15.05.2008<\/p>\n
MODERN ZAMANLARI \u2018\u00e7orak \u00fclke\u2019ye benzeten T.S. Eliot\u2019un tekrarlamay\u0131 \u00e7ok sevdi\u011fim o m\u0131sralar\u0131n\u0131n \u2018bilgi\u2019nin \u015fubeleri aras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 hiyerar\u015fik ayr\u0131m apa\u00e7\u0131k: \u201cNerede o hikmet, yerine bilgiyi koydu\u011fumuz\/ Nerede o bilgi, yerine malumat\u0131 koydu\u011fumuz\/ Nerede o malumat, yerine veriyi koydu\u011fumuz.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
Bu dizeler, American Journal of Islamic Social Sciences\u2019a \u201c\u0130leti\u015fim Teknolojilerinde G\u00f6zden Ka\u00e7an Boyut: Hikmet\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir yaz\u0131 yazan Muhammed Nureddin\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015fleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, daha bir anlam kazan\u0131yor. Nureddin\u2019e g\u00f6re, veri-malumat-bilgi\u2019nin salt zihn\u00ee-akl\u00ee d\u00fczlemde kalan yap\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, hikmet \u2018akleden kalb\u2019e bak\u0131yor; dolay\u0131s\u0131yla, \u00f6z\u00fcnde merhameti de i\u00e7eriyor. Bu izah \u00e7er\u00e7evesine g\u00f6re, Eliot\u2019un yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u00fcreci tersine \u00e7evirip veriden malumata, malumattan bilgiye, bilgiden hikmete eri\u015febilmek, hikmetle birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u2018karar alma\u2019 s\u00fcre\u00e7lerinde merhametin de devreye girmesini sa\u011fl\u0131yor. Oysa bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda bu kadar ac\u0131, bu kadar zul\u00fcm, bu kadar s\u00f6m\u00fcr\u00fc varsa bir sebebi, en fazla \u2018bilgi\u2019 d\u00fczeyinde kalan, kalbi ve duygular\u0131 harekete ge\u00e7irmeyen, hikmete d\u00f6n\u00fc\u015fmeyen ve merhamet uyand\u0131rmayan bir \u2018bilgilenme\u2019 s\u00fcrecine mensup olmam\u0131z\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
\u00c7o\u011fu onun i\u00e7in gereksiz olmak \u00fczere \u00e7ok veriye, \u00e7ok malumata ve \u00e7ok bilgiye sahip olan, ama \u00f6te yandan hikmet fukaras\u0131 modern zamanlar insan\u0131n\u0131n bu durumu, bir \u00e2yeti, bir emr-i il\u00e2h\u00eeyi ve bir hadisi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr bana s\u0131kl\u0131kla.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130lgili \u00e2yet, Maide s\u00fbresinin 101. \u00e2yetidir: \u201cEy iman edenler! A\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 takdirde sizi \u00fczecek olan \u015feyleri sormay\u0131n.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130lgili il\u00e2h\u00ee emir, Hucurat s\u00fbresinde bildirildi\u011fi \u00fczere, zandan ka\u00e7\u0131nma ve g\u0131ybetle birlikte, tecess\u00fcs\u00fc de m\u00fc\u2019minlere yasaklayan emr-i il\u00e2h\u00eedir.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130lgili hadis ise, Peygamber aleyhissal\u00e2tu vesselam\u0131n bir duas\u0131 olarak, \u201cFaydas\u0131z ilimden Sana s\u0131\u011f\u0131n\u0131r\u0131m\u201d hadisidir.<\/p>\n
<\/p>\n
Tecess\u00fcs\u00fc, gizli olan\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karma gayretini yasaklayan emrin hikmeti bellidir. Burada, \u00fcst\u00fcne farz olmayan, \u00f6\u011frenmesi gerekmeyen ve hatta \u00f6\u011frenmemesi gereken bir bilgi s\u00f6zkonusudur. \u0130nsana d\u00fc\u015fen, biliyor oldu\u011fu \u015feyin pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcp onunla ilgili yapmas\u0131 gerekene yapmak, dikkatini buna yo\u011funla\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Gizli olan\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karma \u00e7abas\u0131n\u0131n