29.01.2012<\/p>\n
HAYATI VE hat\u0131ras\u0131yla zenginle\u015fti\u011fimiz Bedi\u00fczzaman Said Nurs\u00ee, as\u0131rlar boyu varolagelmi\u015f iki z\u0131t ak\u0131ma dikkat \u00e7eker S\u00fcnuhat adl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck hacimli b\u00fcy\u00fck eserinde. Din\u00ee meselelere bak\u0131\u015fta belirleyici olan, insanlar\u0131n birine veya \u00f6tekine meyletti\u011fi iki z\u0131t ak\u0131ma\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Bu ak\u0131mlardan ilkini, \u2018Tahtiecilik\u2019 diye tarif eder Bedi\u00fczzaman. Tahtiecinin din\u00ee meselelere, \u00f6zellikle de i\u00e7tihad\u00ee konulara bak\u0131\u015f\u0131, ona g\u00f6re, \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir: \u201cMezhebim hakt\u0131r; hata ihtimali var. Ba\u015fka mezhep hatad\u0131r; sevaba ihtimali var.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
Kendi durdu\u011fu yeri mutlakla\u015ft\u0131rmayan, onun \u2018hak\u2019 oldu\u011funu s\u00f6ylemekle birlikte \u2018hata\u2019 ihtimaline kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131k tutan; ba\u015fka mezhepleri ise \u2018hata\u2019 g\u00f6rmekle birlikte \u2018isabet\u2019 ihtimalini de g\u00f6zard\u0131 etmeyen bu yakla\u015f\u0131m, ilk anda, insana gayet makul ve insafl\u0131 g\u00f6z\u00fck\u00fcr. Neticede, Tahtieci, kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ve kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u2018mutlak do\u011fru\u2019-\u2018mutlak yanl\u0131\u015f\u2019 denklemine oturtma gibi, fikr\u00ee, hatta fiil\u00ee \u00e7ok zul\u00fcme kap\u0131 aralayan feci bir yanl\u0131\u015ftan uzakt\u0131r zira.<\/p>\n
<\/p>\n
Gelin g\u00f6r\u00fcn ki, Bedi\u00fczzaman, bu yakla\u015f\u0131m\u0131n yanl\u0131\u015f ve haks\u0131z oldu\u011funu belirtir. Do\u011fru olan, ona g\u00f6re, Tahtieci\u2019nin kar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u2018Musavvibe\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
Peki kimdir Musavvibe? Tahtieci\u2019nin kendi duru\u015funu ortaya koydu\u011fu yerde, Musavvibe ne demektedir?<\/p>\n
<\/p>\n
Musavvibe, sadece kendi mezhebini de\u011fil, di\u011fer mezhepleri de hak g\u00f6ren; ve \u2018f\u00fcruat\u2019 s\u00f6zkonusu oldu\u011funda hakikatin \u2018taadd\u00fct etti\u011fi\u2019ni d\u00fc\u015f\u00fcnen ki\u015fi ve ki\u015filerdir. Musavvibe, nas\u0131l g\u00fcne\u015f\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde yedi rengi bar\u0131nd\u0131r\u0131yorsa, ayn\u0131 \u015fekilde bir olan hakikatin i\u00e7inde \u00e7ok renkler bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla hakikatin hakiki renginin tek bir mezhepe, ki\u015fiye, g\u00f6r\u00fc\u015fe hasredilemeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen ki\u015fidir. Onun tercih etti\u011fi belli bir mezhep, daha isabetli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belli bir i\u00e7tihad vard\u0131r; ama bu mezhep d\u0131\u015f\u0131ndaki mezhepleri, bu i\u00e7tihad d\u0131\u015f\u0131ndaki i\u00e7tihadlar\u0131 da \u2018hakikat dairesi\u2019 i\u00e7inde anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle, onlar\u0131 da sevab kapsam\u0131 i\u00e7inde de\u011ferlendirmekte, onlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da tasvip etmektedir. Dahas\u0131, bir olan hakikate dair bu anlam, yorum ve i\u00e7tihad farklar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u2019minler i\u00e7in bir imk\u00e2n ve kazan\u00e7 olarak g\u00f6rmektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
