{"id":83581,"date":"2025-02-24T16:05:01","date_gmt":"2025-02-24T16:05:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/"},"modified":"2025-02-24T17:18:25","modified_gmt":"2025-02-24T17:18:25","slug":"ortulu-kapitalizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/","title":{"rendered":"\u00d6rt\u00fcl\u00fc Kapitalizm"},"content":{"rendered":"<p>10.05.2004<\/p>\n<p>HAYATIM BOYUNCA, bir \u2018kapital-ist\u2019 olmad\u0131m, olamad\u0131m. Babam eme\u011fiyle ge\u00e7inen biri oldu\u011fu gibi, benim ruhumu da, eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131m bir i\u015f daha m\u00fcnasip g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. K\u0131sacas\u0131, neseben burjuva olmad\u0131\u011f\u0131m gibi, f\u0131traten ve me\u015freben de \u00f6yle olma arzusu ta\u015f\u0131mad\u0131m. Av\u00e2m\u0131n sade d\u00fcnyas\u0131, her zaman, ehl-i servetin g\u00f6z al\u0131c\u0131 d\u00fcnyas\u0131ndan daha yak\u0131n, daha rahat ve daha huzur verici geldi bana. Zaten, ne \u2018burjuva\u2019 bir akrabam vard\u0131, ne de burjuvaziye kalben yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131m. K\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcmden beri, parayla aramda so\u011fuk bir sava\u015f h\u00fck\u00fcm s\u00fcr\u00fcyordu ve baz\u0131 insanlar\u0131n s\u0131rf paralar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in \u2018de\u011fer\u2019li ve \u2018belirleyici\u2019 olmalar\u0131 i\u00e7ime bir t\u00fcrl\u00fc sinmiyordu. <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Ama, para denen o ka\u011f\u0131t par\u00e7as\u0131n\u0131n her\u015feyi kendine \u00e7eken garip bir manyetizmaya sahip oldu\u011funun fark\u0131ndayd\u0131m. Paras\u0131 hesaptan d\u00fc\u015f\u00fclse, geride insanl\u0131k ad\u0131na hi\u00e7bir art\u0131 de\u011feri kalmayacak olan kimi insanlar vard\u0131. Bunlar, \u201cBen sahip olduklar\u0131mdan ibaret isem, ve sahip olduklar\u0131m bir g\u00fcn elimden \u00e7\u0131k\u0131p gidecekse, o halde ben kimim?\u201d diye sormay\u0131 dahi beceremeyecek kadar dar ve s\u0131\u011f insanlard\u0131. Yine de, s\u0131rf paralar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, en be\u011fenilen, en ziyade takdir g\u00f6ren, en bilgili, en hikmetli insanlara d\u00f6n\u00fc\u015febiliyorlard\u0131. Sosyete sayfalar\u0131 bunun en \u00f6nde gelen \u00f6rne\u011fiydi. Boya k\u00fcp\u00fcne veya \u015fam\u015febe\u011fine d\u00f6nm\u00fc\u015f bir dizi kartla\u015fm\u0131\u015f, ismetsiz ve sevimsiz \u00e7ehre, oralarda \u2018\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131yla g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131yor\u2019 olurdu mesel\u00e2. Yahut, so\u011fuk y\u00fczl\u00fc \u00e7ok zengin bir ihtiyar\u0131n, paras\u0131 sayesinde \u2018son derece sevecen\u2019 oldu\u011fu y\u00fczlerce TV program\u0131 g\u00f6rebilirdiniz. Ba\u015fkas\u0131n\u0131 \u015farlatan yapan kimi davran\u0131\u015flar, servet ehlini \u2018canayak\u0131n\u2019 k\u0131l\u0131yordu. Ba\u015fkas\u0131n\u0131 \u2018serseri\u2019 k\u0131lan kimi tutumlar, servet ehlinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcnce, \u2018\u00f6zg\u00fcn ve farkl\u0131 bir ki\u015fili\u011fi yans\u0131t\u0131yor\u2019du. Paran\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc g\u00fcc\u00fcne dair haddi hesaba gelmez kay\u0131t mevcuttu ve f\u0131trat\u0131ma dercedilmi\u015f adalet ve izzet gibi insan\u00ee duygular bu haks\u0131z ve s\u0131r\u0131ls\u0131klam riya y\u00fckl\u00fc tav\u0131rdan oldum olas\u0131 rencide oluyordu. Yap\u0131lan, o insanlar i\u00e7in dahi bir k\u00f6t\u00fcl\u00fckt\u00fc. \u0130lmin, edebin, takvan\u0131n ve marifetin tahsili i\u00e7in nefsin okka alt\u0131na yatt\u0131\u011f\u0131 ciddi bir talim g\u00f6rmek varken, \u2018para\u2019n\u0131n hat\u0131r\u0131na \u2018kusurdan muaf, hatadan m\u00fcnezzeh\u2019 oluvermek, insan\u0131, manev\u00ee ilerleme yolunun daha ba\u015f\u0131nda safd\u0131\u015f\u0131 k\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Hayat\u0131m\u0131n \u00e7ocukluk y\u0131llar\u0131n\u0131 \u2018h\u0131sset derecesinde bir iktisat\u2019la ya\u015fam\u0131\u015f; bug\u00fcne g\u00f6re say\u0131ca \u00e7ok m\u00fctevazi kalan \u00e7ocuk aldatma gere\u00e7lerinden olabildi\u011fine uzak kalm\u0131\u015ft\u0131m. Kendi imalim olan koruk \u015ferbeti, uyduruk gazoz veya cola\u2019lara kesinlikle be\u015f \u00e7ekerdi. Filan marka \u015fekerleme yerine, dere kenar\u0131ndaki \u2018b\u00f6\u011f\u00fcrtlen\u2019 adl\u0131 enfes \u015fekerleme kesinlikle tercihe de\u011ferdi. Belki, parlak karnelerin de verdi\u011fi rahatl\u0131kla, hi\u00e7bir zaman giyimdi, \u015fuydu, buydu merak\u0131m olmam\u0131\u015ft\u0131. Gen\u00e7li\u011fe ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131m s\u0131rada tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m o g\u00fczel rehberin hayat\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131m dersler ise, bu \u00e7ocuksu halin, bozulup a\u015f\u0131nma tehlikesiyle her an y\u00fczy\u00fcze oldu\u011fum gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131nda da devam\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Para i\u00e7in ya\u015fama ve \u2018t\u00fcketerek\u2019 ya\u015fama, \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr, yabanc\u0131s\u0131 kald\u0131\u011f\u0131m tablolard\u0131. <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Bir servet d\u00fc\u015fman\u0131 de\u011fildim ger\u00e7i. G\u00f6nl\u00fc de zengin olan bir\u00e7ok servet ehli tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131m. Gene de, her zaman i\u00e7in, paras\u0131 \u00e7ok olanlardan uzak durdum. Bir fakir dostumu \u00f6zellikle ararken, zengin bir arkada\u015f\u0131m\u0131 aramad\u0131m; daima, onun beni aramas\u0131n\u0131 tercih ettim. Fakir bir m\u00fc\u2019minle y\u00fcr\u00fcmek, bana, her zaman i\u00e7in, zengin bir m\u00fc\u2019minin arabas\u0131na binmekten daha ho\u015f geldi. M\u00fctevazi bir fakir sofras\u0131ndaki tad\u0131, belki iyiniyetle haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan, ama kesinlikle israf s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlayan zengin sofralar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fit bollu\u011funda bulamad\u0131m. <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Bunlar bir yana, haf\u0131za ar\u015fivim, paran\u0131n sat\u0131n ald\u0131klar\u0131na dair binbir kay\u0131t y\u00fckl\u00fcyd\u00fc. Herhalde o kay\u0131tlar y\u00fcz\u00fcnden, \u20183-Y\u2019 form\u00fcl\u00fc geli\u015ftirmi\u015ftim. 3-Y; yani \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck yozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131. \u0130lki parayd\u0131. Hemen ard\u0131nda \u015f\u00f6hret ve iktidar vard\u0131. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc, az insan\u0131n aya\u011f\u0131n\u0131 kayd\u0131rmad\u0131.