12.04.2005<\/p>\n
SOSYAL HAYAT\u2019 denildi\u011finde akl\u0131ma ilk gelen s\u00fbre, teredd\u00fcts\u00fcz, Hucurat\u2019t\u0131r. Bu k\u0131sa s\u00fbre, yaln\u0131zca iki bu\u00e7uk sayfa ve on sekiz \u00e2yetten ibaret olmakla birlikte, sosyal hayatta y\u00fczy\u00fcze gelinen en temel problemlere temelli \u00e7\u00f6z\u00fcm getiren \u00f6l\u00e7\u00fcler i\u00e7ermektedir ve bu bak\u0131mdan, m\u00fc\u2019min\u00e2ne bir sosyal hayat\u0131n belkemi\u011fi h\u00fckm\u00fcndedir. G\u0131ybet, s\u00fbizan, alayc\u0131l\u0131k, tecess\u00fcs, milliyet\u00e7ilik, yarg\u0131s\u0131z infaz.. gibi sosyal hayat\u0131 zehirleyen bir dizi probleme \u00e7\u00f6z\u00fcm getiren s\u00fbrenin, hepimizin ezberine kaz\u0131nm\u0131\u015f \u201cM\u00fc\u2019minler ancak karde\u015ftirler\u201d me\u00e2lindeki \u00e2yeti de i\u00e7ermesi, elbette bir rastlant\u0131 de\u011fildir. <\/p>\n
<\/p>\n
\u2018M\u00fc\u2019minlerin ancak karde\u015f oldu\u011funu\u2019 bildiren bu s\u00fbre, getirdi\u011fi emirler ile, m\u00fc\u2019minler aras\u0131nda karde\u015fli\u011fin nas\u0131l tesis olunaca\u011f\u0131n\u0131 da bilfiil g\u00f6sterir. Kendi hayat\u0131m\u0131zda bizatih\u00ee tecr\u00fcbe etti\u011fimiz \u00fczere, bir karde\u015flik ikliminin canlanmas\u0131 ve de canl\u0131 kalmas\u0131, g\u0131ybetin, s\u00fbizann\u0131n, birbirimizin \u00f6zel hayat\u0131na tecess\u00fcs yoluyla m\u00fcdahalenin uza\u011f\u0131nda durmay\u0131 gerektirir. Keza, ait oldu\u011fumuz alt-kimliklere \u00fcst\u00fcnl\u00fck atfetmek s\u00fbretiyle \u00fcretilmi\u015f her t\u00fcrden milliyet\u00e7ili\u011fin, yahut s\u00f6ylentilere kap\u0131l\u0131p insanlar hakk\u0131nda olumsuz ve haks\u0131z yarg\u0131lar verme gibi tav\u0131rlar\u0131n da uza\u011f\u0131nda olmay\u0131 iktiza eder. Bu a\u00e7\u0131dan, \u201cM\u00fc\u2019minler ancak karde\u015ftirler\u201d buyuran bu s\u00fbrenin di\u011fer b\u00fct\u00fcn \u00e2yetlerini, \u2018m\u00fc\u2019minlerin nas\u0131l karde\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131n\u2019 yolunu g\u00f6steren \u00e2yetler olarak okumak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, hatta gereklidir. <\/p>\n
<\/p>\n
Bu noktada Kur\u2019\u00e2n\u2019daki her bir \u00e2yetin birbiri ard\u0131s\u0131ra geli\u015finde bir hikmet, bir anlam, bir \u2018nazm-\u0131 m\u00e2\u00e2n\u00ee\u2019 oldu\u011funu g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tuttu\u011fumuzda ise, bu s\u00fbrenin \u201cM\u00fc\u2019minler ancak karde\u015ftirler\u201d buyuran 10. \u00e2yetinden bir \u00f6nceki \u00e2yet, \u00f6zel bir anlam ta\u015f\u0131maktad\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
Bu dokuzuncu \u00e2yet, m\u00fc\u2019minlere, m\u00fc\u2019minlerden iki topluluk ihtil\u00e2fa d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde \u2018hemen aralar\u0131n\u0131 bulup onlar\u0131 bar\u0131\u015ft\u0131rma\u2019y\u0131 emretmektedir. Dahas\u0131, e\u011fer \u2018aralar\u0131n\u0131 bulmak\u2019 m\u00fcmk\u00fcn olmuyor ve haks\u0131z olan taraf hakk\u0131 sahibine iade etmemekte \u0131srar ediyorsa, \u00e2yet, hakk\u0131 teslim edinceye kadar bu tarafla m\u00fccadele emrini vermektedir. <\/p>\n
<\/p>\n
Bir ihtil\u00e2f vuku buldu\u011funda m\u00fc\u2019minlerin aras\u0131n\u0131 bulmay\u0131 ve hakk\u0131n sahibine iade edilmesini sa\u011flamay\u0131 m\u00fc\u2019minler toplulu\u011funun boynunun borcu k\u0131lan bu \u00e2yetin, m\u00fc\u2019minlerin \u2018ancak karde\u015f oldu\u011funu\u2019 bildiren \u00e2yetten hemen \u00f6nce gelmesi, elbette, derin bir hikmeti bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Ki insan bizatih\u00ee kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131na veya hayat seyri i\u00e7inde g\u00f6zlemledi\u011fi olaylara bakarak bu hikmeti bir ucundan kavrayabilir. <\/p>\n
