0131n, bu fikri \u0131srarla savunuyorduk. <\/p>\n
<\/p>\n
\u015eu bahts\u0131z kulaklar\u0131m, bir T\u00fcrk h\u00e2f\u0131z\u0131n a\u011fz\u0131ndan, \u201cKur\u2019\u00e2n okumada bile T\u00fcrklerden iyisi yok\u201d c\u00fcmlesini duymu\u015ftu. Araplar\u0131n okuyu\u015fu fazla sertti. Hint-Malay kavimlerin okuyu\u015fu ise biraz peltekti. Ama o her i\u015fin en iyisi T\u00fcrkler tam k\u0131vam\u0131nda okuyorlard\u0131! Arap h\u00e2f\u0131zlar\u0131n o kadar rahat\u00e7a \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 \u2018ayn\u2019\u0131 bizim h\u00e2f\u0131zlar\u0131m\u0131z \u00e7o\u011fu kez \u00e7atlatarak \u00e7\u0131kar\u0131yor olsalar da\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Velhas\u0131l, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 d\u0131\u015flayan bir milliyet\u00e7ilikten de etkili bir bi\u00e7imde, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 reddetmeyen ama par\u00e7alara b\u00f6len ve \u2018T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m\u0131\u2019n\u0131 di\u011ferlerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7iren bir milliyet\u00e7ilik k\u00f6k salm\u0131\u015f durumdayd\u0131. En iyi m\u00fccahid, en iyi h\u00e2f\u0131z, en iyi cami, en iyi ilahi, en iyi \u0130sl\u00e2m \u00e2limi, en iyi sufi, en iyi hac\u0131, en iyi M\u00fcsl\u00fcman.. her\u015feyin en iyisi T\u00fcrkler aras\u0131ndayd\u0131. Hatta, tevazuda bile bizden iyisinin olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilirdi!<\/p>\n
<\/p>\n
Bu din-milliyet kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 milliyet\u00e7ilik, bir di\u011fer deyimle \u2018dinsel milliyet\u00e7ilik,\u2019 din\u00ee bir kisveye b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in, fark\u0131na var\u0131lmas\u0131 en zor, ama etki alan\u0131 en geni\u015f olan milliyet\u00e7ilik t\u00fcr\u00fcyd\u00fc. Bir i\u00e7 kanama h\u00fckm\u00fcndeydi. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe bak\u0131l\u0131rsa, sapasa\u011flam say\u0131l\u0131rd\u0131n\u0131z; ama sizi i\u00e7ten y\u0131k\u0131yordu. <\/p>\n
<\/p>\n
\u00d6yle ki, \u0130stanbul\u2019a en uzak \u015fehir soruldu\u011funda, cevab\u0131 \u2018Van\u2019 veya \u2018Hakkari\u2019yi ge\u00e7emeyen k\u0131s\u0131r nazarlarla doluydu ortal\u0131k. S\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ebilenler, bu kez T\u00fcrk\u00ee cumhuriyetler s\u0131n\u0131r\u0131na tak\u0131l\u0131p kal\u0131yordu. Kur\u2019\u00e2n reddedilmiyor; ama b\u00fct\u00fcn inananlar\u0131 karde\u015f, b\u00fct\u00fcn do\u011fu ve bat\u0131y\u0131 Allah\u2019\u0131n m\u00fclk\u00fc ilan eden Kur\u2019\u00e2n\u00ee \u00e7izginin yerini, Turan\u00ee \u00f6zlemler ve Turan haritalar\u0131 al\u0131yordu. En m\u00fcttakilerin d\u00fckkan\u0131nda dahi, \u00fcstelik \u2018b\u00fct\u00fcn \u00e2lemlere rahmet olarak g\u00f6nderilen\u2019 bir Peygamber nam\u0131na, en fazla, bir T\u00fcrk\u00ee cumhuriyetler haritas\u0131 as\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n
<\/p>\n
Sonu\u00e7ta, uyduruk bir s\u0131n\u0131r\u0131n iki yakas\u0131ndaki, ayn\u0131 Allah\u2019a inan\u0131p ayn\u0131 peygambere uymak isteyen iki m\u00fc\u2019min, birbirine kar\u015f\u0131 elde silah n\u00f6bet bekliyordu. Ehl-i din gazetelerinde bile, Allah\u2019\u0131n suyu olan F\u0131rat\u2019tan ba\u015fka ulus-devletlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015fayan m\u00fc\u2019minleri mahrum etmenin hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131na dair gevezelikler yer al\u0131yordu. Ayn\u0131 gazetelerin spor sayfalar\u0131nda ise, Allah\u2019\u0131n \u2018\u0130\u00e7ki i\u00e7meyin\u2019 emrini \u00e7i\u011fneyen bir bir birac\u0131 firman\u0131n reklam unsuru olan tak\u0131m\u0131n Avrupa \u015fampiyonlu\u011fu, \u201c\u0130nand\u0131k, kazand\u0131k\u201d gibi sa\u00e7mal\u0131klarla alk\u0131\u015flan\u0131yordu. <\/p>\n
<\/p>\n
Ne de olsa, \u2018bizden iyi M\u00fcsl\u00fcman yok\u2019tu. Hem, \u2018mill\u00ee gurur ve \u015fuur\u2019 diye bir\u015fey vard\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