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Otuz \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k hayat\u0131m boyunca, bir\u00e7ok sevdi\u011fimi elimden alan, bir\u00e7ok tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131 \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck hesaplar u\u011fruna ebed\u00ee zararlara atan, devreye girdi\u011finde uhrev\u00ee i\u015flerin dahi tad\u0131n\u0131 bozan paraya kar\u015f\u0131 \u00f6rt\u00fcl\u00fc ve so\u011fuk bir sava\u015f ya\u015fad\u0131m k\u0131sacas\u0131. Her \u00e7a\u011fda her insan i\u00e7in \u00e7ok pahal\u0131ya patlam\u0131\u015f bir nesneydi para. Gelin g\u00f6r\u00fcn ki, hi\u00e7bir \u00e7a\u011fda, \u015fu \u2018niceli\u011fin egemenli\u011fi\u2019 \u00e7a\u011f\u0131 kadar pahal\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131. Pink Floyd\u2019a \u201cPara; bir su\u00e7tur o\u201d m\u0131sralar\u0131 ile ba\u015flayan \u00fcnl\u00fc \u201cMoney\u201dyi, Dire Straits\u2019e ise \u201cMoney for Nothing\u201di yazd\u0131ran nesne oydu. Bana \u201cMoney for No Think\u201d \u00f6zetini ilham eden de. R\u00e9ne Gu\u00e9non, \u2018niceli\u011fin egemenli\u011fi\u2019ni \u00e2hir zaman\u0131n al\u00e2meti olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 o a\u011f\u0131r ama ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 eserinde \u2018para\u2019ya l\u00e2f olsun diye ayr\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm ay\u0131rmam\u0131\u015ft\u0131. Keza, \u2018\u0130ktisat Risalesi\u2019 m\u00fcellifi paray\u0131 y\u00fcz hay\u0131rs\u0131z lira u\u011fruna manev\u00ee y\u00fczlerce liran\u0131n yitirildi\u011fi bir aldat\u0131c\u0131 olarak anlat\u0131rken, elbette bildi\u011fi ve g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir\u015feyler vard\u0131.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Hele sahabilerin hayat\u0131n\u0131, hele Hz. Peygamber\u2019in hayat\u0131yla sergiledi\u011fi tablolar\u0131, dahas\u0131 Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n \u2018alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fc biriktiren\u2019 ve de, \u2018sanki sayelerinde ebed\u00eele\u015fecekmi\u015f gibi, mallar\u0131n\u0131 bir bir sayan\u2019 insanlara ili\u015fkin o keskin ikazlar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fckten sonra, paraya kar\u015f\u0131 bu kadar so\u011fuk durmam ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">* * *<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Paraya bu kadar so\u011fuk duruyorsam, \u2018parac\u0131l\u0131k\u2019a kar\u015f\u0131 haydi haydi so\u011fuk durmam gerekirdi. Kapitalizm denen meret, parac\u0131l\u0131\u011f\u0131n ifadesi de\u011fil miydi? Kapital-izm. Sermayeyi belirleyici k\u0131lma. Birikmi\u015f paray\u0131, bele\u015f kazanma, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131 ve paras\u0131n\u0131 s\u00f6\u011f\u00fc\u015fleme, yahut insanlara tahakk\u00fcm etme vesilesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme. Bir b\u00fct\u00fcn olarak hayat\u0131, kendisinin nas\u0131l daha fazla kazanaca\u011f\u0131 ekseninde olu\u015fturma. K\u00e2r maksimizasyonu. S\u0131rf biraz daha fazla kazanma u\u011fruna, insanlar\u0131n zay\u0131f damarlar\u0131n\u0131 i\u015fleterek onlar\u0131 fuzuli t\u00fcketime al\u0131\u015ft\u0131rma. Arabas\u0131n\u0131n modelini biraz daha y\u00fckseltme u\u011fruna ki\u015fileri kuru\u015fu kuru\u015funa ge\u00e7inme durumunda b\u0131rakma. Kendisini piyasada tek isim yapma u\u011fruna ayn\u0131 i\u015ften para kazanan ama sermayesi k\u00fc\u00e7\u00fck insanlar\u0131 m\u00fcthi\u015f pazarlama oyunlar\u0131yla, uzun s\u00fcreli zalimce indirimlerle ve t\u00fcrl\u00fc \u00e7e\u015fit nice yolla iflasa zorlama. B\u00f6ylesi oyunlarla nice insan\u0131 f\u0131tr\u00ee \u2018malikiyet\u2019 halinden kopar\u0131p \u2018\u00fccretli k\u00f6leler\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme. Oturdu\u011fu yerden faiz, repo, borsa oyunu, devlet tahvili derken milyarlar kazanma; ve bu tahvilden edindi\u011fi gelirin nice fakirin en zorunlu ihtiya\u00e7 olan ekmek i\u00e7in verdi\u011fi vergilerin toplam\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeme&#8230; <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Velhas\u0131l, kapitalizm adl\u0131 \u00e7ehresi \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 a\u015fuftenin, binbir masumun kan\u0131yla beslenen bir canavar oldu\u011funu biliyordum. B\u00f6yle bildikten sonra, ona asla ho\u015f g\u00f6zle bakamazd\u0131m. \u0130ktisat tarihi sayesinde okuduklar\u0131ma, kalb kula\u011f\u0131m\u0131 t\u0131kayamazd\u0131m. \u2018Medeniyetin arka sokaklar\u0131\u2019n\u0131 g\u00f6rd\u00fckten sonra, g\u00f6z\u00fcm\u00fc yumup yatamazd\u0131m. Sevmediklerini daha \u015fu d\u00fcnyada k\u0131vrand\u0131ran, sevdiklerini ise \u015fu d\u00fcnyada a\u011fz\u0131na \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 bir parmak zehirli bal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda cehennemin ebed\u00ee \u00e7ukurlar\u0131na yuvarlayan bu \u00e7irkin a\u015fuftenin cinayet listesinde Antarktika\u2019ya kadar giden zehirli art\u0131klar y\u00fcz\u00fcnden \u00f6len penguenler dahi vard\u0131. Bu durumda, hangi vicdanla kapitalizmi sevebilir, hangi kalble kapitalizmin yan\u0131nda yer alabilir, hangi ak\u0131lla kapitalizmi savunabilirdim ki?<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">* * *<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Ama, kimbilir ka\u00e7 asr\u0131n kan\u0131n\u0131, kirini ve gubar\u0131n\u0131 s\u0131rt\u0131nda ta\u015f\u0131yan bu kapitalist kas\u0131rga, \u2018\u00fc\u00e7 yozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131\u2019y\u0131 da i\u00e7erdi\u011fi halde, g\u00fcn geldi, hayat\u0131m\u0131z\u0131n tam ortas\u0131na yerle\u015fiverdi i\u015fte. \u0130ster inanal\u0131m, ister inanmamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m, olan oldu. Kapitalizm adl\u0131 a\u015fufte, ceplerimize, reklam\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 mallar sayesinde az sonra geri alaca\u011f\u0131 birka\u00e7 mang\u0131r att\u0131; a\u011fz\u0131m\u0131za kanserojen maddeler i\u00e7eren birka\u00e7 nevzuhur tat \u00e7ald\u0131; ve bu efsunuyla kolayca g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz\u00fc \u00e7ald\u0131. <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">\u00d6nce, Alvin Toffler gibi g\u00e2vurlar\u0131n bile \u2018end\u00fcstriyalizm\u2019in \u00e7ocuklar\u0131 olarak ayn\u0131 kefeye koydu\u011fu iki d\u00fcnyev\u00ee ideolojiden sosyalizme kar\u015f\u0131 kapitalizmi biraz daha tehlikesiz g\u00f6rme durumuna itildi\u011fimiz karga\u015fa y\u0131llar\u0131 ya\u015fad\u0131k. O y\u0131llarda ba\u015flayan gev\u015feme s\u00fcrecinin ard\u0131ndan, 12 Eyl\u00fcl\u2019le birlikte, benzersiz bir \u2018sosyal m\u00fchendislik\u2019 tecr\u00fcbesine ge\u00e7ildi; ve bilhassa, ehl-i dinin a\u011fz\u0131na da verdi\u011fi maman\u0131n ebed\u00ee hayatlar\u0131 s\u00f6nd\u00fcren zehrini \u00e7ok insan\u0131n maalesef h\u00e2l\u00e2 daha anlayamad\u0131\u011f\u0131 iki numaral\u0131 malum \u015fah\u0131s sayesinde, nice \u00e7a\u011flar atland\u0131. Bu atlay\u0131\u015flar dengelerimizi ve \u00f6l\u00e7\u00fclerimizi iyiden iyiye sarst\u0131; ve sonu\u00e7ta, her g\u00fcn Kur\u2019\u00e2n okuyan bizler dahi, as\u0131l olan ahiret yurdunu unutup d\u00fcnyaya dalanlardan olduk. Devran d\u00f6nd\u00fc, ehl-i dinin saflar\u0131 dahi \u2018bilerek ve isteyerek\u2019 d\u00fcnyay\u0131 dine tercih eden ve bunun i\u00e7in bir dizi \u2018maslahat\u2019 mazereti geli\u015ftiren zevatla doldu&#8230;<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">* * *<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">\u0130\u015fin en garibi, \u2018\u0130ktisat Risalesi\u2019ni okuyan kimi insanlar\u0131n da buna dahil olmas\u0131yd\u0131. Kimileri, bu risaleden \u2018kalk\u0131nma\u2019 modelleri \u00fcretiyor; kimileri de \u201cBu risalenin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Barla\u2019da niye h\u00e2l\u00e2 bir sal\u00e7a fabrikas\u0131 kurulmam\u0131\u015f?