19.06.2005<\/p>\n
AMER\u0130KAN TOPLUMUNDA, iki mutlu olay \u00f6ncesinde depresyona giren ve hatta intihara te\u015febb\u00fcs eden insan say\u0131s\u0131nda art\u0131\u015f oldu\u011fu s\u00f6ylenir. Bu iki mutlu olaydan ilki, o toplum i\u00e7in en \u00f6nemli din\u00ee bayram h\u00fckm\u00fcndeki, bu geni\u015f \u00fclkenin oras\u0131na buras\u0131na da\u011f\u0131lm\u0131\u015f aile fertlerinin hepsinin y\u0131l i\u00e7inde biraraya gelebildi\u011fi tek zaman olarak Noel\u2019dir. Di\u011feri ise, bir okuldan mezun olan insanlar\u0131n bildi\u011fim kadar\u0131yla genellikle alt\u0131 y\u0131lda bir biraraya geldikleri \u2018class reunion\u2019lar. <\/p>\n
<\/p>\n
Bir insan\u0131n annesi ve babas\u0131 ile karde\u015fleri ba\u015fta olmak \u00fczere ailesinin di\u011fer fertlerini g\u00f6recek olmas\u0131n\u0131n depresyon ve hatta intihar sebebi olmas\u0131, garip bir durumdur elbette. Y\u0131llard\u0131r g\u00f6remedi\u011fi okul arkada\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6recek olmas\u0131ndan dolay\u0131 depresyona girmenin de ilk anda insana m\u00e2kul g\u00f6z\u00fcken bir taraf\u0131 yoktur. <\/p>\n
<\/p>\n
Ancak, bu olaylar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 toplumun insanlar\u0131n ba\u015far\u0131lar\u0131yla, ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n ise madd\u00ee boyuttaki ilerlemelerle \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir toplum oldu\u011fu hesaba kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu garip ve gayrim\u00e2kul durum, kolayl\u0131kla anla\u015f\u0131l\u0131r hale gelir. \u2018Ba\u015far\u0131\u2019n\u0131n belirleyici oldu\u011fu bir sosyal zeminde, ba\u015far\u0131 hedefini tutturamayan, tutunamayan, ba\u015faramayan insanlar\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015fen \u015fey depresyondur. Noel zaman\u0131 demek, annesinin ne zaman adam olaca\u011f\u0131n\u0131 soraca\u011f\u0131, babas\u0131n\u0131n bir t\u00fcrl\u00fc d\u00fczg\u00fcn bir i\u015f tutturamay\u0131\u015f\u0131ndan \u015fik\u00e2yet edece\u011fi, k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015finin ald\u0131\u011f\u0131 yeni araba ve giydi\u011fi elbise ile onu ezece\u011fi, karde\u015finin, kar\u0131s\u0131n\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnde k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015fece\u011fi zaman demektir. Mezunlar biraraya geldi\u011finde, okul \u00f6n\u00fcne parketmi\u015f arabalar\u0131n piyasa fiyat\u0131ndan, \u00fcstlerindeki elbisenin veya kollar\u0131ndaki saatin, hatta kulland\u0131\u011f\u0131 parf\u00fcmlerin markas\u0131na uzanan bir \u00e7izgide insanlar kendilerini \u2018ba\u015far\u0131\u2019 \u00fczerinden de\u011ferli g\u00f6sterirken, \u201cEee, senden ne haber dostum?\u201dlar\u0131n cevab\u0131 olarak iyi bir i\u015f, pahal\u0131 bir araba, iyi bir evle uzay\u0131p giden bir anlat\u0131ma imk\u00e2n bulamayanlar\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015fen kendisini b\u00f6cek gibi k\u00fc\u00e7\u00fck, de\u011fersiz ve ezik hissetmektir. Her iki zeminde de insanlar birbirinin durumundan haberdar olmakta; ama bu haberdarl\u0131ktan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 \u2018ba\u015faran\u2019\u0131n egosunu tatmin etmesi, ba\u015faramayan\u0131n ise kendisini b\u00f6cek gibi ezik hissetmesi olmaktad\u0131r. Birbirinin durumundan haberdar olanlar\u0131n bunu bir de\u011fersizle\u015ftirme ve ezme g\u00f6sterisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir zeminde, biraraya gelindi\u011finde de\u011fersizle\u015fece\u011fini ve ezilece\u011fini hisseden ki\u015finin pay\u0131na d\u00fc\u015fen i\u015fte bu y\u00fczden depresyondur. Zira, biraraya gelindi\u011finde, durumundan muttali olanlar\u0131n \u015fu veya bu \u015fekilde ona yard\u0131m elini uzatacaklar\u0131 umudu yoktur. <\/p>\n
