02.03.2007<\/p>\n
PS\u0130KOLOJ\u0130 K\u0130TAPLARI, insan\u0131n \u2018ben\u2019 alg\u0131s\u0131n\u0131n zamanla nas\u0131l geli\u015fti\u011fini anlat\u0131rlar. Bebek iken insan, kendisini ebeveynle, ama \u00f6zellikle annesiyle birlikte tan\u0131mlar. Annesinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmedi\u011fi bir ortamda huzursuzlanmas\u0131, bu sebeptendir. \u00c7ocukluk d\u00f6nemlerinde a\u015fama a\u015fama bu ben alg\u0131s\u0131 geli\u015fir. Hayat sahnesinin yeni misafiri, y\u0131ldan y\u0131la, bir ailenin mensubu oldu\u011funu, ama annesinin ayr\u0131 bir insan, babas\u0131n\u0131n ayr\u0131 bir insan, kendisinin ayr\u0131 bir insan oldu\u011funu anlamaya ba\u015flar. Ergenlik d\u00f6nemine gelindi\u011finde ise, bu ayr\u0131\u015fma tamamen netle\u015fir. Bu d\u00f6nemde anne-baba ve \u00e7ocuk aras\u0131nda ya\u015fanan gerilimler de, bir bak\u0131ma, bu ayr\u0131m netle\u015fsin diyedir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Derken, insan olgunla\u015f\u0131r. Olgunla\u015fman\u0131n niha\u00ee noktas\u0131, ki\u015finin kendisini bir fert olarak alg\u0131larken, bu ferdin ayn\u0131 zamanda bir ebeveynin evlad\u0131, bir ailenin mensubu, bir toplumun \u00fcyesi oldu\u011funun da fark\u0131nda olmas\u0131d\u0131r. Birey-toplum dengesini d\u00fczg\u00fcn \u015fekilde kurabilmesidir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130nsan\u0131n bebeklik halinden yeti\u015fkinlik haline do\u011fru bu yolculu\u011fu, insan topluluklar\u0131na da uygulanabilir bir durum gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcr bana.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Tek tek insanlar gibi, insan topluluklar\u0131n\u0131n da, kaydetti\u011fi a\u015famaya g\u00f6re, bebek topluluk, \u00e7ocuk topluluk, ergen topluluk, yeti\u015fkin topluluk diye tan\u0131mlanabilir durumda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede, asabiyet-merkezli her t\u00fcrden toplumsall\u0131\u011f\u0131, bana hen\u00fcz \u2018yeti\u015fkin\u2019 olunamad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi olarak alg\u0131lar\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u00d6zellikle de, \u2018biz\u2019in \u2018ben\u2019lerden olu\u015ftu\u011funu ve her \u2018ben\u2019in irade sahibi bir fert olarak kendi karar ve eylemlerinin sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 alg\u0131lamayan her t\u00fcrden toplumsall\u0131\u011f\u0131…<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
A\u015firet psikolojisi, bu durumun herhalde en a\u00e7\u0131k \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u00d6yle bir psikoloji ki, \u2018ben\u2019leri tan\u0131maz, bir tek \u2018biz\u2019i bilir. O y\u00fczden, kan davalar\u0131 da \u00fcretir, t\u00f6re cinayetleri de. \u0130ki farkl\u0131 a\u015firete mensup iki insan aras\u0131ndaki kavga, \u00e7ocu\u011fun geli\u015fmemi\u015f \u2018ben\u2019 alg\u0131s\u0131na benzer \u015fekilde hen\u00fcz geli\u015fmemi\u015f \u2018biz\u2019 alg\u0131s\u0131 y\u00fcz\u00fcnden a\u015firetler aras\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fmaya, hem de nesiller boyu bitmeyecek bir husumete pek\u00e2l\u00e2 d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u0130nsanlar aras\u0131 her t\u00fcrden gerilimde aslolan, \u2018hakl\u0131\u2019 olan\u0131 tesbit edebilmek ve hak sahibine teslim edilinceye kadar hakl\u0131n\u0131n yan\u0131nda durabilmektir. Kemale ermi\u015f toplum, bir gerilim an\u0131nda i\u015fte bu tepkiyi verir. Ve ayn\u0131 zamanda, su\u00e7un \u015fahs\u00eeli\u011fi ilkesini de akl\u0131na yerle\u015ftirmi\u015ftir. Bir ki\u015finin yanl\u0131\u015f\u0131ndan dolay\u0131, ailesini, \u00e7oluk-\u00e7ocu\u011funu, e\u015fini-dostunu, milletda\u015f\u0131n\u0131, hem\u015fehrisini… su\u00e7lay\u0131p cezay\u0131 onlara kesmeye kalkmaz.