10.05.2004<\/p>\n
\u201cY\u0130T\u0130K H\u0130KMET\u201d ad\u0131na bir\u015feyler bulabilme \u00fcmidiyle gitti\u011fim Amerikan K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nden eli bo\u015f d\u00f6n\u00fcyordum. Hikmet orada da yitikti. Kasvetli binalar ve g\u00fcne\u015fsiz dar sokaklar aras\u0131ndan ge\u00e7tim, \u0130stiklal Caddesine vard\u0131m. G\u00f6zlerin ve g\u00f6n\u00fcllerin vitrinlere, markalara, afi\u015flere, parke ta\u015fl\u0131 kald\u0131r\u0131mlara, etek boylar\u0131na ve de y\u0131rtma\u00e7lara esir edildi\u011fi s\u00f6z\u00fcmona \u201c\u0130stiklal\u201d caddesini de ge\u00e7ip, otob\u00fcse binecektim. Y\u0131l\u0131n sonuna do\u011fruydu. Cadde y\u0131lba\u015f\u0131na haz\u0131rlan\u0131yordu. K\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck lambalar, \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 vitrinler, renkli kald\u0131r\u0131m ta\u015flar\u0131, film afi\u015fleri, bindirimden sonra indirim levhalar\u0131, fiyat listeleri, kimin ne yedi\u011fini yemeyenlerin de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc lokantalar, g\u00f6steri\u015fli binalar, sanat galerileri, sinemalar, tiyatrolar, ve de banka \u015fubeleri ile, cadde bana \u201cmedeniyet\u201dten haberler ta\u015f\u0131yordu. G\u00f6z\u00fcm\u00fc de yan\u0131na \u00e7ekmi\u015f olan nefsimin keyfine diyecek yoktu. Ama kalbimin darald\u0131\u011f\u0131n\u0131, karard\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissediyordum.<\/p>\n
<\/p>\n
O s\u0131rada, nereden esti bilinmez, akl\u0131ma, cadde boyu y\u00fcr\u00fcmeyip arka sokaklara sapma fikri d\u00fc\u015ft\u00fc. Sa\u011fa sapt\u0131m. I\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 vitrinler, fantastik lambalar, renkli ta\u015flar, g\u00f6rkemli \u015fubeler ve g\u00f6sterime \u00e7\u0131km\u0131\u015f insan s\u00fbretleri y\u00fcz metre sonra bitiverdi. \u201cMedeniyet\u201d timsali caddenin \u00e7ok de\u011fil, y\u00fcz metre uza\u011f\u0131nda bamba\u015fka bir tablo sergileniyordu. Karanl\u0131k sokaklar, y\u0131k\u0131k-d\u00f6k\u00fck binalar, \u00e7ukurlar, g\u00fcne\u015fsiz y\u00fczler, bodrumlar\u0131n soluk benizleri, ezilenler, izbe mek\u00e2nlar, g\u00fcn boyu g\u00fcne\u015fsiz \u00e7al\u0131\u015fanlar, bekar odalar\u0131, d\u00f6k\u00fclen \u201cdaire\u201dler, sefil y\u00fczler, \u00e7\u00f6p, g\u00fcr\u00fclt\u00fc, kir, sefih y\u00fczler, ac\u0131, eziklik, keder, h\u00fcz\u00fcn, isyan, fakirlik ve hayret beraberce \u201cho\u015fgeldin\u201de \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131. Ama ho\u015f bulamad\u0131m. \u00dcz\u00fcld\u00fcm.<\/p>\n
<\/p>\n
O an, birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce izledi\u011fim bir \u015fark\u0131 klibi akl\u0131ma d\u00fc\u015ft\u00fc. Allah vergisi o yumu\u015fac\u0131k sesiyle Phil Collins kula\u011f\u0131ma m\u0131r\u0131ldand\u0131: \u201cOooh, think twice.\u201d <\/p>\n
<\/p>\n
\u201cAmerikan r\u00fcyas\u0131\u201dn\u0131 k\u00e2bus olarak ya\u015fayanlara adanm\u0131\u015f bir \u015fark\u0131yd\u0131. Onbe\u015f milyon evsizden, \u00e7\u00f6pl\u00fckte yiyecek arayanlardan enstantanelerle ba\u015fl\u0131yor, ve bu manzaran\u0131n kelimelere d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc dizelerle s\u00fcr\u00fcp gidiyordu. \u0130kide-bir, bir daha d\u00fc\u015f\u00fcnme davetini unutmadan: \u201cThink twice, there is another day in paradise.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
