14.08.2018<\/p>\n
HAYAT, SAB\u0130T bir \u00e7izgi \u00fczere gitmez. Sabit \u00e7izgi, hayat\u0131n de\u011fil, \u00f6l\u00fcm\u00fcn al\u00e2metidir. Hayat\u0131n ise bir seyri ve ritmi vard\u0131r; ini\u015fler ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar, bu yolun kaderidir. <\/p>\n
<\/p>\n
Hem her bir insan hem de insan topluluklar\u0131, bu ger\u00e7ekle ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r zaman-\u0131 \u00c2dem\u2019den beri. K\u0131yamete kadar ya\u015fayacaklar\u0131 ritim de budur: bolluk g\u00fcnleri, darl\u0131k g\u00fcnleri; varl\u0131k g\u00fcnleri, yokluk g\u00fcnleri; y\u00fckseli\u015fler, al\u00e7al\u0131\u015flar; ini\u015fler, \u00e7\u0131k\u0131\u015flar; geli\u015fler, gidi\u015fler; h\u00fcz\u00fcnler ve sevin\u00e7ler; buhranlar ve in\u015firahlar, \u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Hayat\u0131n bu ola\u011fan seyri, varl\u0131kla da, yoklukla da aldanmamaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r bizi. Ne varl\u0131k ne de yokluk, \u2018b\u00f6yle geldi, b\u00f6yle gider\u2019 dedirtmemelidir. Zorlukla birlikte bir kolayl\u0131k vard\u0131r, kolayl\u0131kla birlikte bir zorluk. Varl\u0131k zaman\u0131n\u0131n kolayl\u0131\u011f\u0131na aldanan\u0131 uyand\u0131rmak i\u00e7in, darl\u0131k g\u00fcnleri kap\u0131ya gelir. Darl\u0131k g\u00fcnlerinden dersini alan, varl\u0131k g\u00fcnleriyle \u00f6d\u00fcllendirilir.<\/p>\n
<\/p>\n
Hayat bu \u015fekilde ilerler durur.<\/p>\n
<\/p>\n
\u2018\u0130lerler durur\u2019 diyoruz; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu ini\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flardan sonra gelinen nokta, en ba\u015ftaki nokta de\u011fildir yine de. Son tahlilde b\u00fct\u00fcn\u00fcyle insanl\u0131k tarihi incelense, s\u00fcrekli ini\u015fler ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar, biti\u015fler ve ba\u015flang\u0131\u00e7lar ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z ama, son tahlilde her ini\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n nihayetinde refah\u00e7a bir basamak yukar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu bak\u0131mdan, kriz de bir f\u0131rsat, daralma da bir imk\u00e2nd\u0131r. Ama elbette, varl\u0131\u011f\u0131n k\u0131ymetini bilmeyi, darl\u0131\u011f\u0131n tedbirini alabilmeyi, musibetten de \u00f6\u011frenmeyi, krizden de ders almay\u0131 ba\u015farana\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Yoksa yine insanl\u0131k tarihi, bilhassa \u00fclkelerin ve toplumlar\u0131n tarihi, \u00f6zellikle de ekonomi tarihi, musibetle sona eren nice saadet zaman\u0131n\u0131, darl\u0131kla k\u00fc\u00e7\u00fclen \u00fclkeleri, krizle \u00e7\u00f6ken devletleri ve toplumlar\u0131 da bize g\u00f6sterir.<\/p>\n
<\/p>\n
S\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131 ekonomik, siyas\u00ee, sosyal, her ne d\u00fczlemde olursa olsun y\u00fczy\u00fcze gelinen \u2018kriz\u2019lerde kritik nokta, hikmetle hareket edebilmek ve hatadan da \u00f6\u011frenmektir.<\/p>\n
<\/p>\n