\u201d gibi acayip dertlerle hemhal oluyordu. Y\u00fckselen de\u011fer paraysa, hakim slogan elbette \u201cParas\u0131z hizmet olmuyor\u201d olacakt\u0131. \u2018Parayla hizmet\u2019in ger\u00e7ekte \u2018paraya hizmet\u2019e giden bir yolculu\u011fun ilk ad\u0131m\u0131 oldu\u011funu ise d\u00fc\u015f\u00fcnen, anlayan ve de itiraf eden yoktu. Eh, \u201cKarde\u015fim vakit yok\u201dtu. Yeni bir \u015firket a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 vard\u0131. \u201cY\u00f6netim kurulu toplant\u0131s\u0131na yeti\u015fmem l\u00e2z\u0131m\u201dd\u0131. \u201c\u00d6nemli bir g\u00f6r\u00fc\u015fme i\u00e7in rapor haz\u0131rlamam gerekiyor\u201ddu. Nakit var, l\u00e2kin vakit dard\u0131. 98 model arabalar\u0131n bir \u00f6nceki modellere g\u00f6re hangi aksesuar farklar\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011frenecek ve de bunlar \u00fczerine nice sohbetler edecek kadar vakit bulunuyor; ama ne Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131, ne de Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n yolundaki bir eseri okuyacak vakit bir t\u00fcrl\u00fc bulunam\u0131yordu. Dahas\u0131, parayla hizmet u\u011fruna evinin yolunu unutan; \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 soka\u011fa, televizyona veya s\u00f6zde \u2018yuva\u2019lara emanet eden ehl-i din say\u0131s\u0131 az de\u011fildi, \u00fcstelik bu say\u0131 daha da artmaktayd\u0131. Sekreterini han\u0131m\u0131ndan daha \u00e7ok g\u00f6ren ehl-i dinin say\u0131s\u0131 da az de\u011fildi ve giderek azal\u0131yor de\u011fildi. Para, artt\u0131k\u00e7a; midenin tok, kalblerin \u015fok, vicdan\u0131n yok oldu\u011fu ortamlara \u00e7ekmekteydi bizi. Bindi\u011fimiz \u00f6zel arabalar her hafta sonu torba torba fuzuli e\u015fya ta\u015f\u0131may\u0131 sa\u011fl\u0131yordu da, en son hangi uhrev\u00ee hizmete vesile olmu\u015flard\u0131? \u0130\u015f\u00e7ilerimiz s\u0131k\u0131\u015f-tepi\u015f minib\u00fcslere binip eve giderken, yahut mavikart\u0131n mahkumu olarak saatlerini yollarda ve otob\u00fcs duraklar\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcrken, s\u0131cak Mercedes\u2019imizde d\u00fcnyev\u00ee dostumuza anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u2018Kud\u00fcs\u2019e k\u00f6lesiyle deveyi n\u00f6betle\u015fe binerek giden; hatta Kud\u00fcs kap\u0131lar\u0131na vard\u0131\u011f\u0131nda k\u00f6lesi devede, o ise yaya olan \u00d6mer\u2019 menk\u0131besiyle acaba nas\u0131l bir \u2018iman\u00ee a\u00e7\u0131l\u0131m\u2019 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131k? En ba\u015fta kendimizi adam etmeyen bu anlat\u0131m, onu \u00e7ok mu etkilemi\u015fti acaba? <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">* * *<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Halbuki, baz\u0131 \u015feyleri a\u00e7\u0131k\u00e7a diyebilsek, vaziyet b\u00f6yle olmazd\u0131 belki. \u201cKarde\u015fim,\u201d diyebilirdik mesel\u00e2, \u201cbenim zaaflar\u0131m var. Kimi noktalarda nefsime yeniliyorum. G\u00fczel arabalara binip g\u00fczel elbiseler giymek, israf da olsa baz\u0131 \u015feyleri denemek istiyorum.\u201d Bunu diyebilsek, belki, d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze binaen Allah bizim i\u00e7in dosdo\u011fru bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu ihzar edebilirdi. Hem, kusurunu bilmek, manev\u00ee bir isti\u011ffar say\u0131l\u0131rd\u0131 zaten. Bizi yanl\u0131\u015ftan kurtaramasa bile, do\u011fruya y\u00f6neli\u015fin ilk ad\u0131m\u0131yd\u0131. B\u00f6yle a\u00e7\u0131k itiraflar yerine, i\u015fin i\u00e7ine \u2018hizmet\u2019i, \u2018ihlas\u2019\u0131, \u2018tevhid\u2019i, \u2018tekbir\u2019i katarak bir me\u015fruiyet araman\u0131n ne gere\u011fi vard\u0131? Hayat\u0131 hatalar y\u00fckl\u00fc ama \u00f6l\u00e7\u00fcleri ve referans\u0131 do\u011fru biri olmak, hayat\u0131n\u0131n hatalar\u0131n\u0131 do\u011frulama u\u011fruna do\u011fru referanslar\u0131 yamultup \u00f6l\u00e7\u00fcleri \u00e7arp\u0131tan biri olmaktan binlerce kez iyi olmaz m\u0131yd\u0131? \u0130lkinin bir g\u00fcn hatadan d\u00f6nmesi muhtemeldi; ama ikincisi asla hatadan d\u00f6nemezdi. Zira, hatay\u0131 \u2018hata\u2019 olarak kabul etmiyordu!<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Ne \u00e7are ki, y\u0131llar y\u0131l\u0131 i\u00e7imizde biriken ukdeler, kendine yay\u0131lma alan\u0131 buldu. \u00dcstelik, t\u00fcm bunlar, \u201cNefis kendini kusurlu g\u00f6rmez. Avukat gibi kendini m\u00fcdafaa eder\u201d hakikati dahilinde oldu. Zaaflar\u0131m\u0131zdan s\u00f6z etmedik. Mahallenin nisbeten zengin \u00e7ocuklar\u0131 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz \u00f6n\u00fcnde \u00e7ikolata yerken imreni\u015fimizden; dirsekleri yamal\u0131 ceketle okula gitti\u011fimiz g\u00fcnlerin nefsimizde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izden; a\u015f\u0131k oldu\u011fumuz k\u0131za s\u0131rf be\u015f paras\u0131zl\u0131k y\u00fcz\u00fcnden tek kelime dahi etmeye korkmam\u0131zdan; daha lisede iken, k\u00f6yden veya kenar mahalleden geliyor olu\u015fun verdi\u011fi eziklikten; on ki\u015filik yurt odalar\u0131nda veya k\u00fcf kokulu g\u00fcne\u015fsiz bodrum katlar\u0131nda ge\u00e7irdi\u011fimiz fak\u00fclte g\u00fcnlerinin birikiminden; s\u0131k\u0131\u015f-tepi\u015f otob\u00fcse binmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bir kolumuzun kap\u0131ya s\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn s\u0131n\u0131f\u0131n zengin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n mis gibi arabalarda keyifli keyifli okulun yan\u0131ba\u015f\u0131na park edi\u015fini g\u00f6rmenin ruhumuzdaki derin izlerinden bahsedemedik. Bunlar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa koysak, \u00e7ok daha m\u00fctevazi inki\u015faflar bizi \u015f\u00fckre sevkedebilirdi belki. O g\u00fcnlerin geride kal\u0131\u015f\u0131ndan memnun, o g\u00fcnlerin b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlerden ise ziyadesiyle hissedar olabilirdik. Mesel\u00e2 \u201cY\u00fcz a\u00e7 adam\u0131n huzurunda kemal-i lezzetle fazla yenilmez\u201d d\u00fcsturunu daha \u00e7ocukken anlam\u0131\u015f biri olarak, gen\u00e7 ya\u015fta manen \u00e7ok b\u00fcy\u00fck adam olma imk\u00e2n\u0131n\u0131 bulurduk. Daha otuzunda, altm\u0131\u015f senenin tecr\u00fcbe