Sahiden, \u015fark\u0131n\u0131n da vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi, bir kez daha d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekiyordu. Bize \u201cyery\u00fcz\u00fc cenneti\u201d vaad edenler, cehennemi s\u00fcmen alt\u0131nda sakl\u0131yordu. G\u00fcl\u00fcmseyen dudaklar\u0131n ard\u0131nda, \u0131s\u0131r\u0131c\u0131 di\u015fler vard\u0131. G\u00f6rkemli yalanc\u0131 cennetler sunan h\u00e2z\u0131r medeniyet, o cennet maskesi ard\u0131nda sald\u0131ran cehennemler ta\u015f\u0131yordu. \u015eu cadde, bunun delili idi. G\u00f6steri\u015fli caddelerin bitti\u011fi yerde, medeniyetin arka sokaklar\u0131 ba\u015fl\u0131yordu. Ve arka sokaklar, medeniyet adl\u0131 riya tablosunu yeterince ele veriyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
***<\/p>\n
<\/p>\n
\u201cMedeniyetin arka sokaklar\u0131\u201dn\u0131 yazmak, i\u015fte o g\u00fcn akl\u0131ma d\u00fc\u015ft\u00fc. O g\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcnden, g\u00fcnler, aylar ve \u00fc\u00e7 y\u0131l ge\u00e7ti; ve bu konu, d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yerde kald\u0131. Ka\u00e7 kez niyet ettim, yazamad\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc Phil Collins\u2019in \u201cThink twice\u201d\u0131na varmadan, Bob Dylan\u2019\u0131n \u201cNo time to think\u201dine yakaland\u0131m. \u0130ki kez d\u00fc\u015f\u00fcn demek, bir daha d\u00fc\u015f\u00fcn demek kolayd\u0131; ama bir \u015fark\u0131 \u0131rma\u011f\u0131 diye de an\u0131lan Dylan, \u201cD\u00fc\u015f\u00fcnecek zaman\u0131n kalmaz\u201d diye hat\u0131rlat\u0131yordu. \u00c7o\u011fu zaman, bir kez d\u00fc\u015f\u00fcnmeye dahi vakit kalm\u0131yordu. \u00d6n\u00fc al\u0131nmaz bir \u201cihtiya\u00e7lar\u201d seline kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131k. L\u00fczumlu mu, l\u00fczumsuz mu demeden y\u00fczlerce, binlerce maddeye uzanan bir \u201cihtiya\u00e7lar listesi\u201d uydurmu\u015ftuk. G\u00fcn boyu bu u\u011furda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, saatler boyu yollarda kal\u0131yorduk. Yorgun-arg\u0131n d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz evimizde ancak uykuyu d\u00fc\u015fl\u00fcyorduk. Bir de ma\u00e7lar, yar\u0131\u015fmalar, haberler, filmler ve a\u00e7\u0131k oturumlar vard\u0131? \u201cAman can\u0131m, o kadar da olsun\u201ddu.<\/p>\n
<\/p>\n
B\u00f6ylesi bir ortamda, yine de, d\u00fcnyalar\u0131m\u0131za bir\u015feyler d\u00fc\u015fm\u00fcyor de\u011fildi. Her birimizin akl\u0131na, zaman zaman kimi sorular ve kimi ipu\u00e7lar\u0131 geliyordu. Ama b\u00f6l\u00fck-p\u00f6r\u00e7\u00fckt\u00fc hepsi. \u00c7o\u011fu kez, birle\u015ftirmeye vakit olmuyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
***<\/p>\n
<\/p>\n