L\u00e2kin bunu baz\u0131lar\u0131 ba\u015far\u0131r. Bunu ba\u015farmak i\u00e7in, ki\u015filerin \u015fi\u015fkin bir \u2018ego\u2019 edinmemi\u015f, topluluklar\u0131n ise \u015fi\u015fkin bir kollektif kimlik in\u015fas\u0131na giri\u015fmemi\u015f olmas\u0131 gerekir. Gurur, aldat\u0131r. \u2018Gurur,\u2019 Arap\u00e7a\u2019da dilimizdeki \u2018aldanma\u2019 ve \u2018aldatma\u2019ya kar\u015f\u0131l\u0131k gelir zaten. Gurur aldat\u0131rken, hatay\u0131 kabulleni\u015f \u00f6\u011fretir ve de \u00f6d\u00fcllendirilir. Hak\u00eem olan Rabbimiz, hikmetine uygun davranana m\u00fck\u00e2fat\u0131n\u0131 zaten verdi\u011fi gibi, musibetlerin ve krizlerin dersiyle ge\u00e7 de olsa \u00f6\u011freneni dahi \u00f6\u011frendi\u011fi nisbette \u00f6d\u00fcllendirir. Krizler, bu bak\u0131mdan hem risktir hem de imk\u00e2n. Ayn\u0131s\u0131 bolluk ve refah g\u00fcnleri i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Onlar dahi, imk\u00e2nd\u0131rlar, ama risk de i\u00e7erirler.<\/p>\n
<\/p>\n
Her hal ve \u015fartta kritik husus, hikmeti yitirmemektir.<\/p>\n
<\/p>\n
Hak\u00eem olan, hikmetine b\u00fct\u00fcn k\u00e2inat\u0131n \u015fahit ve delil oldu\u011fu \u00e2lemler Rabbi, Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Hak\u00eem\u2019inde Yusuf aleyhisselam k\u0131ssas\u0131 \u00fczerinden de insanlar\u0131n hayat\u0131na, devletlerin hayat\u0131na ve bilhassa ekonomi alan\u0131na dair bu dersi bize verir.<\/p>\n
<\/p>\n
M\u00e2l\u00fbm, \u2018g\u00fc\u00e7l\u00fc\u2019n\u00fcn \u2018hakl\u0131\u2019 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fczende, masumiyetine ra\u011fmen zindana d\u00fc\u015fen, k\u00f6le pazar\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f bir gen\u00e7 olarak Hz. Y\u00fbsuf olur. Davet edildi\u011fi g\u00fcnah\u0131n manev\u00ee zindan\u0131na ruhunu ve bedenini d\u00fc\u015f\u00fcrmektense, mazlumen d\u00fc\u015fece\u011fi bu zindan Yusuf\u2019a da ye\u011fdir: \u201cRabbim! Zindan bana bunlar\u0131n benden istediklerinden daha iyidir\u201d (bk. Yusuf, 12:33)<\/p>\n
<\/p>\n
Rabb-\u0131 Rah\u00eem\u2019in zindanda ona bah\u015fetti\u011fi imk\u00e2nlardan biri, r\u00fcyalar\u0131n do\u011fru tabiridir. Bu ilim, y\u0131llar sonra Yusuf\u2019un mazlumiyeti ve masumiyeti apa\u00e7\u0131k ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir halde zindandan \u00e7\u0131k\u0131p M\u0131s\u0131r hazinesinin ba\u015f\u0131na ge\u00e7mesine uzanan bir olaylar zincirine sebebiyet verecektir. Tabir etti\u011fi r\u00fcyas\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi \u015fekilde zindandan kurtulan ki\u015fi kral\u0131n r\u00fcyas\u0131ndan haberdar oldu\u011funda Yusuf\u2019u hat\u0131rlar.<\/p>\n
<\/p>\n
Garip bir r\u00fcyad\u0131r bu: \u201cKral dedi ki: R\u00fcyamda yedi c\u0131l\u0131z ine\u011fin yedi semiz ine\u011fi yedi\u011fini g\u00f6rd\u00fcm. Ayr\u0131ca yedi ye\u015fil ba\u015fak ve bir o kadar da kuru ba\u015fak g\u00f6rd\u00fcm. Efendiler! E\u011fer r\u00fcya yorumluyorsan\u0131z, bu r\u00fcyam\u0131 da bana yorumlay\u0131n.\u201d (Yusuf, 12:42)<\/p>\n
<\/p>\n
Yedi semiz ine\u011fi yiyen yedi c\u0131l\u0131z inek. \u0130\u00e7i dolmaya y\u00fcz tutmu\u015f yedi ye\u015fil ba\u015fa\u011f\u0131n yan\u0131nda, i\u00e7i bo\u015f yedi kurumu\u015f ba\u015fak. Bu, neyin nesidir?<\/p>\n
<\/p>\n
Yorumu i\u00e7in kendisine dan\u0131\u015f\u0131lan ki\u015filer, anlams\u0131z karmakar\u0131\u015f\u0131k d\u00fc\u015fler olarak g\u00f6r\u00fcrler bunu. R\u00fcya asl\u0131nda bir \u2018d\u00fczen\u2019in ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 bildirirken, anla\u015f\u0131lmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131z \u2018kaotik\u2019 bir d\u00fc\u015f imi\u015f gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, kendi r\u00fcyas\u0131n\u0131 do\u011fru tabir etti\u011fini bizzat tecr\u00fcbe etmi\u015f zindan arkada\u015f\u0131 Yusuf\u2019u hat\u0131rlar ve ve bu r\u00fcyan\u0131n tabirini bir de ona sormak ister.<\/p>\n