Biraz daha anlamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m:<\/p>\n
<\/p>\n
Diyelim ki, kar\u015f\u0131m\u0131zda bir Hanef\u00ee, bir \u015eafi\u00ee, bir Hanbel\u00ee, bir Malik\u00ee var. Ortada da, d\u00f6rt mezhebin ayr\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 f\u0131kh\u00ee bir h\u00fck\u00fcm\u2026 Tahtieci yakla\u015f\u0131m, sadece kendi mezhebinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u2018hak\u2019 olarak g\u00f6r\u00fcr, sadece \u2018hata ihtimali\u2019ne kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131k tutar. Bu d\u00f6rt ki\u015fi de, \u201cSadece benim mezhebimin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc do\u011frudur\u201d diyorsa e\u011fer, hepsi \u2018Tahtiecilik\u2019te ortakla\u015fmaktad\u0131r. Yok e\u011fer, bu d\u00f6rt ki\u015fi \u201cBu d\u00f6rt mezhep de dinin esas\u0131nda ittifak halindedir. Bu meseledeki ihtilaflar\u0131 ise, birinin isabet etti\u011fi, di\u011ferlerinin hata etti\u011fi anlam\u0131na gelmez. Ben benim mezhebimin i\u00e7tihad\u0131n\u0131 daha do\u011fru g\u00f6r\u00fcyorum ve i\u015fte mesel\u00e2 hepsinin ittifak etti\u011fi namaz\u0131n i\u00e7indeki \u015fu adabda \u015f\u00f6yle mi, b\u00f6yle mi yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda kendi mezhebimin i\u00e7tihad\u0131n\u0131 daha do\u011fru g\u00f6r\u00fcyorum, ama di\u011fer mezheplerdeki karde\u015flerimin namaz\u0131n\u0131 da e\u015fit derecede sahih g\u00f6r\u00fcyorum\u201d derse, d\u00f6rd\u00fc de \u201cMusavvibe\u201d i\u00e7erisinde yer almaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Yahut, mesel\u00e2 kel\u00e2m mezhepleri veya tefsir okullar\u0131 aras\u0131ndaki bir tart\u0131\u015fma konusunu ele alal\u0131m. Hepsi de, iman\u0131n esaslar\u0131 veya Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00e2yetleriyle hak ve Kelamullah oldu\u011funda m\u00fcttefik olmakla birlikte, belli bir Kur\u2019\u00e2n \u00e2yetinden murad edilen m\u00e2n\u00e2n\u0131n ne oldu\u011fu konusunda ihtilaf halinde olabilirler. Burada da, kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc isabetli g\u00f6r\u00fcp, di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015fleri bir \u2018sapma\u2019 s\u0131n\u0131f\u0131nda de\u011ferlendirme temay\u00fcl\u00fc s\u00f6zkonusuysa, Tahtiecili\u011fin tehlikeli bir boyutuyla y\u00fczy\u00fczeyiz demektir. Do\u011fru olan yakla\u015f\u0131m, Musavvibe\u2019nin yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r; \u00e2yetin hak oldu\u011funda m\u00fcttefik olan m\u00fc\u2019minlerin \u00e2yetten murad olunan m\u00e2n\u00e2 konusunda farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmelerinden bir \u2018sapma\u2019 yorumu \u00e7\u0131karmamakt\u0131r. Daha da a\u00e7al\u0131m: \u00c2yete dair bir veya ba\u015fka bir tefsiri yanl\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcyor olsa bile, tefsirdeki bu hatadan dolay\u0131 tefsir edenin \u2018iman\u0131na\u2019 ili\u015fen bir yoruma kalk\u0131\u015fmamakt\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Ki, Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n belirtti\u011fi \u00fczere, \u00f6zellikle bu son yakla\u015f\u0131m, \u201czaruriyat-\u0131 diniyeyi, mesail-i c\u00fcz\u2019iye-i fer\u2019iye-i hil\u00e2fiye