\u00dc\u00e7 y\u0131l boyu, yazamad\u0131\u011f\u0131m o konuyla hemhal bir halde dolan\u0131p durdum. \u0130stiklal Caddesini, di\u011fer caddeleri, ara sokaklar\u0131 defalarca ar\u015f\u0131nlad\u0131m. Zaman zaman g\u00f6z \u201ckamera\u201ds\u0131yla \u201carka sokaklar\u201dda \u201cfoto\u011fraf\u201dlar \u00e7ektim ve \u201czihin\u201d banyosundan ge\u00e7irip, \u201chaf\u0131za\u201d ar\u015fivinde saklad\u0131m. Bu foto\u011fraflar\u0131 bir araya getirecek oldu\u011fumda, ilgin\u00e7 kimi hususlar buldum. S\u00f6zgelimi, caddelerin en l\u00fcks, en \u015fatafatl\u0131, en \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 binas\u0131n\u0131, genelde bankalar olu\u015fturuyordu. Ve banka \u015fubelerinin yan\u0131ba\u015f\u0131nda, kimi yoksullar dileniyordu. \u0130\u00e7eride onar, yirmi\u015fer, elli\u015fer milyonluk desteler al\u0131n\u0131p verilirken, d\u0131\u015far\u0131da be\u015fy\u00fcz liran\u0131n hesab\u0131n\u0131 yapan insanlar vard\u0131. Yahut, l\u00fcks model otomobillerin sergilendi\u011fi bir galerinin \u00f6n\u00fcnde, bir pazar g\u00fcn\u00fc, boylu boyunca uzanm\u0131\u015f bir evsizi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. <\/p>\n
<\/p>\n
Ne ki, bunlar, \u201carka sokaklar\u201ddan \u201ccadde\u201dye kazara ta\u015fm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerdi. Vitrinlerin \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 ve sahte g\u00fcl\u00fcc\u00fcklerinin a\u00e7, muhta\u00e7 ve mahzun bir y\u00fczle lekelenmesine, asl\u0131nda pek izin verilmezdi. Cadde medeniyetin g\u00f6r\u00fcc\u00fcye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yer idi; medeniyet ad\u0131na sefille\u015ftirilen fertler, m\u00fcmk\u00fcn mertebe arka sokakta tutulurdu.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu hali Beyo\u011flu \u00f6rne\u011finden ba\u015flay\u0131p genelle\u015ftirmeyi denedi\u011fim bir g\u00fcn, ilgin\u00e7 bir noktaya gelecektim. Nas\u0131l \u0130stiklal Caddesi ile arka sokaklar\u0131 \u201ciki y\u00fcz\u201d\u00fc ve elbette \u201cikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc\u201d ele veriyorsa, b\u00fct\u00fcn bir \u0130stanbul da ayn\u0131 ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn izini ta\u015f\u0131yordu. Mesel\u00e2 Etiler\u2019de, Florya\u2019da, Kalam\u0131\u015f\u2019ta veya Yenik\u00f6y\u2019de oturan \u00f6yleleri vard\u0131 ki; Ta\u015fl\u0131tarla\u2019da, Tozkoparan\u2019da veya Ba\u015f\u0131b\u00fcy\u00fck\u2019te oturan i\u015f\u00e7isine biraz daha fazla para vermemek i\u00e7in say\u0131s\u0131z diller d\u00f6k\u00fcyor, ama k\u00f6pe\u011finin ithal mamas\u0131 i\u00e7in i\u015f\u00e7isinin maa\u015f\u0131ndan fazla \u00f6denek ay\u0131r\u0131yordu. \u00d6yleleri vard\u0131 ki, bir araba i\u00e7in, onca milyara para demiyordu. Caddeyi cadde yapan arka sokaklard\u0131; ama i\u015f \u201c\u00fccret ve m\u00fckafat\u201da gelince, oras\u0131 unutuluyordu. <\/p>\n
<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck\u015fehirler ile ta\u015fra, Bat\u0131 ile Do\u011fu, Kuzey ile G\u00fcney, Avrupa\u2019yla Asya veya Afrika aras\u0131nda ya\u015fanan da buydu. \u201cBirisinin kazanmas\u0131 gerekiyorsa, birileri kaybetmek zorundad\u0131r\u201d diyordu h\u00e2z\u0131r medeniyet. Ne g\u00f6zya\u015f\u0131, ne merhamet. Ne ihsan, ne de \u015fefkat. Onlara yer ve izin yoktu. Zira h\u00e2z\u0131r medeniyette i\u015fin kural\u0131 buydu. Kazanmak as\u0131lsa, kaybettirilecek