<\/p>\n
Yusuf aleyhisselam\u0131n yorumuyla bak\u0131nca, g\u00f6r\u00fclen r\u00fcya, hayat\u0131n ta kendisidir asl\u0131nda. Bolluk, darl\u0131k, yeniden bolluk\u2026 Bast, kabz, bast\u2026 Geni\u015fleme, daralma, geni\u015fleme\u2026 Hayat\u0131n \u00e7evrimidir r\u00fcya suretinde g\u00f6r\u00fclen:<\/p>\n
<\/p>\n
\u201cYusuf \u015f\u00f6yle dedi: Her zaman yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi, yedi sene ekin ekeceksiniz. Sonra yiyeceklerinizden ibaret olan az bir miktar hari\u00e7, hasat etti\u011finiz \u00fcr\u00fcn\u00fc ba\u015fa\u011f\u0131nda b\u0131rak\u0131n. Sonra bunun ard\u0131ndan, saklayacaklar\u0131n\u0131zdan az bir miktar hari\u00e7, o y\u0131llar i\u00e7in biriktirdiklerinizi yiyip bitirecek yedi k\u0131tl\u0131k senesi gelecektir. Sonra bunun ard\u0131ndan insanlar\u0131n bol ya\u011fmura kavu\u015ftuklar\u0131 bir y\u0131l gelecek\u2026\u201d (Yusuf, 12;47-49)<\/p>\n
<\/p>\n
Yusuf aleyhisselam\u0131n tabirinde, bilgiyle birlikte hikmet de vard\u0131r. R\u00fcyan\u0131n do\u011fru yorumunu, bu do\u011fru bilginin gerektirdi\u011fi tedbirlerle birlikte g\u00f6sterir. Onbe\u015f senelik bir \u00e7evrim. \u00d6nce yedi bolluk senesi. Ama bu hep b\u00f6yle gidecek de\u011fildir. Ard\u0131ndan yedi k\u0131tl\u0131k senesi. Onbe\u015finci senede yeniden bolluk\u2026 Hayat\u0131n \u00e7evrimi bu \u015fekilde ilerleyece\u011fine g\u00f6re, yedi bolluk senesinde her zamanki gibi ekinler ekilmekle birlikte, hasad\u0131n tamam\u0131n\u0131 kullanmak yerine, ihtiyacen o sene kullan\u0131lacek k\u0131sm\u0131 kullan\u0131lacak, kalan k\u0131sm\u0131 ise ihtiyaten saklanacakt\u0131r. Ama ba\u015fa\u011f\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131\u015f tah\u0131l ve bakliyat, uzun s\u00fcre dayanmaz; sene d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde g\u00fcvelenir, b\u00f6ceklenir, kurtlan\u0131r. Ba\u015fa\u011f\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131\u015f bu\u011fday i\u00e7in durum budur ama, muhtemelen o g\u00fcn o kavimce ke\u015ffedilmemi\u015f kevn\u00ee bir ger\u00e7e\u011fe dair taze bir bilgi de verir Yusuf aleyhisselam: \u201c\u2026yiyeceklerinizden ibaret olan az bir miktar hari\u00e7, hasat etti\u011finiz \u00fcr\u00fcn\u00fc ba\u015fa\u011f\u0131nda b\u0131rak\u0131n.\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u015fa\u011f\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ancak bir sene bozulmadan kalabilen tah\u0131llar, ba\u015fa\u011f\u0131nda b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda onlarca, y\u00fczlerce sene bile dayanabilir (Arkeolojik kaz\u0131larda, bu \u015fekilde bozulmadan kalm\u0131\u015f binlerce senelik tohumlar da bulundu\u011funu hat\u0131rlayal\u0131m). Bu\u011fday\u0131 bozulmadan saklamaya dair yeni bir bilgi ve y\u00f6ntemdir bu; bug\u00fcnk\u00fc tabirle, bir nevi \u2018inovasyon\u2019 niteli\u011findedir. Ba\u015fa\u011f\u0131nda b\u0131rakmak suretiyle korunan bu bu\u011fdaylar, birbiri ard\u0131nca gelecek yedi k\u0131tl\u0131k senesinin ihtiyac\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lacak; ama orada da tedbirli olunacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc tohumluk bu\u011fday da ayr\u0131lmay\u0131p kullan\u0131l\u0131rsa, onbe\u015finci senede art\u0131k ya\u011fmur da ya\u011fsa topra\u011fa ne ekilebilir? O sebepledir ki, \u201c\u2026saklayacaklar\u0131n\u0131zdan az bir miktar (tohumluk) hari\u00e7, o y\u0131llar i\u00e7in biriktirdiklerinizi yiyip bitirecek yedi k\u0131tl\u0131k y\u0131l\u0131 gelecek\u201d demi\u015ftir Yusuf aleyhisselam.<\/p>\n