ve olgunlu\u011funa kavu\u015furduk s\u00f6zgelimi. \u2018Orta\u2019n\u0131n \u00fcst\u00fcndekilerin imrendirici tav\u0131rlar\u0131n\u0131n ruhumuzdaki darp izinden hareketle, hen\u00fcz gen\u00e7 ya\u015fta iken, \u2018sev\u00e2d-\u0131 azam\u2019a ittiban\u0131n; yani, zengin bile olsak vasat bir hayat \u00fczere olman\u0131n; giyim-ku\u015fam, ev, e\u015fya, yeme-i\u00e7me a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fcmmetin \u00e7o\u011funlu\u011funa uyman\u0131n; kimseyi imrendirmeden ya\u015faman\u0131n ehemmiyetini manen derketmi\u015f olurduk. Keza, daha okul s\u0131ralar\u0131nda \u015fu d\u00fcnyan\u0131n bir \u00fcz\u00fcm verip y\u00fcz tokat vuran kalle\u015f y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rmek, o bizi terketmeden bizim onu terketmemiz gibi \u015f\u00fckredilesi bir halin \u00f6ns\u00f6z\u00fc olabilirdi. <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Ama beceremedik. Zaaflar\u0131m\u0131z\u0131 ve ukdelerimizi itiraf edemedik. Onun yerine, \u2018hizmet\u2019 dedik, \u2018himmet\u2019 dedik. Bir yanda Asr-\u0131 Saadetin refaha erilen son d\u00f6neminin keskin uyar\u0131c\u0131s\u0131 Ebu Zer-i G\u0131far\u00ee\u2019yi g\u00f6zya\u015flar\u0131yla dinleyip, \u00f6te yanda tam aksini yapabildik. Ebu Zer\u2019i \u00f6ne \u00e7\u0131karan kitaplar yaz\u0131p, \u00f6te yanda bir kapitalistin i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle hareket edebildik. \u2018Maddeten terakki\u2019den bahseden bir insan\u0131n bu s\u00f6zden sonra ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ellibir y\u0131l\u0131 nas\u0131l ge\u00e7irdi\u011fi besbelli iken, biz bunun tam tersi bir hayat\u0131 g\u00fcya onun bu s\u00f6z\u00fcne istinaden ya\u015fama cambazl\u0131\u011f\u0131na girebildik. <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Sonra, olanlar oldu. Birer \u2018\u015firket-i maneviye-i uhreviye\u2019 h\u00fckm\u00fcndeki cemaatlerin her biri, \u00f6nce \u2018anonim \u015firket,\u2019 sonra \u2018\u015firketler grubu,\u2019 en sonunda \u2018holding\u2019 oldu. Demokrasiyi belki s\u0131rf isminin Bat\u0131 kaynakl\u0131 olu\u015fundan dolay\u0131 sevimsiz bulan niceleri, \u2018holding\u2019e dair anl\u0131k bir teredd\u00fct dahi ya\u015famad\u0131lar. Holdingin tekele giden yolun ad\u0131mlar\u0131ndan biri, tekelin ise kesinlikle gayriisl\u00e2m\u00ee oldu\u011fu; Resul-i Ekrem\u2019in (a.s.m.) Medine pazar\u0131nda yer tutmay\u0131 yasak edi\u015finin en ba\u015fta bu dersi sundu\u011fu, \u2018bilinmeyenler\u2019 aras\u0131ndayd\u0131. Zira, \u2018\u00e7ok kazanma yollar\u0131\u2019na dair kitaplar basmaktan veya satmaktan, \u2018ebed\u00ee kazan\u00e7 yollar\u0131\u2019nda y\u00fcr\u00fcmeye mecal kalm\u0131yordu.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Sonunda, i\u015f iyice \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131ndan \u00e7\u0131kar oldu.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">\u0130man\u00ee a\u00e7\u0131dan, \u2018ba\u015far\u0131\u2019 denen \u015fey, hidayetine vesile olunan insan say\u0131s\u0131 bile de\u011fildi. \u2018\u0130hlas\u2019t\u0131, \u2018her an Rabbinin huzurunda oldu\u011funun \u015fuuruyla ya\u015fama\u2019yd\u0131, \u2018Rabbinden raz\u0131, Rabbi de ondan raz\u0131 olan kullar aras\u0131na kat\u0131lma\u2019yd\u0131. Ama, gelin g\u00f6r\u00fcn ki, art\u0131k bizim \u2018ba\u015far\u0131\u2019m\u0131z da y\u0131ll\u0131k cirolarla belirleniyordu. Cirosu kabaranlar \u2018hizmetin inki\u015faf\u0131\u2019na dair keyifler hissediyor, cirosu yerinde sayanlar ise s\u00f6z\u00fcmona \u2018hizmetin inki\u015faf\u0131\u2019na ili\u015fkin projeler geli\u015ftiriyordu. Eh, \u2018hizmet\u2019ler de kolay inki\u015faf etmiyordu. Bu i\u015f i\u00e7in, mesel\u00e2 bankalarla muamele de gerekiyordu. Ne yapal\u0131m, \u2018\u015fartlar \u00f6yle gerektiriyor\u2019du. Hem \u201cK\u00e2r\u0131n\u0131 hizmette kullanmak \u00fczere faizli kredi caizdir\u201d diyen ahir zaman alimleri mevcuttu. Dahas\u0131, bug\u00fcnk\u00fc \u015fekliyle sigorta gibi bir kurum, esasen Haf\u00eez-i Ker\u00eemin h\u0131fz ve himayetine iman ve itimad zaaf\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi olsa da, \u2018iyi para getiriyor\u2019du. <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Unutmadan, elbette reklams\u0131z da olmuyordu. Resulullah\u2019\u0131n Medine pazar\u0131nda reklam yoktu, ama \u015fu asr\u0131n ehl-i din pazar\u0131nda \u00e2l\u00e2s\u0131 bulunuyordu. \u201cTesett\u00fcrde tek isim.\u201d Yalan, ba\u015fka tesett\u00fcr firmalar\u0131 var; ama olsun! \u201cBirinci s\u0131n\u0131f d\u00fcnyalar i\u00e7in.\u201d Kibri k\u00fcfre akraba k\u0131lan nebev\u00ee ikaz nerelerde? \u201cBilmemnepen al\u0131n, kom\u015funuzu k\u0131skand\u0131r\u0131n.\u201d H\u0131mm, peki \u201cKom\u015fusu a\u00e7 iken tok yatan bizden de\u011fildir\u201d nebev\u00ee \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne ne oldu? \u201cOff, susad\u0131m\u2014Durun, hemen geliyorum\u2014(L\u0131k\u0131r l\u0131k\u0131r l\u0131k\u0131r sesi)\u2014Buyrun, cola\u2019lar geldi\u2014X cola pek harika.\u201d Kuzum, bu \u2018\u0130sl\u00e2m\u00ee\u2019 radyoyu susay\u0131nca su i\u00e7meyi bilemeyen zeka \u00f6z\u00fcrl\u00fcler mi dinliyor Allaha\u015fk\u0131na?<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Ama benim gibiler de \u00e7ok \u2018kat\u0131\u2019yd\u0131 do\u011frusu. \u201cBu kafayla bir yere var\u0131lmaz\u201dd\u0131. \u201cReklam almay\u0131nca, bu hizmet nas\u0131l y\u00fcr\u00fcr\u201dd\u00fc? \u201cElalem manken k\u0131zlar kullan\u0131rken, sen de piyasaya girmek i\u00e7in mecbur\u201ddun. \u201cM\u00fcsl\u00fcmanlar be\u015f paras\u0131z olsa daha m\u0131 iyi\u201dydi? \u201cYahudiler bizi ellerinde para oldu\u011fu i\u00e7in eziyor de\u011fil mi\u201dydi. Biz de paran\u0131n yar\u0131ya yak\u0131n\u0131n\u0131 evin e\u015fyas\u0131na, giyime-ku\u015fama, sahte yuvaya; bir o kadar\u0131n\u0131 mideye ve bir de araban\u0131n midesine indiriyor; eh, bir par\u00e7a da himmet eyliyorduk. K\u00f6t\u00fc m\u00fc oluyordu? Hem cennet, \u2018Cennet\u2019 marka mobilyalar\u0131 al\u0131nca ya\u015fanacak kadar basit, ucuz ve s\u0131radand\u0131. \u2018Cennetten bir k\u00f6\u015fe\u2019nin ad\u0131 ise, galiba \u2018Caprice Hotel\u2019 olmal\u0131yd\u0131. Adn m\u0131? \u201cAnlamad\u0131m.\u201d Firdevs? \u201cO da kim?\u201d Kevser? \u201cEvet, biz de o ya\u011f\u0131 kullan\u0131yoruz!\u201d <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Ha karn\u0131n\u0131z m\u0131 ac\u0131kt\u0131; t\u00fcm muhta\u00e7, fakir, yolcu ve darda kalm\u0131\u015flar\u0131 doyuran o b\u00fcy\u00fck peygamberin sofras\u0131yla, isim benzerli\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir ilgisi olmayan; kazara girdi\u011finizde \u00f6dedi\u011finiz \u00fccretin sizi \u2018darda kalanlar\u2019 s\u0131n\u0131f\u0131na dahil edebilece\u011fi \u2018Halil \u0130brahim sofras\u0131\u2019 t\u00fcr\u00fcnden \u2018\u0130sl\u00e2m\u00ee\u2019 lokantalar\u0131m\u0131z hizmetinizdeydi. Biz her gece ac\u0131k\u0131p, \u201cH\u00e2ceg\u00e2n\u2019da mehtaba \u00e7\u0131kard\u0131k.