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ama asabiyet-merkezli topluluklarda, \u2018hakl\u0131-haks\u0131z\u2019 denklemi de\u011fil, \u2018biz-ba\u015fkas\u0131\u2019 denklemi i\u015fler. Bizden olana, haks\u0131z da olsa arka \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131; bizden olmayana, hakl\u0131 da olsa kar\u015f\u0131 durulmal\u0131d\u0131r. Dahas\u0131, bizden olan\u0131n ki\u015fisel bir tutumu \u2018hepimiz\u2019i temsil eder \u015fekilde tan\u0131mlanmal\u0131; ona y\u00f6nelik bir tepki de \u2018hepimiz\u2019e kar\u015f\u0131 bir tav\u0131r olarak alg\u0131lanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bu asabiyeti en g\u00fc\u00e7l\u00fc haliyle a\u015firet psikolojisinde g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ama, sadece orada g\u00f6rmeyiz. Milliyet\u00e7ilik, bu asabiyetin, a\u015firet psikolojisi gibi \u2018genetik,\u2019 ama biraz daha \u2018geni\u015f\u2019 bir bi\u00e7iminden ibarettir. Onun da \u00f6tesinde, bir genetik temele dayanmayan asabiyetler gelir. Tak\u0131m tutmalar, particilik, hem\u015fehricilik, cemaat\u00e7ilik vs…<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Zihinlerinin ve kalblerinin derininde bir yere konu\u015flanm\u0131\u015f asabiyeti b\u0131rakamadan Risale-i Nur\u2019u okuyanlar\u0131n \u2018m\u00fcsbet\u2019 bir \u2018milliyet\u00e7ilik\u2019 izafe etme gayretinde olageldikleri Bedi\u00fczzaman Said Nurs\u00ee\u2019nin hak-merkezli \u015fu asabiyet tarifi, bu \u00e7er\u00e7evede ne kadar da anlaml\u0131 ve de\u011ferlidir:<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u201cUnsuriyet ve milliyet esaslar\u0131, adaleti ve hakk\u0131 takip etmedi\u011finden zulmeder. Adalet \u00fczerine gitmez. \u00c7\u00fcnki: Unsuriyet-perver bir h\u00e2kim, milletda\u015f\u0131n\u0131 tercih eder, adalet edemez.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Sonras\u0131nda, bu h\u00fckm\u00fcn dayana\u011f\u0131 olarak, iki hadisi zikreder Bedi\u00fczzaman. \u0130lki son derece keskindir: \u201c\u0130sl\u00e2miyet, Cahiliye asabiyetini keser atar.\u201d \u0130kincisini de bir kesinlik i\u00e7ermektedir: \u201c\u0130sl\u00e2m nazar\u0131nda, bir Habe\u015f\u00ee k\u00f6le ile Kurey\u015fli efendi aras\u0131nda fark yoktur.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ard\u0131ndan, bu nebev\u00ee \u2018ferman-\u0131 kat\u2019\u00ee\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 dersi \u015f\u00f6yle \u00f6zetler: \u201cRab\u0131ta-i diniye yerine rab\u0131ta-i milliye ikame edilmez; edilse, adalet edilmez, hakk\u00e2niyet gider.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
O y\u00fczdendir ki, m\u00fc\u2019minler hakk\u0131 aziz tutmakla g\u00f6revlidir.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
O y\u00fczdendir ki, \u0130sl\u00e2m \u00fcmmetine \u2018M\u00fcsl\u00fcmanc\u0131\u2019 olmak dahi yak\u0131\u015fmaz. Mesel\u00e2 bir M\u00fcsl\u00fcman ile bir gayrim\u00fcslim aras\u0131nda bir \u2018hak\u2019 meselesi oldu\u011funda, hakl\u0131 olandan yana tav\u0131r almam\u0131z; hak gayrim\u00fcslimin ise M\u00fcsl\u00fcman\u0131n elinden al\u0131p hakk\u0131n\u0131 ona teslim etmemiz istenir. Nitekim, halife \u00d6mer bile bir hak iddias\u0131 s\u00f6zkonusu oldu\u011funda Yahudi bir t\u00fcccarla yan yana muhakeme olunmu\u015f, \u2018M\u00fcsl\u00fcman\u2019 oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, \u2018hakl\u0131\u2019 oldu\u011fu i\u00e7in davay\u0131 kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Gelgelelim, asabiyet b\u0131rakm\u0131yor yakam\u0131z\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Kimin \u2018do\u011fru\u2019 dedi\u011fine bakmadan, \u2018bizden-ba\u015fkas\u0131\u2019 diye tesbit ediyoruz duru\u015flar\u0131m\u0131z\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bizden bildiklerimizin yanl\u0131\u015flar\u0131na bir a\u00e7\u0131klamam\u0131z var; bizden bilmediklerimizin do\u011frular\u0131na dahi mesafeliyiz.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u201cHak hakt\u0131r, k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcne b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcne bak\u0131lmaz\u201d gibi, \u201cZulme r\u0131za zulumd\u00fcr, k\u00fcfre r\u0131za k\u00fcf\u00fcrd\u00fcr\u201d gibi \u00f6l\u00e7\u00fcleri kendisinden \u00f6\u011frendi\u011fim Risale-i Nur mizanlar\u0131 ile tartt\u0131\u011f\u0131mda yan\u0131mda de\u011fil, kar\u015f\u0131mda g\u00f6rmek durumunda oldu\u011fum bir \u015fahs\u0131 \u2018ortak de\u011fer\u2019 olarak sunan bir yazara nezaketle at\u0131fta bulundu\u011fumuz bir yaz\u0131 \u00fczerine bana iletilen baz\u0131 yorum ve mesajlar, bu zaviyeden, bana hayli manidar g\u00f6z\u00fckt\u00fc.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u201cBizden birini ele\u015ftiriyorsa, bizi ele\u015ftiriyordur\u201d kabilinden bir asabiyet hissettim ele\u015ftirime getirilen kimi ele\u015ftirilerde.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Ben \u2018ihlas\u2019la de\u011fil, gizli yahut a\u00e7\u0131k bir \u2018korku\u2019yla bu yaz\u0131y\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bir yazar\u0131 ele\u015ftirdim; ama bir \u2018camia\u2019y\u0131 ele\u015ftirmi\u015fim gibi alg\u0131lam\u0131\u015ft\u0131 baz\u0131 m\u00fc\u2019min karde\u015flerim.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Kald\u0131 ki, nezaketle ve dolayl\u0131 bir \u00fcslupla ele\u015ftirdi\u011fim ilgili yazar\u0131n o yaz\u0131y\u0131 \u2018ihlas\u2019la de\u011fil, \u2018korku\u2019yla yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmem, son tahlilde bir iltifatt\u0131 o yazar i\u00e7in.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz, \u201cZulme r\u0131za zul\u00fcmd\u00fcr, k\u00fcfre r\u0131za k\u00fcf\u00fcrd\u00fcr\u201d \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fcn kapsama alan\u0131na giren bu duru\u015fun ilgili yazar taraf\u0131ndan \u2018korku\u2019yla de\u011fil, \u2018ihlas\u2019la sergilendi\u011fini?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\u00d6yle bir \u2018korku,\u2019 b\u00f6yle bir \u2018ihlas\u2019a ye\u011fdir…<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\/kitap.asp?book=172<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
02.03.2007 PS\u0130KOLOJ\u0130 K\u0130TAPLARI, insan\u0131n \u2018ben\u2019 alg\u0131s\u0131n\u0131n zamanla nas\u0131l geli\u015fti\u011fini anlat\u0131rlar. Bebek iken insan, kendisini ebeveynle, ama \u00f6zellikle annesiyle birlikte tan\u0131mlar. Annesinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmedi\u011fi bir ortamda huzursuzlanmas\u0131, bu sebeptendir. \u00c7ocukluk d\u00f6nemlerinde a\u015fama a\u015fama bu ben alg\u0131s\u0131 geli\u015fir. Hayat sahnesinin yeni misafiri, y\u0131ldan y\u0131la, bir ailenin mensubu oldu\u011funu, ama annesinin ayr\u0131 bir insan, babas\u0131n\u0131n ayr\u0131 bir insan, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83381","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n