09.09.2008<\/p>\n
R\u0130SK ALMAK ve bedel \u00f6demek\u2026 K\u0131rkbe\u015f y\u0131ll\u0131k hayat tecr\u00fcbemin insanlar\u0131 de\u011ferlendirmede ortaya koydu\u011fu bir \u00f6l\u00e7\u00fc olarak \u00f6n\u00fcme koydu\u011fu hususlardan ikisi, bunlard\u0131r. Bir insan\u0131n, bir eserin, bir hayat\u0131n, bir dostlu\u011fun, bir beraberli\u011fin tahlilini yaparken, bu iki niteli\u011fi muhakkak g\u00f6zetirim. Risk alan, dahas\u0131 gerekti\u011finde bilfiil bedel \u00f6deyen insanlara h\u00fcrmetim vard\u0131r. Bu durumdaki bir ki\u015finin, halihaz\u0131rda b\u00e2t\u0131l bir yolda bile olsa, y\u00fcre\u011findeki d\u00fc\u011f\u00fcm \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp hidayet buldu\u011funda, \u00e7ok daha \u00f6nce hidayetle m\u00fc\u015ferref olanlar\u0131 ge\u00e7ebilir bir k\u0131vamda oldu\u011funa inan\u0131r\u0131m. B\u00e2t\u0131l olan inanc\u0131 u\u011frana risk alan ve bedel \u00f6demeyi g\u00f6ze alan Hz. \u00d6mer\u2019in o kadar ters bir noktadan ve o kadar uzaklardan geliyor oldu\u011fu halde a\u015f\u0131p ge\u00e7ebildi\u011fi mesafeler, hep g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcndedir. Risk almaya ve bedel \u00f6demeye haz\u0131r insanlar\u0131n a\u015fabildi\u011fi \u00f6yle mesafeler, ula\u015fabildi\u011fi \u00f6yle uzakl\u0131klar vard\u0131r ki, risksizli\u011fin s\u0131\u011f sular\u0131nda gezinenler asla o mesafelere ula\u015famaz, o uzakl\u0131klara yakla\u015famaz.<\/p>\n
<\/p>\n
Dostlar\u0131m bilir; bana birini sorduklar\u0131nda, velev ki a\u011fz\u0131ndan bal daml\u0131yor olsun, bir soru i\u015fareti b\u0131rak\u0131r\u0131m zihinlerine: \u201cG\u00fczel \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyor ama, hi\u00e7 risk alm\u0131yor ve gerekti\u011finde bedel \u00f6demeye haz\u0131r g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
Bu iki vas\u0131f benim i\u00e7in \u00f6ylesine \u00f6nemsenmeye de\u011fer ki, sitedeki yaz\u0131lar\u0131m\u0131n ba\u015fl\u0131klar\u0131na bakan, do\u011frudan bu konuya bakan iki yaz\u0131y\u0131 hemencecik bulabilir: Biri \u201cRisk almak\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131, \u00f6teki ise \u201crisksiz hayat\u201d aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7ine iki yaz\u0131y\u0131\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Ve \u015fimdi, bu yaz\u0131lara bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ekleniyor. Zira, yak\u0131n zaman \u00f6nce bir kitap tan\u0131t\u0131m\u0131 sebebiyle okuyor oldu\u011fum bir kitapta rastlad\u0131\u011f\u0131m bir c\u00fcmle, \u2018risk alma\u2019ya dair bir ba\u015fka n\u00fckteyi daha bana g\u00f6stermi\u015f bulunuyor.<\/p>\n
<\/p>\n
S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim kitab\u0131n yazar\u0131, kitab\u0131n uzun giri\u015f k\u0131sm\u0131nda bu kitapta yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015feyden s\u00f6z ederken, ger\u00e7ekte iki ciltlik bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ikinci k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan bu kitab\u0131n \u201cne kadar faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 tahminden tamamen uza\u011f\u0131m\u201d diyor ve ekliyordu: \u201cAncak, hi\u00e7bir risk almayan bir kitab\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 olduk\u00e7a zordur.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