ile mezc edip, ona t\u00e2bi gibi k\u0131lmak\u201d gibi \u2018b\u00fcy\u00fck bir hatar\u2019 i\u00e7ermektedir. B\u00fct\u00fcn m\u00fc\u2019minler kelime-i tevhid ba\u015fta olmak \u00fczere iman\u0131n ve \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n temel esaslar\u0131nda tam bir ittifak halinde olduklar\u0131 halde, gerek f\u0131kha, gerek tefsire, gerek kelama dair i\u00e7tihad\u00ee meseleler, yani \u2018mesail-i c\u00fcz\u2019iye-i fer\u2019iye-i hil\u00e2fiye\u2019 hak-b\u00e2t\u0131l denklemine ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kendisi gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyenin iman\u0131na ili\u015fen tek\u00e7i, inhisarc\u0131 yakla\u015f\u0131mlar zuhur etmektedir. Halbuki, \u00f6yle b\u00f6yle bir hata ve tehlike de\u011fildir bu. Bilakis, \u2018hatar-\u0131 az\u00eem\u2019dir.<\/p>\n
<\/p>\n
Peki, sair m\u00fc\u2019minlere ayn\u0131 hakikatin farkl\u0131 bir rengiyle veya ve\u00e7hesiyle bakan iman karde\u015fleri olarak bakmak yerine b\u00f6yle d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 bir yakla\u015f\u0131m nereden zuhur etmektedir?<\/p>\n
<\/p>\n
Bunun psikolojik ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel iki sebebini te\u015fhis ediyor Bedi\u00fczzaman. \u00d6nce psikolojik olan\u0131: \u201cBence, Taht\u00eeeci, hubb-u nefisten ne\u015f\u2019et eden inhisar zihniyeti illetiyle mal\u00fbld\u00fcr.\u201d Yani, nefsini sevmenin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bir ben-merkezcilik ve bu ben-merkezcili\u011fin \u00fcretti\u011fi bir hakikati kendi anlad\u0131\u011f\u0131ndan ibaret g\u00f6rme tekelcili\u011fi\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Sonraki c\u00fcmle ise, Tahtiecinin sergiledi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnce yanl\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor: \u201c\u2026Ve Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n c\u00e2miiyetinden ve umum tabakat-\u0131 be\u015fere \u015f\u00fcmul-\u00fc hitab\u0131ndan gafletle mes\u2019uld\u00fcr.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130\u015fte, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n mesaj\u0131n\u0131 kendi anlad\u0131\u011f\u0131na indirgeyen Tahtieci, ben-merkezci bir tutumun g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa hitap eden geni\u015f, derin, c\u00e2mi ve k\u00fcll\u00ee niteli\u011fini; ve bu \u015fekilde onun insanl\u0131k i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn katmanlara hitap edebilme imk\u00e2n\u0131n\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f bulunuyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n, bug\u00fcn \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan anla\u015fmazl\u0131k ve gerilimlerin en \u00f6nemli sebebini te\u015fhis eden ve bunun ilac\u0131 olarak \u2018bir hakikatin \u00e7ok renkleri\u2019ne akl\u0131n\u0131 ve kalbini a\u00e7\u0131k tutan Musavvibe duru\u015funu tavsiye eden bu k\u0131sa ama \u00f6nemli tahlili, \u015fu manidar tesbitle son buluyor:<\/p>\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
\n
<\/p>\n
Bedi\u00fczzaman\u2019\u0131n form\u00fcle etti\u011fi bu Musavvibe yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n, ger\u00e7ekten m\u00fc\u2019minler aras\u0131nda l\u00e2z\u0131m olan ruhlar\u0131n dayan\u0131\u015fmas\u0131 (tesan\u00fcd-\u00fc ervah), kalblerin birli\u011fi (tevhid-i kul\u00fbb), birbirini sevme (tehabb\u00fcb) ve birbiriyle yard\u0131mla\u015fma (teav\u00fcn) gibi d\u00f6rt temelin \u00f6n\u00fcndeki engeli bertaraf edip, bu manalar\u0131n tahakkuku i\u00e7in zemin a\u00e7mas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemi ortada.<\/p>\n