<\/p>\n
R\u00fcyaya dair bu harikul\u00e2de yorum kar\u015f\u0131s\u0131nda hayretler i\u00e7inde kalan kral, Yusuf\u2019u zindandan saray\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rt\u0131r. Ama o, \u00f6ncelikle zindana d\u00fc\u015fmesine sebebiyet veren iddian\u0131n bir iftira oldu\u011funun, masumen ve mazlumen zindana at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 ister. Olay\u0131n ger\u00e7e\u011fi a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonrad\u0131r ki, \u201cYine de ben nefsimi temize \u00e7\u0131karm\u0131yorum; Rabbimin merhamet edip korumas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, nefis daima k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc emreder\u201d (Yusuf, 12:53) diyecektir zaten. <\/p>\n
<\/p>\n
R\u00fcyaya getirdi\u011fi yorumun e\u015fsizli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e2deta b\u00fcy\u00fclenmi\u015f haldeki kral, \u201cOnu bana getirin, onu kendime \u00f6zel dan\u0131\u015fman edineyim\u201d (Yusuf, 12:54) demektedir. Hz. Yusuf ise, farkl\u0131 bir teklifle gelecektir: \u201cBeni \u00fclkenin hazinelerine tayin et! \u00c7\u00fcnk\u00fc ben \u00e7ok iyi korurum ve bu i\u015fi bilirim!\u201d (Yusuf, 12:55)<\/p>\n
<\/p>\n
Yusuf aleyhisselam\u0131n r\u00fcyaya dair tabirinde, hayat\u0131n tarifi vard\u0131r. Ve bilhassa ekonomi biliminin, maliyenin \u00f6z\u00fc ve \u00f6zeti vard\u0131r. Do\u011fru bilgi, do\u011fru bilgiden s\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f hikmet, hikmetin gerektirdi\u011fi yollar, y\u00f6ntemler ve tedbirler\u2026 L\u00e2kin, do\u011fru \u015fekilde uygulamaya konamad\u0131ktan sonra, bilgi ne anlam ifade eder ve hikmet ne i\u015fe yarar?<\/p>\n
<\/p>\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, bizzat zindana kadar g\u00f6t\u00fcren s\u00fcrecin g\u00f6sterdi\u011fi \u00fczere, \u00fclke, \u2018g\u00fc\u00e7l\u00fc\u2019n\u00fcn \u2018hakl\u0131\u2019 \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131; \u2018ilke\u2019ye g\u00f6re \u2018pozisyon\u2019a g\u00f6re karar ve uygulama dev\u015firilen, hakk\u00e2niyet ve adalet a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorunlu bir \u00fclkedir. Dolay\u0131s\u0131yla bir \u2018\u00f6zel dan\u0131\u015fman\u2019\u0131n verdi\u011fi do\u011fru bilgi ve \u00f6nerdi\u011fi hikmetli \u00e7\u00f6z\u00fcm, uygulaman\u0131n dolamba\u00e7l\u0131 yollar\u0131nda heba olup gidebilir.<\/p>\n
<\/p>\n
Bilgi ve hikmet gereklidir; ama uygulanmad\u0131\u011f\u0131 zaman hangi sonucu verebilir?<\/p>\n
<\/p>\n
Uygulama gereklidir; ama bilgisiz ve hikmetsiz bir uygulamadan hangi sonu\u00e7 beklenebilir?<\/p>\n
<\/p>\n