<\/p>\n
Yard\u0131m eli uzat\u0131lmayacakt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc, i\u00e7inde ya\u015fanan toplum, ba\u015fka \u015feyler kadar, \u2018ba\u015far\u0131\u2019ya da determinist bir \u015fartlanma i\u00e7inde bakan bir toplumdur. Bu toplumda \u00fcreyip vir\u00fcs gibi d\u00fcnyaya ve bu arada \u00fclkemize yay\u0131lan \u2018ba\u015far\u0131\u2019 kitaplar\u0131n\u0131n hepsinin ortak a\u011f\u0131zdan s\u00f6yledi\u011fi \u00fczere, ba\u015far\u0131n\u0131n bir yolu muhakkak vard\u0131r. \u0130nsan \u015funu yapar, bunu ederse kesinkes ba\u015far\u0131r. Ba\u015farmak insan\u0131n elindedir. B\u00f6yle olunca da, \u2018ba\u015faramam\u0131\u015f\u2019 insan\u0131n kendine s\u0131k s\u0131k s\u00f6yleyip durdu\u011fu s\u00f6z, \u201cBa\u015faramad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, sende bir problem var o\u011flum\u201ddur. Kendi arkada\u015flar\u0131, karde\u015fleri ve hatta anne babas\u0131n\u0131n onun i\u00e7in s\u00f6yledi\u011fi \u015fey de farkl\u0131 de\u011fildir: \u201cBa\u015faramam\u0131\u015fsa, problem onun kendisinde!\u201d <\/p>\n
<\/p>\n
Ba\u015far\u0131y\u0131 her h\u00e2l\u00fck\u00e2rda insan\u0131n eline veren, insana mal eden, belli \u015feyleri becerenin ba\u015far\u0131ya muhakkak ba\u015far\u0131ya ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 telkin eden determinist bir anlay\u0131\u015f\u0131n \u00fcretti\u011fi sonu\u00e7, keskin bir ba\u015faranlar-ba\u015faramayanlar, tutunanlar-tutunamayanlar ayr\u0131m\u0131na yol a\u00e7mas\u0131d\u0131r velhas\u0131l. B\u00f6ylesi bir anlay\u0131\u015f i\u00e7inde \u2018ba\u015far\u0131\u2019 insan\u0131n kendisine mal edildi\u011fi i\u00e7in, ba\u015far\u0131l\u0131 olanlar\u0131n kalbinde tutunamayanlara kar\u015f\u0131 \u015fefkatten eser yoktur. Ba\u015far\u0131y\u0131 insan\u0131n \u00e7abas\u0131na indirgeyen bu yakla\u015f\u0131m, y\u00fcreklerdeki merhameti katletmektedir. <\/p>\n
<\/p>\n
Oysa, hayata kesb-vehb dengesi i\u00e7inde bakmay\u0131 bize \u00f6\u011freten o nefis iman\u00ee form\u00fclasyonu dikkate al\u0131rsak, \u2018ba\u015far\u0131\u2019 denen \u015fey elbette bir ki\u015fisel \u00e7aba, yani kesb boyutu i\u00e7ermekle birlikte, tek ba\u015f\u0131na \u2018kesb\u00ee\u2019 bir\u015fey de\u011fildir; onun bir vehb boyutu vard\u0131r ve as\u0131l belirleyici olan odur. Buna g\u00f6re, hi\u00e7bir \u00e7aba g\u00f6stermeyen bir insan elbette \u2018ba\u015far\u0131\u2019ya ula\u015fmamakta; ama bu, ayn\u0131 \u015fekilde \u00e7aba g\u00f6steren iki insan\u0131n muhakkak ayn\u0131 sonuca ula\u015faca\u011f\u0131 anlam\u0131na da gelmemektedir. Nitekim, harcad\u0131\u011f\u0131 ki\u015fisel \u00e7aba ayn\u0131 olan iki insandan biri \u2018ba\u015far\u0131l\u0131\u2019 olurken di\u011feri olamayabilmekte; hatta ayn\u0131 ki\u015fi ayn\u0131 donan\u0131m\u0131yla ba\u015far\u0131-ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k sarkac\u0131nda gidip gelebilmektedir. Haydi u\u00e7 bir \u00f6rnek verelim: Okulun en parlak \u00f6\u011frencisi olup her sene birincilik alan bir gen\u00e7 k\u0131z, tam da \u00fcniversite s\u0131nav\u0131ndan iki g\u00fcn \u00f6nce