12.11.2018<\/p>\n
EPEYCE ZAMANDIR i\u015flenen, \u00fcretilen, geli\u015ftirilen; b\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klama modeline d\u00fcnden raz\u0131 olanlar\u0131n yan\u0131nda, tahkik ehli olmayan nice ki\u015fiyi ikna edecek bir k\u0131vama da getirilen bir mesele var. <\/p>\n
<\/p>\n
Daha do\u011frusu, bir fitne\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Ehl-i S\u00fcnnetin as\u0131rlar boyu as\u0131l ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olmu\u015f iki ana damar\u0131 birbirinden ay\u0131r\u0131p birini Cebriye taraf\u0131na \u00f6telerken, di\u011ferini kendi taraf\u0131na \u00e7eken; b\u00f6ylece Ehl-i S\u00fcnnet\u2019in \u2018f\u0131rak-\u0131 d\u00e2lle\u2019 tasnifi i\u00e7inde kalm\u0131\u015f kendi duru\u015funu s\u00f6z\u00fcmona as\u0131l duru\u015f olarak takdime haz\u0131rlanan entellekt\u00fcel bir fitne.<\/p>\n
<\/p>\n
Sahip oldu\u011fu bir\u00e7ok g\u00f6r\u00fc\u015f kadim Mu\u2019tezile imamlar\u0131nca dahi kabul\u00fc m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmeyen, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131n h\u00e2kim zihniyetine yenik \u2018modernist\u2019 ve hatta baz\u0131 noktalarda \u2018ultra-pozitivist\u2019 bir din alg\u0131s\u0131 ve anlay\u0131\u015f\u0131, k\u00f6ks\u00fcz ve nevzuhur de\u011fil, k\u00f6kl\u00fc ve dahilden bir damar olarak kendini takdim etmek \u00fczere, Mu\u2019tezile\u2019ye yaslanan bir maziyle kendisini resmediyor. Kimi akademik veya entellekt\u00fcel mecralarda i\u015flenip televizyon ekranlar\u0131, gazete k\u00f6\u015feleri, sosyal medya dahil de\u011fi\u015fik ileti\u015fim mecralar\u0131 \u00fczerinden kendini daha geni\u015f bir zeminde ifadeye ba\u015flayan bu yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re, \u00e7a\u011flar boyu M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 da, s\u00fcnneti de do\u011fru anlamam\u0131\u015f; akl\u0131 ve bireyin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de reddeden bu gayrisahih yakla\u015f\u0131m\u0131n h\u00e2kimiyeti dolay\u0131s\u0131yla, M\u00fcsl\u00fcmanlar tarih sahnesinde giderek gerilemi\u015f; \u015fimdiki her t\u00fcrl\u00fc fel\u00e2ketin sebebi de i\u015fte bu. <\/p>\n
<\/p>\n
Onlar\u0131n iddias\u0131nca, \u0130sl\u00e2m tarihine ve M\u00fcsl\u00fcman toplumlara h\u00e2kim olan bu maraz\u00ee yakla\u015f\u0131m\u0131n en \u00f6nemli sorumlusu, E\u015f\u2019ar\u00eelik iken, buna kar\u015f\u0131 akl\u0131n ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn k\u0131ymetini bilen ama kendisinin k\u0131ymeti bilinmeyen Mu\u2019tezile \u00f6te tarafta \u2018istikametin adresi\u2019 olarak g\u00fcne\u015f gibi parl\u0131yor\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Ak\u0131l, irade, birey, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, sorumluluk bilinci gibi kavramlarla s\u00fcslenen bir a\u00e7\u0131klama \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde Ehl-i S\u00fcnnet\u2019in iki ana damar\u0131ndan biri olarak E\u015f\u00e2r\u00eeli\u011fin yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 onu \u2018Cebriye\u2019 olarak resmedecek bir usuls\u00fczl\u00fck ortaya konulurken, ayn\u0131 yolda iki \u015ferit olan E\u015f\u2019ar\u00eelik ve M\u00e2tur\u00eed\u00eeli\u011fin aras\u0131 keskin bir \u015fekilde ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak, M\u00e2turid\u00eelik de Mu\u2019tezile taraf\u0131na \u00e7ekiliyor. B\u00f6ylece, kader ve c\u00fcz\u2019\u00ee irade konusu merkezde olmak \u00fczere, Cebriye tefriti ve Mu\u2019tezile ifrat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda itidal ve istikametin temsilcisi ve ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 olmu\u015f Ehl-i S\u00fcnnet\u2019in iki ana damar\u0131, iki z\u0131t kamp\u0131n unsuru halinde yeniden tarif ediliyor. Bu yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re, tarihte olan manzara, kulun sorumlulu\u011funu s\u0131f\u0131rlayan Cebriye\u2019nin tefriti ve bunu yanl\u0131\u015flama ad\u0131na bu defa kulu fiilinin yarat\u0131c\u0131s\u0131 g\u00f6recek bir noktaya kadar