Bu sat\u0131rlar, bana, \u2018ba\u015far\u0131l\u0131\u2019 bir kitap nedir; onu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fc \u00f6nce. Bir kitap i\u00e7in, hangi \u015fartlarda ba\u015far\u0131dan s\u00f6z edilebilir? Sat\u0131\u015f miktar\u0131 m\u0131? Bir \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7ma; daha \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeyen bir\u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrme, daha \u00f6nce bak\u0131lmayan bir a\u00e7\u0131dan bakt\u0131rabilme yetene\u011fi mi? Ba\u015fka bir\u015fey mi?<\/p>\n
<\/p>\n
Bu sorular e\u015fli\u011finde, \u015funlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecekti akl\u0131m: Ortal\u0131kta y\u0131\u011f\u0131nla \u2018proje\u2019 kitap dola\u015f\u0131yor. Ortak \u00f6zelli\u011fi, \u2018risk almamak\u2019 olan proje kitaplar. Ortaya konu\u015fan, ortalamaya konu\u015fan, may\u0131nl\u0131 hi\u00e7bir alana girmeyen, hakikatin izinin tel\u00f6rg\u00fcl\u00fc bir alan\u0131n \u00f6tesine do\u011fru uzand\u0131\u011f\u0131 yerde kenardan dola\u015fmay\u0131 tercih eden kitaplar\u2026 \u00c7ok \u015fey s\u00f6yl\u00fcyormu\u015f gibi yap\u0131p, yeni hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylemeyen. Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, hayatlar\u0131n\u0131 \u00e7ok etkilemi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcp, ger\u00e7ekte hi\u00e7bir \u015feyi de\u011fi\u015ftirmeyen.<\/p>\n
<\/p>\n
Ba\u015far\u0131y\u0131 sat\u0131\u015f rakam\u0131yla \u00f6l\u00e7ecek olsa, \u2018ba\u015far\u0131l\u0131\u2019 kitaplar bunlar. Ama bir kitap bir mesaj\u0131n ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in yaz\u0131l\u0131yorsa; bir kitab\u0131n, Thoreau\u2019nun Orhan Pamuk\u2019un bir roman\u0131n\u0131n giri\u015f c\u00fcmlesine de ilham verecek ifadesini hat\u0131rlarsak, \u2018hayat de\u011fi\u015ftirme\u2019ye talip olmas\u0131 gerekiyorsa e\u011fer, bu kitaplar a\u00e7\u0131k \u015fekilde ba\u015far\u0131s\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir hayat\u0131 de\u011fi\u015ftirmiyor, hi\u00e7bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi k\u00f6kl\u00fc bi\u00e7imde yerinden etmiyor, hi\u00e7bir vicdan\u0131 mevcut hali de\u011fi\u015ftirmeden rahat edemez hale getirmiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Niye?<\/p>\n
<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc, daha en ba\u015ftan, zihinde karar k\u0131lm\u0131\u015f bir yenilgiyle ba\u015fl\u0131yor yola. Mevcut durumu, moda tabirle \u2018stat\u00fcko\u2019yu, \u2018kurulu d\u00fczen\u2019i bir veri olarak al\u0131yor; ve bu kurulu d\u00fczenin nas\u0131l a\u015f\u0131labilece\u011fi \u00fczerine kafa yormak yerine, bu d\u00fczeni i\u00e7inde kendisine bir yer bulup nemalanman\u0131n yollar\u0131n\u0131 ar\u0131yor. Yanl\u0131\u015f da olsa mevcudu de\u011fi\u015ftirme noktas\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa ba\u015ftan raz\u0131 olarak, yanl\u0131\u015f da olsa mevcudun i\u00e7inde bir ba\u015far\u0131n\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n
<\/p>\n