* * * <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ama y\u00fcre\u011fim bunlar\u0131n hi\u00e7birini hazmetmiyordu. \u0130man\u0131m bu anlay\u0131\u015flar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc reddediyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Hak\u00eem\u2019den \u2018ilk milliyet\u00e7i\u2019nin adresini \u2018\u0130blis\u2019 olarak alm\u0131\u015f bulunuyordum. Rabbini ink\u00e2r etmiyordu \u0130blis. Kendisini yaratan\u0131n O oldu\u011funu da reddetmiyordu. Yaln\u0131zca, \u00c2dem\u2019e secde etmeyi reddetmi\u015fti. Gerek\u00e7esi haz\u0131rd\u0131: \u201cBeni ate\u015ften, onu topraktan yaratt\u0131n.\u201d Ve, \u201cbenim yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m ate\u015f, onun yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 topraktan \u00fcst\u00fcnd\u00fcr.\u201d Kendini y\u00fcceltme ad\u0131na di\u011fer bir mahluku hakir g\u00f6ren bir \u2018ate\u015f milliyet\u00e7ili\u011fi\u2019 ile sapm\u0131\u015ft\u0131 \u0130blis. \u00dcst\u00fcnl\u00fck vehmi kibire, kibir isyana, isyan k\u00fcfre \u00f6ns\u00f6z olmu\u015ftu.<\/p>\n
<\/p>\n
Bunu bile bile, bir \u2018genetik\u2019 \u00fcst\u00fcnl\u00fck iddias\u0131na taraftar olamazd\u0131m. Mutlulu\u011fun s\u0131rr\u0131n\u0131, T\u00fcrk olmakta bulamazd\u0131m. Her yarat\u0131\u015f\u0131nda hay\u0131r ve g\u00fczellik olan bir Hak\u00eem-i Z\u00fclcel\u00e2l\u2019in kulu olmam, yeterli bir mutluluk sebebiydi benim i\u00e7in. Hangi \u0131rktan olursa olsun, her insan i\u00e7in, tarifsiz bir mutluluk sebebiydi.<\/p>\n
<\/p>\n
Y\u00fcre\u011fim, t\u00fcm milliyet\u00e7i b\u00f6b\u00fcrlenmeleri, Res\u00fbl-i Ekrem\u2019e (a.s.m.) dair bir\u00e7ok hat\u0131radan dolay\u0131 da kald\u0131rm\u0131yordu. <\/p>\n
<\/p>\n
Mesel\u00e2, hen\u00fcz tebli\u011finin ilk y\u0131llar\u0131nda, Muhammed-i Arab\u00ee (a.s.m.) manidar bir olaya \u015fahit ve m\u00fcdahil olmu\u015ftu. O K\u00e2be\u2019de namaz k\u0131larken, Ebu Cehil ile bir ba\u015fka m\u00fc\u015frik, Utbe b. Rebia, kendisi hakk\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Utbe b. Rebia, Muhammed kendi s\u00fcl\u00e2lesinden oldu\u011fu i\u00e7in, Ebu Cehil\u2019e kar\u015f\u0131 b\u00f6b\u00fcrlenmekteydi. Namazdan sonra yanlar\u0131na gidip, \u201cEy Utbe\u201d demi\u015fti Res\u00fbl-i Ekrem. \u201cSen ne Allah, ne de O\u2019nun res\u00fbl\u00fc i\u00e7in tart\u0131\u015f\u0131yorsun.\u201d <\/p>\n
<\/p>\n
Zira, Peygamber\u2019e iman\u0131n tarifi, Muhammed-i Arab\u00ee\u2019ye kan veya \u0131rk ba\u011f\u0131yla yak\u0131nl\u0131k duymak de\u011fildi. Peygamber\u2019e iman etmek, onu g\u00f6kleri ve yeri yaratan, her\u015feyi var eden, ve kullar\u0131n\u0131 soyuna g\u00f6re de\u011fil, takvas\u0131na g\u00f6re r\u0131zas\u0131na mazhar k\u0131lan \u00c2dil ve Hak\u00eem bir Rabbin el\u00e7isi olarak tan\u0131makt\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Nitekim, o Res\u00fbl\u00fcn el\u00e7isi oldu\u011fu vahiy, bu konuda m\u00fcminleri defalarca uyarmaktayd\u0131. \u2018Se\u00e7ilmi\u015f\u2019 Yahudilerin, \u2018se\u00e7kinci\u2019 Nuh kavminin ba\u015f\u0131na gelenler; \u2018Allah\u2019\u0131n dini\u2019 olu\u015fu de\u011fil, \u2018babalar\u0131n\u0131n dini\u2019 olu\u015fu bir\u015feye inanman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc k\u0131lanlar; soy-sopla \u00f6v\u00fcnenler.. t\u00fcm bunlar a\u00e7\u0131k uyar\u0131lar\u0131n konusuydu. Kur\u2019\u00e2n \u00e2yetleri, \u0131rk\u0131n\u0131 ve kavmini \u00f6ne \u00e7\u0131karma tavr\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k uyar\u0131lar ta\u015f\u0131yordu. <\/p>\n
<\/p>\n
Hele Hucurat s\u00fbresi, nefsin asla k\u0131l\u0131f uyduramayaca\u011f\u0131 mesajlar y\u00fckl\u00fcyd\u00fc:<\/p>\n
<\/p>\n