<\/p>\n
En ba\u015fta, \u00e2yetin s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi \u2018ihtil\u00e2f\u2019 hali, bir duygusal-zihinsel kilitlenme durumuna i\u015faret eder. Bir tarafta haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen bir m\u00fc\u2019min veya m\u00fc\u2019minler toplulu\u011fu vard\u0131r, \u00f6te yanda yap\u0131lan\u0131n haks\u0131zl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen bir m\u00fc\u2019min veya m\u00fc\u2019minler toplulu\u011fu. Bir taraf, u\u011frad\u0131\u011f\u0131 haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n giderilmesi konusunda \u0131srarl\u0131d\u0131r, \u00f6te taraf ortada haks\u0131zl\u0131k diye bir durumun olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda. \u00c2yet, b\u00f6yle bir durumda, olay\u0131n do\u011frudan taraf\u0131 olmayan di\u011fer m\u00fc\u2019minleri \u2018bizi ilgilendirmez, kendileri halletsinler, ne halleri varsa g\u00f6rs\u00fcnler\u2019 gibi bir tav\u0131rdan uzak durup \u2018taraf olmaya\u2019 \u00e7a\u011f\u0131rmaktad\u0131r. Olay\u0131n do\u011frudan taraf\u0131 olmayan m\u00fc\u2019minler, ille de o tarafa veya bu tarafa meyledecek de\u011fillerdir; ama \u2018\u00e7\u00f6z\u00fcmden taraf\u2019 olacaklard\u0131r: \u201cHemen aralar\u0131n\u0131 bulun, bar\u0131\u015ft\u0131r\u0131n.\u201d <\/p>\n
<\/p>\n
Ara bulup bar\u0131\u015ft\u0131rma deyince akla gelen en kolay \u00e7\u00f6z\u00fcm ise, kendi hayat\u0131m\u0131zda defalarca tecr\u00fcbe etti\u011fimiz \u00fczere, bellidir. B\u00f6yle bir durumda, olay\u0131n do\u011frudan taraf\u0131 olmayan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer, arabuluculuk gibi bir g\u00f6rev \u00fcstlenseler bile, maalesef bunu daha ziyade \u2018g\u00fc\u00e7l\u00fc\u2019den yana kullan\u0131rlar. Genelde, haks\u0131z da olsa g\u00fc\u00e7l\u00fcye kar\u015f\u0131 pek ses y\u00fckseltilmez ve hakl\u0131 da olsa zay\u0131ftan olanlar\u0131 \u2018sineye \u00e7ekmesi\u2019 rica edilir. \u00c2yetin istedi\u011fi \u2018ara bulup bar\u0131\u015ft\u0131rma\u2019 hali ise bu de\u011fildir. Zira bu, hakikat-\u0131 halde, bir \u2018bar\u0131\u015f hali\u2019 de\u011fildir. B\u00f6yle bir durumda, hakl\u0131 oldu\u011fu halde u\u011frad\u0131\u011f\u0131 haks\u0131zl\u0131k tel\u00e2fi edilmeyen m\u00fc\u2019min, i\u00e7ten i\u00e7e tepkisini ve rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir. \u00dcstelik, yaln\u0131z do\u011frudan kendisini haks\u0131zl\u0131\u011fa maruz b\u0131rakanlara kar\u015f\u0131 de\u011fil, u\u011frad\u0131\u011f\u0131 haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sineye \u00e7eken ve ona da sineye \u00e7ekmesini \u00f6neren \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere kar\u015f\u0131 da bu tepkisi geni\u015fleyecektir. \u00d6te yandan, b\u00f6yle bir durum, haks\u0131z tarafta \u2018yap\u0131lan\u0131n yapan\u0131n yan\u0131na k\u00e2r kald\u0131\u011f\u0131\u2019 duygusu uyand\u0131rarak, yeni haks\u0131zl\u0131klara, yeni ma\u011fduriyetlere ve bir b\u00fct\u00fcn olarak toplum i\u00e7inde adalet-eksenli yeni incinmelere zemin ihzar edecektir. Ma\u011fdurun haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131\u011f\u0131, ama buna seyirci kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 duygusuyla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, haks\u0131z\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131na k\u00e2r kald\u0131\u011f\u0131 duygusu edindi\u011fi ve yeni haks\u0131zl\u0131klara yeltenebildi\u011fi, b\u00f6ylece \u2018haks\u0131zl\u0131\u011fa talip\u2019 olanlar\u0131n cesaret buldu\u011fu ve yeni ma\u011fduriyetlerin zuhur etti\u011fi bir ortamda \u2018karde\u015fli\u011fin\u2019 tesisi ve tahakkuku ise kesinlikle m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. <\/p>\n