bir trafik kazas\u0131nda annesini yitirmi\u015fse, k\u00f6t\u00fc ge\u00e7en s\u0131nav\u0131ndan dolay\u0131 de\u011fersiz g\u00f6r\u00fclebilir mi? Ger\u00e7ek hayat, elinden geleni yapmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kaderin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa mahk\u00fbm ettiklerinin yan\u0131 s\u0131ra, yukar\u0131daki \u00f6rne\u011fe benzer \u015fekilde, elinden geleni yapt\u0131\u011f\u0131 halde \u2018elinden gelmeyen\u2019ler dolay\u0131s\u0131yla ba\u015far\u0131ya ula\u015famayanlar\u0131 da g\u00f6stermektedir bize. B\u00f6ylesi ger\u00e7ek hayat tablolar\u0131n\u0131n verdi\u011fi ders ise, ba\u015far\u0131n\u0131n son tahlilde insan\u0131n elinde olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
Kur\u2019\u00e2n, bu y\u00fczden \u2018diledi\u011fine hesaps\u0131z r\u0131z\u0131k veren\u20191 olarak anlat\u0131yor Rabbimizi. Bu y\u00fczden, insan\u0131 elindeki maldan darda kalm\u0131\u015f\u0131n hakk\u0131n\u0131 vermeyi emreden \u00e2yetlerin ard\u0131ndan \u201c\u015e\u00fcphesiz Rabbin diledi\u011finin r\u0131zk\u0131n\u0131 geni\u015fletir, diledi\u011fine de \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc verir\u201d hat\u0131rlatmas\u0131 geliyor.2 <\/p>\n
<\/p>\n
A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n bildirdi\u011fi, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayat\u0131n da say\u0131s\u0131z \u00f6rneklerle belgeledi\u011fi \u00fczere, edindi\u011fi r\u0131z\u0131kta bir bolluk, bir geni\u015fleme ya\u015f\u0131yorsa, bu insan\u0131n \u2018kendi eseri\u2019 de\u011fildir. Ayn\u0131 \u015fekilde, edindi\u011fi r\u0131z\u0131k itibar\u0131yla bir darl\u0131k ya\u015fayan insan i\u00e7in de, bunun her h\u00e2l\u00fck\u00e2rda \u2018kendi eseri\u2019 oldu\u011funa h\u00fckmetmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u015eu d\u00fcnyada \u00e7al\u0131\u015f\u0131p kazananlar kadar \u00e7al\u0131\u015f\u0131p kazanamayanlar, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp ba\u015faranlar kadar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp ba\u015faramayanlar vard\u0131r. Ba\u015far\u0131 O\u2019ndand\u0131r ve o bize \u2018ba\u015far\u0131\u2019y\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ezelim diye de\u011fil, ba\u015fkalar\u0131na yard\u0131m elini uzatal\u0131m diye vermektedir. <\/p>\n
<\/p>\n
O halde, bug\u00fcn O\u2019nun darda kalm\u0131\u015f kullar\u0131na yard\u0131m elini uzatal\u0131m ki, merhametine muhta\u00e7 olaca\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnde O\u2019nun yard\u0131m\u0131ndan mahrum kalmayal\u0131m. <\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\u00a9\u00a02021 karakalem.net, Metin Karaba\u015fo\u011flu<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\/kitap.asp?book=122<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
19.06.2005 AMER\u0130KAN TOPLUMUNDA, iki mutlu olay \u00f6ncesinde depresyona giren ve hatta intihara te\u015febb\u00fcs eden insan say\u0131s\u0131nda art\u0131\u015f oldu\u011fu s\u00f6ylenir. Bu iki mutlu olaydan ilki, o toplum i\u00e7in en \u00f6nemli din\u00ee bayram h\u00fckm\u00fcndeki, bu geni\u015f \u00fclkenin oras\u0131na buras\u0131na da\u011f\u0131lm\u0131\u015f aile fertlerinin hepsinin y\u0131l i\u00e7inde biraraya gelebildi\u011fi tek zaman olarak Noel\u2019dir. Di\u011feri ise, bir okuldan mezun olan […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83511","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n