\u2018M\u00fc\u2019minler, ancak karde\u015ftirler.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\u201cEy iman edenler! Hi\u00e7bir kavim, ba\u015fka bir kavmi k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rmesin. Belki onlar, kendilerinden daha hay\u0131rl\u0131d\u0131rlar.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\u201cEy iman edenler! … Birbirinizin g\u0131ybetini yapmay\u0131n. \u0130\u011frendi\u011finiz halde, biriniz karde\u015finin etini yemek ister mi?\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\u201cEy insanlar! Biz sizi bir erkekle bir di\u015fiden yaratt\u0131k. Sizi \u015fubelere ve kabilelere ay\u0131rd\u0131k ki, tan\u0131\u015fas\u0131n\u0131z. Ve Allah kat\u0131nda en iyiniz, en takval\u0131 olan\u0131n\u0131zd\u0131r. \u015e\u00fcphesiz Allah [sizi] \u00e7ok iyi bilen ve [sizden] haberdar oland\u0131r.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 g\u00f6rd\u00fckten sonra, T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc bir ayr\u0131m sebebi ve kendim i\u00e7in b\u00fcy\u00fcklenme, ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in ise a\u015fa\u011f\u0131lama vesilesi k\u0131lmaya kalbim nas\u0131l elverirdi? B\u00f6yle yapanlar\u0131 nas\u0131l mazur g\u00f6rebilirdim?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
* * *<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130\u015fin bir ba\u015fka y\u00f6n\u00fc daha vard\u0131. Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n \u2018millet\u2019ten kasd\u0131yla, bizim \u2018millet\u2019ten kasd\u0131m\u0131z ayn\u0131 de\u011fildi. \u2018Millet,\u2019 Kur\u2019\u00e2n\u2019da, iman edenler toplulu\u011funu ifade ediyordu. Defalarca \u2018millete \u0130brahime han\u00eef\u00e2\u2019 diyordu Kur\u2019\u00e2n. Han\u00eef olan, f\u0131trat\u0131n\u0131 do\u011fru \u00e7izgide kullan\u0131p Rabbini tan\u0131yan herkes\u2014hangi \u0131rk veya milliyetten olursa olsun\u2014\u2018millet-i \u0130brahim\u2019e dahil oluyordu. Ama, i\u00e7teki putlar\u0131 k\u0131ran \u0130brahim\u2019in put yap\u0131c\u0131 babas\u0131 Azer asla o milletten de\u011fildi. \u00c7ok de\u011fil y\u00fcz sene \u00f6ncesine kadar, \u2018millet\u2019ten anla\u015f\u0131lan buydu\u2014inananlar bir \u2018millet\u2019ti. \u2018T\u00fcrk milleti\u2019 gibi \u0131rk\u0131 esas alan terimler, bid\u2019at y\u00fckl\u00fc bir t\u00fcrediydi. <\/p>\n
<\/p>\n
\u0130brahim, tevhid dinine t\u00e2bi olan t\u00fcm insanlar\u0131n dahil oldu\u011fu bir \u2018millet\u2019in atas\u0131yd\u0131. Ama, her keresinde bu \u2018iman\u2019 ba\u011f\u0131n\u0131 \u2018\u0131rk\u2019 ba\u011f\u0131na \u00e7evirmeye giri\u015fen cahil\u00ee anlay\u0131\u015flar \u00e7\u0131km\u0131\u015f; gerek bunu yapanlar, gerek yapanlara kap\u0131lanlar, gelen neb\u00eeler eliyle uyar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130brahim\u2019in ve \u0130smail\u2019in torunu olan Muhammed-i Arab\u00ee\u2019nin uyar\u0131lar\u0131ndan biri de buydu: \u2018el-\u0130sl\u00e2miyyetu cebbetil asabiyyetil cahiliyye\u2019 demi\u015fti kuds\u00ee neb\u00ee. \u201c\u0130sl\u00e2miyet, cahiliye asabiyetini kesip atar.\u201d Devam\u0131 vard\u0131: \u201c\u0130sl\u00e2m a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Habe\u015fli bir k\u00f6le ile Kurey\u015fli bir efendi aras\u0131nda fark yoktur.\u201d Dahas\u0131 da vard\u0131: Habe\u015fli m\u00fc\u2019min k\u00f6le Bil\u00e2l, Kurey\u015fli m\u00fc\u015frik efendisi Velid\u2019den sonsuz derece \u00fcst\u00fcnd\u00fc. Biri b\u00fct\u00fcn k\u00e2inat\u0131n Sahibinin kulu; di\u011feri ise, kendi nefsinin kulu idi. Biri hakk\u0131 teslim ediyor; \u00f6b\u00fcr\u00fc ise Allah\u2019\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0131rk, soy ve renk ayr\u0131m\u0131na tutmay\u0131p e\u015fit sayan, \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc soya de\u011fil takvaya ba\u011flayan, her\u015feyi en g\u00fczel surette yaratan bir Rabbin yaratt\u0131klar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u015feytan\u00ee \u00fcst\u00fcnl\u00fck komplekslerinin e\u015fli\u011finde hakir g\u00f6rmeyi yasaklayan bir dini kabullenemiyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