\u201d \u0130sterseniz, Mekke\u2019den gelen Muhacir\u00een\u2019e mal\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 veren Ensar\u2019la isim benzerli\u011fi\u2014Amerikan filmlerinin sonundaki notu hat\u0131rlar iseniz\u2014\u2018tamamen rastlant\u0131 eseri\u2019 olan Ensar Lokantas\u0131\u2019na da gidebilir; camekan\u0131n hemen yan\u0131na oturup, geleni ge\u00e7eni imrendirebilirdiniz. Bilmemne marka bisk\u00fcvi ve \u00e7ikolatalar\u0131n\u0131z \u00e7ok anne-baba ile \u00e7ocu\u011fun aras\u0131n\u0131 bozuyor; \u2018almad\u0131-sevmiyor,\u2019 \u2018ald\u0131-paralar\u0131 bitiyor\u2019 ikilemleri ya\u015fat\u0131yor olabilirdi ya, olsun. \u00dc\u00e7-be\u015f kuru\u015f hizmet katk\u0131s\u0131, neyi halletmezdi? \u00dcretti\u011finiz kot darac\u0131kt\u0131, giyen hatunlar erkeklerin behim\u00ee duygular\u0131n\u0131 azd\u0131r\u0131rd\u0131, nitekim \u2018kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u2019 a\u015fufte mankenin en i\u00e7 g\u0131d\u0131klay\u0131c\u0131 pozlar\u0131 vitrinlerinizi s\u00fcslemiyor, lekeliyordu; ama siz bu paralar\u0131 \u2018kendiniz i\u00e7in kazanm\u0131yor\u2019dunuz. Do\u011fru mu anlam\u0131\u015f\u0131m?<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">* * *<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Ak\u0131l almaz, vicdan s\u0131\u011fmaz bir s\u00fcrecin i\u00e7ine girdik k\u0131sacas\u0131. <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Biz neyiz, onlar ne, bizi biz k\u0131lan ne, onlar niye \u2018onlar\u2019 oluyor, eline sermaye ge\u00e7irenin inanc\u0131 ne olursa olsun ayn\u0131 \u015fekilde davranmas\u0131 m\u0131 gerekiyor, yoksa biz de bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve kapitalizmin kurallar\u0131 zalimdir ve evrenseldir diyerek ilah\u00ee kurallar\u0131 atl\u0131yor muyuz, kapitalizm \u00fcr\u00fcn\u00fc reklam yoluyla sat\u0131yor ama iman\u0131m\u0131z bize israf\u0131 yasakl\u0131yorsa \u00e7izgimizi zaaflar\u0131 kullanan ve zaruri olmayan\u0131 zaruri gibi hissettiren reklamdan yana m\u0131 \u00e7izmeliyiz, inanc\u0131m\u0131z yalan\u0131 yasakl\u0131yor olsa dahi biz kapitalist oyunun kurallar\u0131 gere\u011fi yalan sloganlar m\u0131 icad etmeliyiz, sorulmuyor. <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">\u00c7ekler, senetler, teminat mektuplar\u0131, protestolar, \u2018buyrun efendim\u2019ler, te\u015fvik kredileri, t\u00fcketime te\u015fvik taktikleri, i\u015f\u00e7inin maa\u015f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck tutma teknikleri, s\u00fcsl\u00fc makam odalar\u0131, kad\u0131n\u0131 aya\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrmenin en h\u00fcz\u00fcnl\u00fc \u00f6rne\u011fi olarak \u2018prezantabl\u2019 sekreterler, kad\u0131n\u0131 metala\u015ft\u0131ran reklamlar, eli telefonda-telefonun bir ucu kula\u011f\u0131nda i\u015fadam\u0131 pozlar\u0131, cenaze namaz\u0131nda bile bizi ahireti d\u00fc\u015f\u00fcnmekten al\u0131koyan cep telefonu z\u0131r\u0131lt\u0131lar\u0131, fakirsiz iftar sofralar\u0131, be\u015f y\u0131ld\u0131zl\u0131 otellerde hizmetlerin ve harcamalar\u0131n fevkal\u00e2de inki\u015faf\u0131, \u2018i\u015f\u00e7i\u2019 iki g\u00fcn i\u015fe gecikince \u2018\u0130\u015f Kanunu\u2019 tehditleri, makul bir zam isteyince \u201cBuras\u0131 hepimizin m\u00fcessesesi. Buras\u0131 \u0130slam\u00ee bir m\u00fcessese. Hepimiz karde\u015fiz\u201d muhabbetleri, Caprice Hotel\u2019de \u2018\u0130slam\u00ee tatil\u2019ler, daha bilmem neler neler&#8230;<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Bug\u00fcn Resul-i Ekrem gelse, ona kar\u015f\u0131, bunlar\u0131n hangi birini savunabiliriz acaba? <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Peki, o bu diyardan g\u00f6\u00e7erken miras ve vasiyet olarak bize Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 ve s\u00fcnneti b\u0131rakm\u0131\u015f de\u011fil miydi?<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">* * *<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131n, \u2018servet\u2019in kendisi de\u011fildir mesele olan. Mesele, kapitalist\u00e7e kazan\u0131lan, keza kapitalist\u00e7e harcanan servetlerdir. Sahabilerin i\u00e7inde de bir\u00e7ok zengin vard\u0131r. A\u015fere-i M\u00fcbe\u015f\u015ferenin yar\u0131s\u0131n\u0131, bug\u00fcn\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fclerine g\u00f6re de \u00e7ok zengin insanlardan olu\u015fturmaktad\u0131r. Her y\u0131l mal\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 tasadduk eden, ama her y\u0131l mal\u0131 kat kat artan Abdurrahman ibn Avf\u2019\u0131n miras b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 k\u00fcl\u00e7eleri pay ederken, i\u015f\u00e7ilerin elleri nas\u0131r tutmu\u015ftur; ama o servet, Avf\u2019\u0131n o\u011flu her y\u0131l mal\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 tasadduk etti\u011fi halde kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. O Abdurrahman ki, k\u00f6lelerine de kendi giydi\u011fini giydirmi\u015f, k\u00f6lelerinin yedi\u011fini yemi\u015ftir. Sofras\u0131na \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit yemekler dizmemi\u015f; en sevdi\u011fi az\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcne ya\u011f konmu\u015f s\u0131cak arpa ekme\u011fi olan Resul-i Ekrem\u2019in (a.s.m.) \u00e7izgisini as\u0131l edinmi\u015ftir. G\u00fcnde \u00fc\u00e7 \u00f6\u011f\u00fcn yemedi\u011fi gibi, her \u00f6\u011f\u00fcnde \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fit yemek de yememi\u015ftir. Oysa bizlerin sohbetleri, o m\u00fcbarek sahabinin belki on\u00fc\u00e7 g\u00fcnde yedi\u011fini \u2018ge\u00e7en g\u00fcn\u2019 filanca lokantada fe\u015fmekancan\u0131n nas\u0131l \u2018g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc\u2019 t\u00fcr\u00fcnden sohbetlerle \u2018renklenmekte\u2019dir! Olsun; sohbet aras\u0131nda, \u2018h\u0131rkas\u0131 k\u0131rk yamal\u0131 Halife \u00d6mer\u2019 muhabbetiyle \u2018\u0130slam\u00ee tebli\u011f\u2019ler edilmektedir. Yeri gelmi\u015fken; muhterem tebli\u011fcinin ge\u00e7en y\u0131l ald\u0131\u011f\u0131 ve yaln\u0131z onsekiz kez giydi\u011fi pantolon, \u2018modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f\u2019 oldu\u011fu i\u00e7in, halen bir m\u00fc\u2019min karde\u015fimize \u2018hediye edilmi\u015f\u2019 bulunmaktad\u0131r. <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Peki, b\u00f6ylesi bir hayat\u0131n \u00e7ekim alan\u0131na belki fark\u0131na bile varmadan girip, sonra da, edinilen tiryakiliklere binaen \u00e7\u0131kamaz hale geldi\u011fimizi kabul etmeyi hi\u00e7 denediniz mi? Bu tiryakilikleri sorgulamaya a\u00e7\u0131k m\u0131y\u0131z? Alacaklar, \u00f6demeler, yeni araba tasar\u0131mlar\u0131 ve yeni i\u015f projeleri ile girdi\u011fimiz yata\u011f\u0131m\u0131zda, bindi\u011fimiz son model araban\u0131n d\u00fcn ka\u00e7 gencin nazar\u0131n\u0131 ahiretten d\u00fcnyaya \u00e7evirdi\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor muyuz? D\u00fcn filan mark\u0131 ceketimizle ka\u00e7 insan\u0131 imrendirdik, filan pahal\u0131 lokantan\u0131n i\u00e7inden d\u0131\u015far\u0131y\u0131 nazar ederken oradan te\u011fet ge\u00e7en ka\u00e7 insan\u0131n d\u00fcnyaya bakan duygular\u0131n\u0131 co\u015fturduk, haberimiz var m\u0131? Peki, kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z o para, ka\u00e7 i\u015f\u00e7inin eme\u011fi ile geldi? Kendimiz biraz daha az harcamay\u0131 g\u00f6ze al\u0131p onlara piyasan\u0131n biraz \u00fcst\u00fcnde para versek ne olurdu? Umumi bir vas\u0131tayla gidebilece\u011fimiz bir yere kendi arabam\u0131zla gitmek i\u00e7in harcad\u0131\u011f\u0131m\u0131z benzinin art\u0131klar\u0131 acaba ka\u00e7 ku\u015fun \u00f6l\u00fcm\u00fcne zemin haz\u0131rlad\u0131? \u2018Cemaat toplant\u0131s\u0131\u2019nda bizim han\u0131m\u0131n herkese sergiledi\u011fi pahal\u0131 elbise ka\u00e7 din karde\u015fimizi imrendirdi, ka\u00e7 evde huzursuzluk sebebi oldu, ka\u00e7 han\u0131m\u0131n d\u00fcnyaya bakan duygular\u0131n\u0131 uyand\u0131rd\u0131, biliyor muyuz?