T\u0131pk\u0131 ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 durmak yerine, ak\u0131nt\u0131ya teslim olan risksiz insanlar, risksiz hayatlar gibi\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Ger\u00e7ek anlamda bir \u2018ba\u015far\u0131\u2019 bekliyorsa insan, bir kitab\u0131n ger\u00e7ekten \u2018ba\u015far\u0131l\u0131\u2019 olmas\u0131 umuluyorsa, bir hayat\u0131n \u2018ba\u015far\u0131\u2019s\u0131ndan s\u00f6z edilmesi gerekiyorsa, bu insan\u0131n, bu kitab\u0131n, bu hayat\u0131n risk alabiliyor olmas\u0131 \u015fart.<\/p>\n
<\/p>\n
G.K. Chesterton\u2019\u0131n bize \u2018hayatiyet al\u00e2meti\u2019ni \u00f6\u011freten \u015fu s\u00f6z\u00fcn\u00fc hi\u00e7 akl\u0131mdan \u00e7\u0131karam\u0131yorum bu y\u00fczden: \u201cCans\u0131z bir nesne ak\u0131nt\u0131yla beraber y\u00fczer; ancak ger\u00e7ekten canl\u0131 olanlard\u0131r ki, ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 y\u00fczebilir.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
Yine bu y\u00fczden, \u0130ngiliz edebiyat\u0131n\u0131n ironi y\u00fckl\u00fc hakkaniyetli sesi G.B. Shaw\u2019un bir s\u00f6z\u00fc ac\u0131 bir tebess\u00fcm b\u0131rak\u0131yor her hat\u0131r\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcnde: \u201cMakul insanlar ortama uyum sa\u011flamaya, gayrimakul insanlar ise ortam\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye talip olurlar. Bu da demek oluyor ki, insanl\u0131k kaydetti\u011fi b\u00fct\u00fcn ilerlemeleri makul olmayan insanlara bor\u00e7ludur.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
Y\u00fcrekli Frans\u0131z \u015fair Paul Valery\u2019nin tavsiyesi de, yine bu s\u0131rdan, son derece anlaml\u0131 geliyor bana. Tanp\u0131nar\u2019\u0131n bir yaz\u0131s\u0131ndan okudu\u011fuma g\u00f6re, \u00f6zelde bir gence at\u0131fla, sabah aynaya bakt\u0131\u011f\u0131nda \u015fu soruyu sormas\u0131n\u0131 istiyor Valery: \u201cNe yap\u0131yorum ben; direnebiliyor muyum?\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
Direnenlere sel\u00e2m olsun… Ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 y\u00fczebilenlere, r\u00fczg\u00e2ra kar\u015f\u0131 ko\u015fabilenlere\u2026 \u2018M\u00e2kul de\u011fil\u2019 diye damgalanmak pahas\u0131na, h\u00fck\u00fcm s\u00fcren yanl\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye talip olabilenlere\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Ancak onlar, ger\u00e7ekten \u2018can\u2019l\u0131 diye an\u0131lmay\u0131 hak ediyorlar.<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
09.09.2008 R\u0130SK ALMAK ve bedel \u00f6demek\u2026 K\u0131rkbe\u015f y\u0131ll\u0131k hayat tecr\u00fcbemin insanlar\u0131 de\u011ferlendirmede ortaya koydu\u011fu bir \u00f6l\u00e7\u00fc olarak \u00f6n\u00fcme koydu\u011fu hususlardan ikisi, bunlard\u0131r. Bir insan\u0131n, bir eserin, bir hayat\u0131n, bir dostlu\u011fun, bir beraberli\u011fin tahlilini yaparken, bu iki niteli\u011fi muhakkak g\u00f6zetirim. Risk alan, dahas\u0131 gerekti\u011finde bilfiil bedel \u00f6deyen insanlara h\u00fcrmetim vard\u0131r. Bu durumdaki bir ki\u015finin, halihaz\u0131rda b\u00e2t\u0131l […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83270","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n