Durum buyken, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n kesip att\u0131\u011f\u0131 cahil\u00ee asabiyetlere yap\u0131\u015famazd\u0131m. Habe\u015fli Bilal, \u0130ranl\u0131 Selman, Yemenli Ebu Hureyre, Kurey\u015fli Ali, Yahudi Abdullah b. Sel\u00e2m, Anadolulu Suheyb beraberce, hi\u00e7bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck iddias\u0131na d\u00fc\u015fmeksizin bir \u2018millet-i \u0130brahim\u2019 tablosu sergilerken, T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m gibi ayr\u0131mlara saplanamazd\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
Vars\u0131n, birileri daha seksen y\u0131l \u00f6nce icad edilmi\u015f \u2018M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk\u2019 veya \u2018T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m\u2019 gibi tarifleri benimsesindi. Vars\u0131n, kimileri \u2018Anadolu M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131\u2019 gibi fitne kokan nevzuhur tarifler icad etsindi. Vars\u0131n, birileri saf olan\u0131 buland\u0131r\u0131p kat\u0131ks\u0131z olan\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rs\u0131nd\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
T\u00fcrkiye buradaysa, Kur\u2019\u00e2n her yerdeydi. Bu as\u0131rda birileri b\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyorsa, Kel\u00e2m-\u0131 Ezel\u00ee her zaman aksini s\u00f6yl\u00fcyordu. Kur\u2019\u00e2n\u2019dan ve Asr-\u0131 Saadetten ald\u0131\u011f\u0131m dersi hi\u00e7e say\u0131p, \u2018M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk\u2019 veya \u2018T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m\u2019 gibi tabirlerin g\u00f6lgesine s\u0131\u011f\u0131namazd\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
O Kur\u2019\u00e2n ki, \u00f6rnek olarak \u2018usvetun hasenetun\u2019 dedi\u011fi, \u2018en g\u00fczel \u00f6rnek\u2019 diye niteledi\u011fi Resul-i Ekrem\u2019i g\u00f6steriyordu. O resul ki, \u201c\u00d6rnek olarak ben yeterli de\u011fil miyim?\u201d diye uyarm\u0131\u015ft\u0131 bir keresinde. O \u00f6rne\u011fin verdi\u011fi ders ortadayd\u0131. \u0130sl\u00e2m nuran\u00ee, ebed\u00ee ve kopmaz bir iman ba\u011f\u0131 sunuyordu. Bu kuds\u00ee ba\u011f\u0131n, yan\u0131na kan, \u0131rk ve milliyet ba\u011f\u0131 eklenmesine ihtiyac\u0131 yoktu. Eklemek, iman ba\u011f\u0131n\u0131 yeterli g\u00f6rmeme anlam\u0131na geliyordu. \u0130man ba\u011f\u0131 yeterliydi de; bizde o ba\u011f\u0131n yeterince inki\u015faf etmedi\u011fini g\u00f6steriyordu. <\/p>\n
<\/p>\n
O y\u00fczden, \u2018\u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n yan\u0131na eklenen t\u00fcm \u0131rk ilaveleri, iman ba\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 ya bir yetersiz g\u00f6rme, ya bir eksik g\u00f6rme tavr\u0131n\u0131n; ve de iman\u00ee bir zaaf\u0131n habercisiydi.<\/p>\n
<\/p>\n
G\u00f6z g\u00f6re g\u00f6re, o yolun yolcusu olamazd\u0131m. O yolda y\u00fcr\u00fcy\u00fcp nice zehri \u015ferbet diye sunanlara seyirci de kalamazd\u0131m. O me\u015fhur \u2018eliyle, diliyle, kalbiyle\u2019 nebev\u00ee \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc vard\u0131. Elim kalem tutuyorken, iman\u00ee \u00f6l\u00e7\u00fclere s\u0131\u011fmayan bu hale kar\u015f\u0131, \u2018eliyle d\u00fczeltme\u2019 g\u00f6revini bir yana atamazd\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
* * *<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Asl\u0131nda, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n ilk asr\u0131nda, bug\u00fcnk\u00fc hali ele veren, tutulacak yolu da ayan-beyan g\u00f6steren bir \u00f6rnek ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Resul-i Ekrem\u2019in, vefat\u0131ndan otuz y\u0131l sonra gelece\u011fini haber verdi\u011fi \u2018\u0131s\u0131r\u0131c\u0131 saltanat\u2019\u0131 ba\u015flatan Emev\u00eelerin iki \u00f6nemli tavr\u0131 vard\u0131: hil\u00e2fet yerine saltanat\u0131 ikame, ve cahiliye asabiyetini yeniden diriltme. Onlar, \u0130sl\u00e2mlar i\u00e7inde Araplar\u0131, Araplar i\u00e7inde ise Emev\u00eeleri \u00fcst\u00fcn g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Araplar efendi, di\u011fer m\u00fc\u2019minler \u2018mev\u00e2l\u00ee\u2019 idi onlara g\u00f6re. Mev\u00e2l\u00ee, yani azad edilmi\u015f k\u00f6le! \u0130sl\u00e2m devletini Arap milliyeti \u00fczerine dayand\u0131rma gibi bir siyasetleri vard\u0131. O y\u00fczden, iman ve din ba\u011f\u0131n\u0131 milliyet ba\u011f\u0131ndan geri b\u0131rakmaktayd\u0131lar. Bu tav\u0131rlar\u0131yla, \u2018k\u00f6le\u2019 gibi g\u00f6rd\u00fckleri sair m\u00fc\u2019minleri rencide ediyorlard\u0131. \u00d6te yandan, unsuriyet ve milliyet esaslar\u0131 adaleti ve hakk\u0131 takip etmedi\u011fi, adalet \u00fczere gitmedi\u011fi, unsuriyetperver bir hakim milletda\u015f\u0131n\u0131 tercih ederek adaleti terketti\u011fi i\u00e7in, zulme giriyorlard\u0131. \u201cRab\u0131ta-i diniye yerine rab\u0131ta-i milliye ikame edilmez; edilse, adalet edilmez, hakkaniyet gider\u201ddi.