<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Bir g\u00fcn araban\u0131zdan inin, \u015f\u00f6yle kalabal\u0131k bir caddede y\u00fcr\u00fcy\u00fcn. Bilmiyorsan\u0131z bile, \u00f6\u011frenirsiniz art\u0131k. \u015eimdi, bir\u00e7ok mesture han\u0131mlar\u0131n giyiminde de \u2018meymenet\u2019 kalmad\u0131. Pahal\u0131 oldu\u011fu besbelli elbiseler giyeni oldu\u011fu gibi, onlara imrenip, imk\u00e2n\u0131n\u0131n elverdi\u011fi \u2018en iyi\u2019yi giyeni de var. \u2018\u00d6rt\u00fc\u2019n\u00fcn farz oldu\u011funu bilenler, \u2018israf etmeme\u2019nin de farz oldu\u011funu unutmu\u015fa benziyorlar. Hem onlar da makyaj yap\u0131yor, onlar da nisbeten dar k\u0131yafetler giyiyorlar. Onlar\u0131n da \u2018g\u00fcn\u2019leri ve \u2018sohbet\u2019leri oluyor ve bir \u2018rit\u00fcel\u2019e indirgenen \u00fc\u00e7-be\u015f sat\u0131rl\u0131k okumalar haricinde, bir ehl-i d\u00fcnyan\u0131n konu\u015fmas\u0131ndan hi\u00e7 de farkl\u0131 olmayan \u015feyler konu\u015fuluyor. T\u0131pk\u0131 kocalar\u0131n\u0131n &#8216;sohbet\u2019lerinde, bu arada servetleri yirmisekiz kat artm\u0131\u015f olsa bile, yirmisekiz y\u0131ld\u0131r, \u2018piyasan\u0131n k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu\u2019 yak\u0131nmas\u0131; yahut \u2018d\u00fcn izledi\u011fi o l\u00fczumsuz programda filancan\u0131n ne dedi\u011fi,\u2019 \u2018en iyi araba teybinin ne oldu\u011fu,\u2019 \u2018filan yerdeki yeni lokantan\u0131n servisinin durumu, fiyatlar\u0131n da uygun oldu\u011fu, i\u015f\u00e7inizin bir ayl\u0131k pazar masraf\u0131yla \u00fc\u00e7 ki\u015filik bir ak\u015fam yeme\u011fini rahatl\u0131kla yiyebildi\u011finiz\u2019 t\u00fcr\u00fc muhabbetler edilmesi gibi.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Dikkat edelim, bindi\u011fimiz son model Mercedes, binemeyeni de, bizi de aldatmas\u0131n. Mercedes bir su\u00e7 aletidir; \u00e2hirete bakan duygular\u0131 gasp edip, y\u00fczlerini d\u00fcnyaya \u00e7evirmektedir. Filan marka ceket de su\u00e7 \u00e2letidir; o da ayn\u0131 c\u00fcrme imk\u00e2n vermektedir. Evimizin d\u00f6\u015feminden yemek i\u00e7in tercih etti\u011fimiz lokantaya kadar pek \u00e7ok \u015fey, bilelim ki, bize \u00e2hireti hat\u0131rlatmad\u0131\u011f\u0131 bir yana, y\u00fcz\u00fc belki \u00e2hirete d\u00f6necek olan \u00e7oklar\u0131n\u0131n da d\u00fcnyaya y\u00f6nelmesine gerek\u00e7e te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">* * *<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">\u0130ster k\u0131z\u0131n, ister dar\u0131l\u0131n. Ben acele edip k\u0131\u015fta gelen o \u015fefkat kahraman\u0131 gibi olamad\u0131m; baharda geldi\u011fimi sand\u0131m, ama kap\u0131dan bakt\u0131ran Mart\u2019\u0131n \u2018kazma k\u00fcrek yakt\u0131rmas\u0131\u2019 ger\u00e7e\u011fiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Bir \u2018\u00f6rt\u00fcl\u00fc kapitalizm\u2019 g\u00f6rd\u00fcm, \u015f\u0131k\u0131d\u0131m \u00f6rt\u00fclerle \u00f6rtbas edilece\u011fi san\u0131lan bir kapitalistle\u015fme s\u00fcrecini g\u00f6zlemledim, bu \u00f6rt\u00fcy\u00fc kald\u0131ray\u0131m istedim.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Birileri a\u00e7\u0131k\u00e7a kapitalizm sergiliyor, bunu hepimiz biliyoruz. Birileri, sonra iki kat fazlas\u0131n\u0131 almak \u00fczere, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 anda devlete bor\u00e7 para veriyor, bu paran\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da \u2018d\u00fc\u015f\u00fck faizli kredi\u2019 ad\u0131 alt\u0131nda i\u00e7 ediyor, kalitesiz mal\u0131n\u0131 birtak\u0131m ili\u015fkiler yoluyla devlete \u00e2l\u00e2 fiyat\u0131yla sat\u0131yor, halk\u0131n da o mal\u0131 almas\u0131n\u0131 temin i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan gelecek mallara birtak\u0131m tahditler koyduruyor, i\u00e7teki rakiplerini de ger\u00e7ekte piyasa d\u00fc\u015fman\u0131 kapitalizmin tekelci taktikleriyle eziyor; sonra K\u00e2run tasla\u011f\u0131 bir ruh haliyle \u201c\u00c7al\u0131\u015ft\u0131m, kazand\u0131m\u201d diye caka sat\u0131yor, bunu biliyoruz. Kapitalizmin sermayeyi putla\u015ft\u0131ran ve yetmi\u015f y\u0131l t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 titreten bir kom\u00fcnist kas\u0131rgay\u0131 ba\u015fa bela eden bir anlay\u0131\u015f; ba\u015fkalar\u0131na ancak ya \u2018menfaati gerektiriyor\u2019 veya \u2018di\u015f ge\u00e7iremiyor\u2019 ise hayat hakk\u0131 tan\u0131yan bir zihniyet oldu\u011funu da biliyoruz.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">G\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc b\u00fcr\u00fcyen o Avrupa\u00ee ileri gitmi\u015fli\u011fin ard\u0131nda, koca bir d\u00fcnyan\u0131n \u00e2h\u0131 var. O g\u00f6z al\u0131c\u0131 madd\u00ee refah, ayda on dolar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u00f6m\u00fcr ocaklar\u0131nda g\u00fcnde oniki saat \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan insanlar\u0131n s\u0131rt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti. O g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc b\u00fcr\u00fcyen arabalar\u0131n gerisinde, s\u00f6m\u00fcrge sava\u015flar\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclen insanlar\u0131n kan izi bulunuyor.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Ve, o s\u00f6z\u00fcmona iktisad\u00ee b\u00fcy\u00fcme tablolar\u0131n\u0131n ard\u0131nda, \u201cYeter ki \u00fcret; iyi bir reklamla, zaruri olmasa da insanlar\u0131 almaya mecbur edersin\u201d diyen; marketleri k\u0131rkbin \u00e7e\u015fit malla dolduran; gelirler bir t\u00fcrl\u00fc harcamalar\u0131 kar\u015f\u0131lamaya k\u00e2fi gelmedi\u011fi i\u00e7in nice hayatlar\u0131 solduran bir zihniyet sakl\u0131. \u00d6yle bir zihniyet ki, mesel\u00e2, bir yo\u011furdu \u00e7\u0131rpmak i\u00e7in harcanan zamandan sizi kurtar\u0131yor; ama yo\u011furt \u00e7\u0131rparken kolun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sayesinde omuzlar\u0131n\u0131z\u0131n kire\u00e7lenmekten bir derece kurtuldu\u011funu size asla s\u00f6ylemiyor; g\u00fcya \u2018hayat\u0131 kolayla\u015ft\u0131rma\u2019 ad\u0131na, yo\u011furt \u00e7\u0131rpmaktan tasarruf edilen zaman\u0131, mutfak robotunun \u00e7\u0131rp\u0131c\u0131 k\u0131sm\u0131n\u0131 al-tak-bas-\u00e7\u0131kar-y\u0131ka-kurula-yerle\u015ftir \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde harcat\u0131yor; ve bu u\u011furda bir ayl\u0131k eme\u011finizin ikide, \u00fc\u00e7te, d\u00f6rtte birini de elinizden al\u0131yor. \u00d6yle bir zihniyet ki, eme\u011fi hakir g\u00f6r\u00fcyor, eme\u011fiyle ge\u00e7ineni \u00fccretli k\u00f6leye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor, bir piyasaya dald\u0131\u011f\u0131nda, o piyasada var olan emek-yo\u011fun k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmeleri ezici bir rekabetle yok ediyor.