Kur\u2019\u00e2n\u2019da T\u00e2l\u00fbt i\u00e7in s\u00f6ylendi\u011fi \u00fczere, k\u0131vam\u0131nda bir y\u00f6netim i\u00e7in \u2018ilm ve h\u00fckm\u2019 beraberce gereklidir (bk. Bakara, 2:247). Hem hikmet, hem hikmetini icraya muktedir bir h\u00e2kimiyet\u2026 Hikmet ile h\u00fckm\u00fc bulu\u015fturabiliyorsa, bir h\u00fck\u00fbmet ger\u00e7ek bir h\u00fck\u00fbmettir. H\u00fck\u00fcms\u00fcz hikmet i\u015flevsiz kal\u0131r; hikmetsiz h\u00fck\u00fcm do\u011fru i\u015fg\u00f6rmez.<\/p>\n
<\/p>\n
O y\u00fczden, kral\u0131n teklif etti\u011fi \u00fczere yetkisiz bir \u2018\u00f6zel dan\u0131\u015fmanl\u0131k\u2019 yerine, ekonomi y\u00f6netiminde tam bir yetki talebinde bulunmu\u015ftur Yusuf aleyhisselam. Verdi\u011fi do\u011fru bilgi, adaletli davranmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 masum oldu\u011fu halde yine de zindana d\u00fc\u015fmek suretiyle bizzat tecr\u00fcbe etti\u011fi bir y\u00f6netime emanet edilemez. Do\u011fru bilgi, do\u011fru uygulama ile k\u0131ymetlenir.<\/p>\n
<\/p>\n
Sonras\u0131n\u0131 biliyoruz\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Yusuf aleyhisselam\u0131n ekonomi y\u00f6netimiyle, yedi bolluk senesinde ihtiya\u00e7 i\u00e7in ayr\u0131lan ayr\u0131l\u0131r, tah\u0131l\u0131n fazlas\u0131 ba\u015fa\u011f\u0131yla saklan\u0131r. B\u00f6ylece, k\u0131tl\u0131k seneleri ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda kimse a\u00e7 kalmaz; bilakis sadece M\u0131s\u0131r ahalisinin ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 gibi, kom\u015fu diyarlar\u0131n dahi ihtiyac\u0131na yeti\u015filir. \u00d6yle ki, onu kuyuya atan a\u011fabeyleri de Kenan ilinden bu sebeple M\u0131s\u0131r\u2019a gelecek; Yusuf aleyhisselam\u0131n \u00e7ocuklu\u011funda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc m\u00fcjdeli r\u00fcyan\u0131n tahakkukuna giden s\u00fcre\u00e7 b\u00f6ylece ilerleyecektir. <\/p>\n
<\/p>\n
Tablo ortadad\u0131r: Varl\u0131k zaman\u0131 do\u011fru de\u011ferlendirildi\u011fi i\u00e7in, darl\u0131k zaman\u0131 da salimen ge\u00e7ilmi\u015f; krizden dahi refahla \u00e7\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
<\/p>\n
Bu tablo, b\u00fct\u00fcn zamanlar i\u00e7in bir derstir. Hikmetli ve adaletli bir ekonomi y\u00f6netimi, kaynaklar\u0131n do\u011fru y\u00f6netimini de gerektirir.<\/p>\n
<\/p>\n
Allah iktisad\u0131 emreder, israf\u0131 de\u011fil\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Allah muktesidlerin yard\u0131mc\u0131s\u0131d\u0131r, m\u00fcsriflerin de\u011fil\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
O halde Allah\u2019tan yard\u0131m isteyen ve bekleyen, eldeki imk\u00e2nlar\u0131 hikmetle ve adaletle kullanmay\u0131, k\u0131saca iktisad\u0131 \u00f6\u011frenmelidir.<\/p>\n
<\/p>\n
Yerinde, zaman\u0131nda\u2026<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
14.08.2018 HAYAT, SAB\u0130T bir \u00e7izgi \u00fczere gitmez. Sabit \u00e7izgi, hayat\u0131n de\u011fil, \u00f6l\u00fcm\u00fcn al\u00e2metidir. Hayat\u0131n ise bir seyri ve ritmi vard\u0131r; ini\u015fler ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar, bu yolun kaderidir. Hem her bir insan hem de insan topluluklar\u0131, bu ger\u00e7ekle ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r zaman-\u0131 \u00c2dem\u2019den beri. K\u0131yamete kadar ya\u015fayacaklar\u0131 ritim de budur: bolluk g\u00fcnleri, darl\u0131k g\u00fcnleri; varl\u0131k g\u00fcnleri, yokluk g\u00fcnleri; y\u00fckseli\u015fler, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83133","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n