27.10.2007<\/p>\n
ANA TEMASINI \u2018ayna\u2019n\u0131n te\u015fkil etti\u011fi Rum ve \u00c7in ressamlar\u0131 meseli, Mevl\u00e2n\u00e2\u2019n\u0131n Mesnev\u00ee\u2019de anlatt\u0131\u011f\u0131 mesellerin herhalde en me\u015fhuru ve dilden dile, kulaktan kula\u011fa en \u00e7ok aktar\u0131lan\u0131d\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Mesel me\u015fhur, ama bilmeyenler i\u00e7in k\u0131saca tekrar edelim. B\u00fcy\u00fck bir sultan\u0131n saray\u0131nda, hepsi de sanatlar\u0131nda zirveye ula\u015fm\u0131\u015f \u00c7inli ve Rum ressamlar vard\u0131r. Ve iki farkl\u0131 co\u011frafyadan, iki farkl\u0131 milliyete mensup, \u00fcstelik ikisi de alan\u0131nda zirveye ula\u015fm\u0131\u015f iki ayr\u0131 insan toplulu\u011fu s\u00f6zkonusu oldu\u011funda hep rastland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, bir de amans\u0131z bir rekabet vard\u0131r aralar\u0131nda. \u00c7inli ressamlar, g\u00fczel sanatlar i\u00e7inde en g\u00fczelini kendilerinin yapt\u0131klar\u0131n\u0131 iddia etmektedir; Rum ressamlar ise, en g\u00fczeli kendilerinin yap\u0131yor oldu\u011funu.<\/p>\n
<\/p>\n
Derken, \u00fclkenin sultan\u0131 bu rekabeti bir yar\u0131\u015fma ile nihayete erdirmek ister. Saray\u0131nda, birbirine naz\u0131r iki geni\u015f oda tahsis eder \u00c7in ve Rum ressamlar\u0131na. \u0130ki ressam grubu da, belirlenen bir zaman i\u00e7erisinde kendilerine tahsis edilen odan\u0131n duvar\u0131nda sanatlar\u0131n\u0131 icra ve maharetlerini if\u015fa edeceklerdir. Bu s\u00fcre dahilinde, istedikleri her t\u00fcrl\u00fc malzeme kendilerinden esirgenmeyecektir. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda birbirlerini g\u00f6rmeleri yasakt\u0131r bu arada. Birbirlerinden \u00f6yk\u00fcnmemeleri i\u00e7in de, aralar\u0131na perde \u00e7ekilmi\u015ftir.<\/p>\n
<\/p>\n
Belirlenen s\u00fcre i\u00e7inde, \u00c7inli ressamlar her t\u00fcrl\u00fc malzemeyi, her t\u00fcrden boyay\u0131 isterler saray erkan\u0131ndan. Rum ressamlar\u0131n\u0131n istedi\u011fi ise, hep z\u0131mpara ve cila olur yaln\u0131zca.<\/p>\n
<\/p>\n
G\u00fcnlerden bir g\u00fcn, belirlenen s\u00fcre biter. Sultan, maiyetiyle birlikte, g\u00fczelin de en g\u00fczelini kimin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 se\u00e7mek \u00fczere, ressamlar\u0131n odalar\u0131na gelir. \u00d6nce, \u00c7inli ressamlar\u0131n odas\u0131na girer sultan. \u00c7inli ressamlar, resmin \u00fczerine att\u0131klar\u0131 \u00f6rt\u00fcy\u00fc kald\u0131r\u0131rlar ve ortaya sultanla birlikte g\u00f6ren herkesi mesteden harikul\u00e2de bir manzara \u00e7\u0131kar. \u00c7inli ressamlar\u0131n maharetinde \u015f\u00fcphe yoktur.<\/p>\n
<\/p>\n
Sonra, Rum ressamlar\u0131n taraf\u0131na d\u00f6ner sultan. Rum ressamlar da duvar\u0131n \u00fczerindeki \u00f6rt\u00fcy\u00fc kald\u0131r\u0131rlar. O kadar zaman i\u00e7inde sadece z\u0131mparalay\u0131p cilalad\u0131klar\u0131 duvara \u00c7inli ressamlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 resim \u00f6yle bir parlakl\u0131kla akseder ki, g\u00f6zlerini bir o duvara, bir bu duvara \u00e7eviren herkes Rum ressamlar\u0131ndan yana g\u00f6r\u00fc\u015f bildirir. \u00c7inli ressamlar\u0131n resmi \u00e7ok g\u00fczeldir; ama bu resmin Rum ressamlar\u0131n cilalay\u0131p parlatarak \u00e2deta bir aynaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fckleri duvardaki yans\u0131mas\u0131, \u00e7ok daha g\u00fczeldir.<\/p>\n