birileri gerekiyordu. Dahas\u0131, daha da \u00e7ok kazanmak i\u00e7in, kay\u0131plar\u0131 gizleyecek veya unutturacak form\u00fcller l\u00e2z\u0131md\u0131. Bankalar, afi\u015fler, billboard\u2019lar, a\u00e7\u0131k oturumlar, \u00e7ok-uluslu \u015firketler, talk-show\u2019lar, ekonomi sayfalar\u0131, reklam filmleri, holdingler, top, pop, cop, lolipop, genel m\u00fcd\u00fcrler, sermaye kurullar\u0131, g\u00f6kdelenler, shopping-center\u2019lar, borsalar, faiz oranlar\u0131, cips, blue jean\u2019s, sosyolojik tahliller, iktisat teorileri, b\u00fcy\u00fcme analizleri, plaza\u2019lar, stadyumlar, uzmanlar ve istatistikler neyin nesiydi?<\/p>\n
<\/p>\n
Ama \u201carka sokaklar\u201d\u0131n bir kez fark\u0131na var\u0131l\u0131rsa, t\u00fcm bu makyaj malzemeleri eriyip gider; milyonlarca \u00e2\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n mahveden medeniyet \u00e2\u015fuftesinin maskeli y\u00fcz\u00fc ard\u0131ndaki ismetsiz ve kan emici s\u00fbret, kendini ele verirdi.<\/p>\n
<\/p>\n
***<\/p>\n
<\/p>\n
Dahas\u0131 vard\u0131. ABD\u2019de, Avrupa\u2019da, Japonya\u2019da, \u201crefah toplumu\u201dnun \u00fcyesi on milyonlarca evsiz vard\u0131; ve bir k\u0131sm\u0131, \u015fimdilik parklar\u0131 ve ambalaj kutular\u0131n\u0131 mesken edinmi\u015fti. Her y\u0131l vicdanlar\u0131 uyu\u015fturmak \u00fczere alkole, kokaine, eroine, LSD\u2019ye, marijuanaya vesaireye milyarlarca dolar gidiyor, bir o kadar para da bu iptilalarla m\u00fccadeleye harcan\u0131yor; bir o kadar\u0131 daha, bu iptilalar y\u00fcz\u00fcnden \u00e7\u0131kan kaza, yang\u0131n, sakat do\u011fumlar, cinayetler, v.s.\u2019nin telafisine sarfediliyordu. Modernler evsizdi; ve her iki Bat\u0131l\u0131 \u00e7ocuktan biri ya anas\u0131z ya da babas\u0131z b\u00fcy\u00fcyordu. \u0130ntiharda bir numaral\u0131 \u00fclkeler, mill\u00ee gelirde de bir numara olanlard\u0131. Cinayet oranlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da, durum ayn\u0131 say\u0131l\u0131rd\u0131. \u201cS\u00fcper g\u00fc\u00e7\u201d ABD, s\u00fcper cinayet \u00fclkesiydi; onu Avrupal\u0131 hemcinsleri izliyordu. En \u201cBat\u0131l\u0131\u201d M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkesi olarak T\u00fcrkiye, cinayet oranlar\u0131nda da, \u0130sl\u00e2m \u00fclkeleri aras\u0131nda ba\u015f\u0131 \u00e7ekiyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
Bunlar caddenin hemen yan\u0131ba\u015f\u0131ndaki sokakta g\u00f6r\u00fcnen manzaralard\u0131. Daha arka sokaklara var\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise, iki as\u0131r sa\u011fmal bir inek gibi s\u00f6m\u00fcr\u00fcl\u00fcp yoklu\u011fa ve fakirli\u011fe itilen efsanev\u00ee zenginlik diyar\u0131 koca Hindistan; K\u0131z\u0131lderili k\u0131y\u0131m\u0131; mill\u00ee sava\u015flar; emperyalizm; Rotschild\u2019ler; borsa oyunlar\u0131; k\u00f6le tacirleri; m\u00fcflis fakir devletler; kan\u0131 emilen Afrika; insan say\u0131lmay\u0131p \u201caborigines\u201d denilerek neredeyse yok edilen Avustralya yerlileri; sosyal Darwinizm; kuvveti hakl\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in giri\u015filen felsef\u00ee ve teorik cambazl\u0131klar; \u201cTanr\u0131y\u0131 \u00f6ld\u00fcren\u201d ve \u00e7\u0131ld\u0131ran, \u201cS\u00fcperman\u201d ideologu sefil Nietzsche; k\u00fcfr\u00fcn\u00fcn bedelini \u201ckaranl\u0131k\u201d ve \u201ctradeji\u201d ile \u00f6deyen \u201ctrajik-ben\u201d mucidi Schopenhauer; iki d\u00fcnya sava\u015f\u0131; Malthus\u2019un n\u00fcfus teorisi; Charles Dickens veya A.J. Cronin\u2019in sefalet romanlar\u0131; yok edilen ormanlar; yak\u0131lan \u015fehirler; Hiro\u015fima; Somali, di\u011ferleri ve di\u011ferleri vard\u0131. \u0130lk \u00e7a\u011flar\u0131n t\u00fcm vah\u015fetini bir defada kusmu\u015ftu \u015fu medeniyet. Elli be\u015f milyonun \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc iki d\u00fcnya sava\u015f\u0131, k\u0131rk milyon insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrten Stalin, \u201cAmaca giden her yol m\u00fcbaht\u0131r\u201d diyen Makyavel, \u201c\u0130nsan insan\u0131n kurdudur\u201d diyen Hobbes, \u201cHayat m\u00fccadeledir\u201d diyen Spinoza, \u201cHayat m\u00fccadeleden ibarettir\u201d diyen Mustafa Kemal, Avustralya yerlilerinin katlini \u201cdo\u011fal ay\u0131klama\u201d diye g\u00f6r\u00fcp kans\u0131z bir y\u00fczle seyreden Darwin, hangi medeniyetin mahsul\u00fcyd\u00fc? Laos, Ruanda, Mali ya da Kambo\u00e7ya, bug\u00fcn kimin bedelini \u00f6d\u00fcyordu?<\/p>\n
<\/p>\n
***<\/p>\n
<\/p>\n
Ne var ki, \u201carka sokaklar\u201da o kadar dalmaya da asl\u0131nda gerek yoktu. Mazlum olarak \u00f6lenler i\u00e7in, rahmet-i il\u00e2hiyenin hususi bir inayeti elbet olurdu. D\u00fcnyalar s\u00f6nse de, \u00e2hiretleri kurtulurdu. Bir hayat verilir; sonsuz bir hayat kazan\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Oysa \u201ccadde\u201dnin kendisinin i\u015fi bir hayli zordu. D\u00fcnyay\u0131 isterken \u00e2hiretini mahvetmek; fani bir refah\u0131n pe\u015finde sonsuz ve baki bir hayat\u0131 idam-\u0131 ebed\u00eeye d\u00f6nd\u00fcrmek s\u00f6zkonusuydu. Bal tutan parma\u011f\u0131n\u0131 yalard\u0131 ger\u00e7i; ama zehirliyse bal, az sonra mideleri yand\u0131r\u0131rd\u0131. Thomas Eliot\u2019a o me\u015fhur \u201c\u00c7orak \u00dclke\u201dyi yazd\u0131ran neydi? \u201cBir hi\u00e7ti Allahs\u0131z insan, oraya buraya savrulup duran\u201d dedirten neydi? \u201cCehennem ne ki zaten, insan\u0131n kendi cehennem\u201d diye vaveylaya bo\u011fduran neydi? Daha ge\u00e7en g\u00fcn Ahmet Altan niye \u201cCehennem benim\u201d diye yazm\u0131\u015f olabilirdi? Pembe diziler hangi bebe\u011fin yalanc\u0131 emzi\u011fiydi? \u0130maj cennetleri kimin icad\u0131yd\u0131 ve kim i\u00e7in vard\u0131? Romanlar, filmler, al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri, piyesler nereden icap ediyordu? Ruhun \u0131zd\u0131raplar\u0131, kalbin a\u011flamalar\u0131, ayr\u0131l\u0131klar, \u00f6l\u00fcm, hi\u00e7lik, karanl\u0131k, akl\u0131n cinneti, maddeye indirilen g\u00f6zler, \u015fehvet tutsakl\u0131klar\u0131, kabart\u0131lm\u0131\u015f nefisler, yokolu\u015f, adem, zeval, kabus, h\u00fcz\u00fcn, \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fck, intihar, cinayet.. t\u00fcm bunlar\u0131 ne yapmal\u0131yd\u0131?<\/p>\n
<\/p>\n
***<\/p>\n
<\/p>\n