<\/p>\n
\u0130\u015fte bu bak\u0131mdan, \u201cM\u00fc\u2019minler ancak karde\u015ftirler\u201d buyuran Rabb-\u0131 Rah\u00eem, bir \u00f6nceki \u00e2yette, bu karde\u015fli\u011fin ger\u00e7ekten tezah\u00fcr ve tahakkuk etmesi i\u00e7in, m\u00fc\u2019minlere ara bulma ve haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 giderme emrini vermektedir. \u0130ki m\u00fc\u2019min veya iki m\u00fc\u2019minler toplulu\u011fu aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fma varsa, m\u00fc\u2019minler arabulucu olacaklard\u0131r. Ve e\u011fer gerilim taraflardan birinin di\u011ferine kar\u015f\u0131 haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklan\u0131yorsa, hak yerini buluncaya kadar, haks\u0131z tarafa kar\u015f\u0131 m\u00fccadele edecek ve ancak haks\u0131z taraf haks\u0131zl\u0131ktan r\u00fccu etti\u011finde yine adaletle aralar\u0131n\u0131 bulacaklard\u0131r. Ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yaparken \u2018k\u0131st\u2019\u0131, yani hak olan\u0131, makul olan\u0131, insaf ve adaletin gere\u011fini g\u00f6zeteceklerdir. Rabb-\u0131 Rah\u00eem\u2019in mesel\u00e2 \u201cHaks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayandan anlay\u0131\u015f g\u00f6stermesini rica edin, tahamm\u00fcl tavsiye edin, durumu idare etmesini isteyin\u201d demeyip, \u2018haks\u0131zl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcnceye kadar\u2019 hakl\u0131 tarafla birlikte ve onun lehine m\u00fccadeleyi niye emretti\u011fini ise, \u00e2yetin devam\u0131nda son c\u00fcmlesi bildirmektedir: \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc Allah muks\u0131t\u2019lar\u0131 [adaleti g\u00f6zetip zulm\u00fc giderenleri] sever.\u201d <\/p>\n
<\/p>\n
\u201cM\u00fc\u2019minler ancak karde\u015ftirler\u201d h\u00fckm\u00fc, i\u015fte bu \u00e2yetten sonra gelmektedir: \u201cM\u00fc\u2019minler ancak karde\u015ftirler. Onun i\u00e7in, iki karde\u015finizin aralar\u0131n\u0131 d\u00fczeltin ve Allah\u2019tan korkun ki, rahmet olunas\u0131n\u0131z.\u201d <\/p>\n
<\/p>\n
Velhas\u0131l, karde\u015fli\u011fin aram\u0131zda k\u00f6k salmas\u0131n\u0131 istiyorsak, adaleti aram\u0131zda bir esas yapmam\u0131z ve g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bir haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 suskunlukla kar\u015f\u0131lamamam\u0131z gerekiyor. Ger\u00e7ekten \u2018karde\u015fler\u2019 olmak istiyorsak, \u00f6ncelikle \u2018adaletle i\u015fg\u00f6r\u00fcp zulm\u00fc giderenler\u2019den olmam\u0131z gerekiyor. Haks\u0131zl\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda suskunluk ise, hem ma\u011fdurun suskunlara kar\u015f\u0131 incinmesi, hem de haks\u0131z\u0131n haks\u0131zl\u0131\u011fa devam\u0131na imk\u00e2n vermesi suretinde, karde\u015f\u00e2ne bir hayat-\u0131 i\u00e7timaiyeyi y\u0131prat\u0131yor ve zedeliyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\u00a9\u00a02021 karakalem.net, Metin Karaba\u015fo\u011flu<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\/kitap.asp?book=122<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
12.04.2005 SOSYAL HAYAT\u2019 denildi\u011finde akl\u0131ma ilk gelen s\u00fbre, teredd\u00fcts\u00fcz, Hucurat\u2019t\u0131r. Bu k\u0131sa s\u00fbre, yaln\u0131zca iki bu\u00e7uk sayfa ve on sekiz \u00e2yetten ibaret olmakla birlikte, sosyal hayatta y\u00fczy\u00fcze gelinen en temel problemlere temelli \u00e7\u00f6z\u00fcm getiren \u00f6l\u00e7\u00fcler i\u00e7ermektedir ve bu bak\u0131mdan, m\u00fc\u2019min\u00e2ne bir sosyal hayat\u0131n belkemi\u011fi h\u00fckm\u00fcndedir. G\u0131ybet, s\u00fbizan, alayc\u0131l\u0131k, tecess\u00fcs, milliyet\u00e7ilik, yarg\u0131s\u0131z infaz.. gibi sosyal hayat\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83537","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n