<\/p>\n
Sonu\u00e7ta, sultan karar\u0131n\u0131 verir. Yar\u0131\u015fmay\u0131, Rum ressamlar\u0131 kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Mevl\u00e2n\u00e2\u2019n\u0131n bu mesele y\u00fckledi\u011fi anlam bellidir; ve bu anlam, as\u0131rlar boyu aktar\u0131lagelmi\u015ftir. S\u00fbf\u00eeler, ehl-i ilim, hususan ehl-i kelam kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u2018enf\u00fcs\u00ee tefekk\u00fcr\u2019\u00fcn \u2018\u00e2f\u00e2k\u00ee tefekk\u00fcr\u2019 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hep bu mesel \u00fczerinden anlatagelmi\u015flerdir.<\/p>\n
<\/p>\n
Mesel, insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 mamur etmesi, i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda birikmi\u015f nefsan\u00ee tortular\u0131n temizlenmesi, ruh iklimimizin il\u00e2h\u00ee g\u00fczelli\u011fi yans\u0131tmak \u00fczere bir ayna kadar \u015feffaf ve parlak hale gelebilmesi \u00fczerine bir ders ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r s\u00fcrekli.<\/p>\n
<\/p>\n
Mesele y\u00fcklenen b\u00fct\u00fcn bu anlamlar, do\u011frudur. Arka y\u00fczeyindeki siyah boya d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f, cam\u0131n\u0131n y\u00fczeyi ise toza-kire bulanm\u0131\u015f halde iken bir ayna g\u00fczelli\u011fe ne kadar \u2018ayna\u2019 oluyorsa, kalbindeki s\u0131r kaybolmu\u015f, nefis ve hevas\u0131 \u00fcst\u00fcne toz-tortu biriktirmi\u015f halde, insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131 o kadar \u2018ayna\u2019 olabilir il\u00e2h\u00ee g\u00fczelli\u011fe. \u00c2f\u00e2ktaki masnuat, en g\u00fczel isimler O\u2019nun olan Cem\u00eel-i Z\u00fclcel\u00e2l\u2019i ne kadar berrak bir \u015fekilde tan\u0131t\u0131yor olursa olsun, as\u0131l mesele i\u00e7 d\u00fcnyalarda bitmektedir. Enf\u00fcs \u2018ayna\u2019s\u0131nda problem olduktan sonra, \u201cEne\u201d bahsindeki ifadeyi hat\u0131rlarsak, \u2018\u00e2f\u00e2k\u00ee m\u00e2l\u00fbmat, enede bir musadd\u0131k bulamad\u0131\u011f\u0131\u2019 i\u00e7in parlayamay\u0131p, bilakis s\u00f6nmektedir!<\/p>\n
<\/p>\n
Bununla birlikte, her\u015feyi bir de \u2018tersinden alarak\u2019 sa\u011flamas\u0131n\u0131 yapmaya merakl\u0131 akl\u0131ma, bu meseli de, bir de tersinden almak geldi. Sultan\u0131 \u00f6nce \u00c7inli ressamlar\u0131n de\u011fil, Rum ressamlar\u0131n\u0131n yan\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcverdi akl\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
Sahi, ne olurdu o zaman?<\/p>\n
<\/p>\n
Kar\u015f\u0131daki duvara as\u0131lm\u0131\u015f perdeden ba\u015fka bir\u015feyin farkedilmedi\u011fi siyah, parlak, anlams\u0131z bir duvar g\u00f6r\u00fcrd\u00fc Sultan yaln\u0131zca. Ancak \u00f6te tarafa gidilip \u00c7inli ressamlar\u0131n resminin \u00f6n\u00fcndeki perde kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu cilal\u0131 duvar bir anlam ifade eder hale gelirdi.<\/p>\n
<\/p>\n
Eh, durum b\u00f6yle oldu\u011funda, Sultan h\u00e2l\u00e2 daha reyini Rum ressamlar\u0131ndan yana m\u0131 belli ederdi, me\u00e7hul? Etse, vicdanlar\u0131 adaletli ve hakkaniyetli bir karara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 konusunda ne kadar ikna ederdi, oras\u0131 da me\u00e7hul.<\/p>\n