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130\u015fte Hz. Hasan ve H\u00fcseyin, onlar\u0131n her iki tavr\u0131na kar\u015f\u0131 nebev\u00ee \u00e7izginin bayraktar\u0131 olmu\u015flard\u0131. Hz. Hasan\u2019\u0131n \u015fehadetinde, hususan \u2018hil\u00e2fet-saltanat\u2019 ikilemi rol oynam\u0131\u015ft\u0131. Hz. H\u00fcseyin ise, hususan Emev\u00eelerin \u2018Arap-\u0130sl\u00e2m\u2019 diye tarif edebilece\u011fimiz tavr\u0131na kar\u015f\u0131, nebev\u00ee \u00e7izginin bayraktar\u0131 olmu\u015ftu\u2014bedeli kan ve \u00f6l\u00fcm olan bir bayraktarl\u0131k. Hz. H\u00fcseyin, Emev\u00eelerin Araplar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karan \u0130sl\u00e2m anlay\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 \u2018rab\u0131ta-y\u0131 diniye\u2019yi esas tutarak m\u00fccahede etmi\u015f; a\u011fabeyi gibi, o da en sonunda \u015fehadet \u015ferbetini i\u00e7mi\u015fti. \u0130sl\u00e2m \u00fcmmetine Kerbel\u00e2 ac\u0131s\u0131n\u0131 h\u00e2l\u00e2 ya\u015fatan; bu arada koskoca \u00fcmmeti ond\u00f6rt as\u0131rd\u0131r iki b\u00fcy\u00fck gruba ay\u0131ran temel hususlardan biri, i\u015fte buydu: Emev\u00eelerin \u0130sl\u00e2mlar i\u00e7inde bir \u0131rka \u00fcst\u00fcnl\u00fck izafe etmeleri.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu feci olaylar, bir bak\u0131ma, Resul-i Ekrem\u2019in Hz. Ali\u2019ye iki-u\u00e7lu k\u0131l\u0131c\u0131 Z\u00fclfik\u00e2r\u2019\u0131 ve de k\u0131z\u0131 F\u00e2t\u0131ma\u2019y\u0131 veri\u015findeki bir s\u0131rr\u0131 da a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131yordu. F\u00e2t\u0131ma\u2019n\u0131n iki o\u011fluydu Hasan ile H\u00fcseyin. Hz. Hasan, Emev\u00eelerin hil\u00e2fete kar\u015f\u0131 saltanat\u0131, adalete kar\u015f\u0131 siyaseti tercih edi\u015fiyle m\u00fccahede etmi\u015fti. Hz. H\u00fcseyin ise, yine Emev\u00eelerin dine kar\u015f\u0131 milliyeti esas tutarak; M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda bir kavmi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131\u015f\u0131 ile. Z\u00fclfik\u00e2r\u2019\u0131n iki ucunun, o iki Peygamber torununu temsil etti\u011fi s\u00f6ylenebilirdi. \u0130kisi de, bug\u00fcne dek ehl-i din aras\u0131ndaki yozla\u015fmalar\u0131n iki temel unsuruna kar\u015f\u0131 iki iman\u00ee tavr\u0131n m\u00fcmessiliydiler. Adaletten ud\u00fbl eden, devlet ad\u0131na ki\u015filerin hakk\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fneyen, madd\u00ee saltanat\u0131 iman hakikatlerinin ne\u015frine tercih eden bir e\u011filime kar\u015f\u0131 Hasan; b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u2019minleri karde\u015f bilen sahih bir anlay\u0131\u015f\u0131 lekeleyen milliyet\u00e7i ayr\u0131mlara kar\u015f\u0131 H\u00fcseyin.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130ki peygamber torunundan her iki dersi alamayan, Z\u00fclfik\u00e2r\u2019dan mahrum kal\u0131rd\u0131. Ve, u\u011frunda H\u00fcseyin\u2019in can\u0131n\u0131 verdi\u011fi, \u0130sl\u00e2m\u2019la yetinmeyip kendi \u0131rk\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcn g\u00f6rme tutkusundan ayr\u0131lmayan, bir bak\u0131ma, elini H\u00fcseyin\u2019in kan\u0131na bula\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olurdu. H\u00fcseyin\u2019in u\u011fruna can verdi\u011fi bir m\u00fccahedede onun tam kar\u015f\u0131s\u0131nda yer al\u0131p, sonra da ona a\u011f\u0131t yakman\u0131n ise anla\u015f\u0131l\u0131r taraf\u0131 yoktu.<\/p>\n
<\/p>\n