bir tezah\u00fcr\u00fc olarak tecess\u00fcs ise, (sui)zanlar\u0131n g\u00fcd\u00fcm\u00fcne girmekten beslenen ve g\u0131ybeti besleyen bir durum olarak, insan\u0131 \u2018faydas\u0131z bilgi\u2019ye s\u00fcr\u00fckleyen s-t-g \u015feytan e\u011frisinin merkez\u00ee noktas\u0131d\u0131r. Tecess\u00fcs\u00fcn yasaklanmas\u0131ndaki \u00e7ok hikmetlerden bir hikmet, a\u015fik\u00e2rd\u0131r. \u00c2lemlerin Rabbi, \u00fczerine farz olan\u0131 yapmaya zaten gere\u011fince muktedir olamayan kullar\u0131n\u0131 bunu daha da yapamaz hale gelmesine yol a\u00e7acak bir s\u00fcre\u00e7 olarak \u00fcst\u00fcne farz olmayan bilginin pe\u015fine d\u00fc\u015fmekten al\u0131koymaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Maide s\u00fbresi \u00e2yeti ise, as\u0131l hikmetinin yan\u0131s\u0131ra, i\u015far\u00ee bir ders olarak, bize \u00f6\u011frenmenin mecra\u0131n\u0131 g\u00f6sterir: Sordu\u011fumuzda \u00f6\u011frenece\u011fimiz \u015feyin bizim d\u00fcnyam\u0131zda kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ne olacakt\u0131r? Sorumuza kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6\u011frendi\u011fimiz bilgi, bizim i\u00e7 d\u00fcnyam\u0131zda bir derun\u00ee anlam\u0131n m\u0131 anahtar\u0131 olacakt\u0131r, bizi bir g\u00fczeleyleme, bir amel-i salihe mi te\u015fvik edecektir, bir m\u00fc\u2019min karde\u015fimizin veya bir insanlar toplulu\u011funun bir yaras\u0131na merhem olmam\u0131za m\u0131 vesile olacakt\u0131r? Yoksa, \u00f6\u011frendi\u011fimizde gere\u011fini yapmayaca\u011f\u0131m\u0131z bir bilginin mi pe\u015finde ko\u015fuyoruz?<\/p>\n
<\/p>\n
Ki b\u00f6yle bir bilgi, ilgili hadisin bildirdi\u011fi \u00fczere, en hafif haliyle, \u2018faydas\u0131z bilgi\u2019 s\u0131n\u0131f\u0131nda yer al\u0131yor. Bu \u015fekilde edinece\u011fimiz bilgiler i\u00e7inde \u2018zararl\u0131 bilgi\u2019lerin varolmas\u0131 ihtimali bir yana, \u2018faydas\u0131z bilgi\u2019den dahi \u00e2lemlerin Rabbine s\u0131\u011f\u0131nmaktad\u0131r kuds\u00ee neb\u00ee. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Hesap G\u00fcn\u00fc verilecek hesaplar aras\u0131nda, h\u00e2f\u0131zam\u0131za ne t\u00fcr bilgiyi doldurdu\u011fumuzun ve i\u00e7 d\u00fcnyam\u0131zda bu d\u00fcnyay\u0131 nas\u0131l yo\u011furup ne sonucu has\u0131l etti\u011fimizin hesab\u0131 da vard\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
O halde aslolan, a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7 d\u00fcnyam\u0131zda hem hikmet hem de merhamet h\u00e2s\u0131l eden, bizi bir hakikatin \u015fahitli\u011fine ve bir g\u00fczeleyleme sevkedecek olan bilgidir. Her t\u00fcrden \u2018bilgi\u2019 de\u011fil. Ne kadar bildi\u011fimizden daha \u00f6nemli \u2018ne\u2019 bildi\u011fimiz ve \u2018ne i\u00e7in\u2019 bildi\u011fimizdir.<\/p>\n
<\/p>\n
Hepimiz, hayatlar\u0131m\u0131zda belli tecr\u00fcbeler ya\u015far, belli s\u00fcre\u00e7lerden ge\u00e7er, belli kararlar al\u0131r, belli kararlar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irir, belli i\u015flere ba\u015flar, belli \u015feylerden vazge\u00e7eriz; ve hayat bu \u015fekilde s\u00fcrer gider. Bu s\u00fcre\u00e7te, biti\u015fler ve ba\u015flang\u0131\u00e7lar, yak\u0131nl\u0131klar ve uzakl\u0131klar, sevin\u00e7ler ve h\u00fcz\u00fcnler ya\u015fan\u0131r s\u00fcrekli. Her insan\u0131n hayat\u0131, bu sarkac\u0131n i\u00e7inde sal\u0131n\u0131r durur. \u0130nsanlar i\u015fe girer, i\u015ften \u00e7\u0131karlar. Para kazan\u0131r, para kaybederler. Evlenirler, bo\u015fan\u0131rlar. K\u00fcserler, bar\u0131\u015f\u0131rlar. Sevinirler, \u00fcz\u00fcl\u00fcrler. Yak\u0131nla\u015f\u0131r, uzakla\u015f\u0131rlar.<\/p>\n
<\/p>\n