savrulan Mu\u2019tezile ifrat\u0131, yani iki z\u0131t u\u00e7taki iki a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda, E\u015f\u2019ariye ve M\u00e2tur\u00eediye olarak beliren ki ana damar \u00fczerinden kader ve c\u00fcz\u2019\u00ee irade konusunda vasat\u0131 ve istikameti temsil eden Ehl-i S\u00fcnnet \u015feklindeki \u00e7er\u00e7eveyi terketmemiz gerekiyor. Onlar\u0131n getirdi\u011fi a\u00e7\u0131klama modeline g\u00f6re, vasat\u0131, M\u00e2tur\u00eed\u00eeli\u011fi de yan\u0131na \u00e7ektikleri Mu\u2019tezile temsil ederken, Cebriye\u2019den farks\u0131z bi\u00e7imde resmettikleri E\u015f\u2019ar\u00eelik bu vasattan sapmay\u0131 ifade ediyor. Yan\u0131na Ehl-i Hadis\u2019i de ekleyince, \u0130sl\u00e2m\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnce, ilim ve ya\u015fay\u0131\u015f miras\u0131 i\u00e7inde ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 s\u00fctunlar olarak hizmet g\u00f6rm\u00fc\u015f nice isim ve nice ilim kolayl\u0131kla bu yeni fitnenin \u00fcreticilerinin at\u0131\u015f menziline giriveriyor!<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130sl\u00e2m\u00ee ilimler alan\u0131nda dahi kendisine giderek geni\u015fleyen bir mecra bulmakta olan, entelekt\u00fcel alanda ise zaten daha da geni\u015f bir taraftar edinmi\u015f bir yakla\u015f\u0131m bu\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Bu yakla\u015f\u0131m, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda vahiy, ak\u0131l, irade, teslimiyet, r\u0131za, hikmet gibi pek \u00e7ok kavrama bak\u0131\u015fta yol a\u00e7aca\u011f\u0131 ar\u0131zalar\u0131n \u00f6tesinde, \u0130sl\u00e2m\u00ee miras\u0131n sahih ve hakk\u00e2niyetli bir de\u011ferlendirmesi i\u00e7in de ciddi riskler bar\u0131nd\u0131r\u0131yor\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n m\u00fcntesiplerinin, vaktiyle Mu\u2019tezile\u2019nin Abbas\u00ee saray\u0131n\u0131n resm\u00ee ideolojisine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcp kar\u015f\u0131tlar\u0131na \u2018mihnet\u2019 uygulanmas\u0131ndan mahcup olmay\u0131\u015f\u0131na benzer \u015fekilde saklayamad\u0131\u011f\u0131 bir \u015fekilde ortaya koydu\u011fu \u2018Me\u2019mun\u2019unu veya V\u00e2s\u0131k\u2019\u0131n\u0131 arar hali de cabas\u0131\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Ama \u00f6te tarafta, giderek entelekt\u00fcel veya akademik mecralarda kalmay\u0131p cami avlular\u0131na veya e\u015f-dost sohbetlerine kadar etkisini hissettirecek bu alg\u0131 ve anlay\u0131\u015f\u0131n itikad, zihniyet ve amel noktas\u0131nda vaad etti\u011fi problemlerin ya hen\u00fcz fark\u0131nda olmayan veya fark\u0131nda olsa da ciddiye almayanlar var; yahut baz\u0131lar\u0131, bu yeni fitnenin fark\u0131nda olsalar da, Ehl-i S\u00fcnnet\u2019in mazisine ve miras\u0131na yak\u0131\u015fmayan s\u0131\u011f bir yakla\u015f\u0131m ve kaba bir \u00fcslup i\u00e7inde cevaplar \u00fcretirken asl\u0131nda bu fitnenin ate\u015fine su de\u011fil, odun ta\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n
<\/p>\n
Bir herc\u00fcmercin i\u00e7indeyiz velhas\u0131l\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
Nicedir dertlendi\u011fim bir meseleyi yazd\u0131m; belki devas\u0131 i\u00e7in duaya ve \u00e7abaya vesile olur\u2026<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
12.11.2018 EPEYCE ZAMANDIR i\u015flenen, \u00fcretilen, geli\u015ftirilen; b\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klama modeline d\u00fcnden raz\u0131 olanlar\u0131n yan\u0131nda, tahkik ehli olmayan nice ki\u015fiyi ikna edecek bir k\u0131vama da getirilen bir mesele var. Daha do\u011frusu, bir fitne\u2026 Ehl-i S\u00fcnnetin as\u0131rlar boyu as\u0131l ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olmu\u015f iki ana damar\u0131 birbirinden ay\u0131r\u0131p birini Cebriye taraf\u0131na \u00f6telerken, di\u011ferini kendi taraf\u0131na \u00e7eken; b\u00f6ylece Ehl-i S\u00fcnnet\u2019in […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"ppma_author":[132],"class_list":["post-83099","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar"],"yoast_head":"\n