Bir kez daha belirtelim: O, ve onun gibi nice sahabi, \u2018Din yok, milliyet var\u2019 diyen dinsiz milliyetperestlere kar\u015f\u0131 m\u00fccahede etmediler. Kar\u015f\u0131lar\u0131nda, \u201c\u0130sl\u00e2m da ne oluyor? Arapl\u0131k gurur ve \u015fuuru bize yeter\u201d diyen de yoktu. Onlar, \u201cDin var, ama o dine mensup olanlar i\u00e7inde biz daha \u00fcst\u00fcn\u00fcz\u201d diyenlere kar\u015f\u0131 m\u00fccahede etti.<\/p>\n
<\/p>\n
O y\u00fczden, kendimizi dinsiz kafatas\u00e7\u0131lardan ay\u0131r\u0131p pa\u00e7ay\u0131 kurtard\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 sanmayal\u0131m. Milliyet\u00e7ili\u011fi \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131ktan ay\u0131rarak kendimizi temize \u00e7\u0131karmayal\u0131m. \u0130stedi\u011fimiz kadar dinden s\u00f6z edelim; \u2018M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk\u2019\u00fc di\u011fer m\u00fc\u2019minlerden \u00fcst\u00fcn g\u00f6r\u00fcyor, \u2018Anadolu M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131\u2019 gibi co\u011frafya mahkumu anlay\u0131\u015flara prim veriyor, sadece \u2018\u0130slam\u2019la yetinmeyip \u2018T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m\u2019 ayr\u0131m\u0131na gidiyorsak, gidi\u015fat iyi bir sona ula\u015fm\u0131yor. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
* * *<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bilfiil g\u00f6r\u00fcyoruz asl\u0131nda. \u2018M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk\u2019 \u00f6v\u00fcnmesi, \u2018T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m\u2019 b\u00f6b\u00fcrlenmesi ile yat\u0131p kalkt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fu topraklarda sergilenen, \u00f6zendi\u011fimiz Avrupa\u2019y\u0131 bile utand\u0131racak tablolar, yolun sonunun nereye gitti\u011fini asl\u0131nda \u00e7ok iyi bildiriyor. Bedeninin a\u00e7\u0131k k\u0131sm\u0131 giyinik k\u0131sm\u0131ndan kat kat fazla \u00e2\u015fuftelerden ge\u00e7ilmeyen \u2018\u00e7ok satan\u2019 gazeteler, \u015fu diyarda ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan de\u011fil, \u2018en iyi M\u00fcsl\u00fcman olan\u2019 T\u00fcrkler taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131p bak\u0131l\u0131yor. Para ve sermaye piyasas\u0131n\u0131 kontrol edip, sanayi ve yat\u0131r\u0131mda da belirleyici rol oynayan faiz yuvas\u0131 bankalar, \u2018en iyi M\u00fcsl\u00fcman olan\u2019 T\u00fcrkler taraf\u0131ndan besleniyor. Sunucular\u0131 her y\u0131l biraz daha a\u00e7\u0131lan, esprileri her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha u\u00e7kur \u00e7evresinde odakla\u015fan TV kanallar\u0131 Marsl\u0131lar taraf\u0131ndan de\u011fil, \u2018en iyi M\u00fcsl\u00fcman olan\u2019 T\u00fcrkler taraf\u0131ndan izleniyor. \u201cYiyin, i\u00e7in, israf etmeyin\u201d emrine kar\u015f\u0131 fiil\u00ee bir isyan h\u00fckm\u00fcndeki onbinlerce fuzuli mamul, \u2018en iyi M\u00fcsl\u00fcman olan\u2019 T\u00fcrkler taraf\u0131ndan t\u00fcketiliyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\u00d6te yandan, \u2018dindar\u2019 yay\u0131n organlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli k\u0131sm\u0131, bu gidi\u015fe dikkat \u00e7ekmek yerine, \u2018m\u00fc\u015fteri\u2019 \u00e7ekmeyi tercih ediyor. \u2018En iyi M\u00fcsl\u00fcman olan\u2019 \u015fu toplumun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fkiden hareketle \u2018T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m\u2019 milliyet\u00e7ili\u011fini sorgulama yerine, \u2018T\u00fcrkiyeli olma\u2019 bilinciyle birac\u0131 tak\u0131mlara alk\u0131\u015f tutulmas\u0131 cihetine gidiliyor. D\u00fcnya listesine giren faizci T\u00fcrk bankalar\u0131na, Allah\u2019\u0131n emrini \u00e7i\u011fnedi\u011fi i\u00e7in esef edilmiyor; \u2018T\u00fcrk bankas\u0131\u2019 olarak tebrikler ediliyor. <\/p>\n
<\/p>\n