\u015eu medeniyet Afrika\u2019da, Asya\u2019da, Avustralya\u2019da, hatta kendi diyar\u0131nda, milyonlarca insan\u0131n d\u00fcnya hayat\u0131na kasdetmi\u015f olabilirdi. Bu e\u015fsiz\u2013menendsiz cinayetleri belgeleyen onlarca, y\u00fczlerce kitap da vard\u0131. Bu \u00f6l\u00fcmleri sevemezdim; \u00e7\u00fcnk\u00fc her insan ayr\u0131 bir \u00e2lem demekti, Rabbinin isimlerini tecelli ettiren ayr\u0131 bir ayna demekti, o y\u00fczden bir insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek \u00e2lemi \u00f6ld\u00fcrmek kadar \u015fiddetli bir kabahatti.<\/p>\n
<\/p>\n
Ama bu cinayet tablolar\u0131na tak\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015fken, atlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u015fey vard\u0131. \u201cVah\u015fi Bat\u0131\u201d diye kitaplar yaz\u0131p milyonlarca cinayeti belgelemek, bu y\u00fczden bir yan\u0131lg\u0131yd\u0131. Bak\u0131\u015f\u0131 as\u0131l noktas\u0131ndan al\u0131r, sapt\u0131r\u0131rd\u0131. As\u0131l \u00f6len bedenler de\u011fil, ruhlard\u0131, canlard\u0131, vicdanlard\u0131. As\u0131l yitirilen fani hayatlar de\u011fil, ebed\u00ee hayatlard\u0131. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131l\u0131rsa, ya\u015fayanlar da \u00f6l\u00fc say\u0131l\u0131rd\u0131. \u201cMezar-\u0131 m\u00fcteharrik bedbahtlar\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc Said Nurs\u00ee, laf olsun diye s\u00f6ylemi\u015f olamazd\u0131. H\u00e2z\u0131r medeniyet, otuz y\u0131ll\u0131k s\u00fcfli bir hayat i\u00e7in giri\u015fti\u011fi soyk\u0131r\u0131mlardan \u00f6nemlisi, otuz y\u0131ll\u0131k s\u00fcfli bir hayat i\u00e7in, nice baki hayata kasdediyordu. \u201cYery\u00fcz\u00fc cennetleri,\u201d nice insan\u0131 \u201csonsuz cehennem\u201de at\u0131yordu. Kalbler \u00f6l\u00fcyor, ruhun i\u015flevi tersine d\u00f6n\u00fcyordu. Nev-i be\u015ferin g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn\u00fc geceye kalbetmi\u015f, sonra yalanc\u0131 ve muvakkat lambalarla o geceyi g\u00fcnd\u00fcz diye yutturmaya kalk\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131 \u015fu h\u00e2z\u0131r medeniyet.<\/p>\n
<\/p>\n
Ama ne televizyon, ne kanallar, ne de kanallar aras\u0131 zapping; ne moda, ne spor, ne roman, ne fotoroman, ne g\u00f6kdelen, ne al\u0131\u015fveri\u015f merkezi, ne pop, ne de top John\u2019un, Hans\u2019\u0131n, Adriano\u2019nun, Kuniyasu\u2019nun, Fang\u2019\u0131n, Aylin\u2019in, Korkut\u2019un, Amadu\u2019nun, George\u2019un, B\u00f6rte\u00e7ene\u2019nin, \u0130gor\u2019un, Lara\u2019n\u0131n veya Dilara\u2019n\u0131n \u00f6l\u00fcm korkusunu \u00e7\u00f6zm\u00fcyordu. Borsa haberleri, faiz oranlar\u0131, b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131, ya da sesten h\u0131zl\u0131 u\u00e7aklar y\u00fczlerce, binlerce, milyonlarca, milyarlarca insana kim oldu\u011funu, neden burada oldu\u011funu ve nereye gitti\u011fini s\u00f6ylemiyordu. Ak\u015fam veya gece yar\u0131s\u0131 u\u011frad\u0131\u011f\u0131 pub, bar veya diskotek de; o mekanlarda i\u00e7ti\u011fi en ucuz votka ve en pahal\u0131 viski de; ABD\u2019de, TC\u2019de, Japonya\u2019da, Almanya\u2019da, G\u00fcney Afrika\u2019da, Kazakistan\u2019da veya Fas\u2019ta veya ba\u015fka herhangi bir yerde ya\u015fayan herhangi bir medeniyet adam\u0131na, Heinrich Heine\u2019nin dalgalara sordu\u011fu \u015feyi, \u201chayat\u0131n s\u0131rr\u0131\u201dn\u0131 f\u0131s\u0131ldam\u0131yordu. Saray bo\u015ftu, efendi itle oynuyordu. <\/p>\n