<\/p>\n
Bilakis, ger\u00e7ekten adaletli ve hakk\u00e2niyetli ise, \u00f6nce Rum, sonra \u00c7inli ressamlar\u0131n eserini g\u00f6rd\u00fckten sonra, \u015fu karara vermesi gerekirdi sultan\u0131n: \u201cAran\u0131zda bir ayr\u0131m yapmam, birbiriniz aras\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fck-a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k k\u0131yas\u0131na girmem adaletli olmaz. Evet \u00c7inli ressamlar! Resminiz \u00e7ok g\u00fczel, ama g\u00fczelli\u011fi en ziyade kar\u015f\u0131 duvara yans\u0131y\u0131nca ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Ama evet ey Rum diyar\u0131n\u0131n ressamlar\u0131! \u00c7inli ressamlar\u0131n resmini en ziyade sizin duvara yans\u0131y\u0131nca ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. L\u00e2kin, onlar\u0131n duvar\u0131ndaki perde inmedik\u00e7e de, sizin o parlak duvar\u0131n\u0131z bir anlam ifade etmiyor.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
S\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131, mesele b\u00f6yle \u2018tersinden\u2019 bak\u0131nca, enf\u00fcs ile \u00e2f\u00e2k aras\u0131nda bir \u2018tefevvuk\u2019tan ziyade bir \u2018birbirini tamamlama, birbirini iktiza etme, birlikte kemal bulma\u2019 hali g\u00f6rd\u00fc benim akl\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
Mevl\u00e2n\u00e2, meseli sadece bu \u2018perde\u2019den anlat\u0131rken biraz \u2018taraf tutmu\u015f\u2019 gibi geliyor bana a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Aslolan, mesele ve meseleye bir de bu a\u00e7\u0131dan bakabilmek galiba…<\/p>\n
<\/p>\n
O zaman anl\u0131yor ki insan, evet, enf\u00fcs\u00ee tefekk\u00fcr daha parlak, daha derin; ama \u00e2f\u00e2k\u00ee tefekk\u00fcrle desteklenmek, teyid edilmek \u015fart\u0131yla.<\/p>\n
<\/p>\n
A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, \u00e2f\u00e2k\u00ee tefekk\u00fcrde bir mesafe kat\u2019etmeden, enf\u00fcs aynas\u0131n\u0131n parlakl\u0131\u011f\u0131 bir k\u00fclliyet kesbetmiyor. \u00c2f\u00e2k\u00ee tefekk\u00fcrde marifet kesbetmeden, enf\u00fcste aya\u011f\u0131 yere basar surette derinle\u015filemiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Mesele, \u2018ene\u2019 ile \u2018zerre\u2019yi bir \u2018ayna\u2019da g\u00f6rebilmek.<\/p>\n
<\/p>\n
Mesele, \u00e2f\u00e2k ile enf\u00fcs\u00fc ger\u00e7ekten bulu\u015fturabilmek…<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\/kitap.asp?book=129<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
27.10.2007 ANA TEMASINI \u2018ayna\u2019n\u0131n te\u015fkil etti\u011fi Rum ve \u00c7in ressamlar\u0131 meseli, Mevl\u00e2n\u00e2\u2019n\u0131n Mesnev\u00ee\u2019de anlatt\u0131\u011f\u0131 mesellerin herhalde en me\u015fhuru ve dilden dile, kulaktan kula\u011fa en \u00e7ok aktar\u0131lan\u0131d\u0131r. Mesel me\u015fhur, ama bilmeyenler i\u00e7in k\u0131saca tekrar edelim. B\u00fcy\u00fck bir sultan\u0131n saray\u0131nda, hepsi de sanatlar\u0131nda zirveye ula\u015fm\u0131\u015f \u00c7inli ve Rum ressamlar vard\u0131r. Ve iki farkl\u0131 co\u011frafyadan, iki farkl\u0131 milliyete […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83341","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n