\u0130\u015f bununla da bitmiyor. Vaktiyle f\u0131kha ili\u015fkin hassasiyetiyle tan\u0131nan kimi \u2018T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m\u2019c\u0131 z\u00fcmrelerin ak\u0131beti \u2018Eurobank\u2019\u0131 al\u0131p faizcilik yapmaya var\u0131p dayan\u0131yor. \u2018Yabanc\u0131\u2019 isim bizi rahats\u0131z ediyor da; Allah\u2019\u0131n a\u00e7\u0131k emrini \u00e7i\u011fneme anlam\u0131na gelen faiz, pek rahats\u0131z etmiyor. \u2018Yurtbank\u2019 kelimesi her\u015feyi hallediyor!<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
* * *<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bir yanda bunlar olurken, \u00f6te yanda, nice zamand\u0131r, \u2018T\u00fcrk gelene\u011fi\u2019 ad\u0131na \u2018Peygamber s\u00fcnneti\u2019 \u00e7i\u011fneniyor. Rabbimiz \u201cAllah\u2019\u0131 seviyorsan\u0131z, habibine ittiba ediniz\u201d ferman ediyor oysa. Habibine uymay\u0131 Allah\u2019\u0131 sevmenin; dolay\u0131s\u0131yla, Habibine uymamay\u0131 da Allah\u2019\u0131 sevmemenin i\u015fareti olarak g\u00f6steriyor. Bu a\u00e7\u0131k uyar\u0131ya ra\u011fmen, zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerde s\u00fcnnet-i seniyyeyi kolayca harc\u0131yoruz; ama T\u00fcrk gelene\u011fini asla. Mesel\u00e2 evlilikler, bir peygamber s\u00fcnneti olan \u2018velime\u2019siz de olabiliyor; ama bir gelenek olarak \u00e7eyizsiz ve gelinliksiz asla! Gelin veya damat aday\u0131n\u0131n milliyeti, \u00e7o\u011fu kez, dindarl\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcnde geliyor. Bir s\u00fcnnet-i seniyye kar\u015f\u0131s\u0131nda \u201cBu devirde \u00f6yle yapmak zor\u201d mazeretine s\u0131\u011f\u0131nanlar, yine bu devirde hi\u00e7bir nebev\u00ee asla dayanmayan, \u00fcstelik milyarl\u0131k bir masraf\u0131n kap\u0131s\u0131 olan \u2018T\u00fcrk usul\u00fc d\u00fc\u011f\u00fcn\u2019de nedense zorlanm\u0131yor. <\/p>\n
<\/p>\n
Ve bu heng\u00e2mda, bunca gazete, bunca kanal, haberinden magazinine, a\u00e7\u0131k-sa\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphe tohumlar\u0131 eki\u015fine.. uzanan bir\u00e7ok koldan imana o kadar h\u00fccum ederken susuyor; birer il\u00e2h\u00ee emanet olan bedenlerin, kalblerin, ak\u0131llar\u0131n ve topyek\u00fcn hayatlar\u0131n ad\u0131m ad\u0131m cehenneme y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yaln\u0131zca seyrediyoruz. Y\u00fcre\u011fimizde, hakikat\u0131 yeterince ya\u015fay\u0131p yeterince anlatm\u0131\u015f olmama ac\u0131s\u0131 deprenmiyor. Ama, ba\u015fka bir milliyet\u00e7ili\u011fin girdab\u0131na saplanm\u0131\u015f birilerinin yapt\u0131\u011f\u0131 bir hareket kar\u015f\u0131s\u0131nda an\u0131nda aya\u011fa kalk\u0131yoruz. Bayra\u011f\u0131n indirili\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131nda ayaklan\u0131yor; ama \u00f6te yandan, uslu uslu \u201cZalim kader\/ Yine \u00f6rd\u00fcn a\u011flar\u0131n\u0131\u201d \u015fark\u0131s\u0131 dinliyoruz. B\u00f6ylesi \u2018T\u00fcrk popu\u2019 \u00f6rneklerinin zihinlere k\u00fcfr\u00ee bir anlay\u0131\u015f\u0131 zerketti\u011fini farketmiyoruz bile. <\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
* * *<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130\u015fte b\u00f6yle bir heng\u00e2mda, o dokunulmaz \u2018vatan\u2019 kelimesinin, dinin \u00f6l\u00e7\u00fclerinin ifadesi olan f\u0131k\u0131htaki anlam\u0131 ile bizim kafam\u0131zdaki anlam\u0131 aras\u0131ndaki fark\u0131 ihsas etmek bile cesaret istiyor. \u2018T\u00fcrk\u00ee\u2019 tan\u0131m, \u2018\u0130sl\u00e2m\u00ee\u2019 tan\u0131m\u0131 ezip ge\u00e7iyor. \u0130lk T\u00fcrk\u00e7e hutbe Mustafa Kemal\u2019in kaleminden \u00e7\u0131km\u0131\u015f olarak hen\u00fcz 4 \u015eubat 1932\u2019de okundu\u011fu halde, bug\u00fcn hutbenin asl\u0131n\u0131n Arap\u00e7a olu\u015funu en dindar \u2018M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk\u2019 dahi kabullenemiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Bizatih\u00ee \u2018M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk\u2019 l\u00e2f\u0131 dahi, yaln\u0131zca doksan ya\u015f\u0131nda oldu\u011fu halde, birileri onu ezelden gelip ebede gidiyormu\u015f\u00e7as\u0131na savunuyor. <\/p>\n
<\/p>\n