<\/p>\n
Ruhlar, ak\u0131llar ve kalbler kuvve-i \u015feheviyenin geminin bo\u015fand\u0131\u011f\u0131 alanlar\u0131n hizmetine ko\u015fuyordu. T\u00fcm bir k\u00e2inat\u0131 ihata etmeye m\u00fcstaid kalbler, bir \u00f6pmede, bir sevmede t\u00fcketiliyordu. Ah ke\u015fke duygular\u0131n\u0131 verdikleri \u015feyler, o duygular kadar k\u0131ymetli olsalard\u0131? Duygular ve de o duygular\u0131n sultan\u0131 ve efendisi, batn ve fercin hizmetine hapsolunmu\u015ftu. Duygular bar\u0131\u015f\u0131k de\u011fil, kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131. G\u00fcne\u015fi g\u00f6r\u00fcnce, sar\u0131 sa\u00e7l\u0131 bir aktrisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu ak\u0131l; \u201cy\u0131ld\u0131z\u201d deyince yeni bir sinema oyuncusu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. H\u00fcsn-\u00fc m\u00fccerred \u00f6lm\u00fc\u015f; cemalperestlik suretperestli\u011fe teslim olunmu\u015ftu. En \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclen; ak\u0131l, hayal, kalb ve ruh gibi duygular\u0131n hizmetine verildi\u011fi \u015fey, tendi, mideydi ve daha a\u015fa\u011f\u0131s\u0131yd\u0131. Kap\u0131c\u0131 saray sakinlerini y\u00f6netiyor; efendi itle oynuyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
Y\u0131llar y\u0131l\u0131 yuvarlanan kimi ta\u015flar idam, adem, elem ve hi\u00e7lik \u00e7ukuruna d\u00fc\u015f\u00fcyordu. Ayn\u0131 ak\u0131bete raz\u0131 olamayan kimi ba\u015flar ac\u0131yor, a\u011fr\u0131yor ve dahas\u0131 zonkluyordu. Vitrinler, lokantalar, bankalar, k\u0131sacas\u0131 cadde hep doluydu; her\u015fey d\u0131\u015far\u0131 y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, ama saray\u0131n i\u00e7erisi bo\u015ftu. Hep nazik vazifeler muattal, ba\u015f\u0131 bo\u015f kalm\u0131\u015ft\u0131. Ahl\u00e2k s\u00fck\u00fbt etmi\u015f ki, kap\u0131da bu suret al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130stiklal Caddesi, \u201carka sokaklar\u201d\u0131yla birlikte, yaln\u0131zca \u015fu h\u00e2z\u0131r medeniyetin bir \u00f6zeti de\u011fildi. \u015eu h\u00e2z\u0131r medeniyetin her bir ferdinin de \u00f6zeti gibiydi. Caddeyi her ad\u0131mlay\u0131\u015f\u0131mda biraz daha farketmi\u015ftim ki, bizim halimiz pek farkl\u0131 say\u0131lmazd\u0131. \u0130\u00e7 bo\u015fal\u0131nca, duygular d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fcyordu. Kalbleri, ruhlar\u0131, duygular\u0131 s\u00fcslemeye adanmayan zamanlar duda\u011f\u0131n, ka\u015f\u0131n, g\u00f6z\u00fcn s\u00fcslenmesi i\u00e7in harcan\u0131yordu. Rabbimizin g\u00fczel isimlerini d\u00fc\u015f\u00fcnmekten al\u0131konan zamanlar, vitrinlerdeki marka isimlerini d\u00fc\u015f\u00fcnmekle ge\u00e7iyordu. K\u00e2inat manzaralar\u0131n\u0131 seyirden \u00e7al\u0131nm\u0131\u015f zamanlar elbise manzaralar\u0131n\u0131 veya TV gevezeliklerini seyirle heba oluyordu. Ruh bo\u015fal\u0131nca, mideler kolayca doluyordu. Bo\u015faltmak u\u011fruna, kola\u2019yla ve molayla, biraz daha doluyordu. Saray bo\u015ftu, efendi itle oynuyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