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Durum bu olduktan sonra, bir mutfak robotu ehl-i d\u00fcnya \u00fcretince k\u00f6t\u00fc, ehl-i din \u00fcretince iyi olmuyor. Mercedes\u2019in konumunu, binenin inanc\u0131 belirlemiyor. Yap\u0131lan bir t\u00fcketim, \u015fayet israf s\u0131n\u0131f\u0131na giriyorsa, onu yapan\u0131n ehl-i din olmas\u0131, yap\u0131lan\u0131n israf oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmiyor. Bir mal, e\u011fer fuzuliyse, ehl-i din satsa da fuzuli olarak kal\u0131yor.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">O y\u00fczden, sak\u0131n ola ki, i\u011freti bir surette hayat\u0131m\u0131z\u0131n bir k\u00f6\u015fesine ili\u015ftirdi\u011fimiz \u2018\u0130slam\u00ee\u2019 etiketlerin kapitalizmi me\u015frula\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 san\u0131lmas\u0131n. Biz bir \u00f6rt\u00fcl\u00fc kapitalizm ya\u015f\u0131yoruz, do\u011fru. \u00dcstelik, kelimenin her iki anlam\u0131yla \u00f6rt\u00fcl\u00fc kapitalizm ya\u015f\u0131yoruz, bu da do\u011fru\u2014hem gizli bir kapitalizm, hem de \u2018\u00f6rt\u00fcnmek\u2019le me\u015fruiyet kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir kapitalizm.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Ama hay\u0131r. M\u00fc\u2019min, Allah\u2019\u0131n ya bir l\u00fctfu, ya bir imtihan\u0131 olarak, zengin olabilir; ama m\u00fcsrif olamaz. Hi\u00e7bir m\u00fc\u2019min, servetini birilerinin ba\u015f\u0131na veya omuzuna basarak kazanamaz. Hi\u00e7bir m\u00fc\u2019min, cebinde paras\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in israf etme hakk\u0131na sahip de\u011fildir. Hele hele, herkesin g\u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyaya \u00e7evrildi\u011fi, herkesin d\u00fcnyaya imrendirildi\u011fi bir \u00e7a\u011fda b\u00f6yle bir l\u00fckse asla hakk\u0131 yoktur. Fakir m\u00fc\u2019minler de olur, zengin m\u00fc\u2019minler de. Patron m\u00fc\u2019minler de olur, i\u015f\u00e7i m\u00fc\u2019minler de. Ama hak \u00e7i\u011fneyen, yalan s\u00f6yleyen, israf eden, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 k\u0131skand\u0131ran, reklam ad\u0131 alt\u0131nda gayrime\u015fruluklar\u0131 buyur eden, \u2018sev\u00e2d-\u0131 azam\u2019a ittiba etmeyip l\u00fckse giren kapitalist m\u00fc\u2019min, tan\u0131m gere\u011fi olamaz, olmamal\u0131d\u0131r. B\u00f6yleleri varsa, bu, a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde, imandaki bir zaafa i\u015farettir.<\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Bunu b\u00f6yle bilelim ve kapitalizmin \u00f6rt\u00fcl\u00fc-\u00f6rt\u00fcs\u00fcz t\u00fcm bi\u00e7imleriyle g\u00f6bek ba\u011f\u0131m\u0131z\u0131 keselim. Bilelim ki, yar\u0131s\u0131 zengin olan, ama tek bir kapitalist bar\u0131nd\u0131rmayan a\u015fere-i m\u00fcbe\u015f\u015fere tablosu, bize l\u00e2f olsun diye g\u00f6sterilmedi. Bilelim ki, i\u00e7inde fakir de, zengin de olan; ama hi\u00e7biri emr-i ilah\u00ee geldikten sonra faize, israfa, yalana, insan imrendirmeye asla bula\u015fmayan sahabiler Kur\u2019\u00e2n\u2019da l\u00e2f olsun diye \u00f6v\u00fclmedi, laf olsun diye bize \u00f6rnek g\u00f6sterilmedi. <\/p>\n<p><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\">Heyhat, kapitalizmin en keskin muhalifi, m\u00fc\u2019minler olmal\u0131yd\u0131\u2014en az kapitalistler kadar d\u00fcnyev\u00ee olan sosyalistler de\u011fil. Zira kapitalizm, sosyalistlerin sand\u0131\u011f\u0131 gibi, yirmi y\u0131ll\u0131k bir d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131 mahvetmekle kalm\u0131yor. Bilakis, paraya esir etti\u011fi zengin-fakir t\u00fcm insanlara kullu\u011fu ve \u00f6l\u00fcm \u00f6tesini unutturup, ebed\u00ee bir hel\u00e2ketin zeminini haz\u0131rl\u0131yor.<\/p>\n<p><\/p>\n<p><\/p>\n<p><\/p>\n<p style=\"margin:0px; color:#AAA\" class=\"dipnot\">\u00a9\u00a02021 karakalem.net, Metin Karaba\u015fo\u011flu<\/p>\n<p><\/p>\n<p><\/p>\n<p>\/kitap.asp?book=16<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>10.05.2004 HAYATIM BOYUNCA, bir \u2018kapital-ist\u2019 olmad\u0131m, olamad\u0131m. Babam eme\u011fiyle ge\u00e7inen biri oldu\u011fu gibi, benim ruhumu da, eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131m bir i\u015f daha m\u00fcnasip g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. K\u0131sacas\u0131, neseben burjuva olmad\u0131\u011f\u0131m gibi, f\u0131traten ve me\u015freben de \u00f6yle olma arzusu ta\u015f\u0131mad\u0131m. Av\u00e2m\u0131n sade d\u00fcnyas\u0131, her zaman, ehl-i servetin g\u00f6z al\u0131c\u0131 d\u00fcnyas\u0131ndan daha yak\u0131n, daha rahat ve daha huzur verici [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83581","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.9 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u00d6rt\u00fcl\u00fc Kapitalizm - Karakalem<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u00d6rt\u00fcl\u00fc Kapitalizm - Karakalem\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"10.05.2004 HAYATIM BOYUNCA, bir \u2018kapital-ist\u2019 olmad\u0131m, olamad\u0131m. Babam eme\u011fiyle ge\u00e7inen biri oldu\u011fu gibi, benim ruhumu da, eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131m bir i\u015f daha m\u00fcnasip g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. K\u0131sacas\u0131, neseben burjuva olmad\u0131\u011f\u0131m gibi, f\u0131traten ve me\u015freben de \u00f6yle olma arzusu ta\u015f\u0131mad\u0131m. Av\u00e2m\u0131n sade d\u00fcnyas\u0131, her zaman, ehl-i servetin g\u00f6z al\u0131c\u0131 d\u00fcnyas\u0131ndan daha yak\u0131n, daha rahat ve daha huzur verici [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Karakalem\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-02-24T16:05:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-02-24T17:18:25+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Metin Karaba\u015fo\u011flu\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Metin Karaba\u015fo\u011flu\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"26 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/\"},\"author\":{\"name\":\"Metin Karaba\u015fo\u011flu\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/6fa47e9d6499c4fb9c02469952fa3504\"},\"headline\":\"\u00d6rt\u00fcl\u00fc Kapitalizm\",\"datePublished\":\"2025-02-24T16:05:01+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-24T17:18:25+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/\"},\"wordCount\":5266,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Yazarlar\"],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/\",\"name\":\"\u00d6rt\u00fcl\u00fc