Oysa, Babanz\u00e2de merhum, daha 1914\u2019te ne de g\u00fczel s\u00f6ylemi\u015fti. \u0130sl\u00e2m\u2019da d\u00e2v\u00e2-y\u0131 kavmiyyet\u2019\u2019i yazm\u0131\u015f; \u201c\u2018T\u00fcrk ve m\u00fcsl\u00fcman\u2019 yahut \u2018m\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk\u2019 tabirleri gibi ba\u015fkal\u0131k manas\u0131n\u0131 vehmettiren \u00e7irkin at\u0131flardan sarf\u0131nazar etmek\u201dten s\u00f6z etmi\u015fti. \u201cEy T\u00fcrk\u00e7\u00fc-\u0130sl\u00e2mc\u0131 karde\u015fler! \u0130\u015fte g\u00f6r\u00fcyorsunuz ki, ne kadar iyiniyetle \u00e7al\u0131\u015fsan\u0131z, Allah taraf\u0131ndan yasaklanm\u0131\u015f yollardan maksada ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. B\u00fct\u00fcn iyiniyetleriniz korktu\u011funuz ters neticelerin v\u00fccut bulmas\u0131na mani olamaz… \u0130stirham ederim, halk\u0131 \u00e7ifte mefkure sahibi yapmay\u0131n\u0131z. Siz yine \u0130sl\u00e2m gayesinden \u015fa\u015fmay\u0131n\u0131z. \u0130sl\u00e2m gayesi T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc kurtar\u0131r. T\u00fcrkl\u00fck gayesi ise \u0130sl\u00e2m dairesini hi\u00e7bir zaman ku\u015fatamaz. \u00c7ifte gaye ile de hi\u00e7bir i\u015f g\u00f6r\u00fclemez.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
B\u00f6yle diyordu Ahmed Naim. \u00c7ok a\u00e7\u0131k konu\u015fuyordu: \u201cAllah r\u0131zas\u0131 i\u00e7in, T\u00fcrklerin y\u00fcz\u00fcn\u00fc K\u00e2be\u2019den Turan\u2019a \u00e7evirmekten vazge\u00e7iniz. Her iki tarafa bakmay\u0131 kimseye tavsiye etmeyiniz. Zira y\u00f6nler bir di\u011ferine z\u0131tt\u0131r. Ayn\u0131 anda her ikisi birden g\u00f6r\u00fclemez. T\u00fcrkler ya K\u00e2be\u2019ye d\u00f6n\u00fcp Turan\u2019\u0131 arkada b\u0131rakacaklar, ya Turan\u2019a bak\u0131p K\u00e2be\u2019yi unutacaklar.<\/p>\n
<\/p>\n
Onun bir s\u00f6z\u00fc daha vard\u0131 ki, sanki seksen y\u0131ll\u0131k serenc\u00e2m\u0131n \u00f6zetiydi:<\/p>\n
<\/p>\n
\u201cDinsiz olan gen\u00e7li\u011fi imana getirmek, onlar\u0131 din nam\u0131na avlamak i\u00e7in milliyet oltas\u0131n\u0131 kullanmaya hacet yok. Hatta bu hareket zarar bile verir. Zira milliyet zokas\u0131 zehirlidir. Onu yutanlar, zaten dinsizlikle m\u00e2lul hastalar ise, bu zehir ile \u015fifa bulamazlar. E\u011fer dindar iseler, o zehri yuttuktan sonra, felah bulamazlar…\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
O y\u00fczden, \u2018iki z\u0131dd\u0131 birle\u015ftirmek ham hayalinden vazge\u00e7ip, \u015fu \u00e7ifte mefkureyi atmak\u2019 gerekiyordu. \u201cZira bir anda hem \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n livau\u2019l-hamdi, hem de liva\u2013y\u0131 cahiliyet alt\u0131nda bulunmak muhaldir.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
* * *<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ama olanlar oldu. Zehirli milliyet zokas\u0131, kolayl\u0131kla yutuldu. <\/p>\n
<\/p>\n
Bug\u00fcn, bu hale kar\u015f\u0131l\u0131k, Rabbimiz bizi sert bir tokatla nice zamand\u0131r uyar\u0131yor. Gelin g\u00f6r\u00fcn ki, bu tokattan ders al\u0131nacak yerde, \u2018Anadolu M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131\u2019 gibi yeni fitneler icad ediliyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Uyanmayacak m\u0131y\u0131z h\u00e2l\u00e2?<\/p>\n
<\/p>\n
Bizi bu gafletli uykudan \u0130srafil\u2019in s\u00fbrunun mu uyarmas\u0131 gerekiyor yoksa?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
28.12.2003 HEP\u0130N\u0130ZDEN \u00d6Z\u00dcR D\u0130L\u0130YORUM. S\u00f6z vermi\u015ftim, yapamad\u0131m. \u0130\u00e7imdeki yang\u0131n\u0131 durduramad\u0131m. Karar vermi\u015ftim; art\u0131k b\u00f6ylesi yaz\u0131lar yazmayacakt\u0131m. \u0130\u00e7 d\u00fcnyam\u0131 olanca yang\u0131n\u0131 ve olanca yal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde d\u0131\u015fa vurdu\u011fum bu yaz\u0131lar\u0131n bir dizi olumsuzlu\u011fu da bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131m. Bir kere, bu dile \u00f6ylesine a\u015fina olmu\u015ftum ki, d\u00fcnyama gelen her konu kolayca bu kal\u0131ba giriyordu. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, bu \u00fcsluba ziyadesiyle a\u015fina […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83683","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n