Kendi nam\u0131ma, \u015fahit oldu\u011fum b\u00f6ylesi b\u00fct\u00fcn olaylar\u0131n i\u00e7inde, ancak kendi hayat\u0131ma bakan bir taraf\u0131 varsa, benim i\u00e7in bir hikmet-ders-tecr\u00fcbe boyutu ta\u015f\u0131yorsa; benim en az\u0131ndan fikr\u00ee d\u00fczeyde bir dahlim olacak, isti\u015far\u00ee anlamda bir yard\u0131m\u0131m olacaksa; yahut bilfiil beni de ilgilendiriyorsa ve benim fiil\u00ee bir yard\u0131m\u0131m m\u00fcmk\u00fcnse ilgilenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m. De\u011filse, \u00f6tesini sormay\u0131 fazlal\u0131k g\u00f6r\u00fcr\u00fcm. Elimden geldi\u011fince b\u00f6yle yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsam, sebebi i\u015fte ilgili \u00e2yet, ilgili emr-i il\u00e2h\u00ee ve ilgili hadistir.<\/p>\n
<\/p>\n
(Yine bu s\u0131rdan, zaman zaman \u2018Asr-\u0131 Saadet\u2019te gazetecilik s\u00f6zkonusu olsa, nas\u0131l olurdu?\u2019 diye hayal ederim de, bug\u00fcn bize \u2018bilgi\u2019 olsun diye sunulan nice \u2018haber\u2019in ya \u2018tecess\u00fcs\u2019 s\u0131n\u0131f\u0131na, ya \u2018faydas\u0131z bilgi\u2019 s\u0131n\u0131f\u0131na girdi\u011fi i\u00e7in yay\u0131n\u0131na m\u00fcsaade edilmedi\u011fi i\u00e7in birilerinin bas bas \u2018sans\u00fcr var\u2019 diye ba\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sahneler canlan\u0131r zihnimde. Mesel\u00e2, Asr-\u0131 Saadet\u2019te magazin habercili\u011fi? B\u00f6yle bir\u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz?)<\/p>\n
<\/p>\n
O halde aslolan, bize bilgi verilen konularda e\u011fer yapabilece\u011fimiz daha fazla bir\u015fey yoksa; bir yol g\u00f6sterme, bir fiil\u00ee destek, bir hikmet talimi filan s\u00f6zkonusu de\u011filse, bildi\u011fimizden \u00f6tesine d\u00fc\u015fmemektir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
<\/p>\n
Unutmayal\u0131m; \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde katk\u0131m\u0131z\u0131n olmayaca\u011f\u0131 bir konuda bilgi sahibi olmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, bizi sorunun bir par\u00e7as\u0131 yap\u0131yor yaln\u0131zca\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130\u00e7erdi\u011fi problemin daha fazla ki\u015fi taraf\u0131ndan bilinir hale geldi\u011fi evliliklerin \u00f6mr\u00fcn\u00fcn daha da k\u0131salmas\u0131, dostluklar\u0131n ve iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcslerin bir \u2018problem\u2019 ta\u015f\u0131yor olduklar\u0131 sa\u011fda-solda konu\u015fulur halde geldikten sonra daha da b\u00fcy\u00fck problemlere du\u00e7ar hale gelmeleri bo\u015funa de\u011fil.<\/p>\n
<\/p>\n
O y\u00fczden, bir bilginin pe\u015fine d\u00fc\u015fmeden \u00f6nce sormam\u0131z gerek: Ne i\u00e7in bilmek istiyorum? Bir soruyu sormadan \u00f6nce de sormam\u0131z gerek: Ne i\u00e7in cevab\u0131n\u0131 ar\u0131yorum?<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\/kitap.asp?book=171<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
15.05.2008 MODERN ZAMANLARI \u2018\u00e7orak \u00fclke\u2019ye benzeten T.S. Eliot\u2019un tekrarlamay\u0131 \u00e7ok sevdi\u011fim o m\u0131sralar\u0131n\u0131n \u2018bilgi\u2019nin \u015fubeleri aras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 hiyerar\u015fik ayr\u0131m apa\u00e7\u0131k: \u201cNerede o hikmet, yerine bilgiyi koydu\u011fumuz\/ Nerede o bilgi, yerine malumat\u0131 koydu\u011fumuz\/ Nerede o malumat, yerine veriyi koydu\u011fumuz.\u201d Bu dizeler, American Journal of Islamic Social Sciences\u2019a \u201c\u0130leti\u015fim Teknolojilerinde G\u00f6zden Ka\u00e7an Boyut: Hikmet\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir yaz\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83295","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n