Kapitalizm - Karakalem\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-02-24T16:05:01+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-24T17:18:25+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u00d6rt\u00fcl\u00fc Kapitalizm\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/\",\"name\":\"Karakalem\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization\",\"name\":\"Karakalem\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/kk-logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/kk-logo.png\",\"width\":214,\"height\":62,\"caption\":\"Karakalem\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/6fa47e9d6499c4fb9c02469952fa3504\",\"name\":\"Metin Karaba\u015fo\u011flu\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/image\/42ab42cec9fd60c80caaff138e0c6594\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png\",\"caption\":\"Metin Karaba\u015fo\u011flu\"},\"description\":\"1964 y\u0131l\u0131nda \u0130zmir\u2019in Tire il\u00e7esinde do\u011fdu. Yaz\u0131 hayat\u0131, ilkokuldan \u00f6nce ba\u015flad\u0131. Ablas\u0131na bakarak yazmay\u0131 \u00f6\u011frendikten sonra yazd\u0131\u011f\u0131 ilk yaz\u0131s\u0131, ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla birlikte sadece iki c\u00fcmleden ibaretti: \u201cAllah kimleri sever? Allah do\u011fru yolda gidenleri sever, e\u011fri yolda gidenleri sevmez.\u201d (Aradan ge\u00e7en bunca zaman i\u00e7inde yazd\u0131klar\u0131yla, h\u00e2l\u00e2 daha bu iki c\u00fcmlenin a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.)\",\"url\":\"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/profile\/metin-karabasoglu\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u00d6rt\u00fcl\u00fc Kapitalizm - Karakalem","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"\u00d6rt\u00fcl\u00fc Kapitalizm - Karakalem","og_description":"10.05.2004 HAYATIM BOYUNCA, bir \u2018kapital-ist\u2019 olmad\u0131m, olamad\u0131m. Babam eme\u011fiyle ge\u00e7inen biri oldu\u011fu gibi, benim ruhumu da, eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131m bir i\u015f daha m\u00fcnasip g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. K\u0131sacas\u0131, neseben burjuva olmad\u0131\u011f\u0131m gibi, f\u0131traten ve me\u015freben de \u00f6yle olma arzusu ta\u015f\u0131mad\u0131m. Av\u00e2m\u0131n sade d\u00fcnyas\u0131, her zaman, ehl-i servetin g\u00f6z al\u0131c\u0131 d\u00fcnyas\u0131ndan daha yak\u0131n, daha rahat ve daha huzur verici [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/","og_site_name":"Karakalem","article_published_time":"2025-02-24T16:05:01+00:00","article_modified_time":"2025-02-24T17:18:25+00:00","author":"Metin Karaba\u015fo\u011flu","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Yazan:":"Metin Karaba\u015fo\u011flu","Tahmini okuma s\u00fcresi":"26 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/"},"author":{"name":"Metin Karaba\u015fo\u011flu","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/6fa47e9d6499c4fb9c02469952fa3504"},"headline":"\u00d6rt\u00fcl\u00fc Kapitalizm","datePublished":"2025-02-24T16:05:01+00:00","dateModified":"2025-02-24T17:18:25+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/"},"wordCount":5266,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization"},"articleSection":["Yazarlar"],"inLanguage":"tr"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/","name":"\u00d6rt\u00fcl\u00fc Kapitalizm - Karakalem","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#website"},"datePublished":"2025-02-24T16:05:01+00:00","dateModified":"2025-02-24T17:18:25+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/ortulu-kapitalizm\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u00d6rt\u00fcl\u00fc Kapitalizm"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#website","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/","name":"Karakalem","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#organization","name":"Karakalem","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/kk-logo.png","contentUrl":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/kk-logo.png","width":214,"height":62,"caption":"Karakalem"},"image":{"@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/6fa47e9d6499c4fb9c02469952fa3504","name":"Metin Karaba\u015fo\u011flu","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/#\/schema\/person\/image\/42ab42cec9fd60c80caaff138e0c6594","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png","contentUrl":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png","caption":"Metin Karaba\u015fo\u011flu"},"description":"1964 y\u0131l\u0131nda \u0130zmir\u2019in Tire il\u00e7esinde do\u011fdu. Yaz\u0131 hayat\u0131, ilkokuldan \u00f6nce ba\u015flad\u0131. Ablas\u0131na bakarak yazmay\u0131 \u00f6\u011frendikten sonra yazd\u0131\u011f\u0131 ilk yaz\u0131s\u0131, ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla birlikte sadece iki c\u00fcmleden ibaretti: \u201cAllah kimleri sever? Allah do\u011fru yolda gidenleri sever, e\u011fri yolda gidenleri sevmez.\u201d (Aradan ge\u00e7en bunca zaman i\u00e7inde yazd\u0131klar\u0131yla, h\u00e2l\u00e2 daha bu iki c\u00fcmlenin a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.)","url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/profile\/metin-karabasoglu\/"}]}},"lang":"tr","translations":{"tr":83581},"authors":[{"term_id":132,"user_id":2,"is_guest":0,"slug":"metin-karabasoglu","display_name":"Metin Karaba\u015fo\u011flu","avatar_url":{"url":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png","url2x":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/karakalem-fav.png"},"author_category":"","first_name":"Metin","last_name":"Karaba\u015fo\u011flu","user_url":"","job_title":"","description":"1964 y\u0131l\u0131nda \u0130zmir\u2019in Tire il\u00e7esinde do\u011fdu. Yaz\u0131 hayat\u0131, ilkokuldan \u00f6nce ba\u015flad\u0131. Ablas\u0131na bakarak yazmay\u0131 \u00f6\u011frendikten sonra yazd\u0131\u011f\u0131 ilk yaz\u0131s\u0131, ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla birlikte sadece iki c\u00fcmleden ibaretti: \u201cAllah kimleri sever? Allah do\u011fru yolda gidenleri sever, e\u011fri yolda gidenleri sevmez.\u201d (Aradan ge\u00e7en bunca zaman i\u00e7inde yazd\u0131klar\u0131yla, h\u00e2l\u00e2 daha bu iki c\u00fcmlenin a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.)"}],"pll_sync_post":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83581","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83581"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83581\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83986,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83581\/revisions\/83986"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83581"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karakalem.avrupabelge.com\/karakalem\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=83581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}