<\/p>\n
Onun bu analizi, \u00f6te taraftan, bize yeni bir bak\u0131\u015f alan\u0131 da sunuyor. Bu Tahtiecilik-Musavvibe denkleminden hareketle \u015funu da anl\u0131yoruz: Bir m\u00fc\u2019minin Hanef\u00ee veya \u015eafi\u00ee, E\u015f\u2019ar\u00ee veya M\u00e2turid\u00ee, S\u00fcnn\u00ee yahut \u015ei\u00ee, ehl-i ilim veya ehl-i tarik, \u015fu cemaatten veya bu gruptan, \u015fu meslekten veya bu me\u015frepten.. olmas\u0131 bizatih\u00ee bir ihtilaf konusu de\u011fildir. Bilakis, e\u011fer Musavvibe tutumunu benimserlerse, \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktalar\u0131 farkl\u0131 da g\u00f6z\u00fckse, bu m\u00fc\u2019minler dinin esaslar\u0131nda zaten ittifak halinde olduklar\u0131 gibi, ihtilafa d\u00fc\u015ft\u00fckleri meselelerde dahi s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde ortak bir noktada bulu\u015fmalar\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak bir m\u00fczakereye giri\u015febilir. Mesele, baz\u0131 m\u00fc\u2019minlerin kendilerinin Hanef\u00ee veya \u015eafi\u00ee, S\u00fcnn\u00ee veya \u015ei\u00ee, kalb\u00ee veya akl\u00ee olmaktan ziyade, \u015fu cemaatten veya bu tarikatten olmalar\u0131ndan hareketle, hakikati kendi aidiyet alanlar\u0131na inhisar ettirmeleri; kendileri d\u0131\u015f\u0131nda olanlar\u0131 \u2018hak\u2019 kapsam\u0131ndan al\u0131p \u2018hata\u2019 kapsam\u0131na kaydetmeleridir.<\/p>\n
<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, m\u00fc\u2019minlerin birbiriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda dikkat edecekleri as\u0131l mesele, ayn\u0131 tarikatten mi, ayr\u0131 cemaatlerden mi olduklar\u0131 de\u011fildir. Dikkat edilecek as\u0131l mesele, hakikati kendi rengine ve aidiyetine indirgeyen bir Tahtieci mi, hakikatin sair renklerini tasvip eden, onlara da akl\u0131n\u0131 ve kalbini a\u00e7\u0131k tutan bir Musavvibe mi olduklar\u0131d\u0131r\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
S\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131, hangi mezhepten, me\u015frepten, gruptan, tarikatten, cemaatten olurlarsa olsunlar, Musavvibe ruhunun \u00fcmmete mal olmas\u0131na \u015fiddetle ve acilen ihtiyac\u0131m\u0131z var…<\/p>\n
<\/p>\n
\/kitap.asp?book=172<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
29.01.2012 HAYATI VE hat\u0131ras\u0131yla zenginle\u015fti\u011fimiz Bedi\u00fczzaman Said Nurs\u00ee, as\u0131rlar boyu varolagelmi\u015f iki z\u0131t ak\u0131ma dikkat \u00e7eker S\u00fcnuhat adl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck hacimli b\u00fcy\u00fck eserinde. Din\u00ee meselelere bak\u0131\u015fta belirleyici olan, insanlar\u0131n birine veya \u00f6tekine meyletti\u011fi iki z\u0131t ak\u0131ma\u2026 Bu ak\u0131mlardan ilkini, \u2018Tahtiecilik\u2019 diye tarif eder Bedi\u00fczzaman. Tahtiecinin din\u00ee meselelere, \u00f6zellikle de i\u00e7tihad\u00ee konulara bak\u0131\u015f\u0131, ona g\u00f6re, \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir: […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[130],"class_list":["post-83177","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n