Oysa bir saray daha vard\u0131. Kap\u0131da uzanm\u0131\u015f vefak\u00e2r bir it ve sert, sakin bir kap\u0131c\u0131 ile s\u00f6n\u00fck bir vaziyet sergileyen bir ba\u015fka saray daha vard\u0131. Efendi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrlerde yoktu; zira i\u00e7erideydi. Kap\u0131 \u00f6n\u00fcnde de\u011fil, i\u00e7erde \u015fenlik vard\u0131. Daire daire \u00fcst\u00fcnde, ayr\u0131 ayr\u0131 nazik vazifeler ile me\u015fguld\u00fc saray ehli. \u00c7ocuklar ders okuyor, han\u0131mlar latif sanatlarla u\u011fra\u015f\u0131yorlar, en yukar\u0131da efendi herkesin rahat\u0131n\u0131 temin i\u00e7in gerekeni gerekti\u011fi yere yolluyordu. Efendi ite yeme\u011fini veriyor, ama onunla oynam\u0131yordu. Han\u0131mlar yabanc\u0131 erkeklerle d\u00fc\u015f\u00fcp kalkm\u0131yordu. Duygular bar\u0131\u015f\u0131kt\u0131. Kalb vahye, ruh Rabban\u00ee emre ve ilhamata a\u00e7\u0131kt\u0131. Ak\u0131l melek\u00fbttan haberler ta\u015f\u0131yordu. Ele, dile, avuca ve g\u00f6ze verilen lezzetler, birer \u015f\u00fck\u00fcr kap\u0131s\u0131 halini al\u0131yordu. Her\u015fey ba\u015fl\u0131yor, ama bitmiyor; ebed\u00eele\u015fiyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130kiy\u00fczl\u00fc olmayan; i\u00e7i de, d\u0131\u015f\u0131 da bir olan bir sarayd\u0131 bu. Zahirde s\u00f6n\u00fck, \u015fatafats\u0131z; ama esasen sevin\u00e7, s\u00fcrur ve huzur doluydu. \u201cAhsen\u2013i takv\u00eem\u201d \u00e2yetiyle ba\u015flayan \u2018Yirmi\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc S\u00f6z\u2019\u00fcn verdi\u011fi ders\u2013i ubudiyet, bu saray\u0131n yoluydu. Bu \u00e2yetin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131yla, kitap\u00e7\u0131k as\u0131l \u201c\u0130stiklal\u201d caddesinin tarifini veriyordu.<\/p>\n
<\/p>\n
Bense h\u00e2l\u00e2 e\u015fikteydim. Medeniyetin arka sokaklar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f; efendiyi itle oynarken seyre koyulmu\u015ftum. Ruhumun istedi\u011fi, bir ba\u015fkas\u0131yd\u0131. Onu biliyor, e\u015fi\u011finde duruyordum. \u0130\u00e7eri girmem i\u00e7in, i\u00e7erideki manzaray\u0131 hissedip zevketmem i\u00e7in ise, nefis itini gemlemem gerekiyor olmal\u0131yd\u0131. \u0130tlerin dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir semte, melekler u\u011framazd\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\u00a9\u00a02021 karakalem.net, Metin Karaba\u015fo\u011flu<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
10.05.2004 \u201cY\u0130T\u0130K H\u0130KMET\u201d ad\u0131na bir\u015feyler bulabilme \u00fcmidiyle gitti\u011fim Amerikan K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nden eli bo\u015f d\u00f6n\u00fcyordum. Hikmet orada da yitikti. Kasvetli binalar ve g\u00fcne\u015fsiz dar sokaklar aras\u0131ndan ge\u00e7tim, \u0130stiklal Caddesine vard\u0131m. G\u00f6zlerin ve g\u00f6n\u00fcllerin vitrinlere, markalara, afi\u015flere, parke ta\u015fl\u0131 kald\u0131r\u0131mlara, etek boylar\u0131na ve de y\u0131rtma\u00e7lara esir edildi\u011fi s\u00f6z\u00fcmona \u201c\u0130stiklal\u201d caddesini de ge\u00e7ip, otob\u00fcse binecektim. Y\u0131l\u0131n sonuna do\u011fruydu. Cadde […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83579","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n